Lazarus
Author: Lars Kepler
Date: 2018-10-19T07:00:00+00:00
Keywords: Mystery & Suspense; International; Fiction & Literature; Suspense; Thrillers; Psychedelic Library
Description: ‘It may take you a while to sleep after you finish it’ Daily Express The most chilling and terrifying serial killer thriller of the year, from international bestseller Lars Kepler. Sweden’s most notorious serial killer. Jurek Walter was shot and killed years ago. The police moved on and managed to forget the darkness that had tainted their lives. Has come back from the dead. But now someone is leaving a trail of broken bodies across Sweden and the clues all point to Walter. Detective Joona Linna is convinced his worst nightmare is becoming a reality: the man who tore apart his family has retur
Publisher: HarperCollins

Table of Contents

Contract
1 | Een voorgevoel
2 | De achtervolger

3 | Een boot blijft drijvend achter op de Jungfrufjärden

4 | De zwevende man
5 | Landelijke afdeling Moordzaken
6 | Hoe de dood is gekomen
7 | Behulpzame mensen
8 | De Naald
9 | Gevecht van man tegen man
10 | De verdronken vrouw
11 | In het voorschip
12 | Ongewone dood
13 | Reconstructie
14 | Een nachtelijk feest
15 | De identificatie
16 | De vergissing
17 | Een zeer gevaarlijke man
18 | De brand
19 | Een golvend landschap van as
20 | Het huis
21 | De Säpo
22 | Het onbegrijpelijke
23 | De technisch rechercheurs
24 | Het voorwerp
25 | Het kind op de trap
26 | Een handpalm
27 | De extremisten
28 | De Brigade
29 | De me
30 | De pijn
31 | Het bericht
32 | Echt politiewerk
33 | Zoektocht
34 | Dreambow
35 | Gewist materiaal
36 | Het verband
37 | Samenwerkende eenheden
38 | Saga Bauer
39 | Verder weg
40 | De opvolger
41 | Zonder slaap
42 | De Inspectie voor Strategische Goederen
43 | Een gekloonde computer
44 | De mails
45 | Achter de snelweg
46 | De foto
47 | De vierde persoon
48 | De bruidskroon
49 | Het vage gezicht
50 | De schuilplaats
51 | Wie wint
52 | De koerier
53 | De handtekening
54 | De wedstrijd
55 | De politie
56 | De helikopter
57 | Noodweer
58 | De begunstigde
59 | Als het leven zin krijgt
60 | Iets meer tijd
61 | Waar hij altijd aan denkt
62 | De zoete slaap
63 | Het Johan Fredrik Berwald-concours
64 | De lift naar beneden
65 | Wat ogen hebben gezien
66 | Zonder Penelope
67 | Waar het geld heen vloeit
68 | Iets te vieren
69 | Het strijkkwartet
70 | Een gevoel
71 | Zeven miljoen keuzes
72 | Het raadsel
73 | Een laatste vraag
74 | Een perfect plan
75 | Lokaas
76 | Het beveiligde appartement
77 | De politieoperatie
78 | De markthal
79 | Als het gebeurt
80 | De schokgolf
81 | De Duitse ambassade
82 | Het gezicht
83 | De dader
84 | Het vuur
85 | De jacht van de bejaagde
86 | De witte stam van de berk
87 | Het dwaalspoor
88 | De bezoeker
89 | De ontmoeting
90 | De fotograaf
91 | Een laatste uitweg
92 | Onthuld
93 | De dood van Greta
94 | Wit ritselend plastic
95 | Verdwenen
96 | Raphael Guidi
97 | De vlucht
98 | De officier van justitie
99 | Het loon
100 | Pontus Salman
101 | Het meisje met paardenbloemen
102 | Als de foto wordt omgedraaid
103 | Dichterbij
104 | De nachtmerrie
105 | De getuige
106 | De vader
107 | De lege kamer
108 | Loyaliteit
109 | Het pact
110 | Aan boord
111 | Verraders
112 | Machinegeweervuur
113 | Het lemmet
114 | Eindstrijd
115 | Afsluiting
Axel Riessen
Beverly Andersson
Penelope Fernandez
Saga Bauer en Anja Larsson
Disa Helenius
Joona Linna
Epiloog
x

Lars Kepler is het pseudoniem van het Zweedse schrijversechtpaar Ahndoril. Met hun debuut Hypnose domineerden ze maandenlang de internationale bestsellerlijsten. Contract is hun tweede zinderende thriller met inspecteur Joona Linna in de hoofdrol. Hypnose veroverde in korte tijd de internationale bestsellerlijsten en werd overal lovend ontvangen.

Sommige beloften kunnen niet worden verbroken, zelfs niet door de dood…

In het vroege ochtendgloren wordt op een verlaten plezierjacht in de Stockholmarchipel het lichaam van een jonge vrouw gevonden. Het water in haar longen wijst op een verdrinkingsdood, maar vreemd genoeg vertonen haar kleren geen enkel spoor van zeewater.

De volgende dag stuit de politie in een Stockholms appartement op het lichaam van een man. Hij hangt aan een haak in het plafond, in een verder lege kamer. Inspecteur Joona Linna is ervan overtuigd dat de man zelfmoord heeft gepleegd. Hij krijgt gelijk, maar daarmee is de zaak niet gesloten. De twee doden vormen de opmaat tot een reeks duizelingwekkende en gevaarlijke gebeurtenissen die Joona Linna meesleuren in een nietsontziende jacht op de moordenaar.

‘Stieg Larsson meets Nicci French.’ Vrij Nederland

‘Lars Kepler laat de lezer zwetend van de spanning in zijn fauteuil achter.’ De Pers

‘Hypnose verrast vaak en versnelt tot spannende actie.’ NRC Handelsblad

‘Contract is een pageturner van jewelste. Het nieuwe boek van Lars Kepler leest als een trein vol achtervolgingen door de Zweedse scherenkust. Het lijkt welhaast een compleet filmscenario…’ ***** - Crimezone

‘Met hun debuut Hypnose zette dit Zweedse schrijversechtpaar zich meteen op de kaart. Wat een sensatie. Ook Contract is weer een beklemmende thriller vol onverwachte wendingen en beangstigende details. Een bekende Zweedse vredesactiviste ontsnapt aan haar moordenaar die kort daarvoor haar zus heeft gedood. Op dezelfde dag wordt haar politieke tegenstander dood aangetroffen. Het begin van een verrassende rollercoaster.’ – esta

‘Buitengewoon spannend!’ Margriet

Lars Kepler

Contract

Vertaald door Jasper Popma en Clementine Luijten

De Bezige Bij Amsterdam 2011

Cargo is een imprint van uitgeverij De Bezige Bij, Amsterdam

Copyright © 2010 Lars Kepler First published in the Dutch language by arrangement with Bonnier Group Agency, Stockholm, Sweden Copyright Nederlandse vertaling © 2011 Jasper Popma en Clementine Luijten via het Scandinavisch Vertaal-en Informatiebureau Nederland Oorspronkelijke titel Paganinikontraktet Oorspronkelijke uitgever Albert Bonniers Förlag Omslagontwerp Studio Jan de Boer Verzorging e-boek Peter Verwey, Heemstede

ISBN 978 90 234 6495 2 / nur 305
www.debezigebij.nl
www.uitgeverijcargo.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2011

Het is windstil als het grote plezierjacht in de lichte nacht drijvend wordt aangetroffen op de Jungfrufjärden in de zuidelijke scherenkust van Stockholm. Het water heeft een lome, blauwgrijze kleur en beweegt zich traag als nevel.

De oude man in zijn roeiboot roept een paar keer, hoewel hij vermoedt dat hij geen antwoord zal krijgen. Hij heeft de boot vanaf de wal bijna een uur geobserveerd en gezien hoe het jacht achterwaarts de trage, uitgaande stroom volgde.

De man stuurt zijn roeiboot zo dat de zijkant tegen het motorjacht aan stoot. Hij trekt de roeispanen in, maakt zijn boot vast aan het zwemplatform, klimt langs de metalen ladder omhoog en stapt over de reling. Midden op het achterdek staat een roze ligstoel. De oude man wacht even en luistert of hij iets hoort. Als dat niet het geval is, opent hij de glazen deur en loopt een half trapje af naar de kajuit. Een grauw schijnsel valt door de grote ramen op het interieur van gelakt teak en de diepblauwe stof van de banken. Dan loopt hij de steile trap met panelen van glanzend hout af, langs de donkere pantry en de badkamer, de grote hut in. Door de kleine ramen vlak bij het plafond sijpelt zwak licht naar binnen en beschijnt een tweepersoonsbed in de vorm van een pijl. Bij het hoofdeinde zit een jonge vrouw in een spijkerjack tegen de wand geleund in een krachteloze, in elkaar gezakte houding met haar benen wijd en één hand op een roze kussen. Ze kijkt de oude man recht in de ogen met een vragende, angstige uitdrukking op haar gezicht.

Het duurt even voordat de man begrijpt dat de vrouw dood is.

In haar lange, zwarte haar zit een haarspeld in de vorm van een witte duif, een vredesduif.

Als de oude man naar haar toe loopt en haar wang aanraakt, knikt haar hoofd naar voren en een dun straaltje water sijpelt tussen haar lippen door over haar kin.

1 | Een voorgevoel

Penelope Fernandez voelt een rilling over haar rug lopen. Haar hart klopt ineens sneller en ze kijkt vlug over haar schouder. Misschien dat ze op dit moment een voorgevoel heeft van wat er later die dag zal gebeuren.

Ondanks de warmte in de studio voelt Penelopes gezicht koel aan. Dat is nog van het schminken. Het koude kussentje met poedercrème werd tegen haar huid gedrukt en de haarspeld met vredesduif werd uit haar haar gehaald om er mousse in te kneden die haar krullen als serpentines bij elkaar moest houden.

Penelope Fernandez is voorzitter van de Vredesbeweging Zweden. Op dit moment wordt ze geruisloos de nieuwsstudio binnengeloodst waar ze in de spotlights plaatsneemt tegenover Pontus Salman, directeur van Silencia Defence ab dat oorlogstuig vervaardigt.

Presentatrice Stefanie von Sydow verandert van onderwerp, kijkt in de camera en vertelt over alle annuleringen na de overname van Aktiebolaget Bofors door het Britse defensieconcern bae Systems Limited en richt zich vervolgens tot Penelope.

‘Penelope Fernandez, in veel debatten heb jij je zeer kritisch uitgelaten over de praktijken van de Zweedse wapenexport. Onlangs maakte je een vergelijking met het Franse Angolagate-schandaal. Hooggeplaatste politici en zakenlui werden aangeklaagd wegens omkoping en wapensmokkel en zijn inmiddels veroordeeld tot lange gevangenisstraffen... maar iets dergelijks speelt toch niet in Zweden?’

‘Dat kun je op twee manieren interpreteren,’ antwoordt Penelope Fernandez. ‘Of onze politici functioneren anders of ons rechtssysteem functioneert anders.’

‘Je weet heel goed,’ zegt Pontus Salman, ‘dat we een lange traditie van...’

‘Volgens de Zweedse wet,’ onderbreekt Penelope hem, ‘volgens de Zweedse wet is de productie en export van alle oorlogsmaterieel verboden.’

‘Dat heb je toch echt mis,’ zegt Salman.

‘Paragraaf 3 en 6 van de wet oorlogsmaterieel,’ preciseert Penelope.

‘Maar Silencia Defence heeft een verklaring van geen bezwaar gekregen,’ glimlacht hij.

‘Ja, want anders zou het gaan om een grootschalig wapendelict en...’

‘Maar nu hebben we dus toestemming,’ onderbreekt hij haar.

‘Vergeet niet waar oorlogstuig voor bedoeld is...’

‘Ho even, Penelope,’ remt presentatrice Stefanie von Sydow haar af en knikt naar Pontus Salman die zijn hand heeft opgestoken om aan te geven dat hij nog niet klaar is.

‘Alle transacties worden van tevoren getoetst,’ legt hij uit. ‘Hetzij direct door de regering, hetzij door de Inspectie voor Strategische Goederen, als je die tenminste kent.’

‘Frankrijk heeft een vergelijkbaar systeem,’ werpt Penelope tegen. ‘En toch kon er voor acht miljard kronen aan oorlogstuig in Angola belanden, ondanks een wapenembargo van de vn, ondanks een absoluut verbod...’

‘Nu hebben we het over Zweden.’

‘Ik begrijp dat mensen hun baan niet kwijt willen, maar ik zou toch graag willen horen hoe je de export van enorme hoeveelheden munitie naar Kenia motiveert. Een land waar...’

‘Je hebt helemaal niets concreets,’ onderbreekt hij haar. ‘Niets, geen enkel detail, of wel soms?’

‘Ik kan helaas niet...’

‘Heb je iets concreets aan te merken?’ interrumpeert Stefanie von Sydow.

‘Nee,’ antwoordt Penelope Fernandez en ze slaat haar ogen neer. ‘Maar ik...’

‘Dan lijkt een verontschuldiging me op zijn plaats,’ zegt Pontus Salman.

Penelope kijkt hem aan, ze voelt woede en frustratie opborrelen, maar dwingt zichzelf haar mond te houden. Pontus Salman glimlacht zuurzoet en begint vervolgens te vertellen over de fabriek in Trollhättan. Nadat Silencia Defence toestemming had gekregen de productie te starten zijn er tweehonderd arbeidsplaatsen gecreëerd. Hij legt uit wat de verklaring van geen bezwaar inhield en hoe ver ze zijn met de fabricage. Langzaam diept hij dat onderwerp uit zodat er geen tijd meer overblijft voor zijn opponent.

Penelope luistert en dwingt de gevaarlijke trots uit haar hart. In plaats daarvan denkt ze aan Björn, dat ze straks aan boord van zijn boot gaan, het pijlvormige bed in het voorschip opmaken, de koelkast en de kleine vriesbox vullen. Ze ziet de fonkeling in de beijsde borrelglaasjes voor zich als ze ingemaakte haring, mosterdharing en gemarineerde haring, nieuwe aardappelen, gekookte eieren en knäckebröd eten. Ze zetten alles op het achterdek, gaan voor anker bij een klein eiland in de scherenkust en eten urenlang in de avondzon.

*

Penelope Fernandez verlaat het gebouw van Sveriges Television en loopt richting de Valhallavägen. Ze had bijna twee uur zitten wachten op de voortzetting van een gesprek in een ander ontbijtprogramma, toen de producent kwam vertellen dat ze haar moesten schrappen om plaats te maken voor vijf snelle tips voor een platte zomerbuik.

In de verte op Gärdet ziet ze de bonte circustenten van Cirkus Maximum. Een dierenverzorger spuit twee olifanten schoon met een waterslang. Eentje tilt zijn slurf in de lucht en vangt de harde waterstraal op met zijn bek.

Penelope is pas vierentwintig jaar oud, ze heeft golvend, zwart haar tot halverwege haar schouders. Rond haar hals blinkt een kort, zilveren kettinkje met een kruisje van haar confirmatie. Haar huid heeft een zacht goudgele kleur. Als olijfolie of honing, schreef een jongen ooit toen ze elkaar voor een schoolopdracht in de brugklas moesten beschrijven. Haar ogen zijn groot en ernstig. Meer dan eens heeft ze gehoord dat ze sprekend op filmster Sophia Loren lijkt.

Penelope pakt haar mobiel en belt Björn om te zeggen dat ze onderweg is, dat ze de metro naar Karlaplan neemt.

‘Penny? Is er iets gebeurd?’ vraagt hij met gejaagde stem.

‘Nee, hoezo?’

‘Alles is klaar, ik heb het ingesproken op je voicemail, alleen jij ontbreekt nog.’

‘We hebben toch geen haast?’

Als Penelope op de lange, steile roltrap naar het perron van de metro staat, begint haar hart sneller te kloppen door een onbestemd gevoel van onbehagen en ze sluit haar ogen. Hoe dieper de roltrap daalt, hoe koeler de lucht wordt.

Penelope Fernandez komt uit La Libertad, een van de grootste departementen in El Salvador. Penelopes moeder, Claudia Fernandez, werd tijdens de burgeroorlog gevangengenomen en Penelope is geboren in een cel waar vijftien geïnterneerde vrouwen hun best deden om een handje te helpen. Claudia was arts en had een actieve rol gespeeld in de voorlichtingscampagnes voor het volk. Ze was in de beruchte gevangenis van het regime terechtgekomen omdat ze opkwam voor het recht van de oorspronkelijke bevolking door een vakbond op te richten.

Pas als Penelope het metroperron bereikt, opent ze haar ogen. Het opgesloten gevoel is verdwenen. Ze denkt weer aan Björn die wacht in de jachthaven op Långholmen. Ze vindt het heerlijk om vanaf zijn boot naakt te zwemmen, recht het water in te duiken en niets anders te zien dan zee en lucht.

De metrotrein dendert schuddend voort, het zonlicht valt door de ramen naar binnen als de wagons de tunnel verlaten en station Gamla Stan bereiken.

Penelope Fernandez haat oorlog, geweld en wapenvertoon. Door deze gloeiende aversie is ze Vrede-en conflictonderzoek gaan studeren en heeft ze haar master Politicologie gedaan in Uppsala. Voor de Franse hulpgroep Action Contre la Faim heeft ze in Darfur gewerkt, samen met Jane Oduya. In het landelijk dagblad Dagens Nyheter heeft ze een spraakmakend artikel gepubliceerd over vrouwen in vluchtelingenkampen en hoe zij na elke aanranding weer trachten over te gaan tot de orde van de dag. Twee jaar geleden is ze Frida Blom opgevolgd als voorzitter van de Vredesbeweging Zweden.

Penelope stapt uit bij Hornstull en komt boven in de zonneschijn. Ze is plotseling onverklaarbaar ongerust over iets en rent de Pålsundbacken af naar het Söder Mälarstrand, loopt snel over de brug naar Långholmen en volgt de weg links naar de jachthaven. Stof van de onverharde weg hangt als nevel in de stilstaande lucht.

Björns boot ligt in de schaduw recht onder de brug Västerbron, de bewegingen van het water vormen een net van licht dat wiegend weerspiegeld wordt in de grijsgeschilderde stalen balken hoog erboven.

Ze ziet hem op het achterdek met een cowboyhoed op zijn hoofd. Hij staat stil, met zijn armen om zichzelf heen geslagen en opgetrokken schouders.

Penelope stopt twee vingers in haar mond en fluit schel. Björn schrikt op, zijn gezicht volkomen weerloos alsof hij vreselijk bang is. Zijn blik gaat naar de weg en hij ontwaart haar. Zijn ogen staan nog steeds angstig als hij naar de loopplank loopt.

‘Wat is er?’ vraagt ze terwijl ze de trap naar de ligplaatsen af loopt.

‘Niets,’ antwoordt Björn. Hij zet zijn hoed recht en probeert te glimlachen.

Ze omhelzen elkaar, ze voelt dat zijn handen ijskoud zijn en dat de rug van zijn overhemd nat is van het zweet.

‘Je bent helemaal bezweet,’ zegt ze.

Björn kijkt weg.

‘Ik heb me gehaast om hier te komen.’

‘Heb je mijn tas meegenomen?’

Hij knikt en maakt een gebaar naar de kajuit. De boot schommelt licht onder haar voeten, ze ruikt de geur van door de zon verwarmd plastic en gelakt hout.

‘Hallo?’ zegt ze luchtig. ‘Waar zit je met je gedachten?’

Zijn strogele haar in kleine, vervilte dreads staat alle kanten op. Zijn helderblauwe ogen glanzen kinderlijk.

‘Hier,’ antwoordt hij en hij slaat zijn blik neer.

‘Waar denk je dan de hele tijd aan?’

‘Aan dat we samen kunnen zijn,’ antwoordt hij en hij slaat zijn armen om haar middel. ‘Aan seks midden in de natuur.’

Hij beroert haar haar met zijn lippen.

‘Is dat wat je hoopt?’ fluistert ze.

‘Ja,’ antwoordt hij.

Ze lacht om zijn oprechtheid.

‘De meeste mensen... in elk geval de meeste vrouwen, vinden dat het nogal wordt overgewaardeerd,’ zegt ze. ‘Op de grond liggen tussen mieren en stenen en...’

‘Het is net als naakt zwemmen,’ volhardt hij.

‘Probeer me maar te overtuigen,’ zegt ze uitdagend.

‘Dat zal ik zeker doen.’

‘Hoe dan?’ vraagt ze lachend, net als de telefoon in haar linnen tas gaat.

Björn lijkt te verstarren door het geluid. De kleur verdwijnt van zijn wangen. Ze kijkt op de display en ziet dat het haar jongere zus is.

‘Het is Viola,’ zegt ze vlug tegen Björn voordat ze opneemt.

‘Hola, zussie.’

Er toetert een auto en haar zus schreeuwt iets naast de hoorn.

‘Stomme idioot,’ moppert ze.

‘Wat is er aan de hand?’

‘Het is uit,’ zegt haar zus. ‘Ik heb Sergej gedumpt.’

‘Alweer,’ voegt Penelope eraan toe.

‘Ja,’ antwoordt Viola zacht.

‘Sorry,’ zegt Penelope. ‘Ik begrijp dat je verdrietig bent.’

‘Het valt wel mee, maar... Mama zei dat jullie met de boot weggingen en ik dacht... ik zou heel graag meegaan als dat uitkomt.’

Het wordt volkomen stil.

‘Meegaan,’ herhaalt Penelope en ze hoort het gebrek aan enthousiasme in haar stem. ‘Björn en ik moeten nodig even samen zijn, maar...’

2 | De achtervolger

Penelope staat aan het roer met een luchtige, blauwe pareo om haar heupen en een wit bikinitopje met op de rechterborst het peaceteken. Door de voorruit valt het zomerlicht op haar. Voorzichtig rondt ze de vuurtoren van Kungshamn en manoeuvreert de grote motorboot de smalle zeestraat in.

Haar zusje Viola staat op uit de roze ligstoel op het achterdek. Het afgelopen uur heeft ze daar met Björns cowboyhoed en een enorme spiegelzonnebril op met lome gebaren een joint zitten roken.

Viola doet vijf halfslachtige pogingen het luciferdoosje met haar tenen van de grond op te rapen voordat ze het opgeeft. Penelope kan een glimlach niet onderdrukken. Viola komt door de glazen deur de kajuit binnen en vraagt of ze het roer zal overnemen.

‘Anders ga ik beneden een margarita maken,’ zegt ze terwijl ze verder de trap af loopt.

Op het voordek ligt Björn op een badlaken met een pocketuitgave van Ovidius’ Metamorfosen als hoofdkussentje.

Penelope ziet dat de reling bij zijn voeten roestig is in de bevestigingspunten. Björn heeft de boot van zijn vader gekregen toen hij twintig werd, maar heeft geen geld om hem te onderhouden. Het grote plezierjacht is het enige wat zijn vader hem ooit heeft gegeven, afgezien van een reis. Toen zijn vader vijftig werd heeft hij Björn en Penelope uitgenodigd in een van zijn chicste sterrenhotels, Kamaya Resort, aan de oostkust van Kenia. Penelope hield het maar twee dagen uit in het hotel voordat ze vertrok naar het vluchtelingenkamp in Kubbum, Darfur, Zuid-Sudan, waar de Franse hulpgroep Action Contre la Faim zich ophield.

Penelope brengt de kruissnelheid terug van acht naar vijf knopen als ze de brug over de Skurusund naderen. Hier beneden hoor je niets van het drukke verkeer. Net als ze het schaduwrijke water in glijden, ziet ze een zwarte rubberboot tegen het fundament van beton liggen. De boot is van hetzelfde type als de militaire kustjagers gebruiken. Een rib met een romp van glasvezel en heel sterke motoren.

Penelope is bijna onder de brug door als ze ontdekt dat er iemand in de boot zit. Een man hurkt in het duister met zijn rug naar haar toe gekeerd. Ze weet niet waarom haar hartslag versnelt bij de plotse aanblik van de man. Het is iets met zijn nek en de zwarte kleding. Ze voelt zich bekeken hoewel hij van haar af gekeerd zit.

Als ze weer in de zon komt, rilt ze over haar hele lichaam en op haar armen heeft ze nog lang kippenvel.

Als ze Duvnäs gepasseerd zijn, verhoogt ze de snelheid naar vijftien knopen. De beide binnenboordmotoren dreunen, het water schuimt achter hen en de boot schiet vooruit over het gladde wateroppervlak.

Penelopes telefoon gaat. Ze ziet dat het haar moeder is. Misschien heeft ze het debat op tv gezien. Even flitst het door haar hoofd dat haar moeder belt om te zeggen dat ze het prima heeft gedaan, maar ze weet dat dat een wensdroom is.

‘Dag mama,’ antwoordt Penelope.

‘Ai,’ fluistert haar moeder.

‘Wat is er?’

‘Mijn rug... ik moet naar de manueel therapeut,’ zegt Claudia en het klinkt alsof ze een glas onder de kraan houdt. ‘Maar ik wilde even weten of Viola je nog heeft gesproken.’

‘Ze is hier op de boot,’ antwoordt Penelope en ze hoort haar moeder drinken.

‘Ze is meegegaan, fijn... het leek me goed voor haar.’

‘Het is vast goed voor haar,’ zegt Penelope op gedempte toon.

‘Wat gaan jullie eten?’

‘Vanavond ingemaakte haring, aardappelen, eieren...’

‘Ze houdt niet van haring.’

‘Mama, Viola belde me pas toen...’

‘Ik weet dat je niet op haar hebt gerekend,’ onderbreekt Claudia haar. ‘Daarom vraag ik het ook.’

‘Ik heb ook nog wat gehaktballetjes gemaakt,’ zegt Penelope geduldig.

‘Genoeg voor iedereen?’ vraagt haar moeder.

‘Genoeg? Dat ligt eraan...’

Ze zwijgt en staart naar het glanzende water.

‘Ze kan de mijne krijgen,’ zegt Penelope beheerst.

‘Mocht er niet genoeg zijn,’ zegt haar moeder. ‘Zo bedoel ik het.’

‘Ik begrijp het,’ zegt ze zacht.

‘Moet ik nu medelijden met je hebben?’ vraagt haar moeder met onderdrukte irritatie.

‘Het is alleen... Viola is volwassen, hoor, en...’

‘Nu stel je me teleur.’

‘Sorry.’

‘Jij eet toch ook altijd mijn gehaktballetjes met kerst en midzomer en...’

‘Voor mij hoeft dat niet, hoor,’ zegt Penelope vlug.

’Goed,’ zegt haar moeder bruusk. ‘Dat is dan afgesproken.’

‘Ik bedoel alleen...’

‘Je komt met midzomer niet hierheen,’ onderbreekt haar moeder haar verontwaardigd.

‘Maar mama, waarom moet je...’

Er klinkt een klik als haar moeder ophangt. Penelope zwijgt onmiddellijk en voelt de frustratie inwendig borrelen, kijkt naar de telefoon en zet hem vervolgens uit.

De boot vaart langzaam door de groene weerspiegeling van de begroeide hellingen. De trap van de pantry kraakt en even later komt Viola wankelend naar boven met een glas margarita in haar hand.

‘Was dat mama?’

‘Ja.’

‘Is ze bang dat ik niet te eten krijg?’ vraagt Viola.

‘Er is eten,’ antwoordt Penelope.

‘Mama denkt dat ik niet voor mezelf kan zorgen.’

‘Ze is alleen bezorgd,’ antwoordt Penelope.

‘Ze maakt zich nooit zorgen om jou,’ zegt Viola.

‘Ik red me wel.’

Viola proeft van haar drankje en kijkt door de voorruit naar buiten.

‘Ik heb het debat op tv gezien,’ zegt ze.

‘Vanmorgen? Met Pontus Salman?’

‘Nee... vorige week,’ zegt ze. ‘Je praatte met een arrogante man die... hij had een deftige naam en...’

‘Palmcrona,’ zegt Penelope.

‘Inderdaad, Palmcrona...’

‘Ik was zo kwaad dat ik rood werd en tranen in mijn ogen kreeg, ik wilde Bob Dylans Master of War voordragen of gewoon de studio uit rennen en de deur dichtsmijten.’

Viola kijkt toe terwijl Penelope zich uitstrekt om het dakraam te openen.

‘Ik dacht dat jij je oksels niet schoor,’ zegt ze luchtig.

‘Nee, maar ik ben nu zo vaak op tv dat...’

‘De ijdelheid heeft toegeslagen,’ grapt Viola.

‘Ik wil niet worden afgeserveerd als betweter vanwege een beetje haar onder mijn armen.’

‘Hoe is het met je bikinilijn?’

‘Mwah...’

Penelope tilt haar pareo op en Viola schatert het uit.

‘Björn houdt ervan,’ glimlacht Penelope.

‘Hij kan moeilijk iets zeggen met die dreads van hem.’

‘Maar jij scheert je overal zoals het hoort,’ zegt Penelope met scherpte in haar stem. ‘Voor die getrouwde kerels van je en die idioten met spierbundels en...’

‘Ik geef toe dat ik weinig inzicht heb,’ onderbreekt Viola haar.

‘Wat mannen betreft, ja.’

‘Ik heb ook nog nooit iets fatsoenlijks gepresteerd.’

‘Je moet gewoon je cijfers ophalen en...’

Viola haalt haar schouders op.

‘Ik heb trouwens staatsexamen gedaan.’

Ze ploegen zachtjes door het doorschijnende water, meeuwen volgen de boot op grote hoogte.

‘Hoe ging het?’ vraagt Penelope uiteindelijk.

‘Ik vond het makkelijk,’ zegt Viola en ze likt het zout van de rand van het glas.

‘Het ging dus goed,’ glimlacht Penelope.

Viola knikt en zet het glas neer.

‘Hoe goed?’ vraagt Penelope en ze port Viola in haar zij.

‘Maximale score,’ zegt Viola met neergeslagen blik.

Penelope slaakt een kreet van vreugde en omhelst haar zus stevig.

‘Snap je wel wat dat betekent?’ roept Penelope opgewonden uit. ‘Je kunt worden wat je wilt, naar iedere hogeschool of universiteit, je hebt het voor het kiezen: economie, medicijnen, journalistiek.’

Haar zus lacht met rode wangen en Penelope omhelst haar nog een keer, waardoor haar hoed op de grond valt. Ze strijkt over Viola’s hoofd, fatsoeneert haar haar net als vroeger toen ze klein waren, haalt de haarspeld met de vredesduif uit haar eigen krullen en steekt hem in Viola’s haar, kijkt naar haar en glimlacht tevreden.

3 | Een boot blijft drijvend achter op de Jungfrufjärden

Als een mes klieft de voorsteven het gladde oppervlak met een plakkerig, klotsend geluid. Ze gaan heel snel. Grote boeggolven slaan op de wal. Ze zwenken scherp over brekende golven, stuiteren, water spuit rondom hen op. Penelope stuurt met dreunende motoren de zeestraat in. De voorsteven komt omhoog en wit, schuimend water deelt zich achter het schip.

‘Je bent gek, Madieke,’ roept Viola en ze trekt de speld uit haar haar, net zoals ze vroeger als kind altijd deed zodra het kapsel klaar was.

Björn wordt wakker als ze stoppen bij Gåsö. Ze kopen ijs en nemen een kop koffie. Viola wil midgetgolfen en het is al laat in de middag als ze verdergaan.

Aan bakboord opent de hele zeestraat zich als een duizelingwekkend grote stenen vloer.

Het plan is om aan te leggen bij Kastskär, een langwerpig onbewoond eiland met een smal middenstuk. Aan de zuidkant is een groene baai waar ze kunnen ankeren, zwemmen, grillen en overnachten.

‘Ik ga even op bed liggen,’ zegt Viola gapend.

‘Doe dat,’ glimlacht Penelope.

Viola loopt de trap af en Penelope kijkt voor zich uit. Ze mindert snelheid en houdt haar ogen gericht op het elektronische lood dat waarschuwt voor blinde klippen terwijl ze richting Kastskär glijden. Het wordt snel ondieper, van veertig meter naar vijf.

Björn komt de stuurhut binnen en kust Penelope in haar nek.

‘Zal ik met het eten beginnen?’ vraagt hij.

‘Viola moet even een uurtje slapen.’

‘Nu klink je als je moeder,’ zegt hij zacht. ‘Heeft ze nog gebeld?’

‘Ja.’

‘Om te checken of Viola mee mocht, zeker.’

‘Ja.’

‘Hebben jullie ruzie gehad?’

Ze schudt haar hoofd.

‘Wat is er dan?’ vraagt hij. ‘Ben je verdrietig?’

‘Nee, het is alleen dat mama...’

‘Dat ze wat?’

Penelope veegt glimlachend de tranen van haar wangen.

‘Ik mag niet komen met midzomer,’ zegt ze.

Björn omhelst haar.

‘Je moet gewoon schijt aan haar hebben.’

‘Dat heb ik ook,’ antwoordt ze.

Heel langzaam manoeuvreert Penelope de boot zo ver mogelijk de baai in. De motoren dreunen zacht. De boot is nu zo dicht bij land dat ze de geur van warme vegetatie op het eiland kan ruiken.

Ze ankeren, laten de lijn vieren en varen op de klippen af. Björn springt aan land op de steile helling en bindt het touw rond een boomstam.

Penelope trekt een joggingbroek en witte sportschoenen aan, springt van boord en pakt zijn hand. Hij slaat zijn armen om haar heen.

‘Zullen we het eiland gaan verkennen?’

‘Was er niet iets waarvan je me wilde overtuigen?’ vraagt ze plagerig.

‘De voordelen van het allemansrecht,’ zegt hij.

Ze knikt glimlachend en hij strijkt haar haar weg en laat zijn vinger over haar geprononceerde wang en dikke, zwarte wenkbrauwen glijden.

‘Hoe kun je zo mooi zijn?’

Hij kust haar licht op de mond en loopt dan in de richting van het lage bos.

Midden op het eiland is een kleine open plek met hoge wilde grassen in dichte pollen. Vlinders en kleine hommels dartelen boven de bloemen. Het is heet in de zon, het water glinstert tussen de bomen aan de noordkant. Ze blijven staan, aarzelen, kijken elkaar glimlachend aan en worden dan serieus.

‘Stel je voor dat er iemand komt,’ zegt ze.

‘Wij zijn de enigen op het eiland.’

‘Weet je het zeker?’

‘Hoeveel eilanden zijn er wel niet in de scherenkust van Stockholm? Dertigduizend? Als het niet meer is,’ zegt hij.

Penelope trekt haar bikinitop uit, wurmt zich uit haar schoenen, trekt tegelijk met de sportbroek haar bikinibroekje naar beneden en staat ineens helemaal naakt in het gras. Haar eerste gevoel van gêne maakt bijna meteen plaats voor pure vreugde. Ze vindt het eigenlijk heel opwindend met de zeelucht op haar huid, de warmte die de grond nog uitstraalt.

Björn kijkt naar haar, mompelt dat hij geen seksmaniak is maar dat hij eerst nog even wil kijken. Ze is lang, haar armen zijn gespierd en toch zacht. De smalle taille en de stevige dijen geven haar het uiterlijk van een speelse godin uit de oudheid.

Björn voelt dat zijn handen trillen als hij zijn t-shirt en de gebloemde, halflange zwemshorts uittrekt. Hij is jonger dan zij, zijn lichaam is jongensachtig, bijna haarloos, zijn schouders al verbrand door de zon.

‘Nu wil ik naar jou kijken,’ zegt ze.

Hij bloost en loopt met een grote glimlach naar haar toe.

‘Mag dat niet?’

Hij schudt zijn hoofd, verbergt zijn gezicht in haar hals en haar.

Ze beginnen te zoenen, heel rustig, staan alleen dicht tegen elkaar aan en zoenen elkaar. Penelope voelt zijn warme tong in haar mond en een bruisend geluksgevoel trekt door haar heen. Ze dwingt de brede glimlach van haar mond om te kunnen blijven zoenen. Ze ademen sneller. Ze voelt dat Björn een erectie krijgt, dat zijn hart harder begint te kloppen. Ze gaan in het gras liggen, popelend, vinden een plekje tussen de pollen. Hij zoekt met zijn mond naar haar borsten, de bruine tepels, kust haar buik en spreidt haar dijen. Als hij naar haar kijkt, ziet hij dat het net is alsof hun lichamen zelf licht geven in de avondzon. Alles is ineens heel intiem en broos. Ze is al nat en gezwollen als hij haar begint te likken, zacht en traag, al snel moet ze zijn hoofd wegduwen. Ze sluit haar dijen, glimlacht en wordt rood onder haar ogen. Ze fluistert tegen hem dat hij moet komen, trekt hem naar zich toe, leidt hem met haar hand en laat hem naar binnen glijden. Hij ademt zwaar in haar oor en ze kijkt recht omhoog naar de roze hemel.

Na afloop staat ze naakt in het warme gras, rekt zich uit, doet enkele passen en spiedt tussen de bomen.

‘Wat is er?’ vraagt Björn hees.

Ze kijkt naar hem, hij zit naakt op de grond en glimlacht naar haar.

‘Je schouders zijn verbrand.’

‘Dat is elke zomer raak.’

Hij voelt voorzichtig aan de rode huid op zijn schouders.

‘Laten we teruggaan – ik heb trek,’ zegt ze.

‘Ik wil nog even zwemmen.’

Ze trekt haar bikinislipje en broek weer aan, stapt in haar schoenen en staat met het topje in haar hand. Haar blik glijdt over zijn haarloze borst, armspieren, de tatoeage op zijn schouder, de slordige zonnebrand en zijn lichte, spelende blik.

‘De volgende keer mag jij onder liggen,’ glimlacht ze.

‘De volgende keer,’ herhaalt hij vrolijk. ‘Je bent al verkocht, ik wist het.’

Ze lacht en wuift hem weg. Hij gaat glimlachend op zijn rug liggen en kijkt naar de lucht. Ze hoort hem fluiten als ze door het bos naar de steile oever loopt waar de boot voor anker ligt.

Ze blijft even staan om het bovenstukje aan te trekken voordat ze verder loopt.

Als Penelope aan boord gaat, vraagt ze zich af of Viola nog steeds in het achterschip ligt te slapen. Ze bedenkt dat ze een pan nieuwe aardappelen met dilleschermen zal opzetten en zich daarna zal wassen en omkleden. Vreemd genoeg is het achterdek helemaal nat, als na een regenbui. Viola moet het om de een of andere reden hebben gedweild. De boot voelt anders. Penelope kan niet zeggen wat het is, maar ze heeft opeens kippenvel van onbehagen. Het wordt bijna doodstil als de vogels ineens ophouden met fluiten. Ze hoort alleen zwak geklok van het water tegen de romp en gedempt gekraak van het touw om de boom. Penelope wordt zich ineens bewust van haar eigen bewegingen. Ze loopt de trap af naar het achterschip, ziet dat de deur naar de gastenhut openstaat. Het licht brandt, maar Viola is er niet. Penelope merkt dat haar hand beeft als ze op de deur van het kleine toilet klopt. Ze opent de deur, kijkt naar binnen en keert weer terug naar het dek. Verderop in de baai ziet ze Björn het water in lopen. Ze zwaait naar hem, maar hij ziet haar niet.

Penelope opent de glazen deur naar de kajuit, loopt langs de blauwe banken, de teakhouten tafel en de stuurplaats.

‘Viola?’ roept ze zwak.

Ze loopt naar de pantry, pakt een pan en zet hem op de elektrische plaat als haar hart begint te bonzen. Ze kijkt in de grote badkamer en loopt dan door naar het voorschip waar Björn en zij altijd slapen. Ze opent de deur, kijkt de donkere hut rond en denkt eerst dat ze zichzelf in de spiegel ziet.

Viola zit roerloos op de rand van het bed, haar hand op het roze kussen uit de kringloopwinkel.

‘Wat doe je hier?’

Penelope hoort zichzelf aan haar zus vragen wat ze in de slaapkamer doet, hoewel ze al begrepen heeft dat er iets niet klopt. Viola ziet vaalbleek en haar gezicht is vochtig, haar haar nat en piekerig.

Penelope loopt naar het bed, neemt Viola’s gezicht in haar handen, kermt zachtjes en roept dan, vlak bij haar gezicht: ‘Viola? Wat is er? Viola?’

Maar ze begrijpt al wat er is gebeurd, wat er mis is, haar zus ademt niet, haar huid straalt geen warmte uit, er is niets van haar over, het levenslicht is gedoofd. De krappe ruimte wordt donker, sluit zich rond Penelope. Ze jammert met vreemde stem en loopt struikelend achterwaarts, gooit kleren op de grond en stoot haar schouder hard tegen de deurpost, draait zich om en rent de trap op.

Als ze op het achterdek komt, hapt ze naar adem alsof ze bijna is gestikt. Ze hoest en kijkt rond met een ijskoude angst in haar lichaam. Honderd meter verder op de oever ziet ze een vreemde man in zwarte kleren. Op de een of andere manier begrijpt Penelope hoe het in elkaar steekt. Ze weet dat dit dezelfde man is die zich in de schaduw onder de brug in de militaire rubberboot ophield, de man die zijn rug naar haar toe draaide toen ze passeerde. Ze beseft dat deze man Viola heeft gedood en dat hij nog niet klaar is.

De man staat aan de waterkant en wenkt Björn die twintig meter uit de oever zwemt, hij roept iets en steekt zijn arm helemaal omhoog. Björn hoort hem en stopt, watertrappelend zoekt hij met zijn blik het land.

De seconden staan bijna stil. Penelope vliegt naar de stuurplaats, graaft in de gereedschapskist, vindt een dolkmes en rent terug naar het achterdek.

Ze ziet Björns langzame zwembewegingen, de waterkringen om hem heen. Hij kijkt naar de man, zijn gezicht is één groot vraagteken. De man wenkt hem, wil dat hij naar hem toe komt. Björn glimlacht onzeker en begint naar de kant te zwemmen.

‘Björn,’ schreeuwt Penelope zo hard ze kan. ‘Zwem hierheen!’

De man op het strand keert zich naar haar toe en begint naar de boot te rennen. Penelope snijdt het touw door, gaat onderuit op het natte dek, komt overeind, strompelt naar de stuurplaats en start de motor. Zonder om zich heen te kijken licht ze het anker en zet tegelijkertijd de boot in zijn achteruit.

Björn moet haar hebben gehoord, want hij heeft het eiland de rug toegekeerd en begint naar de boot te zwemmen. Penelope stuurt naar hem toe en ziet tegelijkertijd hoe de man in het zwart van richting is veranderd en de helling op rent naar de andere kant van het eiland. In een mum van tijd begrijpt ze dat de man zijn zwarte rubberboot in de noordelijke baai aan land heeft getrokken.

Ze weet dat er geen enkele mogelijkheid is om aan hem te ontkomen.

Loeiend keert ze de grote boot en vaart richting Björn. Ze schreeuwt naar hem, komt dichterbij, mindert snelheid en reikt hem de bootshaak. Het is koud in het water. Hij ziet er bang en uitgeput uit. Zijn hoofd verdwijnt steeds onder water. Ze doet hem pijn met de punt van de bootshaak, zijn voorhoofd begint te bloeden.

‘Hou vast,’ roept ze.

De zwarte rubberboot komt al rond het eiland varen. Ze hoort duidelijk het geluid van de motor. Björns gezicht vertrekt van pijn. Na meerdere pogingen lukt het hem eindelijk zijn arm rond de bootshaak te slaan. Ze trekt hem zo snel ze kan naar het zwemplatform. Hij krijgt de rand te pakken. Ze laat de bootshaak vallen en ziet hem wegdrijven.

‘Viola is dood,’ schreeuwt ze en ze hoort vertwijfeling en paniek doorklinken in haar stem.

Zodra Björn zich heeft vastgeklampt aan de ladder, rent ze naar de stuurplaats en geeft vol gas.

Björn klimt over de reling en ze hoort hem tegen haar schreeuwen recht over te steken naar de kop van Ornäs.

Het geluid van de brullende motoren van de snelle rubberboot achter hen komt dichterbij.

Ze maakt een scherpe bocht, er klinkt een harde dreun onder de romp.

‘Hij heeft Viola vermoord,’ jammert Penelope.

‘Kijk uit voor de scheren,’ waarschuwt Björn klappertandend.

De rubberboot heeft Stora Kastskär gerond en maakt vaart op het open, vlakke water.

Er loopt bloed over Björns gezicht.

Ze naderen snel het grote eiland. Björn draait zich om, hij ziet de rubberboot op ongeveer driehonderd meter.

‘Naar de steiger!’

Ze zwenkt, zet hem in zijn achteruit en als het voorschip met een krakend geluid tegen de steiger botst, zet ze de motor uit. De hele boot schraapt met de zijkant langs een natte houten trap. De boeggolven slaan ruisend op de klippen en rollen terug. De boot helt opzij, de trap wordt versplinterd. Water slaat over de reling. Ze springen van boord op de steiger. Achter zich horen ze de romp knarsend tegen de steiger slaan in de boeggolven. Ze rennen naar de wal terwijl de snelle rubberboot brullend nadert. Penelope glijdt uit, zoekt steunt met haar hand en klautert hijgend de steile helling op naar de bosrand. De motoren van de rubberboot vallen stil en Penelope beseft dat hun voorsprong minimaal is. Samen met Björn rent ze tussen de bomen, dieper het bos in terwijl haar ogen paniekerig een plek zoeken waar ze zich kan verstoppen.

4 | De zwevende man

Paragraaf 21 van de politiewet beschrijft hoe een agent zich toegang mag verschaffen tot een woning of andere plaats als er reden is aan te nemen dat iemand daar is overleden, bewusteloos ligt of anderszins niet in staat is om hulp in te roepen.

De reden dat hoofdagent John Bengtsson deze zaterdag in juni de opdracht krijgt het bovenste appartement op Grevgatan 2 te onderzoeken is dat Carl Palmcrona, inspecteur-generaal van de Inspectie voor Strategische Goederen, onverklaarbaar is weggebleven van zijn werk en een afspraak met de minister van Buitenlandse Zaken heeft gemist.

Het is geenszins de eerste keer dat John Bengtsson een woning betreedt om naar een dode of gewonde te zoeken. Meestal waren het verwanten die zelfmoord vermoedden. Zwijgende ouders, die angstig in het trappenhuis moesten wachten terwijl hij naar binnen ging om het huis te doorzoeken. Soms vond hij een jonge man met een bijna onwaarneembare pols na een overdosis heroïne en soms trof hij een plaats delict aan, een vrouw in het schijnsel van de tv in de woonkamer die was mishandeld tot de dood erop volgde.

John Bengtsson heeft zowel een breekwerktuig als een slotpistool bij zich als hij de buitendeur van het pand binnengaat. Hij neemt de lift naar de vijfde verdieping en belt aan. Hij wacht heel even, zet dan zijn zware tas op de overloop en bestudeert het slot in de veiligheidsdeur. Ineens hoort hij een slepend geluid in het trappenhuis, één verdieping lager. Het klinkt alsof iemand zachtjes, bijna sluipend de trap naar beneden neemt. John Bengtsson luistert even, steekt dan zijn hand uit en drukt de deurkruk naar beneden: de deur zit niet op slot en glijdt zachtjes open in zijn vier scharnieren.

‘Is daar iemand?’ roept hij.

John Bengtsson wacht een paar seconden, trekt zijn tas over de drempel, doet de deur achter zich dicht, veegt zijn voeten op de deurmat en loopt dan de grote hal in.

Vanuit een aangrenzende kamer klinkt rustige muziek. Hij loopt erheen, klopt aan en gaat naar binnen. Het is een ruime zitkamer, spartaans gemeubileerd met drie Carl Malmsten-banken, een lage glazen salontafel en aan de muur een klein schilderij van een schip in de storm. Uit een platte, doorzichtige stereo-installatie komt een ijsblauw schijnsel. Melancholische, bijna vragende, verwonderde vioolmuziek klinkt uit de boxen.

John Bengtsson loopt de kamer door naar de dubbele deuren, opent ze en kijkt recht een salon in met hoge jugendstilramen. Door de kleine ruitjes in de bovenste raampartijen wordt het zomerlicht van buiten gebroken.

Midden in de witte kamer zweeft een man.

Het ziet er bovennatuurlijk uit.

John Bengtsson staart naar de dode man. Het lijkt een eeuwigheid te duren voordat hij de waslijn ontdekt die aan de lamphaak is bevestigd.

De goed geklede man hangt volkomen stil, alsof hij is gefixeerd tijdens een hoge sprong, met zijn enkels gestrekt en zijn schoenpunten wijzend naar de grond.

Hij is opgeknoopt – maar er is meer. Er klopt iets niet, iets is verkeerd.

John Bengtsson mag de drempel niet over. De vindplaats moet intact blijven. Zijn hart klopt snel, hij voelt het zware ritme van zijn pols, slikt hard, maar kan zijn blik niet losmaken van de zwevende man in de lege kamer.

Er klinkt een naam in het hoofd van John Bengtsson, het is niet meer dan een fluistering: Joona, ik moet met Joona Linna praten.

Er bevinden zich geen meubels in de kamer, alleen een opgeknoopte man, naar alle waarschijnlijkheid Carl Palmcrona, inspecteur-generaal van de isg.

De lijn is in het midden van de kamer bevestigd aan de lamphaak, in het hart van de plafondrozet.

Hij kon nergens op gaan staan, denkt John Bengtsson.

Het plafond is minstens drieënhalve meter hoog.

John Bengtsson probeert te kalmeren, zijn gedachten te ordenen en alles wat hij ziet te registreren. Het gezicht van de gehangene is bleek als vochtige suiker en hij meent slechts een gering aantal puntbloedingen in de opengesperde ogen te zien. De man draagt een dunne jas over het lichtgrijze pak en heeft lage schoenen aan. Op de parketvloer liggen een zwarte koffer en een mobiele telefoon, een eindje bij het plasje urine vandaan dat zich recht onder het lichaam heeft gevormd.

De opgeknoopte man trilt ineens even.

John Bengtsson hapt naar adem.

Een zware bons op het plafond, vanaf de zolder zijn hamerslagen te horen, er loopt iemand, weer gebons en Palmcrona’s lichaam trilt. Het geluid van een boormachine zwelt aan en verdwijnt weer. Een man roept iets. Hij heeft meer snoer nodig, de haspel, schreeuwt hij.

John Bengtsson merkt hoe zijn hartslag afneemt als hij terugloopt door de salon. In de hal staat de voordeur open. Hij blijft staan, bedenkt dat hij hem goed heeft dichtgedaan, maar beseft dat hij zich kan vergissen. Hij verlaat het appartement en voordat hij aan zijn afdeling rapporteert, pakt hij zijn mobiele telefoon en belt Joona Linna van de rijksrecherche.

5 | Landelijke afdeling Moordzaken

Het is de eerste week van juni. In Stockholm worden de mensen al wekenlang te vroeg wakker. De zon komt om halfvier op en het is bijna de hele nacht volop licht. De voorzomer is buitengewoon warm geweest. Vogelkers en sering liepen tegelijk uit. Zware trossen bloemen verspreiden hun geur vanuit het Kronobergspark helemaal tot aan de ingang van het Zweedse Korps Landelijke Politiediensten. Dit is de enige centrale operatieve politiedienst in Zweden die verantwoordelijk is voor de bestrijding van ernstige delicten op zowel nationaal als internationaal niveau.

De chef van de rijksrecherche, Carlos Eliasson, staat bij het lage raam op de achtste verdieping en kijkt uit over de steile hellingen van het Kronobergspark. Hij houdt een telefoon in zijn hand, toetst het nummer in van Joona Linna, hoort dat hij weer wordt doorgeschakeld naar de voicemail, verbreekt de verbinding, legt de telefoon op zijn bureau en kijkt op zijn horloge.

Petter Näslund komt Carlos’ kamer binnen en schraapt voorzichtig zijn keel, hij blijft staan en leunt tegen een spandoek waarop staat: wij bewaken, markeren en irriteren.

Vanuit de aangrenzende kamer klinkt een vermoeid telefoongesprek dat cirkelt rond Europese arrestatiebevelen en het Schengen Informatie Systeem.

‘Pollock en zijn jongens komen zo,’ zegt Petter.

‘Ik weet hoe laat het is,’ antwoordt Carlos vriendelijk.

‘De broodjes zijn in elk geval klaar,’ zegt Petter.

Carlos onderdrukt een glimlach en vraagt: ‘Heb je gehoord dat ze aan het werven zijn?’

Petter wordt rood en slaat zijn blik neer, vermant zich en kijkt dan weer op.

‘Ik zou... Of weet je iemand die geschikter is?’ vraagt hij.

De Landelijke afdeling Moordzaken – kortweg Moordzaken – bestaat uit zes experts die bijstand verlenen bij moordonderzoeken in heel Zweden. De afdeling werkt heel systematisch volgens een methodiek die bekendstaat onder de afkorting ped, Politieonderzoek Ernstige Delicten.

De werkdruk van de vaste medewerkers van Moordzaken is enorm. Er wordt zo vaak een beroep op hen gedaan dat ze bijna nooit tijd hebben om op het bureau bij elkaar te komen.

Als Petter Näslund de kamer heeft verlaten, gaat Carlos op zijn stoel zitten om naar zijn aquarium met paradijsvissen te kijken. Op het moment dat hij naar het busje visvoer reikt, gaat de telefoon.

‘Ja,’ antwoordt hij.

‘Ze zijn onderweg naar boven,’ zegt Magnus van de balie.

‘Dank je.’

Carlos doet een laatste poging contact te krijgen met Joona Linna voordat hij opstaat, een blik op zichzelf in de spiegel werpt en de kamer verlaat. Op het moment dat hij de gang in loopt klinkt er een belletje en glijden de liftdeuren geluidloos open. Bij de aanblik van de leden van de afdeling Moordzaken flitst er een beeld door zijn hoofd. Een herinnering aan het concert van The Rolling Stones waar hij een paar jaar geleden met een paar collega’s naartoe is geweest. De groep die het podium op kwam deed hem denken aan ontspannen zakenlui. Net als de mannen van Moordzaken droegen ze allemaal donkere pakken met stropdas.

Voorop loopt Nathan Pollock met zijn grijze haar in een paardenstaart, dan volgt Erik Eriksson met zijn met diamanten versierde bril – de reden waarom hij door de groep Elton wordt genoemd – achter hem slentert Niklas Dent naast P.G. Bondesson en helemaal achteraan komt technisch rechercheur Tommy Kofoed met zijn kromme rug, die nors naar de grond staart.

Carlos wijst ze de vergaderzaal. De chef operationele eenheden, Benny Rubin, zit al met een kop zwarte koffie aan de ronde tafel te wachten. Tommy Kofoed pakt een appel uit de fruitschaal en begint luid kauwend te eten. Nathan Pollock kijkt glimlachend naar hem en schudt zijn hoofd als Tommy verbaasd midden in een hap ophoudt.

‘Welkom,’ begint Carlos. ‘Ik ben blij dat iedereen tijd en gelegenheid had om te komen, want er staat een aantal belangrijke discussiepunten op de agenda.’

‘Zou Joona Linna niet komen?’ vraagt Tommy Kofoed.

‘Jawel,’ antwoordt Carlos aarzelend.

‘Die gaat zijn eigen gang,’ verklaart Pollock gedempt.

‘Joona heeft die moorden in Tumba indertijd opgelost,’ zegt Tommy Kofoed. ‘Ik moet er voortdurend aan denken dat hij er absoluut van overtuigd was... hij wist in welke volgorde de moorden waren gepleegd.’

‘Tegen alle vervloekte logica in,’ glimlacht Elton.

‘Ik weet bijna alles van technisch rechercheren,’ vervolgt Tommy Kofoed. ‘Maar Joona liep gewoon naar binnen en keek naar de bloedsporen, ik snap er niets van...’

‘Hij zag het totaalplaatje,’ zegt Nathan Pollock. ‘De mate van geweld, de krachtsinspanning, de stress en hoe vermoeid de voetstappen in het rijtjeshuis leken vergeleken met die in de kleedkamer.’

‘Ik kan het nog steeds niet geloven,’ mompelt Tommy Kofoed.

Carlos schraapt zijn keel en richt zijn blik op de informele agenda.

‘De waterpolitie heeft vanmorgen een melding gedaan,’ vertelt hij. ‘Een oude visser schijnt een dode vrouw te hebben gevonden.’

‘In zijn net?’

‘Nee, bij Dalarö zag hij een groot motorjacht met de stroom meedrijven, hij is ernaartoe geroeid, aan boord gegaan en vond haar zittend op bed in het voorschip.’

‘Maar dat is toch niet echt iets voor ons?’ glimlacht Petter Näslund.

‘Is ze vermoord?’ vraagt Nathan Pollock.

‘Zelfmoord waarschijnlijk,’ antwoordt Petter vlug.

‘Het heeft geen haast,’ zegt Carlos en hij neemt een plak cake. ‘Maar ik wilde het toch melden.’

‘Verder nog iets?’ vraagt Tommy Kofoed knorrig.

‘We hebben een verzoek gekregen van de politie in Västra Götaland,’ zegt Carlos. ‘Er ligt een samenvatting op tafel.’

‘Ik kan het er niet bij nemen,’ zegt Pollock.

‘Jullie hebben het allemaal ontzettend druk – ik weet het,’ zegt Carlos en hij veegt langzaam de kruimels van tafel. ‘We moeten misschien aan de andere kant beginnen en praten over... over de werving voor de Landelijke afdeling Moordzaken.’

Benny Rubin kijkt met scherpe blik om zich heen en verklaart vervolgens dat de leiding zich terdege bewust is van de enorme belasting en dat ze daarom om te beginnen middelen ter beschikking heeft gesteld om de afdeling uit te breiden met één formatieplaats.

‘Wie mag ik het woord geven?’ zegt Carlos.

‘Is het niet beter als Joona bij dit punt aanwezig is?’ vraagt Tommy Kofoed, terwijl hij zich over tafel buigt en tussen de verpakte broodjes graait.

‘Het is niet zeker of hij wel komt,’ zegt Carlos.

‘We kunnen eerst wat eten,’ zegt Erik Eriksson en hij zet zijn fonkelende bril recht.

Tommy Kofoed haalt het plastic van een broodje zalm, verwijdert het takje dille, knijpt er een beetje citroensap over en rolt dan het servet met het bestek uit.

Plotseling gaat de deur van de grote vergaderzaal open en Joona Linna komt binnen, zijn blonde haar staat alle kanten op.

‘Syö tilli, pojat,’ zegt hij grijnzend in het Fins.

‘Inderdaad,’ lacht Nathan Pollock. ‘Dille opeten, jongens.’

Nathan en Joona kijken elkaar vrolijk aan. Tommy Kofoed wordt rood en schudt glimlachend zijn hoofd.

‘Tilli,’ herhaalt Nathan Pollock en hij schatert als Joona naar de tafel loopt om het takje dille terug te leggen op Tommy Kofoeds broodje.

‘Kunnen we misschien doorgaan met de vergadering?’ zegt Petter.

Joona schudt Nathan Pollock de hand, loopt naar een lege stoel, hangt zijn donkere jasje over de rugleuning en gaat zitten.

‘Neem me niet kwalijk,’ zegt Joona gedempt.

‘Je bent van harte welkom,’ zegt Carlos.

‘Dank je.’

‘We waren net aangeland bij het onderwerp werving,’ licht Carlos toe.

Hij bijt op zijn onderlip en Petter Näslund begint op zijn stoel te draaien.

‘Ik denk... ik denk dat ik Nathan het woord geef,’ vervolgt Carlos.

‘Oké, graag, ik spreek nu niet alleen namens mezelf,’ begint Nathan Pollock. ‘Maar... we zijn het er allemaal over eens, we hopen dat jij ons team wilt komen versterken, Joona.’

Het wordt volkomen stil in de kamer. Niklas Dent en Erik Eriksson knikken. Petter Näslund zit als een zwarte schijf in het tegenlicht.

‘Dat willen we heel graag,’ zegt Tommy Kofoed.

‘Ik waardeer het aanbod,’ antwoordt Joona en hij haalt zijn vingers door zijn dikke haar. ‘Jullie zijn bijzonder competent, dat hebben jullie bewezen, en ik respecteer jullie werk...’

Ze glimlachen met gebogen hoofd.

‘Maar wat mij betreft... ik kan niet werken vanuit de ped-methode,’ verklaart hij.

‘Dat weten we, dat hebben we begrepen,’ zegt Kofoed vlug. ‘Onze werkwijze is een beetje rigide, maar kan heel nuttig zijn, dat is wel gebleken...’

Hij zwijgt.

‘We wilden je toch vragen,’ zegt Nathan Pollock.

‘Ik denk niet dat het iets voor mij is,’ antwoordt Joona.

Ze slaan hun blikken neer, iemand knikt en Joona excuseert zich als zijn telefoon gaat. Hij staat op van tafel en verlaat de vergaderzaal. Na een minuut komt hij terug en pakt zijn jasje van de stoel.

‘Het spijt me,’ zegt hij. ‘Ik was graag bij deze vergadering aanwezig geweest, maar...’

‘Is er iets ernstigs gebeurd?’ vraagt Carlos.

‘John Bengtsson van het regiokorps belde,’ zegt Joona. ‘Hij heeft zojuist Carl Palmcrona gevonden.’

‘Gevonden?’ vraagt Carlos.

‘Opgeknoopt,’ antwoordt Joona.

Zijn symmetrische gezicht staat zeer ernstig en zijn ogen glanzen als grijs glas.

‘Wie is Palmcrona?’ vraagt Nathan Pollock. ‘Ik kan de naam niet plaatsen.’

‘Inspecteur-generaal van de isg,’ antwoordt Tommy Kofoed vlug. ‘Hij is degene die beslist over de Zweedse wapenexport.’

‘Zijn niet alle diensten van de isg geclassificeerd?’ vraagt Carlos.

‘Inderdaad,’ antwoordt Kofoed.

‘Dan zal iemand van de veiligheidsdienst Säpo er wel naar kijken.’

‘Maar ik heb John Bengtsson beloofd te komen,’ antwoordt Joona. ‘Er klopte daar iets niet.’

‘Wat?’ vraagt Carlos.

‘Het was... Nee, ik moet het eerst met eigen ogen zien.’

‘Klinkt spannend,’ zegt Tommy Kofoed. ‘Mag ik mee?’

‘Als je wilt,’ antwoordt Joona.

‘Dan ga ik ook mee,’ zegt Pollock vlug.

Carlos probeert iets te zeggen over de vergadering waar ze in zitten, maar beseft dat het zinloos is. Met drie man sterk verlaten ze de zonovergoten vergaderzaal en verdwijnen in de koelte van de gang.

6 | Hoe de dood is gekomen

Twintig minuten later parkeert commissaris Joona Linna zijn zwarte Volvo aan de Strandvägen. Achter hem stopt een zilvergrijze Lincoln Towncar. Joona stapt uit en wacht op de twee collega’s van Moordzaken. Samen slaan ze de hoek om en gaan de buitendeur van Grevgatan 2 binnen.

In de krakende oude lift naar de bovenste verdieping vraagt Tommy Kofoed met de welbekende norsheid in zijn stem wat Joona tot nu toe over de zaak weet.

‘De isg heeft aangifte gedaan van vermissing van Carl Palmcrona,’ vertelt Joona. ‘Hij heeft geen familie en geen van zijn collega’s ging privé met hem om. Maar toen hij niet op zijn werk verscheen, kreeg het regiokorps opdracht poolshoogte te gaan nemen. John Bengtsson ging naar het appartement, vond Palmcrona opgeknoopt aan het plafond en belde mij. Hij vermoedde dat het om een misdrijf ging en wilde dat ik meteen langs zou komen.’

Nathan Pollocks verweerde gezicht trekt zich samen: ‘Waarom vermoedt hij een misdrijf?’

De lift stopt en Joona trekt het hek open. John Bengtsson staat voor de deur van Palmcrona’s appartement. Hij stopt een pocketboek in zijn zak en Joona schudt hem de hand.

‘Dit zijn Tommy Kofoed en Nathan Pollock van de Landelijke afdeling Moordzaken,’ zegt Joona.

Ze begroeten elkaar rustig.

‘De deur zat dus niet op slot toen ik kwam,’ vertelt John. ‘Ik hoorde muziek en vond Palmcrona opgeknoopt in een van de grote kamers. Door de jaren heen heb ik heel wat kerels naar beneden gehaald, maar deze keer, ik bedoel... zelfmoord is heel onwaarschijnlijk en gezien de maatschappelijke positie van Palmcrona...’

‘Het is goed dat je belde,’ zegt Joona.

‘Heb je het lijk onderzocht?’ vraagt Tommy Kofoed grimmig.

‘Ik ben de kamer niet eens in geweest,’ antwoordt John.

‘Heel goed,’ mompelt Kofoed en hij begint samen met John Bengtsson loopplaten uit te leggen.

Even later kunnen Joona en Nathan Pollock de hal betreden. John Bengtsson wacht naast een blauwe bank. Hij wijst op de dubbele deuren die op een kier openstaan naar een lichte kamer. Joona loopt verder over de platen en duwt de deuren wagenwijd open.

Warm zonlicht stroomt door de rij hoge vensters naar binnen. Carl Palmcrona hangt midden in de ruime kamer. Hij is gekleed in een licht pak, een dunne jas en lage zomerschoenen. Vliegen kruipen over zijn witte gezicht, rond zijn ogen en mondhoeken, leggen kleine gele eitjes en zoemen rond de plas urine en de fraaie koffer op de grond. De dunne waslijn heeft zich diep in de hals van Palmcrona gesneden, de inkeping is donkerrood en het opgewelde bloed is aan de voorkant langs de binnenkant van zijn overhemd gelopen.

‘Afgemaakt,’ constateert Tommy Kofoed terwijl hij een paar latex handschoenen aantrekt.

Elke zweem van norsheid is op slag uit zijn stem en van zijn gezicht verdwenen. Met een glimlach laat hij zich op zijn knieën zakken en begint het opgeknoopte lichaam te fotograferen.

‘Waarschijnlijk vinden we beschadigingen aan de halswervelkolom,’ zegt Pollock wijzend.

Joona kijkt naar het plafond en vervolgens naar de grond.

‘Het gaat dus om een demonstratieve actie,’ vervolgt Kofoed geestdriftig en hij laat zijn camera flitsen naar de dode. ‘Ik bedoel, de moordenaar probeert zijn daad niet te verbergen, maar wil iets zeggen, een statement maken.’

‘Ja, dat idee had ik ook,’ zegt John Bengtsson enthousiast. ‘De kamer is leeg, er staat geen stoel of trap om op te klimmen.’

‘Hoe is het ook alweer?’ vervolgt Tommy Kofoed, terwijl hij de camera laat zakken en het lichaam met half toegeknepen ogen opneemt. ‘Verhanging is gekoppeld aan verraad, Judas Iskariot die...’

‘Wacht even,’ onderbreekt Joona hem zacht.

Ze zien zijn onbestemde gebaar naar de vloer.

‘Wat is er?’ vraagt Pollock.

‘Ik denk dat het zelfmoord was,’ zegt Joona.

‘Merkwaardige zelfmoord,’ zegt Tommy Kofoed en hij lacht iets te luid. ‘Hij klapwiekte en vloog omhoog naar...’

‘De koffer,’ vervolgt Joona. ‘Als hij die op de korte kant heeft gezet dan zou hij erbij kunnen.’

‘Maar niet bij het plafond,’ werpt Pollock tegen.

‘De waslijn kan hij eerder hebben bevestigd.’

‘Dat is zo, al denk ik dat je het mis hebt.’

Joona haalt zijn schouders op en mompelt: ‘In combinatie met de muziek en de knopen...’

‘Zullen we niet gewoon naar de koffer kijken?’ vraagt Pollock verbeten.

‘Ik moet eerst wat sporen veiligstellen,’ zegt Kofoed.

Zwijgend slaan ze Tommy Kofoed gade, zijn gebogen, kleine gestalte kruipt naar voren om zwarte plasticfolie met een dun laagje gelatine op de vloer uit te rollen. Vervolgens drukt hij de folie voorzichtig met een rubberen roller uit.

‘Kun je even een paar zakjes en een grote doos pakken?’ vraagt hij terwijl hij naar zijn tas met materialen wijst.

‘Golfkarton?’ vraagt Pollock.

‘Ja,’ antwoordt Kofoed en hij vangt de zakjes die Pollock met een grote boog naar hem toe gooit.

Hij stelt de biologische sporen op de vloer veilig en gebaart vervolgens naar Nathan Pollock dat hij de kamer in kan komen.

‘Je zult schoenafdrukken aantreffen op de achterkant van zijn koffer,’ zegt Joona. ‘Want de koffer klapte achterover terwijl het lichaam schuin naar voren slingerde.’

Nathan Pollock zegt niets, hij loopt naar de leren koffer en gaat op zijn knieën zitten. Zijn zilveren paardenstaart valt over de schouder van zijn jasje als hij naar de koffer reikt en hem op zijn korte kant zet. Op het zwarte leer zijn duidelijke, lichtgrijze schoenafdrukken zichtbaar.

‘Wat heb ik je gezegd?’ vraagt Joona.

‘Allemachtig,’ zegt Tommy Kofoed onder de indruk en hij lacht naar Joona met heel zijn vermoeide gezicht.

‘Zelfmoord,’ mompelt Pollock.

‘Technisch gesproken in elk geval,’ zegt Joona.

Ze staan naar het opgeknoopte lichaam te kijken.

‘Wat hebben we nu in feite gevonden?’ vraagt Kofoed nog steeds glimlachend. ‘Iemand die beslissingen neemt over de uitvoer van oorlogsmaterieel heeft zich van het leven beroofd.’

‘Niets voor ons,’ zucht Pollock.

Tommy Kofoed rolt zijn handschoenen af en maakt een gebaar naar de opgeknoopte man.

‘Joona, wat was dat nu met die knopen en muziek?’ vraagt hij.

‘Dat is een dubbele schootsteek,’ zegt Joona terwijl hij naar de knoop rond de lamphaak wijst. ‘Wat ik koppel aan de lange loopbaan van Palmcrona bij de marine.’

‘En de muziek?’

Joona houdt zich in en kijkt hem nadenkend aan.

‘Wat vind je zelf van de muziek?’ vraagt hij.

‘Geen idee, het is een sonate, voor viool,’ zegt Kofoed. ‘Vroeg negentiende eeuw of...’

Hij zwijgt als er wordt aangebeld. De vier kijken elkaar aan. Joona loopt in de richting van de hal, de anderen komen achter hem aan maar blijven in de salon staan zodat ze niet zichtbaar zijn vanuit het trappenhuis.

Joona loopt verder door de gang tot hij in de hal komt, hij houdt even in en overweegt of hij door het spionnetje zal kijken, maar ziet ervan af. Als hij zijn hand uitsteekt om de deurkruk naar beneden te drukken, voelt hij dat er lucht door het sleutelgat stroomt. De zware deur glijdt open. Het is donker op de overloop. De verlichting, die op een tijdklok werkt, is uitgegaan en het licht dat door de roodbruine ramen in het trappenhuis valt is zwak. Joona hoort opeens een trage ademhaling, iemand ademt heel dichtbij. Een zwoegende, bijna zware ademhaling van iemand die zich schuilhoudt. Terwijl Joona voorzichtig achter de geopende deur kijkt, gaat zijn hand naar zijn pistool. In de lichtstreep van de spleet van de scharnieren staat een lange vrouw met grote handen. Ze is een jaar of vijfenzestig. Ze staat volkomen roerloos. Op haar wang zit een grote, huidkleurige pleister. Het grijze haar is in een kort, meisjesachtig pagekapsel geknipt. Ze kijkt Joona recht in de ogen, zonder een zweem van een glimlach.

‘Hebben jullie hem eraf gehaald?’ vraagt ze.

7 | Behulpzame mensen

Joona had gedacht dat hij op tijd zou zijn voor de vergadering om één uur met de Landelijke afdeling Moordzaken.

Hij zou alleen even met Disa lunchen bij Rosendals Trädgård op Djurgården. Joona was te vroeg en bleef een paar minuten in de zon staan terwijl hij naar de nevel boven de kleine wijngaard keek. Toen zag hij Disa aankomen met de linnen tas over haar schouder. Haar smalle gezicht met de intelligente trekken was bezaaid met lentesproeten en haar haar, dat ze anders altijd in twee warrige vlechten droeg, hing voor de verandering los op haar schouders. Ze had zich mooi gemaakt en droeg een jurk met kleine bloemetjes en een paar zomerse sandalen met sleehak.

Ze omhelsden elkaar behoedzaam.

‘Hallo,’ zei Joona. ‘Wat zie je er mooi uit.’

‘Jij ook.’

Ze haalden eten bij het buffet en gingen aan een tafeltje op het terras zitten. Het viel Joona op dat ze haar nagels had gelakt. Disa, die hoofdarcheoloog was, had meestal kortgeknipte nagels met rouwrandjes. Zijn blik gleed van haar handen naar de boomgaard.

Disa begon te eten en zei met haar mond vol: ‘Koningin Kristina kreeg een luipaard cadeau van de hertog van Koerland. Dat beest hield ze hier op Djurgården.’

‘Dat wist ik niet,’ zei Joona rustig.

‘Ik heb gelezen in de boekhouding van het Slot dat de Rentekamer veertig zilveren daalders heeft betaald als tegemoetkoming in de begrafeniskosten voor een dienstmeisje dat door de luipaard was verscheurd.’

Ze leunde achterover en pakte haar glas.

‘Praat niet zoveel, Joona Linna,’ zei ze ironisch.

‘Sorry,’ zei Joona. ‘Ik...’

Hij zweeg en voelde ineens alle energie uit zijn lichaam wegvloeien.

‘Wat?’

‘Ga alsjeblieft verder met je verhaal over de luipaard.’

‘Je kijkt zo triest...’

‘Ik denk aan mijn moeder... gisteren was het precies een jaar geleden dat ze overleed. Ik ben naar de begraafplaats geweest om een witte iris op haar graf te leggen.’

‘Ik mis Ritva heel erg,’ zei Disa.

Ze legde haar bestek neer en zweeg een poosje.

‘De laatste keer dat ik haar heb gezien, weet je wat ze toen zei? Ze pakte mijn hand en zei dat ik je moest verleiden en zorgen dat ik zwanger raakte.’

‘Dat kan ik me goed voorstellen,’ lachte Joona.

De zon fonkelde in hun glazen en speelde in Disa’s bijzondere, donkere ogen.

‘Ik antwoordde dat ik bang was dat dat niet ging lukken en toen zei ze dat ik bij je weg moest gaan zonder ooit nog om te kijken of terug te komen.’

Hij knikte maar wist niet wat hij moest zeggen.

‘Dan zou je helemaal alleen zijn,’ vervolgde Disa. ‘Een grote, eenzame Fin.’

Hij liefkoosde haar vingers.

‘Dat wil ik niet.’

‘Wat niet?’

‘Een grote, eenzame Fin zijn,’ zei hij zacht. ‘Ik wil samen met jou zijn.’

‘En ik wil je bijten, goed hard zelfs. Snap jij dat nou? Mijn tanden beginnen altijd te jeuken als ik jou zie,’ glimlachte Disa.

Joona stak zijn hand uit om haar aan te raken. Hij wist dat hij al te laat was voor de vergadering met Carlos Eliasson en de afdeling Moordzaken, maar bleef toch tegenover Disa zitten, praatte wat en bedacht dat hij naar het Nordiska Museum zou gaan om de Samische bruidskroon te bekijken.

In afwachting van de komst van Joona Linna had Carlos Eliasson de aanwezigen verteld over de jonge vrouw die dood was aangetroffen op een motorjacht in de Stockholmse scherenkust. In de notulen schreef Benny Rubin dat er geen haast bij was, dat ze eerst het onderzoek van de waterpolitie zouden afwachten.

Joona was iets te laat en had amper nog aan de vergadering deelgenomen toen John Bengtsson van het regiokorps belde. Ze kenden elkaar al vele jaren en hadden meer dan tien jaar floorball tegen elkaar gespeeld. John Bengtsson was een sympathieke man, maar toen hij de diagnose prostaatkanker kreeg, hield hij nauwelijks vrienden over. Op dit moment was John Bengtsson volledig gezond, maar zoals zo veel mensen die de overmacht van de dood hadden gevoeld, had hij iets kwetsbaars, talmends over zich gekregen.

Joona stond in de gang voor de vergaderzaal en luisterde naar John Bengtssons trage woorden. Zijn stem was vervuld van de hevige vermoeidheid die ontstaat in de minuten na zeer grote stress. Hij beschreef hoe hij zojuist de inspecteur-generaal van de isg opgeknoopt in zijn huis had aangetroffen.

‘Zelfmoord?’ vroeg Joona.

‘Nee.’

‘Moord?’

‘Kun je niet even komen kijken?’ vroeg John. ‘Want wat ik zie kan ik niet rijmen. Het lichaam zweeft boven de vloer, Joona.’

Samen met Nathan Pollock en Tommy Kofoed had Joona net geconstateerd dat het om zelfmoord ging toen er werd aangebeld bij het huis van Palmcrona. In het duister van de overloop stond een lange vrouw met boodschappentassen in haar grote handen.

‘Hebben jullie hem eraf gehaald?’ vroeg ze.

‘Eraf gehaald?’ herhaalde Joona.

‘Directeur Palmcrona,’ antwoordde ze zakelijk.

‘Wat bedoelt u met eraf halen?’

‘Neem me niet kwalijk, ik ben de huishoudster maar, ik dacht...’

De situatie bracht haar in verlegenheid en ze maakte aanstalten de trap af te lopen, maar bleef abrupt staan toen Joona antwoord gaf op haar eerdere vraag.

‘Hij hangt er nog.’

‘Ja,’ had ze gezegd terwijl ze zich met een volkomen neutraal gezicht naar hem toe had gedraaid.

‘Heeft u hem eerder vandaag zien hangen?’

‘Nee,’ antwoordde ze.

‘Wat bracht u ertoe te vragen of we hem eraf hadden gehaald? Is er iets gebeurd? Heeft u iets bijzonders gezien?’

‘Een strop aan de lamphaak in de kleine salon,’ antwoordde ze.

‘U heeft de strop gezien?’

‘Natuurlijk.’

‘Maar was u niet bang dat hij er gebruik van zou maken?’ vraagt Joona.

‘Sterven is geen nachtmerrie,’ antwoordde ze met een onderdrukte glimlach.

‘Wat zei u?’

Maar de vrouw had slechts haar hoofd geschud.

‘Hoe denkt u dat zijn dood eruitzag?’ vroeg Joona toen.

‘Ik denk dat de strop zich rond zijn nek heeft samengetrokken,’ antwoordde ze zacht.

‘En hoe kwam die strop rond zijn nek?’

‘Ik weet het niet... misschien met hulp,’ zei ze vragend.

‘Wat bedoelt u met hulp?’

Haar ogen draaiden weg en Joona dacht even dat ze zou flauwvallen, maar toen vond haar hand steun tegen de muur en keek ze hem weer aan.

‘Er zijn overal behulpzame mensen,’ zei ze zwak.

8 | De Naald

Het zwembad van het politiebureau is stil en verlaten, achter de glazen wanden is het donker en er zijn geen gasten in de cafetaria. Het grote blauwe bad ligt er vrijwel onbeweeglijk bij. Het water wordt van onderaf verlicht en het schijnsel wiegt langzaam over muren en plafond. Joona Linna trekt het ene baantje na het andere, zwemt in een gelijkmatig tempo en houdt het ritme van zijn ademhaling onder controle.

Onder het zwemmen tuimelen allerlei herinneringen door zijn hoofd. Disa’s gezicht, toen ze zei dat haar tanden begonnen te jeuken als ze hem zag.

Joona nadert de rand van het bad, keert onder water en zet af. Hij is zich er niet van bewust dat hij sneller begint te zwemmen als hij zich in gedachten opeens in het appartement van Carl Palmcrona op de Grevgatan bevindt. Weer bekijkt hij het hangende lichaam, de plas urine, de vliegen in het gezicht. De dode had zijn jas en schoenen nog aan, maar had toch de tijd genomen muziek op te zetten.

Het geheel had bij Joona een gevoel opgeroepen van iets weloverwogens en impulsiefs tegelijk, wat bij zelfmoord verre van ongebruikelijk is.

Hij zwemt sneller, keert en voert het tempo nog meer op terwijl hij voor zich ziet hoe hij bij Palmcrona door de hal loopt en na het plotselinge geluid van de bel de deur opent. Hoe hij in het duister van de overloop, verscholen achter de deur, de lange vrouw met de grote handen zag staan.

Joona stopt bij de rand van het bad en ademt heftig, zoekt met zijn armen steun op het plastic rooster boven de overloop. Zijn ademhaling wordt snel rustiger, maar de zwaarte van het melkzuur in zijn schouderspieren neemt nog toe. Een groep agenten in trainingspakken komt het bad binnen. Ze hebben twee reddingspoppen bij zich, een kindermodel en een pop met overgewicht.

Sterven is geen nachtmerrie, had de grote vrouw met een glimlach gezegd.

Joona klimt het bad uit met een vreemd gestrest gevoel. Hij weet niet wat het is, maar hij kan de zaak van de dood van Carl Palmcrona niet van zich af zetten. Om de een of andere reden blijft hij die lege, lichte kamer voor zich zien. De rustige vioolmuziek samen met het slome gebrom van de vliegen.

Joona weet dat het om een zelfmoord gaat en probeert zichzelf voor te houden dat het niets voor de rijksrecherche is. Toch zou hij zich het liefst naar de vindplaats haasten en elke kamer nogmaals aan een onderzoek onderwerpen, checken of hij niets heeft gemist.

Tijdens het gesprek met de huishoudster had hij de indruk dat ze in de war was, dat de shock haar als een dichte mist had omsloten, haar verward en wantrouwig had gemaakt, haar vreemd en onsamenhangend deed antwoorden. Maar nu probeert Joona die gedachte om te draaien. Misschien was ze helemaal niet verward, helemaal niet geschokt, maar gaf ze zo concreet mogelijk antwoord op zijn vragen. In dat geval had huishoudster Edith Schwartz beweerd dat Carl Palmcrona hulp had gehad met de strop, dat er behulpzame handen, behulpzame mensen waren geweest. In dat geval vertelde ze dat zijn dood niet een door hemzelf veroorzaakte gebeurtenis was, dat hij het niet alleen had gedaan.

Er klopt iets niet.

Hij weet dat hij gelijk heeft, maar hij kan het gevoel niet te pakken krijgen.

Joona loopt de herenkleedkamer in, opent zijn locker, pakt zijn telefoon en belt patholoog-anatoom Nils ‘de Naald’ Åhlén, hoofd van de afdeling Forensische Geneeskunde.

‘Ik ben nog niet klaar,’ antwoordt de Naald als hij de telefoon tegen zijn oor heeft gelegd.

‘Het gaat om Palmcrona. Wat is je eerste indruk, al ben je...’

‘Ik ben nog niet klaar,’ onderbreekt de Naald hem.

‘Ook al ben je nog niet klaar,’ maakt Joona zijn zin af.

‘Kom maandag maar langs.’

‘Ik kom nu,’ zegt Joona.

‘Om vijf uur moet ik met het vrouwtje naar een bankstel gaan kijken.’

‘Ik ben over vijfentwintig minuten bij je,’ zegt Joona en hij beëindigt het gesprek voordat de Naald de kans krijgt te herhalen dat hij nog niet klaar is.

Als Joona klaar is met douchen en aankleden, hoort hij het geroezemoes van lachende en pratende kinderen en begrijpt dat de zwemles zo gaat beginnen.

Hij denkt na over wat het puur feitelijk betekent dat de inspecteur-generaal van de isg opgeknoopt is gevonden. De persoon die uiteindelijk alle cruciale besluiten neemt over de Zweedse productie en export van oorlogsmaterieel is dood.

Stel dat ik het mis heb, stel dat hij toch vermoord is, denkt Joona bij zichzelf. Ik moet met Pollock praten voordat ik naar de Naald ga, want Kofoed en hij hebben misschien al naar het materiaal kunnen kijken van het onderzoek op de plaats delict.

Joona loopt met grote passen door de gang, rent een trap af en belt zijn assistente Anja Larsson om te vragen of Nathan Pollock op het bureau is.

9 | Gevecht van man tegen man

Joona’s dikke haar is nog steeds drijfnat als hij de deur van zaal 11 opent waar Nathan Pollock college geeft aan een selecte groep mannen en vrouwen die zich specialiseren in bevrijding bij gijzeling.

Op de wand achter Pollock wordt met behulp van een computer een anatomische plaat van het menselijk lichaam geprojecteerd. Op een tafel liggen zeven verschillende handvuurwapens uitgestald, van een kleine zilveren Sig Sauer p238 tot een matzwart aanvalsgeweer van het merk Heckler & Koch met een 40 millimeter granaatwerper.

Een van de jonge agenten staat voor Pollock die een mes trekt, het verborgen houdt tegen zijn lichaam, naar voren snelt, een steek in de hals van de agent markeert en zich vervolgens tot de groep richt.

‘Het nadeel van een dergelijke messteek is dat de vijand kan schreeuwen, dat de bewegingen van het lichaam ongecontroleerd zijn en dat het doodbloeden geruime tijd kost aangezien er slechts één slagader is geraakt,’ legt Pollock uit.

Hij loopt weer naar de jonge agent, legt zijn arm rond diens gezicht zodat de binnenkant van zijn elleboog zich over de mond sluit.

‘Maar als ik het zo doe, kan ik de schreeuw smoren, het hoofd sturen en beide slagaders in één beweging openhalen,’ legt hij uit.

Pollock laat de jonge agent los en ziet Jona in de zaal staan, vlak voor de deur. Hij moet zijn binnengekomen op het moment dat hij de greep demonstreerde. De jonge agent veegt langs zijn lippen en gaat weer op zijn plaats zitten. Pollock glimlacht breed en wenkt Joona, wil dat hij naar voren komt, maar Joona schudt zijn hoofd.

‘Ik moet je even spreken, Nathan,’ zegt hij zacht.

Enkele agenten draaien zich om. Pollock loopt naar hem toe en ze schudden elkaar de hand. Joona’s jasje is donker van het water dat uit zijn haar in zijn nek is gelopen.

‘Tommy Kofoed heeft de schoenafdrukken bij Palmcrona thuis veiliggesteld,’ zegt Joona. ‘Ik moet weten of hij iets ongebruikelijks heeft gevonden.’

‘Ik dacht dat er geen haast bij was,’ antwoordt Nathan gedempt. ‘We hebben uiteraard alle folieafdrukken gefotografeerd, maar we hebben de resultaten nog niet kunnen analyseren. Ik heb nog helemaal geen overzicht...’

‘Maar je hebt iets gezien,’ zegt Joona.

‘Toen ik de foto’s in de computer zette... het zou een patroon kunnen zijn, maar het is te vroeg om...’

‘Zeg het gewoon – ik moet gaan.’

‘Het lijkt alsof er afdrukken van twee verschillende schoenen zijn in twee cirkels rond het lichaam,’ vertelt Nathan.

‘Ga mee naar de Naald,’ zegt Joona.

‘Nu?’

‘Ik moet daar over twintig minuten zijn.’

‘Incredible, ik kan niet,’ antwoordt Nathan en hij maakt een gebaar naar de zaal. ‘Maar ik heb mijn mobiel aan als je iets wilt vragen.’

‘Dank je,’ zegt Joona en hij draait zich om om te vertrekken.

‘Zeg... zou je deze groep niet even willen begroeten?’ vraagt Nathan.

Iedereen heeft zich al omgedraaid en Joona wuift kort naar ze.

‘Dit is dus Joona Linna over wie ik het heb gehad,’ zegt Nathan met stemverheffing. ‘Ik probeer hem over te halen een gastcollege te geven over het gevecht van man tegen man.’

Het wordt stil, iedereen kijkt naar Joona.

‘De meesten van jullie weten vast meer over vechtsport dan ik,’ zegt Joona met een glimlachje. ‘Het enige wat ik heb geleerd is... als het ernst is, dan gelden er opeens heel andere regels, dan is het gewoon vechten, en geen sport.’

‘Goed luisteren,’ zegt Pollock verwachtingsvol.

‘In het echt red je het alleen als je het vermogen hebt je aan te passen aan de nieuwe situatie en die in je voordeel weet om te zetten,’ vervolgt Joona kalm. ‘Train je in het benutten van de gegeven omstandigheden... je kunt in een auto zitten of op een balkon staan. De kamer kan vol traangas zijn. De vloer is misschien bezaaid met gebroken glas. Er kan sprake zijn van wapens en voorwerpen die dienst kunnen doen als wapen. Je weet niet of je je aan het begin of het einde van een reeks gebeurtenissen bevindt. Waarschijnlijk moet je je krachten sparen om door te kunnen gaan, het een hele nacht vol te houden... een paar jump kicks of coole round kicks kun je dus wel vergeten.’

Enkele toehoorders lachen.

‘Bij een gevecht van man tegen man zonder wapens,’ vervolgt Joona, ‘is het vaak een kwestie van flink wat pijn accepteren om tot een snelle afronding te komen, maar... op dat gebied ben ik een leek.’

Joona verlaat de collegezaal. Twee agenten applaudisseren. De deur valt dicht en het wordt stil in de zaal. Nathan Pollock glimlacht voor zichzelf als hij terugkeert naar de tafel.

‘Ik had dit eigenlijk willen bewaren voor een volgende keer,’ zegt hij terwijl hij op de computer begint te klikken. ‘Deze filmopname is al een klassieker... van het gijzelingsdrama in het bankgebouw van Nordea aan de Hamngatan negen jaar geleden. Twee overvallers. Joona Linna heeft de gijzelaars al naar buiten gekregen en de overvaller die gewapend was met een uzi uitgeschakeld. Het was een behoorlijk gewelddadig vuurgevecht. De andere overvaller houdt zich verborgen, maar heeft alleen een mes. Ze hebben alle bewakingscamera’s ondergesprayd, behalve deze... We bekijken het in slow motion want het fragment duurt maar een paar seconden.’

Pollock klikt op de computer en de film komt langzaam in beweging. Een korrelige video-opname, schuin van bovenaf gefilmd in een bankgebouw. Onder in het beeld tikken de seconden langzaam weg. Omvergeworpen meubilair, papieren en formulieren op de grond. Joona verplaatst zich soepel zijwaarts, hij houdt zijn pistool omhooggeheven, met gestrekte arm. Hij beweegt zich langzaam, alsof hij zich onder water bevindt. De overvaller staat met een mes in zijn hand verscholen achter de openstaande deur naar de kluis. Plotseling stormt hij naar voren, met lange vloeiende passen. Joona richt zijn pistool op hem, mikt recht op zijn borstkas en schiet.

‘Het pistool hapert,’ zegt Pollock. ‘Een beschadigde patroon zit vast in de loop.’

De korrelige video-opname trilt. Joona beweegt zich naar achteren terwijl de man met het mes naar voren stormt. Het is een zweverig geheel en spookachtig stil. Joona lost het magazijn, het dwarrelt naar de grond. Hij zoekt naar een nieuw, maar beseft dat hij het niet gaat redden. In plaats daarvan keert hij het onbruikbare pistool om in zijn hand, zodat de loop één lijn vormt met de sterke botten van zijn onderarm.

‘Ik snap het niet,’ zegt een vrouw.

‘Hij verandert het pistool in een tonfa,’ legt Pollock uit.

‘Een wat?’

‘Dat is een soort stok... zoals Amerikaanse agenten vaak gebruiken. De stok verlengt en versterkt de kracht van de slag door het raakvlak te verkleinen.’

De man met het mes is Joona genaderd. Hij neemt een lange, trage pas. Het lemmet glanst in zijn halve cirkelvormige baan, onderweg naar Joona’s romp. Zijn andere hand is geheven en beweegt mee met de draaiing van zijn lichaam. Joona kijkt überhaupt niet naar het mes, maar beweegt zich voorwaarts, neemt een grote pas en maakt in dezelfde beweging een rechte slag. Hij raakt de overvaller met de loop van zijn pistool in de hals, vlak onder zijn adamsappel.

Het mes valt dromerig draaiend op de grond en de man zakt op zijn knieën, opent zijn mond, grijpt naar zijn keel en stort dan voorover.

10 | De verdronken vrouw

Joona Linna rijdt door de Fleminggatan, op weg naar het Karolinska-instituut in Solna en denkt ondertussen aan het opgeknoopte lichaam van Carl Palmcrona, de waslijn, de koffer op de grond.

In gedachten probeert Joona twee cirkels van schoensporen toe te voegen op de vloer rond de dode man.

Deze zaak is nog niet gesloten.

Joona draait de Klarastrandsleden op richting Solna. Hij rijdt langs het kanaal waar de bomen hun zaaddragende katjes hebben gevormd, ze neigen naar het water, laten hun takken zakken naar het gladde, spiegelende oppervlak.

Voor zijn geestesoog ziet hij huishoudster Edith Schwartz weer, elk detail, de aders op haar grote handen die de boodschappentassen vasthielden en dat ze antwoordde dat er overal behulpzame mensen zijn.

De afdeling Forensische Geneeskunde ligt te midden van groene bomen en goed onderhouden gazons op de grote campus van het Karolinska-instituut. Een roodstenen pand aan de Retzius väg 5, aan alle kanten omgeven door grote gebouwen.

Joona rijdt de lege bezoekersparkeerplaats op. Hij ziet dat Nils Åhlen dwars over de randstenen is gereden en zijn witte Jaguar midden op het gazon naast de hoofdingang heeft geparkeerd.

Joona wuift naar de vrouw achter de balie die als antwoord haar duim opsteekt, hij loopt door de gang, klopt op de deur en gaat naar binnen. Zoals altijd is het kantoor van de Naald gespeend van overbodige voorwerpen.

De luxaflex is naar beneden, toch komt er zonneschijn door de lamellen naar binnen. Het licht glanst op alle witte oppervlakken van de kamer, maar verdwijnt in de grijze bladen van geborsteld staal.

De Naald draagt een pilotenzonnebril met een wit montuur en een wit poloshirt onder zijn doktersjas.

‘Ik heb een fout geparkeerde Jaguar op de bon geslingerd,’ zegt Joona.

‘Mooi zo,’ reageert de Naald.

Joona blijft midden in de kamer staan en wordt serieus; zijn ogen veranderen in donkerzilver.

‘Hoe is hij eigenlijk gestorven?’ vraagt hij.

‘Palmcrona?’

‘Ja.’

De telefoon gaat en de Naald schuift het sectierapport naar Joona.

‘Je had niet hierheen hoeven komen om daar antwoord op te krijgen,’ zegt hij voordat hij opneemt.

Joona neemt tegenover hem plaats op de stoel met de witlederen zitting. De sectie op het lichaam van Carl Palmcrona is afgerond. Joona bladert in het rapport en kijkt willekeurig een aantal punten door.

74. De nieren wegen in totaal 290 gram. De buitenkant is glad. Het weefsel is grijsrood. De consistentie is stevig, elastisch. Duidelijke tekening.

75. De afvoerende urinewegen vertonen geen afwijkingen.

76. De urineblaas is leeg. Het slijmvlies bleek.

77. De prostaat heeft een normale omvang. Het weefsel is bleek.

De Naald duwt de pilotenzonnebril omhoog op zijn smalle, gebogen neus, beëindigt het telefoongesprek en kijkt dan op.

‘Zoals je ziet,’ zegt hij geeuwend, ‘is er niets ongebruikelijks. De doodsoorzaak valt onder de categorie asfyxie, dat wil zeggen verstikking... maar bij volledige verhanging is er zelden sprake van verstikking in de gangbare zin van het woord, maar van obstructie van de arteriële bloedvoorziening.’

‘De hersenen verstikken omdat de toevoer van zuurstofrijk bloed stopt.’

De Naald knikt.

‘Arteriële compressie, bilaterale afsluiting van de carotiden, het gaat uiteraard enorm snel, bewusteloosheid binnen een paar seconden...’

‘Maar hij was in leven voor de ophanging?’ vraagt Joona.

‘Ja.’

Het smalle gezicht van de Naald is gladgeschoren en staat somber.

‘Kun je de valhoogte schatten?’ vraagt Joona.

‘Er zijn geen fracturen aan de halswervelkolom of schedelbasis – dus ik schat dat het om enkele decimeters gaat.’

‘Ja...’

Joona denkt aan de koffer met de afdrukken van Palmcrona’s schoenen. Hij opent het rapport weer en bladert naar de uitwendige schouwing, het onderzoek van de huid van de hals, de opgemeten hoeken.

‘Waar denk je aan?’ vraagt de Naald.

‘Of er een mogelijkheid bestaat dat hij werd gewurgd met dezelfde strop en daarna opgehangen aan het plafond.’

‘Nee,’ antwoordt de Naald.

‘Waarom niet?’ vraagt Joona snel.

‘Waarom niet? Er was slechts één inkeping en die was perfect,’ begint de Naald zijn uitleg. ‘Als iemand wordt opgehangen dan snijdt het touw of koord in de hals en het...’

‘Maar dat kan een dader weten,’ onderbreekt Joona hem.

‘Zoiets is echt vrijwel niet te reconstrueren... je weet dat de snoerinkeping rond de hals bij een volledige verhanging de vorm moet hebben van een pijlpunt, met de punt naar boven, bij de knoop...’

‘Zodat het gewicht van het lichaam de lus dichttrekt.’

‘Precies... en om dezelfde reden moet het diepste deel van de inkeping exact tegenover de punt zitten.’

‘Dus dood door ophanging,’ constateert Joona.

‘Geen twijfel mogelijk.’

De lange, magere patholoog-anatoom bijt zacht op zijn onderlip.

‘Maar kan hij tot zelfmoord gedwongen zijn?’ vraagt Joona.

‘Niet met geweld – daar zijn in elk geval geen sporen van gevonden.’

Joona slaat het rapport dicht, trommelt er voorzichtig op met allebei zijn handen en denkt dat de zinspeling van de huishoudster dat er andere mensen betrokken waren bij de dood van Palmcrona verward geklets moet zijn geweest. Toch laten de twee verschillende schoenafdrukken die Tommy Kofoed heeft gevonden hem niet los.

‘Je bent dus zeker van de doodsoorzaak?’ vraagt Joona terwijl hij de Naald aankijkt.

‘Wat had je eigenlijk verwacht?’

‘Dit,’ antwoordt Joona aarzelend en hij legt zijn vinger op de map met het sectierapport. ‘Dit is precies wat ik had verwacht, maar toch is er iets wat me blijft bezighouden.’

De Naald glimlacht zuinig.

‘Neem het sectierapport mee en lees het als verhaaltje voor het slapengaan.’

‘Ja,’ antwoordt Joona.

‘Maar ik denk dat je Palmcrona kunt loslaten... spannender dan zelfmoord wordt het niet.’

De glimlach van de Naald trekt weg en hij laat zijn blik dalen, maar Joona’s ogen staan nog steeds scherp, geconcentreerd.

‘Je hebt vast gelijk,’ zegt hij.

‘Ja,’ antwoordt de Naald, ‘en ik kan wel een beetje speculeren als je dat wilt... Carl Palmcrona was waarschijnlijk depressief, want zijn nagels waren onverzorgd en vuil, zijn tanden had hij een paar dagen niet gepoetst en hij was ongeschoren.’

‘Ik begrijp het,’ knikt Joona.

‘Je mag hem best zien.’

‘Nee, dat hoeft niet,’ antwoordt hij, terwijl hij moeizaam opstaat.

De Naald leunt naar voren en meldt met verwachting in zijn stem, alsof hij naar dit moment heeft uitgekeken: ‘Vanmorgen heb ik iets veel spannenders binnengekregen. Heb je een paar minuten?’

Hij staat op van zijn stoel en gebaart Joona mee te komen. Joona volgt hem de gang in. Een verdwaalde, lichtblauwe vlinder fladdert voor hen uit.

‘Is die knul opgestapt?’ vraagt Joona.

‘Wie?’

‘Die gast met die paardenstaart en...’

‘Frippe? Nee, goddank niet. Die kunnen we hier niet missen. Hij heeft vrij. Gisteren speelde Megadeth in de Globe, met Entombed in het voorprogramma.’

Ze lopen dwars door een donkere zaal met een sectietafel van roestvrij staal. Het ruikt sterk naar desinfecterende middelen. Ze lopen een koelere ruimte in waar de te onderzoeken lichamen in gekoelde laden worden bewaard.

De Naald opent een deur en knipt het licht aan. De tl-buizen flikkeren even en verspreiden dan hun schijnsel over een ruimte met witte tegels tegen de wanden en een lange, met plastic beklede sectietafel met dubbele wasbakken en afvoergoten.

Op de tafel ligt een jonge, zeer knappe vrouw.

Haar huid is gebruind door de zon, het lange, zwarte haar golft in dikke, glanzende krullen over haar voorhoofd en schouders. Ze lijkt de kamer in te kijken met een mengeling van aarzeling en verbazing.

Ze heeft een bijna ondeugende trek in haar mondhoeken, als van iemand die vaak lacht.

Maar de glans is verdwenen uit de grote, donkere ogen. Er zijn al kleine, bruingele vlekken te zien.

Joona bekijkt de vrouw op de tafel. Hij schat haar amper ouder dan negentien, twintig. Kortgeleden was ze nog een klein kind dat bij haar ouders sliep. Toen veranderde ze in een puber en nu is ze dood.

Boven de borst van de vrouw, op de huid over haar borstbeen, is vaag een gebogen lijn zichtbaar, net een blije mond getekend in grijs, zo’n dertig centimeter lang.

‘Wat is dat voor streep?’ wijst Joona.

‘Geen idee, misschien de afdruk van een ketting of de hals van een shirtje, ik zal er straks naar kijken.’

Joona bestudeert het levenloze lichaam, haalt diep adem en voelt zoals altijd een somberheid in zich opwellen over het onomkeerbare feit van de dood, als een kleurloze eenzaamheid.

Het leven is zo ontzettend broos.

De nagels van haar vingers en tenen zijn gelakt in een soort rozebeige tint.

‘En wat is er zo bijzonder aan haar?’ vraagt hij even later.

De Naald werpt hem een ernstige blik toe en zijn brillenglazen blikkeren als hij zich weer naar het lichaam keert.

‘De waterpolitie heeft haar binnengebracht,’ vertelt hij. ‘Ze is zittend op bed gevonden in het voorschip van een groot plezierjacht dat ronddobberde in de scherenkust.’

‘Dood?’

De Naald ontmoet zijn blik en zijn stem klinkt opeens melodieus.

‘Ze is verdronken, Joona.’

‘Verdronken?’

De Naald knikt en lacht met vibrato.

‘Ze is verdronken aan boord van een drijvende boot,’ zegt hij.

‘Blijkbaar heeft iemand haar in het water gevonden en haar aan boord gehesen.’

‘Ja, maar in dat geval had ik jouw tijd niet verknoeid,’ zegt de Naald.

‘Wat is er aan de hand?’

‘Er was geen spoortje water op de rest van haar lichaam te bekennen – ik heb haar kleren opgestuurd voor analyse, maar het gerechtelijk laboratorium zal ook niets vinden.’

De Naald zwijgt, bladert wat in het voorlopig verslag van de uitwendige schouwing en gluurt naar Joona om te kijken of hij zijn nieuwsgierigheid heeft kunnen wekken. Joona staat roerloos, zijn gezicht is op slag veranderd. Nu bestudeert hij het dode lichaam met een alerte, registrerende gezichtsuitdrukking. Plotseling pakt hij een paar nieuwe latex handschoenen uit een kartonnen doos en trekt ze aan. De Naald kijkt zeer tevreden als Joona zich over het meisje buigt, voorzichtig haar armen optilt en ze inspecteert.

‘Je zult geen sporen van geweld vinden,’ zegt de Naald bijna geluidloos. ‘Het is onbegrijpelijk.’

11 | In het voorschip

Het grote motorjacht bevindt zich aan de kade bij de waterpolitie in Dalarö. Wit en glanzend ligt het aangemeerd tussen twee politieboten.

De hoge stalen hekken van het haventerrein staan open. Joona Linna rijdt langzaam de onverharde weg op, voorbij een lila busje en een hijsinstallatie met een roestige lier. Hij parkeert, stapt uit en loopt in de richting van het schip.

Er wordt een verlaten boot gevonden, drijvend in de scherenkust, denkt Joona. In de hut in het voorschip zit een verdronken meisje. De boot drijft, maar in de longen van het meisje zit brak zeewater.

Van een afstandje blijft Joona staan om de boot te bekijken. Het voorschip is ernstig gehavend na een stevige aanvaring, over de steven lopen diepe krassen, de verf is beschadigd en er steken sprieten glasvezel uit.

Hij toetst het nummer in van Lennart Johansson van de waterpolitie.

‘Lance,’ klinkt het opgewekt.

‘Spreek ik met Lennart Johansson?’ vraagt Joona.

‘Ja, daar spreek je mee.’

‘Met Joona Linna. Rijksrecherche.’

Het wordt stil aan de andere kant. Joona hoort iets wat lijkt op het gekabbel van een golf.

‘Het motorjacht waar jullie je over hebben ontfermd,’ zegt Joona. ‘Ik wil weten of dat water heeft gemaakt.’

‘Water?’

‘Het voorschip is beschadigd.’

Joona doet een paar passen naar de boot toe en hoort Lennart Johansson gelaten uitleggen: ‘Dear Lord, als ik geld kreeg voor iedere dronkaard die een crash...’

‘Ik moet de boot zien,’ onderbreekt Joona hem.

‘In grote lijnen is het als volgt gegaan,’ zegt Lennart Johansson. ‘Een paar jongelui uit... weet ik veel, Södertälje, jatten een boot, pikken een stel meiden op, varen een beetje rond, luisteren naar muziek, feesten en zuipen. Op een gegeven moment varen ze ergens tegenaan, dat geeft een harde klap en het meisje valt en belandt in het water. De jongens stoppen de boot, varen terug, vinden haar en brengen haar aan dek. Als ze begrijpen dat ze dood is raken ze in paniek, ze zijn zo fokking bang dat ze ’m smeren.’

Lennart zwijgt en wacht op een reactie.

‘Geen slechte theorie,’ zegt Joona langzaam.

‘Dacht ik ook!’ zegt Lennart opgewekt. ‘Als je ’m slikt hoef je niet helemaal naar Dalarö te komen.’

‘Te laat,’ zegt Joona en hij loopt in de richting van de boot van de waterpolitie.

Het is een gevechtsboot 90e die achter het motorjacht ligt vastgemeerd. Een man van een jaar of vijfentwintig staat met een ontbloot, gebruind bovenlichaam en een telefoon tegen zijn oor op het dek.

‘Suit yourself,’ zegt hij. ‘Bel maar voor een afspraak, dan krijg je een sightseeing.’

‘Ik ben er nu – en ik geloof dat ik je zie, als je aan boord staat van zo’n vlotschuit van de waterpolitie...’

‘Zie ik eruit als een surfer?’

De gebruinde man kijkt glimlachend op en krabt zijn borst.

‘In grote lijnen,’ antwoordt Joona.

Ze beëindigen het telefoongesprek en lopen elkaar tegemoet. Lennart Johansson trekt een uniformsoverhemd met korte mouwen aan dat hij dichtknoopt terwijl hij over de loopplank aan land gaat.

Joona steekt zijn duim en pink op in een surfgebaar. Lennart glimlacht zijn witte tanden in zijn bruine gezicht bloot.

‘Ik sta op een plank zodra het water iets meer dan rimpels vertoont – daarom noemen ze me Lance.’

‘Aha, nu begrijp ik het,’ grapt Joona droog.

‘Ja toch?’ lacht Lennart.

Ze lopen naar het motorschip en blijven bij de loopplank op de kade staan.

‘Een Storebro 36, Royal Cruiser,’ zegt Lennart. ‘Prima bak, maar niet goed onderhouden. Staat op naam van Björn Almskog.’

‘Hebben jullie al contact met hem opgenomen?’

‘Nog geen tijd gehad.’

Ze bekijken de schade aan het voorschip nader. Het lijken recente beschadigingen, er zitten geen algen tussen de sprieten glasvezel.

‘Ik heb iemand van de tr opgetrommeld – hij kan elk moment hier zijn,’ zegt Joona.

‘Die heeft een stevige pakkerd gehad,’ zegt Lance.

‘Wie zijn er aan boord geweest nadat de boot is gevonden?’

‘Niemand,’ antwoordt hij snel.

Joona glimlacht en wacht geduldig af.

‘Behalve ik dan,’ zegt Lennart aarzelend. ‘En Sonny, mijn collega. En de ambulancebroeders die het lichaam hebben opgehaald. Onze technisch rechercheur, maar die heeft loopplaten en beschermende kleding gebruikt.’

‘Dat zijn ze?’

‘En de oude visserman die de boot heeft gevonden natuurlijk.’

Joona antwoordt niet, hij kijkt in het glinsterende water en denkt aan het meisje dat bij de Naald op de tafel had gelegen op de afdeling Forensische Geneeskunde.

‘Weet je of jullie technisch rechercheur alle sporen aan de buitenkant heeft veiliggesteld?’ vraagt hij dan.

‘Hij is klaar met de vloeren en heeft de vindplaats gefilmd.’

‘Ik ga aan boord.’

Tussen de kade en de boot ligt een smalle, aftandse loopplank. Joona klimt aan boord en blijft even op het achterdek staan. Hij kijkt langzaam om zich heen, laat zijn blik over de voorwerpen glijden. Dit is de eerste en enige keer dat hij de plaats delict als nieuw, nog nooit bekeken, ziet. Elk detail dat hij registreert kan cruciaal zijn. Schoenen, een omgevallen ligstoel, badlakens, een pocket vergeeld door de zon, een mes met een rood plastic heft, een emmer aan een touw, bierblikjes, een zak met houtskool, een teil met een wetsuit, flessen met zonnebrandcrème en -lotion.

Hij kijkt door het grote raam en ziet een glimp van de kajuit met de bestuurdersplaats en het interieur van gelakt hout. Als het zonlicht erop valt, zijn onder een bepaalde hoek vingerafdrukken zichtbaar op de glazen deur, afdrukken van handen die de deur hebben opengestoten, weer dichtgeduwd, steun hebben gezocht tijdens het schommelen van de boot.

Joona gaat de kleine kajuit binnen. De namiddagzon glanst op vernis en chroom. Op de banken met de marineblauwe kussens liggen een cowboyhoed en een zonnebril.

Buiten klotst het water tegen de romp.

Joona laat zijn blik over de haveloze vloer in de kajuit glijden, de smalle trap af naar het voorschip. Daar is het zwart als in een diepe put. Pas als hij zijn zaklantaarn aanknipt, ziet hij iets. De lamp verlicht de glanzende, steile doorgang met een ijzig, beperkt schijnsel. Het rode hout glimt vochtig als het inwendige van een lichaam. Joona loopt de krakende treden verder af en denkt aan het meisje, stelt zich voor dat ze alleen op de boot was, van de voorplecht in het water is gedoken, met haar hoofd op een steen is terechtgekomen en water in haar longen heeft gekregen, maar toch aan boord heeft weten te komen, haar natte bikini heeft uitgedaan en droge kleren aangetrokken. Misschien voelde ze zich moe en is ze in bed gekropen, heeft ze niet begrepen dat de verwonding zo ernstig was, niet beseft dat ze in feite een bloeding had gekregen waardoor de druk op haar hersenen snel toenam.

Maar dan zou de Naald sporen van het brakke water op haar lichaam hebben gevonden.

Het klopt niet.

Joona loopt de trap verder af, voorbij de pantry en de badkamer naar de grote hut.

In de boot hangt nog het gevoel van haar dood, hoewel het lichaam naar Pathologie in Solna is overgebracht. De gewaarwording is elke keer hetzelfde. Zwijgend staren de voorwerpen op de een of andere manier terug, verzadigd van geschreeuw, strijd en stilte.

Plotseling kraakt de boot vreemd en lijkt naar een kant over te hellen. Joona wacht even, luistert, maar loopt toch verder naar het voorschip.

Door de kleine ramen langs het plafond schijnt het zomerlicht op een tweepersoonsbed met de korte kant spits gevormd naar het voorschip. Hier was ze gevonden, zittend. Een sporttas staat open op de grond en er is een gestippeld nachthemd uit gehaald. Voor de deur liggen een spijkerbroek en een dun vest. Aan een haak hangt een schoudertas.

De boot schommelt weer en boven zijn hoofd rolt een fles over het dek.

Joona fotografeert de tas vanuit verschillende hoeken met zijn mobiele telefoon. Het flitslicht doet de kleine ruimte krimpen, alsof wanden, vloer en plafond heel even een stap dichterbij komen.

Voorzichtig pakt hij de tas van de haak en neemt hem mee naar boven. De trap kraakt onder zijn gewicht. Buiten klinkt een metalig gerinkel. Als hij in de kajuit komt, glijdt er een onverwachte schaduw over de glazen deuren. Joona doet meteen een stap achteruit, de duisternis van de trap in.

Het woord muziek betekent eigenlijk kunst van de muzen en vindt zijn oorsprong in de Griekse mythe over de negen muzen. Alle negen waren ze dochter van de machtige god Zeus en titaan Mnemosyne, de godin van het geheugen en de herinnering. De muze van de muziek, Euterpe, wordt vaak afgebeeld met een dubbele fluit tegen haar lippen en haar naam betekent de Verblijdende.

De begaafdheid die muzikaliteit wordt genoemd kent in feite geen algemeen geaccepteerde definitie. Er zijn mensen die geboren worden zonder het vermogen de wisselende geluidsfrequenties van tonen te horen en er zijn mensen met een enorm muzikaal geheugen en een absoluut gehoor, wat inhoudt dat ze een toon exact kunnen benoemen zonder enige referentie.

Door de tijden heen zijn er een aantal buitengewoon muzikale genieën opgestaan van wie enkelen zeer beroemd zijn geworden, zoals Wolfgang Amadeus Mozart, die vanaf zesjarige leeftijd langs de hoven in Europa trok en Ludwig van Beethoven, die veel van zijn grote werken schreef nadat hij volledig doof was geworden.

De legendarische Niccolò Paganini werd in 1782 in de Italiaanse stad Genua geboren. Hij was violist en componist en grotendeels autodidact. Tot op de dag van vandaag zijn er slechts zeer weinig violisten in staat Paganini’s snelle en gecompliceerde werken te spelen. Tot aan zijn dood werd Paganini achtervolgd door het gerucht dat hij een pact met de duivel had gesloten om zijn uitzonderlijke bekwaamheid te verkrijgen.

12 | Ongewone dood

Joona Linna staat volkomen stil, slechts twee treden naar beneden op de donkere trap die naar de pantry leidt en de slaapkamer voorin. Vanuit deze lage positie ziet hij het onderste gedeelte van de glazen deuren en een deel van het achterdek. Er glijdt een schaduw over het stoffige glas en plotseling wordt een hand zichtbaar. Iemand kruipt langzaam voorwaarts. Het volgende ogenblik herkent hij het gezicht van Erixon. Zweetdruppels stromen over zijn wangen als hij de gelatinefolie over het gebied rondom de deur uitlegt.

Joona loopt met de tas uit de slaapkamer naar de kajuit. Hij keert hem voorzichtig om op het hardhouten tafeltje. Dan vist hij met zijn pen de rode portemonnee eruit. In het bekraste plastic vakje zit een rijbewijs. Hij kijkt beter en ziet een knap, serieus gezicht in het flitslicht van een fotoautomaat. Ze zit een beetje achterovergeleund alsof ze omhoogkijkt naar de toeschouwer. Ze heeft donker, krullend haar. Hij herkent het meisje uit de sectiezaal bij Pathologie, de rechte neus, de ogen, de Zuid-Amerikaanse trekken.

‘Penelope Fernandez,’ leest hij op haar rijbewijs en hij meent die naam eerder te hebben gehoord.

In gedachten keert hij terug naar Pathologie en het naakte lichaam op de brits in de betegelde ruimte, de lijklucht, de slappe trekken, een gezicht de slaap voorbij.

Buiten in het zonlicht verplaatst Erixon zijn enorme lijf decimeter voor decimeter terwijl hij vingerafdrukken op de reling veiligstelt, poedert met magneetpoeder, opneemt met tape. Voorzichtig droogt hij een nat oppervlak af, druppelt met spr-oplossing en fotografeert de afdrukken die tevoorschijn komen.

Joona hoort hem de hele tijd zwaar zuchten, alsof elke beweging een pijnlijke inspanning is, alsof hij zijn allerlaatste krachten verbruikt.

Joona tuurt naar het dek en ziet een emmer met een touw naast een gymschoen. Uit de pantry komt een muffe lucht van aardappelen.

Zijn blik keert terug naar het rijbewijs en de pasfoto. Hij kijkt naar de mond van de jonge vrouw, naar de lippen die een klein beetje geopend zijn, en hij beseft ineens dat er iets ontbreekt.

Hij heeft het gevoel alsof hij iets heeft gezien, op het punt stond het te zeggen maar dat de gedachte hem vervolgens ontschoot.

Joona schrikt op van het trilgeluid van de telefoon in zijn zak. Hij haalt hem tevoorschijn, ziet op de display dat het de Naald is en neemt op.

‘Joona.’

‘Met Nils Åhlen, chef Forensische Geneeskunde Stockholm.’

Joona vertrekt zijn mond, ze kennen elkaar al twintig jaar en ook zonder enige introductie zou hij de stem van de Naald herkennen.

‘Heeft ze haar hoofd gestoten?’ vraagt Joona.

‘Nee,’ antwoordt de Naald verbaasd.

‘Ik dacht dat ze misschien op een steen was gedoken.’

‘Nee, absoluut niet – ze is verdronken, dat was de doodsoorzaak.’

‘Weet je het zeker,’ houdt Joona aan.

‘Ik heb schuim in de neus aangetroffen, slijmvliesscheurtjes in de keel, waarschijnlijk ontstaan door heftige braakreflexen, en er zit bronchiaalsecreet in de trachea en de bronchiën. De longen zien er typisch uit als bij verdrinking, gevuld met water, verhoogd gewicht, en... tja.’

Het wordt stil tussen hen. Joona hoort een schrapend geluid, het klinkt alsof iemand een metalen ladeblok verschuift.

‘Je belde met een reden,’ zegt Joona.

‘Ja.’

‘En die is...?’

‘Ze had een hoog gehalte tetrahydrocannabinol in haar urine.’

‘Cannabis?’

‘Ja.’

‘Maar daar is ze niet aan overleden,’ constateert Joona.

‘Niet echt,’ antwoordt de Naald geamuseerd. ‘Maar ik stelde me zo voor dat je probeert het verloop op de boot te reconstrueren... en dat dit een detail in de puzzel is waar je nog niet van op de hoogte was.’

‘Ze heet Penelope Fernandez,’ zegt Joona.

‘Aangenaam,’ mompelt de Naald.

‘Verder nog iets?’

‘Nee.’

De Naald ademt in de hoorn.

‘Voor de draad ermee,’ zeg Joona.

‘Alleen dat dit geen normaal sterfgeval is.’

Hij zwijgt.

‘Wat heb je gezien?’

‘Niets, het is meer een gevoel...’

‘Bravo,’ zegt Joona. ‘Nu begin je net zo te klinken als ik.’

‘Weet ik, maar... Het zou kunnen gaan om een mors subita naturalis, een snelle maar natuurlijke dood... Niets spreekt daartegen, maar als het een natuurlijke dood is, dan is het een nogal ongewone natuurlijke dood.’

Ze hangen op, maar de woorden van de Naald blijven in Joona’s hoofd hangen, mors subita naturalis. Er is iets raadselachtigs met de dood van Penelope Fernandez. Haar lichaam werd niet door iemand in het water gevonden en aan boord getild. Dan had ze op het dek gelegen. Je zou je ook kunnen voorstellen dat degene die haar vond de dode vrouw de nodige zorg wilde betonen. Maar in dat geval had hij haar naar de kajuit gedragen en op de bank gelegd.

De laatste mogelijkheid, denkt Joona, is dat iemand die van haar hield zich over haar heeft ontfermd, haar wilde instoppen, in haar eigen kamer wilde leggen, in haar eigen bed.

Maar ze zat immers op het bed. Ze zat rechtop.

Misschien heeft de Naald het mis, misschien leefde ze nog toen ze aan boord werd gehesen en naar haar kamer werd geholpen. De longen kunnen ernstig beschadigd zijn, al voor de redding. Ze voelde zich misschien niet goed, wilde even gaan liggen en met rust gelaten worden.

Maar waarom had ze geen water in haar kleren, op de rest van haar lichaam?

Er is een zoetwaterdouche aan boord, denkt Joona en hij neemt zich voor de rest van de boot te onderzoeken, de hut in het achterschip, de badkamer en de pantry. Er valt nog veel bij elkaar op te tellen voordat het plaatje compleet is.

Als Erixon opstaat en met zijn enorme lichaam een paar passen zet, schommelt de hele boot weer.

Joona kijkt nogmaals door de glazen deuren van de kajuit naar buiten en voor de tweede keer belandt zijn blik op de emmer met het touw. De emmer staat naast de zinken teil waar iemand een wetsuit in heeft gegooid. De waterski’s liggen naast de reling. Joona laat zijn blik weer naar de emmer gaan. Hij kijkt naar het touw dat aan het hengsel zit geknoopt. De ronde rand van de zinken teil glanst in de zon, schijnt als een nieuwe maan.

Opeens spoelt het zomaar over hem heen: Joona ziet de loop der gebeurtenissen met ijzingwekkende helderheid voor zich. Hij wacht, laat zijn hart iets tot rust komen, laat het verloop nog een keer door zich heen stromen en weet nu volkomen zeker dat hij gelijk heeft.

De vrouw die geïdentificeerd is als Penelope Fernandez, werd verdronken in de zinken teil.

Joona ziet de halfronde afdruk op de huid boven het borstbeen voor zich dat hem bij Pathologie was opgevallen en dat hem deed denken aan een blije mond.

Ze werd vermoord en op bed in haar hut neergezet.

Nu beginnen zijn gedachten sneller te gaan, de adrenaline jaagt door zijn bloed, ze is verdronken in het brakke zeewater en op haar bed neergezet.

Dit is geen gewone moord, dit is geen gewone moordenaar.

Een mysterieuze stem klinkt in hem op, wordt vlug duidelijker, dwingender. De stem herhaalt vier woorden, steeds sneller en luider: verlaat de boot nu, verlaat de boot nu.

Joona ziet Erixon door het raam, ziet hoe hij een wattenstaafje in een papieren zakje doet, het afsluit met tape en merkt met een balpen.

‘Kiekeboe,’ glimlacht Erixon.

‘We gaan van boord,’ zegt Joona beheerst.

‘Ik hou niet van boten, dat gewiebel de hele tijd, maar ik ben nog maar net begonnen met...’

‘Neem pauze,’ kapt Joona hem ruw af.

‘Wat is er met jou aan de hand?’

‘Kom mee en raak die mobiele telefoon niet aan.’

Ze gaan van boord en Joona voert Erixon een eindje bij de boot vandaan voordat hij blijft staan. Hij voelt zijn wangen gloeien en dan hoe een kalmte zich door zijn lichaam verspreidt, een zwaar gevoel in zijn bovenbenen, kuiten.

‘Er kan een bom aan boord zijn,’ zegt hij zacht.

Erixon gaat op de rand van een betonnen zuil zitten. Het zweet stroomt van zijn voorhoofd.

‘Waar heb je het over?’

‘Dit is geen gewone moord,’ zegt Joona. ‘Het gevaar bestaat dat...’

‘Moord? Niets duidt erop...’

‘Wacht even,’ onderbreekt Joona hem. ‘Ik weet zeker dat Penelope Fernandez verdronken werd in de zinken teil die op het dek staat.’

‘Verdronken? Waar heb je het in godsnaam over?’

‘Ze is verdronken in het zeewater in de teil en werd neergezet op bed,’ vervolgt Joona. ‘En ik denk dat het de bedoeling was dat de boot zou zinken.’

‘Maar...’

‘Want dan... dan zou ze in haar ondergelopen hut met water in haar longen worden gevonden.’

‘Maar de boot is niet gezonken,’ zegt Erixon.

‘Daardoor kwam de gedachte in me op dat er misschien explosieven aan boord waren, een springlading die om de een of andere reden niet is afgegaan.’

‘Die zit dan waarschijnlijk op de brandstoftank of op de gasfles in de pantry,’ zegt Erixon langzaam. ‘We moeten zorgen dat we het terrein ontruimen en de Explosieven Opruimingsdienst bellen.’

13 | Reconstructie

Om zeven uur diezelfde avond ontmoeten vijf ernstige mannen elkaar in zaal 13 op de afdeling Forensische Geneeskunde van het Karolinska-instituut. Commissaris Joona Linna wil het vooronderzoek rond de vrouw die dood is aangetroffen op een boot in de scherenkust bij Stockholm aanhouden. Hoewel het zaterdag is heeft hij zijn directe chef Petter Näslund en hoofdofficier van justitie Jens Svanehjälm opgeroepen voor een reconstructie om ze ervan te overtuigen dat het in feite om een moordonderzoek gaat.

Een van de tl-buizen in het plafond knippert en het getemperde licht flakkert over de wanden van glanzend witte tegels.

‘De starter moet worden vervangen,’ zegt de Naald zacht.

‘Ja,’ antwoordt Frippe.

Petter Näslund staat tegen de muur gedrukt en moppert iets onverstaanbaars. Zijn brede, krachtige gezicht lijkt te trillen in het flikkerende licht van de tl-buis. Naast hem wacht hoofdofficier van justitie Jens Svanehjälm met een geërgerde uitdrukking op zijn jonge gezicht. Hij lijkt het risico te overwegen om zijn leren aktetas op de grond te zetten en met zijn nette pak tegen de muur te leunen.

Er hangt een sterke lucht van desinfecterend middel in de kamer. Boven een vrijstaande werkbank van roestvrij staal met dubbele kranen en een diepe wasbak zijn felle, verstelbare lampen aan het plafond bevestigd. Op de vloer ligt een lichtgrijze plastic mat. Een zinken teil die lijkt op die op de boot is al voor de helft gevuld met water. Joona Linna haalt de ene emmer na de andere uit de vaste tapkraan in de muur en leegt ze in de teil.

‘Het is trouwens geen misdaad dat iemand verdronken op een boot wordt aangetroffen,’ zegt Svanehjälm ongeduldig.

‘Inderdaad,’ antwoordt Petter.

‘Het kan om een verdrinkingsongeluk gaan dat nog niet is gemeld,’ vervolgt Svanehjälm.

‘Het water in de longen is hetzelfde water als waarin de boot dreef, maar er is in principe niets van dat water aangetroffen in de kleren en op de rest van het lichaam,’ zegt Nils Åhlen.

‘Eigenaardig,’ zegt Svanehjälm.

‘Er is vast een rationele verklaring voor,’ glimlacht Petter.

Joona leegt een laatste emmer water in de teil, zet de emmer op de grond, kijkt dan op en bedankt de vier anderen dat ze de tijd hebben genomen om te komen.

‘Ik weet dat het weekend is en dat iedereen naar huis wil,’ zegt hij. ‘Maar ik denk dat ik iets heb ontdekt.’

‘Uiteraard komen we als jij zegt dat het belangrijk is,’ antwoordt Svanehjälm vriendelijk en hij zet eindelijk zijn aktetas tussen zijn voeten.

‘De dader begaf zich aan boord van het plezierjacht,’ begint Joona serieus. ‘Hij liep de trap af naar het voorschip waar hij Penelope Fernandez slapend aantrof, hij keerde terug naar het achterdek, liet de emmer met het touw in het water zakken en begon de teil op het achterdek te vullen.’

‘Vijf, zes emmers,’ zegt Petter.

‘En pas toen de teil vol was ging hij naar de hut om Penelope wakker te maken. Hij voerde haar mee naar boven en verdronk haar op het dek in de teil.’

‘Wie doet er zoiets?’ vraagt Svanehjälm.

‘Dat weet ik nog niet, misschien ging het om marteling, schijnverdrinking...’

‘Wraak? Jaloezie?’

Joona houdt zijn hoofd schuin en zegt nadenkend: ‘Dit is geen gewone moordenaar, misschien wilde de dader informatie afdwingen, haar iets laten vertellen of bekennen voordat hij haar uiteindelijk net zo lang onder water hield tot ze de neiging om adem te halen niet langer kon onderdrukken.’

‘Wat zegt de patholoog-anatoom?’ vraagt Svanehjälm.

De Naald schudt zijn hoofd.

‘Als iemand haar had verdronken,’ legt hij uit, ‘dan had ik sporen van geweld op het lichaam gevonden, blauwe plekken en...’

‘Kunnen we wachten met de tegenwerpingen,’ onderbreekt Joona hem. ‘Ik zou eerst willen demonstreren hoe ik denk dat het eruitzag, hoe het is gegaan, hoe ik het verloop voor me zie. En daarna, als ik klaar ben, gaan we met zijn allen naar het lichaam kijken om te zien of er steun is voor mijn theorie.’

‘Waarom kun je nooit eens iets volgens het boekje doen?’ vraagt Petter.

‘Ik moet zo naar huis,’ waarschuwt de hoofdofficier van justitie.

Joona kijkt hem aan met een ijsgrijze glans in zijn lichte ogen. Een glimlach speelt in zijn ooghoeken, een glimlach die de ernst in zijn blik geenszins wegneemt.

‘Penelope Fernandez,’ begint hij. ‘Ze had eerder die dag aan dek gezeten en hasj gerookt. Het was warm en ze was moe geworden, naar beneden gegaan om te rusten en met haar spijkerjack aan op bed in slaap gevallen.’

Hij maakt een gebaar naar de jonge assistent van de Naald die in de deuropening staat te wachten.

‘Frippe heeft beloofd me te helpen bij de reconstructie.’

Frippe doet een stap naar voren en glimlacht breed. Zijn zwartgeverfde haar hangt in slierten over zijn rug en de versleten leren broek zit vol studs. Zorgvuldig knoopt hij het spijkerjack over zijn zwarte t-shirt met een print van de hardrockgroep Europe.

‘Kijk,’ zegt Joona vriendelijk en hij demonstreert hoe hij met zijn ene hand om de stof van de beide mouwen de armen van Frippe achter zijn rug op slot kan zetten en met zijn andere hand het lange haar stevig vast kan houden.

‘Ik heb Frippe volledig onder controle nu, en hij zal geen enkele blauwe plek oplopen.’

Joona trekt de armen van de jongeman achter zijn rug omhoog. Frippe kreunt en buigt zich voorover.

‘Kalm aan,’ lacht hij.

‘Jij bent uiteraard veel groter dan het slachtoffer, maar ik geloof toch dat ik je hoofd in de teil zal kunnen duwen.’

‘Wees voorzichtig met hem,’ zegt de Naald.

‘Ik zal alleen zijn kapsel verpesten.’

‘Vergeet het maar,’ zegt Frippe grijnzend.

Het gevecht vindt zwijgend en zuchtend plaats. De Naald kijkt bezorgd en Svanehjälm lijkt bezwaard. Petter laat zich een vloek ontvallen. Joona drukt zonder grote moeite het hoofd van Frippe in de teil, houdt hem even onder water, laat hem dan los en stapt achteruit. Frippe komt wankelend overeind en de Naald haast zich met een handdoek.

‘Een mondelinge uiteenzetting had ook volstaan,’ zegt hij geïrriteerd.

Als Frippe zich heeft afgedroogd, gaan ze met zijn allen zwijgend naar de aangrenzende kamer, waar in de koele lucht een zware geur van verrotting hangt. Eén wand is bedekt met drie verdiepingen koelkastluiken van roestvrij staal. De Naald opent luik 16 en trekt een lade naar buiten. Op een smalle brits ligt de jonge vrouw. Naakt en kleurloos, met een bruin netwerk van adertjes rond haar hals. Joona wijst op de dunne, gebogen lijn boven haar borsten.

‘Trek je kleren uit,’ zegt hij tegen Frippe.

Frippe knoopt het spijkerjack open en trekt het zwarte t-shirt uit. Op zijn borstkas is zwak een roze markering zichtbaar van de rand van de teil, een gebogen lijn, die lijkt op een blije mond.

‘Godsamme,’ zegt Petter.

De Naald loopt naar voren en bestudeert de hoofdhuid van de dode vrouw. Hij haalt een smalle zaklantaarn tevoorschijn en richt die op de bleke huid onder het haar.

‘Ik heb geen microscoop nodig, iemand heeft heel hard aan haar haar getrokken.’

Hij doet de zaklantaarn uit en stopt hem in zijn doktersjas.

‘Met andere woorden...’ zegt Joona.

‘Met andere woorden, je hebt natuurlijk gelijk,’ zegt de Naald en hij applaudisseert.

‘Moord,’ zucht Svanehjälm.

‘Indrukwekkend,’ zegt Frippe en hij veegt een beetje uitgelopen eyeliner weg van zijn wang.

‘Dank je,’ zegt Joona afwezig.

De Naald kijkt hem vragend aan: ‘Wat is er? Joona? Wat zie je?’

‘Ze is het niet,’ zegt hij.

‘Wat?’

Joona kijkt de Naald aan en wijst dan op het lichaam voor hen.

‘Dit is niet Penelope Fernandez, dit is iemand anders,’ zegt hij en hij kijkt de hoofdofficier van justitie aan. ‘De dode vrouw is niet Penelope. Ik heb haar rijbewijs gezien en ik weet zeker dat zij het niet is.’

‘Maar wat...’

‘Penelope Fernandez is misschien ook dood,’ zegt hij. ‘Maar in dat geval hebben we haar nog niet gevonden.’

14 | Een nachtelijk feest

Penelopes hart klopt razendsnel, ze probeert geluidloos te ademen, maar de lucht giert door haar keel. Ze glijdt over de ruwe rots omlaag, sleurt vochtig mos met zich mee, belandt in de dichte takken van een spar. Ze is zo bang dat ze beeft. Ze kruipt dichter tegen de stam, waar het nachtelijk duister zich ophoopt. Ze hoort zichzelf kermen als ze aan Viola denkt. Björn zit stil in het donker onder de takken met zijn armen om zichzelf heen geslagen, hij mompelt iets, keer op keer.

In blinde paniek zijn ze weggerend, zonder om te kijken, ze zijn gestruikeld, gevallen, opgekrabbeld, ze zijn over omgevallen bomen geklauterd, ze hebben hun benen, knieën en handen opengehaald maar zijn toch doorgegaan.

Penelope weet niet meer hoe dichtbij de achtervolger is, of hij hen weer in het vizier heeft of dat hij het heeft opgegeven, besloten heeft om te wachten.

Ze zijn gevlucht, maar Penelope heeft geen idee voor wie. Ze begrijpt niet waarom ze achterna worden gezeten.

Misschien is het gewoon een misverstand, denkt ze. Een vreselijk misverstand.

Haar opgelopen hartslag vlakt af.

Ze is misselijk, moet bijna overgeven maar slikt hard.

‘O god, o god,’ fluistert ze steeds weer bij zichzelf. ‘Het gaat niet, we moeten hulp krijgen, ze moeten de boot nu toch snel vinden en naar ons op zoek gaan...’

‘Ssst.’ Met angstige blik maant Björn haar tot stilte.

Haar handen trillen. Voor haar geestesoog ziet ze snelle beelden. Ze knippert met haar ogen om ze niet te hoeven zien, probeert naar haar witte sportschoenen te kijken, naar de bruine naalden op de grond, naar Björns vuile, bebloede knieën, maar de beelden komen toch boven: Viola is dood, ze zit op het bed met opengesperde ogen, met een ondoordringbare blik, ze is wazig wit en vochtig in haar gezicht en haar haar is nat en sliertig.

Op de een of andere manier had Penelope begrepen dat de man die aan de oever stond te roepen dat Björn naar de kant moest zwemmen, dezelfde was die haar zus had gedood. Ze voelde het, ze had een en een bij elkaar opgeteld en in een fractie van een seconde het totaalbeeld gezien. Anders waren ze allemaal dood geweest.

Penelope schreeuwde tegen Björn. Ze verloren tijd, het ging te langzaam en ze verwondde Björn met de punt van de bootshaak voordat ze erin slaagde hem aan boord te hijsen.

De rubberboot was om Stora Kastskär gevaren en had snelheid gemaakt op het open, vlakke water.

Ze stuurde recht op een oude houten steiger aan, zette de boot in zijn achteruit en deed de motor uit toen het voorschip een paal raakte. Ze kwamen met een krakend geluid langs de steiger te liggen en gingen van boord, vluchtten in paniek, konden niets meenemen, zelfs geen mobiele telefoon. Penelope gleed uit op de helling en zocht steun met haar handen, keek om en zag hoe de man in het zwart de rubberboot snel vastlegde aan de steiger.

Penelope en Björn renden het sparrenbos in, zij aan zij gingen ze ervandoor, ontweken bomen, liepen om donkere stenen heen, Björn kreunde het uit telkens als zijn blote voeten op scherpe takken trapten.

Penelope sleurde hem met zich mee, de achtervolger zat hen op de hielen.

Ze dachten niet na, ze hadden geen plan, ze renden in paniek door de dichte varens en bosbessenstruiken.

Penelope hoorde zichzelf huilen terwijl ze voortrende, ze huilde met een stem die ze nooit eerder van zichzelf had gehoord.

Een stevige tak striemde over haar bovenbenen en ze moest even blijven staan. Haar ademhaling scheurde in haar longen, ze kermde, en met trillende handen boog ze de tak opzij en zag dat Björn haar inhaalde. De pijn bonkte in haar bovenbeenspieren. Ze liep verder, kwam weer op snelheid, hoorde Björn achter zich en liep zonder om te kijken steeds dieper het dichte bos in.

Er gebeurt iets met je gedachten als je in paniek raakt. Want de paniek is niet constant aanwezig – af en toe wordt hij onderbroken om plaats te maken voor pure ratio. Het is als het uitzetten van lawaai en het ontwaren van stilte en een plotseling inzicht. Dan steekt de angst de kop weer op, je gedachten worden enkelsporig, malen rond, je wilt alleen maar rennen, je achtervolger ver achter je laten.

Penelope dacht keer op keer dat ze andere mensen moesten zoeken, dat er vanavond honderden mensen op het eiland Ornö moesten zijn. Ze moesten het bewoonde gedeelte verder naar het zuiden zien te bereiken, ze hadden hulp nodig, moesten een telefoon te pakken zien te krijgen en de politie waarschuwen.

Ze verborgen zich tussen een paar dichte sparren, maar na verloop van tijd werd de angst ondraaglijk en vluchtten ze verder.

Penelope rende en voelde zijn aanwezigheid weer, meende zijn lange, snelle passen te horen. Ze wist dat hij was blijven rennen. Hij zou hen inhalen als ze niet gauw hulp kregen, als ze niet gauw de bewoonde wereld bereikten.

Het terrein steeg weer, stenen kwamen los onder hun voeten en rolden de helling af.

Ze moesten ergens mensen vinden, heel dichtbij moesten huizen staan. Hysterie golfde door haar heen, een verlangen om gewoon te blijven staan en schreeuwen, gewoon om hulp te roepen, maar ze rende door, de heuvel op.

Björn hoestte achter haar, hij haalde gierend adem en hoestte nogmaals.

Stel dat Viola niet dood was, stel dat ze hulp nodig had. De angst raasde door haar hoofd. Ergens begreep Penelope dat ze zo dacht omdat de waarheid zo veel erger was. Ze wist dat Viola dood was, maar dat was niet te bevatten, dat was gewoon één groot zwart gat. Ze wilde het niet begrijpen, kon het niet, wilde het niet eens proberen.

Ze klauterden weer een steile rots op, tussen dennen met dichte takken, stenen en vossenbessenstruiken door. Ze gebruikte haar handen als steun en bereikte de top. Björn liep vlak achter haar, hij probeerde iets te zeggen maar was te amechtig, hij trok haar simpelweg met zich mee naar beneden. Aan de andere kant van de heuvel strekte het bos zich uit tot aan de westelijke oever van het eiland. Tussen de donkere bomen zagen ze het lichte oppervlak van het water. Het was niet ver. Ze daalden verder af. Penelope gleed uit en rolde een steile helling af, ze maakte een vrije val en kwam hard op de grond terecht, stootte haar mond tegen haar knieën, hervond haar adem en hoestte.

Ze probeerde op te staan, vroeg zich af of ze iets had gebroken en hoorde toen plotseling muziek en luide stemmen en gelach. Ze zocht steun tegen de natte rotswand en kwam overeind, veegde haar mond schoon en keek naar haar bebloede hand.

Björn was inmiddels ook beneden en trok haar mee, hij wees in een bepaalde richting, daar was een feestje. Ze grepen elkaars hand en begonnen te rennen. Tussen de donkere bomen zagen ze een houten veranda aan het water met rondom gekleurde lichtslingers in de pergola.

Ze bleven doorlopen, op hun hoede.

Voor een mooi donkerrood zomerhuis zaten mensen rond een tafel. Penelope begreep dat het midden in de nacht was, toch was de hemel licht. De maaltijd was allang achter de rug, maar de glazen en koffiekopjes, schoteltjes en lege chipsschalen stonden er nog.

Sommige mensen aan tafel zongen, anderen zaten te praten en vulden hun glazen bij met rode wijn uit een kartonnen pak. De hitte zinderde nog boven de barbecue. De kinderen lagen waarschijnlijk binnen onder dekens te slapen. Voor Björn en Penelope leken ze allemaal uit een totaal andere wereld te komen. Hun gezichten waren licht en stonden rustig. Een vanzelfsprekend gemeenschapsgevoel omsloot hen als een glazen stolp.

Slechts één persoon bevond zich buiten de kring. Hij stond een beetje terzijde, met zijn gezicht naar het bos gericht, alsof hij bezoek verwachtte. Penelope bleef acuut staan en kneep in Björns hand. Ze lieten zich op de grond zakken en kropen achter een lage spar. Björn keek angstig, niet-begrijpend. Maar ze wist zeker wat ze had gezien. De achtervolger had hun richting goed ingeschat en het huis eerder bereikt dan zij. Hij had beseft hoe onweerstaanbaar het licht en het geluid van het feest voor hen zouden zijn. Hij wist dat ze als nachtvlinders de weg hierheen zouden vinden. Dus wachtte hij, speurde naar hen tussen de donkere bomen, wilde hen halverwege de bosrand tegemoet komen. Hij was niet bang dat de feestvierders hun geroep zouden horen, hij begreep dat ze zich pas in het bos zouden wagen als het al te laat was.

Toen Penelope durfde op te kijken was hij verdwenen. Ze trilde van de adrenaline in haar bloed. Misschien dacht de achtervolger dat hij zich had vergist, en ze zocht met haar ogen de omgeving af.

Misschien was hij een andere kant op gerend.

Ze bedacht net dat hun vlucht misschien toch ten einde was, dat Björn en zij naar het feestje konden gaan en de politie waarschuwen, toen ze hem plotseling weer zag.

Hij stond dicht tegen een boomstam, niet ver bij hen vandaan.

Met weloverwogen bewegingen haalde de man een zwarte verrekijker met lichtgroene lenzen tevoorschijn.

Penelope kroop tegen Björn aan, probeerde de neiging te onderdrukken om als een kip zonder kop te vluchten, alleen maar te rennen en te rennen. Ze zag de man tussen de bomen, zag hem het optische instrument naar zijn ogen brengen en meende dat het een warmtecamera of een infraroodkijker was.

Penelope pakte Björns hand en trok hem gebukt mee bij het huis en de muziek vandaan, terug, dieper het bos in. Na een poosje durfde ze rechtop te gaan lopen. Ze begonnen schuin langs een helling te rennen die een zachte ronding had van het kilometersdikke landijs dat ooit over Noord-Europa was geschoven. Ze liepen dwars door het kreupelhout, achter een grote rots langs en een gruizige heuveltop over. Björn wist een stevige boomtak te pakken te krijgen en liet zich voorzichtig naar beneden glijden. Penelopes hart bonsde in haar borstkas, haar bovenbeenspieren trilden, ze probeerde geluidloos te ademen maar was te zeer buiten adem. Ze gleed over de ruwe rots naar beneden, sleurde vochtig mos en eikvarens met zich mee en kwam tot stilstand in de dichte takken van een spar. Björn droeg alleen een halflange zwembroek, zijn gezicht was bleek en zijn lippen waren bijna wit.

15 | De identificatie

Het klinkt alsof iemand keer op keer een bal tegen de gevel onder het raam van patholoog-anatoom Nils Åhlen gooit. Joona Linna en hij wachten zwijgend op Claudia Fernandez. Ze is die zondagochtend vroeg opgeroepen om naar Pathologie te komen om de identiteit van de dode vrouw te bevestigen.

Toen Joona haar belde om te vertellen dat ze vreesden dat haar dochter Viola was overleden, had Claudia’s stem merkwaardig kalm geklonken.

‘Nee, Viola is samen met haar zus in de scherenkust,’ had ze gezegd.

‘Op de boot van Björn Almskog?’ vroeg Joona.

‘Ja, ik heb tegen haar gezegd dat ze Penelope moest bellen om te vragen of ze mee mocht, ik vond dat ze er even tussenuit moest.’

‘Zou er verder nog iemand meegaan?’

‘Björn natuurlijk.’

Joona had gezwegen, er verstreken een paar seconden terwijl hij de innerlijke beklemming probeerde weg te drukken en vervolgens had hij zijn keel geschraapt en heel vriendelijk gezegd: ‘Claudia, ik wil dat je naar de afdeling Forensische Geneeskunde in Solna komt.’

‘Waarom?’ had ze gevraagd.

Nu zit Joona in een oncomfortabele stoel in de kamer van de patholoog-anatoom. De Naald heeft een fotootje van Frippe in de onderkant van het lijstje met zijn trouwfoto gestoken. In de verte hoor je de bal tegen de gevel bonken, leeg en eenzaam. Joona denkt eraan dat de ademhaling van Claudia was veranderd toen het ten slotte tot haar begon door te dringen dat het inderdaad haar dochter kon zijn die ze hadden gevonden. Joona had omzichtig de omstandigheden uit de doeken gedaan, dat er een vrouw dood was aangetroffen op een verlaten motorjacht in de Stockholmse scherenkust.

Een taxi heeft Claudia opgehaald in haar rijtjeshuis in Gustavsberg. Binnen een paar minuten zou ze hier moeten zijn.

De Naald doet een halfhartige poging tot een kletspraatje, maar geeft het op als hij beseft dat Joona niet van zins is te antwoorden.

Allebei verlangen ze ernaar dat het voorbij zal zijn. Een positieve identificatie bevat altijd een schokkend moment. In één en hetzelfde ogenblik wordt de verscheurende opluchting over het feit dat de onzekerheid is opgeheven vermengd met het concrete verdriet over het feit dat alle hoop is vervlogen.

Nu horen ze voetstappen in de gang. Ze komen allebei vlug uit hun stoel overeind.

Het zien van het lichaam van een overleden familielid is een onverbiddelijke bevestiging van de allerergste vermoedens. Tegelijkertijd is het een belangrijk, noodzakelijk deel van het rouwproces. Joona heeft gelezen dat veel erop wijst dat identificatie ook een soort bevrijding inhoudt. Er is geen ruimte meer voor wilde fantasieën dat de geliefde nog leeft, fantasieën die alleen leegte en frustratie achterlaten.

Maar dat is allemaal hol geklets, denkt Joona. De dood is gewoon vreselijk en geeft nooit iets terug.

Claudia Fernandez staat in de deuropening, een vrouw van in de zestig. Ze ziet er angstig uit. Sporen van tranen en bezorgdheid tekenen zich af op haar gezicht en haar lichaam is kouwelijk in elkaar gedoken.

Joona begroet haar behoedzaam.

‘Hallo, mijn naam is Joona Linna. Ik ben commissaris bij de recherche, we hebben elkaar door de telefoon gesproken.’

De Naald stelt zich onverstaanbaar voor terwijl hij kort de hand van de vrouw schudt en keert haar vervolgens onmiddellijk de rug toe om te doen alsof hij het druk heeft met een paar mapjes. Hij maakt een zeer norse en afwijzende indruk, maar Joona weet dat hij zich in feite erg bezwaard voelt.

‘Ik heb geprobeerd te bellen, maar ik krijg mijn dochters niet te pakken,’ fluistert Claudia. ‘Ze zouden moeten...’

‘Zullen we gaan?’ interrumpeert de Naald, alsof hij haar woorden niet heeft gehoord.

Ze lopen zwijgend door de welbekende gang. Bij elke stap die Joona Linna zet lijkt het alsof de lucht ijler wordt. Claudia Fernandez heeft geen haast voor het moment dat nadert. Ze loopt langzaam, een aantal meters achter de Naald, wiens lange, scherp gesneden figuur zich voor hen uit spoedt. Joona Linna draait zich om en probeert naar Claudia te glimlachen. Maar hij moet zich wapenen tegen de blik in haar ogen. De paniek, de smeekbeden, de pogingen met God te onderhandelen.

Het voelt alsof ze haar de koude kamer in sleuren waar de lichamen worden bewaard.

De Naald mompelt iets op bozige toon, dan bukt hij, opent het slot van het roestvrijstalen luik en trekt de la eruit.

De jonge vrouw wordt zichtbaar, haar lichaam is bedekt met een wit laken. Haar ogen zijn mat, halfgesloten, haar wangen ingevallen.

Haar haar ligt in een zwarte krans rond haar mooie gezicht.

Bij haar heup is een kleine bleke hand zichtbaar.

Claudia Fernandez ademt snel. Ze reikt naar voren, raakt voorzichtig de hand aan, kermt met een jammerend geluid. Het komt van heel diep, alsof ze op dat moment breekt, kapotgaat in haar ziel.

Claudia begint te beven over haar hele lichaam, ze valt op haar knieën, drukt de levenloze hand van haar dochter tegen haar mond.

‘Nee, nee,’ huilt ze. ‘God, goeie God, niet Viola. Niet Viola...’

Joona staat een paar passen achter Claudia, hij ziet haar rug schokken van het huilen, hoort haar stem, het vertwijfelde gehuil zwelt aan en ebt dan langzaam weg.

‘Kunt u bevestigen dat zij het is?’ vraagt de Naald kort. ‘Is dit Viola Fernandez...’

Zijn stem stokt en hij schraapt snel en bozig zijn keel.

Claudia schudt haar hoofd en beroert de wang van haar dochter voorzichtig met haar vingertoppen.

‘Viola, Violita...’

Ze trekt trillend haar hand terug en Joona zegt langzaam: ‘Ik vind het heel erg voor u, mijn oprechte deelneming.’

Claudia dreigt te vallen, maar zoekt steun tegen de muur, draait haar gezicht weg en fluistert voor zich uit: ‘Zaterdag gaan we naar het circus, ik wil Viola verrassen...’

Ze kijken naar de dode vrouw, de bleke lippen, de aderen in haar hals.

‘Ik ben je naam vergeten,’ zegt Claudia verdwaasd en ze kijkt Joona aan.

‘Joona Linna,’ zegt hij.

‘Joona Linna,’ herhaalt de vrouw met dikke stem. ‘Ik zal je over Viola vertellen. Ze is mijn kleine meisje, mijn jongste, mijn vrolijke kleine...’

Claudia kijkt naar Viola’s witte gezicht en wankelt. De Naald trekt een stoel bij, maar ze schudt kort haar hoofd.

‘Neem me niet kwalijk,’ zegt ze. ‘Maar het is alleen zo dat... mijn oudste dochter, Penelope, heeft heel veel vreselijke dingen meegemaakt in El Salvador. Als ik denk aan wat ze met mij in de gevangenis hebben gedaan, als ik terugdenk aan hoe bang Penelope was, ze huilde en riep om me, uren achtereen, maar ik kon haar geen antwoord geven, niet beschermen...’

Claudia ontmoet de blik van Joona, doet een pas naar voren en hij slaat voorzichtig een arm om haar heen. Ze leunt zwaar tegen zijn borst, hapt naar adem, maakt zich los en vermijdt naar haar overleden dochter te kijken, tast naar de rugleuning van de stoel en gaat vervolgens zitten.

‘Mijn trots... was dat Viola hier in Zweden is geboren. Ze had een mooie kamer met een roze lamp aan het plafond, speelgoed en poppen, ze ging naar school, keek naar Pippi Langkous... Ik weet niet of je dat kunt begrijpen, maar ik was er trots op dat ze nooit honger heeft hoeven lijden of bang heeft hoeven zijn. Niet zoals wij... zoals Penelope en ik die midden in de nacht wakker worden en erop verdacht zijn dat er iemand binnenkomt om ons kwaad te doen.’

Ze zwijgt en fluistert dan: ‘Viola was altijd vrolijk en...’

Claudia leunt naar voren, verbergt haar gezicht in haar handen en huilt zachtjes. Joona legt zacht zijn hand op haar rug.

‘Ik ga,’ zegt ze nog steeds huilend.

‘Er is geen haast bij.’

Ze kalmeert, maar dan vertrekt haar gezicht weer in gesnik.

‘Hebben jullie Penelope gesproken?’ vraagt ze.

‘We hebben haar niet te pakken gekregen,’ antwoordt Joona zacht.

‘Zeg dat ik wil dat ze belt om...’

Ze onderbreekt zichzelf, haar gezicht trekt weer wit weg en dan kijkt ze op.

‘Ik dacht dat ze niet wilde opnemen toen ik belde omdat ik... ik was... ik heb iets vreselijks gezegd, maar ik bedoelde er niets mee, ik bedoelde niet...’

‘We hebben een zoekactie met helikopters in gang gezet naar Penelope en Björn Almskog, maar...’

‘Alsjeblieft, zeg dat ze leeft,’ fluistert ze tegen Joona. ‘Zeg het, Joona Linna.’

Joona’s kaakspieren spannen zich terwijl hij Claudia over haar rug strijkt en zegt: ‘Ik zal alles doen wat in mijn vermogen ligt...’

‘Ze leeft, zeg het,’ onderbreekt Claudia hem. ‘Ze moet leven.’

‘Ik zal haar vinden,’ zegt Joona. ‘Ik weet dat ik haar zal vinden.’

‘Zeg dat Penelope leeft.’

Joona aarzelt en ziet dan Claudia’s donkere blik, enkele gedachten flitsen door zijn hoofd, ze worden gelinkt in vluchtige combinaties, en ineens hoort hij zichzelf antwoorden: ‘Ze leeft.’

‘Ja,’ fluistert Claudia.

Joona slaat zijn blik neer, hij kan niet meer bij de gedachten komen die een paar seconden geleden door zijn bewustzijn schoten, die hem van opvatting deden veranderen en tegen Claudia lieten zeggen dat haar oudste dochter in leven is.

16 | De vergissing

Joona vergezelt Claudia Fernandez naar de wachtende taxi, helpt haar met instappen en blijft op de keerlus staan tot de auto is verdwenen voordat hij in zijn zakken naar zijn telefoon begint te zoeken. Als hij beseft dat hij hem ergens heeft laten liggen, haast hij zich terug naar de afdeling Forensische Geneeskunde, loopt vlug het kantoor van de Naald binnen, pakt de telefoon van het basisstation, toetst het nummer in van Erixon en wacht terwijl de telefoon overgaat.

‘Laat een mens toch slapen,’ antwoordt Erixon. ‘Het is nota bene zondag vandaag.’

‘Geef toe dat je op de boot zit.’

‘Ik zit op de boot,’ geeft Erixon toe.

‘Dus er was geen springlading,’ zegt Joona.

‘Niet in de gebruikelijke zin – maar je had gelijk. Hij kon ieder moment de lucht in vliegen.’

‘Hoe bedoel je?’

‘De isolatie van de kabels is op één plek flink beschadigd, het ziet eruit als een klemschade... het metaal maakt geen contact want dan zou de zekering doorslaan, maar het is blootgelegd... en als je de motor start, dan zal er snel kortsluiting ontstaan... met vlambogen.’

‘Wat gebeurt er dan?’

‘Die vlambogen hebben een temperatuur van meer dan drieduizend graden en ze zouden het oude stoelkussentje dat iemand daartussen heeft gepropt zo in de fik steken,’ vervolgt Erixon. ‘En vervolgens zou het vuur naar de slang van de brandstofpomp worden geleid en...’

‘Een snel verloop?’

‘Nou... de vlamboog kan een minuut of tien duren, misschien meer... maar dan gaat het behoorlijk snel – vuur, nog meer vuur, explosie – de boot loopt bijna onmiddellijk vol met water en zinkt.’

‘Er zou vrij snel brand zijn ontstaan, gevolgd door een explosie als de motor had gedraaid?’

‘Ja, maar er hoeft geen sprake te zijn van opzet,’ zegt Erixon.

‘De kabels kunnen dus toevallig beschadigd zijn? En het stoelkussentje kan daar ook toevallig zijn beland?’

‘Absoluut,’ antwoordt hij.

‘Maar jij denkt van niet?’ vraagt Joona.

‘Nee.’

Joona denkt aan de boot die drijvend is aangetroffen op de Jungfrufjärden, schraapt zijn keel en zegt dan nadenkend: ‘Als de moordenaar dit heeft gedaan...’

‘Dan is het geen gewone moordenaar,’ vult Erixon aan.

Joona herhaalt de gedachte voor zichzelf, laat tot zich doordringen dat ze niet met een gewone moordenaar te maken hebben. Gewone moordenaars handelen onder sterke emotionele spanning, ook al is de daad gepland. Er zijn altijd heftige gevoelens in het spel en de moord heeft vaak een hysterische inslag. Pas achteraf wordt het plan gestalte gegeven, worden pogingen gedaan sporen uit te wissen en een alibi te construeren. Maar deze keer lijkt de dader van het begin af aan een uitgekiende strategie te hebben gevolgd.

En toch ging er iets mis.

Joona staart een poosje voor zich uit en schrijft dan Viola Fernandez op de bovenste regel van het notitieblok van de Naald. Hij omcirkelt haar naam en schrijft op de regel eronder Penelope Fernandez en Björn Almskog. De vrouwen zijn zussen. Penelope en Björn hebben een vaste relatie. Björn is de eigenaar van de boot. Viola vroeg of ze mee mocht en is op het allerlaatste moment aan boord gegaan.

Het is een lange weg om de motieven achter de moord in kaart te brengen. Joona weet dat hij zojuist dacht dat Penelope Fernandez in leven was. Het was niet alleen een wensdroom of een poging om troost te bieden. Het was een voorgevoel, maar niet meer dan dat. Hij had de gedachte in zijn vlucht gevangen, maar had in hetzelfde moment zijn grip erop verloren.

Als je de methodiek van Moordzaken volgde, dan zouden de verdenkingen meteen in de richting van de vriend van Viola gaan, en mogelijk ook van Penelope en Björn, aangezien zij zich op de boot bevonden. Er zou sprake moeten zijn van alcohol en andere drugs. Misschien hadden ze ruzie gekregen, een echte crime passionnel. Leif G.W. Persson zou binnen de kortste keren in een of ander praatprogramma zitten en stellen dat de dader iemand uit de omgeving van Viola was, waarschijnlijk een vriendje of ex-vriendje.

Joona denkt aan het plan om de brandstoftank te laten exploderen en probeert de logica daarachter te doorzien. Viola werd in een zinken teil op het achterdek vermoord, de dader droeg haar naar beneden en liet haar op het bed achter.

Joona realiseert zich dat hij te veel gedachten tegelijk binnenlaat. Hij moet proberen zichzelf af te remmen en structuur aan te brengen in wat hij weet en in de vragen die nog beantwoord moeten worden.

Hij omcirkelt Viola’s naam nogmaals en begint dan opnieuw.

Wat hij weet is dat Viola Fernandez is verdronken in een teil en in het voorschip op bed is gezet en dat Penelope Fernandez en Björn Almskog nog niet gevonden zijn.

Maar dat is niet alles, zegt hij bij zichzelf en hij slaat de bladzij om.

Details.

Hij schrijft het woord ‘windstil’ op het papier.

Er stond geen zuchtje wind en de boot werd drijvend aangetroffen vlak bij Storskär.

Het voorschip is beschadigd door een flinke aanvaring. De technisch rechercheurs hebben waarschijnlijk sporen veiliggesteld en afdrukken gemaakt om te matchen.

Joona gooit het notitieblok van de Naald hard tegen de muur en sluit daarna zijn ogen.

‘Perkele,’ fluistert hij.

Weer ontglipte hem iets, hij had het, hij weet dat hij het bijna te pakken had, een cruciale observatie. Hij vermoedde iets, had het bijna begrepen, maar toen raakte hij het weer kwijt.

Viola, denkt Joona. Je stierf op het achterdek van de boot. Waarom ben je na je dood verplaatst? Wie heeft je verplaatst? De moordenaar of iemand anders?

Als ze levenloos op het dek wordt aangetroffen, probeer je misschien om haar bij te brengen, je gaat het alarmnummer bellen, dat is het. En als je beseft dat ze dood is, dat het te laat is, dat ze niet meer leeft, dan wil je haar daar misschien niet laten liggen, je wilt haar naar binnen brengen, een deken over haar heen leggen. Maar een dode is zwaar en log om te verplaatsten, ook al ben je met z’n tweeën. Maar het is niet al te lastig om haar in de kajuit te krijgen. Die afstand is maar vijf meter, door brede glazen deuren naar binnen en één traptrede naar beneden.

Dat is te doen, dat is ook billijk zonder een speciale bedoeling.

Maar je sleept haar niet de steile trap af, het nauwe gangetje door om haar in de hut op bed te zetten.

Dat doe je alleen als het de bedoeling is dat ze in haar kamer wordt gevonden, verdronken in de ondergelopen boot.

‘Exact,’ mompelt hij en hij staat op.

Hij kijkt door het raam naar buiten, krijgt een bijna blauwe tor in het oog die over het witte kozijn loopt, richt zijn blik hoger en ziet een vrouw op een fiets tussen de bomen verdwijnen en komt plotseling op het kwijtgeraakte element.

Joona gaat weer zitten en trommelt op de tafel.

Het was immers niet Penelope die dood werd gevonden in de boot, maar haar zus Viola. Viola werd echter niet in haar eigen bed gevonden, in haar eigen hut, maar in het voorschip, op Penelopes bed.

De moordenaar kan dezelfde vergissing hebben gemaakt als ik, denkt Joona en er loopt een rilling over zijn rug.

Hij dacht dat hij Penelope Fernandez doodde.

Daarom heeft hij haar op het bed in het voorschip gezet.

Dat is de enige verklaring.

En die verklaring houdt ook in dat Penelope Fernandez en Björn Almskog niet schuldig zijn aan de dood van Viola, aangezien zij haar niet op het verkeerde bed zouden zetten.

Joona schrikt op omdat de deur van het kantoor openknalt. De Naald heeft hem met zijn rug opengeduwd. Hij komt achterwaarts binnen met een grote, langwerpige kartonnen doos in zijn armen. Op de doos staan grote vlammen en de tekst guitar hero.

‘Frippe en ik gaan...’

‘Stil,’ onderbreekt Joona hem.

‘Wat is er gebeurd?’ vraagt de Naald.

‘Niets, ik moet alleen nadenken,’ zegt hij vlug.

Joona staat op van zijn stoel en verlaat de kamer zonder nog iets te zeggen. Hij loopt door de hal zonder te horen wat de vrouw achter de balie met glinsterende ogen tegen hem zegt. Hij loopt naar buiten, de vroege zonneschijn in, en blijft op het gazon bij de parkeerplaats staan.

Een vierde persoon, die de twee vrouwen niet goed kende, heeft Viola gedood, denkt Joona. Hij doodde Viola maar dacht dat het Penelope was. Dat betekent dat Penelope nog leefde toen Viola stierf, want anders had hij die vergissing niet gemaakt.

Misschien leeft ze nog, denkt Joona. Het is mogelijk dat ze ergens dood in de scherenkust ligt, op een eiland of diep onder water. Maar hopelijk is ze nog in leven, het is heel goed mogelijk dat ze leeft en als ze leeft zullen we haar gauw vinden.

Joona beent met grote passen naar zijn auto, zonder te weten waar hij heen zal rijden. Op het dak van de auto ligt zijn telefoon. Hij moet hem daar hebben neergelegd toen hij de auto op slot deed. Hij pakt de zeer warme telefoon en belt Anja Larsson. Er wordt niet opgenomen. Hij opent het portier, stapt in, doet zijn gordel om, en blijft zitten om te proberen een fout in zijn redenering te vinden.

Het is benauwd, maar de intense, bruisende geur van de seringenhaag bij de parkeerplaats doet de gistende lucht van de lijken op Pathologie eindelijk uit zijn neus verdwijnen.

De telefoon in zijn hand gaat, hij kijkt naar de display en neemt op.

‘Ik heb je dokter net gesproken,’ zegt Anja.

‘Hoezo?’ vraagt Joona verbaasd.

‘Janush zegt dat je het vertikt om langs te komen,’ vervolgt ze afkeurend.

‘Ik heb gewoon geen tijd gehad.’

‘Maar je neemt wel je medicijnen?’

‘Die zijn smerig,’ grapt Joona.

‘Even serieus... hij belde omdat hij zich zorgen om je maakte,’ zegt ze.

‘Ik zal contact met hem opnemen.’

‘Als je deze zaak hebt opgelost, bedoel je?’

‘Heb je pen en papier?’ vraagt Joona.

‘Maak je om mij maar geen zorgen.’

‘De vrouw die in de boot is gevonden heet niet Penelope Fernandez.’

‘Maar Viola, dat weet ik,’ zegt ze. ‘Petter heeft me op de hoogte gesteld.’

‘Mooi.’

‘Je had ongelijk, Joona.’

‘Ja, ik weet het...’

‘Zeg het,’ lacht ze.

‘Ik heb altijd ongelijk,’ zegt hij zacht.

Het wordt even stil tussen hen.

‘Mag ik er soms geen grapjes over maken?’ vraagt ze voorzichtig.

‘Ben je iets te weten gekomen over de boot en Viola Fernandez?’

‘Viola en Penelope zijn zussen,’ vertelt ze. ‘Penelope en Björn Almskog hebben al vier jaar een relatie, of hoe je het noemen wilt.’

‘Ja, dat is ongeveer wat ik al dacht.’

‘Aha. Zal ik doorgaan of is dat niet nodig?’

Joona geeft geen antwoord, hij leunt met zijn hoofd tegen de hoofdsteun en ziet dat de voorruit bedekt is met stuifmeel van een of andere boom.

‘Het was niet de bedoeling dat Viola meeging op de boot,’ vervolgt Anja. ‘Ze had die ochtend ruzie met haar vriend, Sergej Jarushenko, en had huilend haar moeder opgebeld. Haar moeder stelde voor dat ze aan Penelope zou vragen of ze mee mocht.’

‘Wat weet je over Penelope?’

‘Ik heb prioriteit gegeven aan het slachtoffer, Viola Fernandez, omdat...’

‘Maar de moordenaar dacht dat hij Penelope doodde.’

‘Wacht even, wat zeg je nu, Joona?’

‘Hij heeft zich vergist, hij dacht de moord te verhullen, wilde het laten lijken op een verdrinkingsongeluk, maar hij zette Viola in het bed van haar zus.’

‘Omdat hij dacht dat Viola Penelope was.’

‘Ik moet alles weten over Penelope Fernandez en haar...’

‘Ze is een van mijn allergrootste idolen,’ onderbreekt Anja hem. ‘Ze is vredesactivist en woont op Sankt Paulsgatan 3.’

‘We hebben een opsporingsbericht voor haar en Björn Almskog laten uitgaan op het intranet,’ zegt Joona. ‘En de kustwacht zoekt met twee helikopters het gebied rond Dalarö af, maar ze zouden samen met de waterpolitie een zoektocht moeten organiseren.’

‘Ik kan in de gaten houden wat er gebeurt,’ zegt ze.

‘Iemand moet ook de vriend van Viola verhoren en Bill Persson, de visser die haar in de boot heeft gevonden. We moeten overzicht krijgen over het technisch onderzoek van de boot en haast zetten achter de resultaten van het gerechtelijk laboratorium.’

‘Zal ik het gerechtelijk laboratorium in Linköping bellen?’

‘Ik vraag het Erixon, hij kent ze, ik ga toch zo samen met hem naar het appartement van Penelope om een kijkje te nemen.’

‘Dat klinkt alsof jij nu het vooronderzoek leidt. Klopt dat?’

17 | Een zeer gevaarlijke man

De zomerhemel is nog steeds helder, maar de lucht wordt steeds benauwder, alsof er een onweersbui in aantocht is.

Joona Linna en Erixon parkeren voor de oude winkel in vissersbenodigdheden, die altijd foto’s ophing van degene die afgelopen week de grootste zalm in de Strömmen in Stockholm heeft gevangen.

Zijn telefoon gaat en Joona ziet dat het Claudia Fernandez is; hij loopt naar de gevel, gaat in de smalle streep schaduw staan en neemt op.

‘Je zei toch dat ik kon bellen,’ zegt ze met zwakke stem.

‘Natuurlijk.’

‘Ik begrijp dat je dat tegen iedereen zegt, maar ik dacht... mijn dochter, Penelope. Ik bedoel... ik moet het weten als jullie iets vinden, ook als ze...’

Claudia’s stem valt weg.

‘Hallo? Claudia?’

‘Ja, sorry,’ fluistert ze.

‘Ik ben commissaris bij de recherche... ik probeer uit te zoeken of hier een misdrijf achter steekt. De kustwacht is op zoek naar Penelope,’ legt Joona uit.

‘Wanneer vinden ze haar?’

‘Ze beginnen altijd met het afzoeken van het gebied met helikopters... en tegelijkertijd organiseren ze een grootschalige zoektocht, maar dat duurt iets langer... daarom beginnen ze met helikopters.’

Joona hoort dat Claudia haar tranen probeert weg te slikken.

‘Ik weet niet wat ik moet doen, ik... ik moet weten of ik iets kan doen, of ik met haar vrienden moet praten.’

‘Het beste kun je thuisblijven,’ zegt Joona. ‘Want misschien probeert Penelope contact met je op te nemen en dan...’

‘Ze belt me niet,’ onderbreekt ze hem.

‘Ik denk dat...’

‘Ik ben altijd veel te streng voor Penny geweest, ik word boos op haar, ik weet niet waarom, ik... ik wil haar niet verliezen, ik kan Penelope niet verliezen, ik...’

Claudia huilt in de telefoon, ze probeert zich te vermannen, verontschuldigt zich vlug en beëindigt het gesprek.

Tegenover de winkel met vissersbenodigdheden ligt Sankt Paulsgatan 3 waar Penelope Fernandez woont. Joona loopt naar Erixon, die voor een etalage vol met Japanse karakters en manga’s staat te wachten. Op de schappen verdringen zich honderden Hello Kitty’s, de poezen met grote, onschuldige snoetjes. De hele winkel staat in een verbazingwekkend schril contrast met de vuilbruine verf van de gevel.

‘Een klein lichaam en een groot hoofd,’ zegt Erixon en hij wijst naar een Hello Kitty als Joona naast hem blijft staan.

‘Best leuk,’ mompelt Joona.

‘Zelf heb ik het per ongeluk andersom gedaan, een groot lichaam en een klein hoofd,’ grapt Erixon.

Joona werpt glimlachend een zijwaartse blik op hem en opent de brede buitendeur. Ze lopen de trap op en kijken naar de naambordjes, de lichtgevende knoppen voor de portiekverlichting en de dichtgemaakte stortkokers. Het trappenhuis ruikt naar zon, stof en groene zeep. Erixon pakt de glimmend versleten trapleuning zo stevig vast dat hij kraakt in zijn bevestigingspunten als hij hijgend achter Joona aan loopt. Ze bereiken de derde verdieping tegelijkertijd en kijken elkaar aan. Het gezicht van Erixon trilt van inspanning, hij knikt en wist het zweet van zijn voorhoofd terwijl hij verontschuldigend tegen Joona fluistert: ‘Sorry.’

‘Het is benauwd vandaag,’ zegt Joona.

Bij de bel zitten een paar stickers, een anti-kernenergiesymbool, het logo van Fair Trade en een vredesteken. Joona werpt Erixon een korte blik toe, zijn grijze ogen versmallen als hij zijn oor tegen de deur legt om te luisteren.

‘Wat is er?’ fluistert Erixon.

Joona belt aan en luistert tegelijkertijd. Hij wacht even en haalt dan een etui uit zijn binnenzak.

‘Het was waarschijnlijk niets,’ zegt hij en hij peutert het eenvoudige slot behoedzaam open.

Joona opent de deur, maar lijkt zich te bedenken en sluit hem weer. Hij gebaart Erixon te blijven waar hij is, zonder dat hij eigenlijk weet waarom. Buiten horen ze het deuntje van de ijscowagen. Erixon kijkt ongerust en strijkt met zijn hand onder zijn kin. Joona krijgt kippenvel op zijn armen, maar opent de deur toch alsof er niets aan de hand is en gaat naar binnen. Kranten, reclame en een brief van de linkse Vänsterpartiet liggen op de gangmat. De lucht in het appartement staat stil, stinkt. Voor de garderobekast hangt een fluwelen gordijn. Het suist diep in de leidingen en vervolgens klinkt een snel getik in de muur.

Joona weet zelf niet waarom zijn hand naar zijn dienstwapen in de holster onder zijn jasje tast. Hij beroert het met zijn vingertoppen, maar laat het hangen. Zijn blik gaat naar het bloedrode gordijn en dan naar de keukendeur. Hij ademt ingehouden en probeert door de geribbelde ruit te kijken en door de glazen deur naar de woonkamer.

Joona doet een pas naar voren, maar zou het appartement het liefst verlaten, een sterke impuls zegt hem dat hij om versterking moet vragen. Er ontstaat een donkere schaduw achter het geribbelde glas. Een windgong met hangende staafjes van messing slingert heen en weer zonder dat er een klank ontstaat. Joona ziet dat de stofdeeltjes in de lucht van richting veranderen, hoe ze een nieuwe luchtbeweging volgen.

Hij is niet alleen in het appartement van Penelope.

Joona’s hart begint sneller te kloppen. Iemand beweegt zich door de kamers. Hij voelt het, wendt zijn blik naar de keukendeur en dan gaat het heel snel. De houten vloer kraakt even. Er klinkt een ritmisch geluid, als van korte, snelle klikjes. De deur naar de keuken staat half open. Joona ziet de beweging eerst in de spleet bij de scharnieren. Hij drukt zich tegen de muur als in een treintunnel. Iemand beweegt zich soepel door het duister van de lange gang. Het is niet meer dan een rugpartij, een schouder, een arm. De gestalte nadert snel en draait rond. Joona ziet het mes alleen als een witte tong. Het schiet omhoog als een projectiel, schuin van onderaf. De hoek is zo onverwacht dat hij er niet in slaagt het mes te pareren. Het scherpe lemmet snijdt door zijn kleren en stoot met de punt tegen zijn dienstwapen. Joona haalt uit naar de persoon, maar raakt niets. Hij hoort het mes voor de tweede keer door de lucht suizen en werpt zich opzij. Het lemmet komt nu bijna recht vanboven. Joona stoot zijn hoofd tegen de badkamerdeur. Hij ziet hoe een lange splinter van de deurpost wordt losgesneden als het mes het hout in gaat. Joona glijdt uit en valt, draait zich om, maakt een lage vegende schopbeweging en raakt iets, misschien de enkel van de aanvaller. Hij rolt weg, trekt zijn pistool en ontgrendelt het in een en dezelfde beweging. De buitendeur staat open en snelle voetstappen roffelen de trap af. Joona komt overeind, wil de man achternagaan, maar blijft staan als hij een brommend geluid achter zich hoort. Hij begrijpt meteen wat hij hoort en stormt de keuken in. De magnetron staat aan. Hij knettert en achter het glazen ruitje zijn zwarte vonken zichtbaar. De knoppen van de vier branders van het oude gasfornuis staan helemaal open en het gas stroomt de ruimte in. Met het gevoel dat de tijd vreemd traag verstrijkt stort Joona zich op de magnetron. De ronde timer tikt enthousiast. Het knetterende geluid neemt toe. In de magnetron draait een bus insectenspray rond op de glazen plaat. Joona trekt de stekker uit het stopcontact en het wordt stil. Het enige wat hij hoort is het monotone gesuis van de open gaspitten op het fornuis. Joona draait de knoppen dicht. De chemische lucht doet zijn maag omdraaien. Hij opent het keukenraam en bekijkt dan de spuitbus in de magnetron. Die is helemaal uitgezet en kan alsnog steeds bij de minste of geringste aanraking ontploffen.

Joona verlaat de keuken en inspecteert snel het appartement. De kamers zijn leeg, onaangeroerd. De lucht is nog steeds zwaar van het gas. In het trappenhuis voor de deur ligt Erixon met een sigaret in zijn mond.

‘Niet aansteken,’ roept Joona.

Erixon glimlacht en wuift afwerend met een vermoeide hand.

‘Chocoladesigaretten,’ fluistert hij.

Erixon hoest zwak en opeens ziet Joona de bloedplas onder hem.

‘Je bloedt.’

‘Niets aan de hand,’ zegt hij. ‘Ik weet niet hoe hij het deed, maar hij heeft mijn achillespees doorgesneden.’

Joona belt om een ambulance en gaat daarna naast hem zitten. Erixons wangen zijn bleek en zweterig. Hij ziet er beroerd uit.

‘Hij sneed me zonder stil te blijven staan, het leek verdomme... alsof ik werd aangevallen door een spin.’

Het wordt stil en Joona denkt aan de bliksemsnelle bewegingen achter de deur, hoe het lemmet zich bewoog met een snelheid en doelgerichtheid die hij nooit eerder had meegemaakt.

‘Is ze binnen?’ hijgt Erixon.

‘Nee.’

Erixon glimlacht opgelucht, dan wordt hij ernstig.

‘Maar hij wilde de boel toch de lucht in laten vliegen?’ vraagt hij.

‘Waarschijnlijk wilde hij sporen of een mogelijke link uitwissen,’ zegt Joona.

Erixon probeert het papier van zijn sigaret te halen, maar laat hem vallen en sluit even zijn ogen. Zijn wangen zijn grauw geworden.

‘Ik begrijp dat jij zijn gezicht ook niet hebt gezien,’ zegt Joona.

‘Nee,’ antwoordt Erixon zwak.

‘Toch hebben we iets gezien, dat is altijd zo...’

18 | De brand

Het ambulancepersoneel verzekert Erixon nogmaals dat ze hem niet zullen laten vallen.

‘Ik kan lopen,’ zegt Erixon, en hij sluit zijn ogen.

Zijn kin trilt bij iedere traptree die ze nemen.

Joona gaat terug naar het appartement van Penelope Fernandez. Hij zet alle ramen open, laat de gaslucht naar buiten trekken en neemt plaats op de comfortabele, abrikooskleurige bank.

Als het appartement was geëxplodeerd, dan was het hoogstwaarschijnlijk afgedaan als een gasongeluk.

Joona denkt eraan dat een herinnering, hoe klein ook, nooit verdwijnt, niets van wat je hebt gezien gaat verloren, het is alleen een kwestie de herinnering uit de diepte te laten bovendrijven, als wrakgoed.

Maar wat heb ik dan gezien?

Hij had niets gezien, alleen snelle bewegingen en een wit lemmet.

Dat was het, beseft Joona ineens. Ik heb niets gezien.

Hij bedenkt dat juist de afwezigheid van observaties zijn gevoel bevestigt dat het niet om een gewone moordenaar gaat.

Ze hebben te maken met een beroepsmoordenaar, een probleemoplosser, een grob.

Dat idee had hij al eerder, maar nu hij hem heeft ontmoet is hij ervan overtuigd.

Hij weet zeker dat de man die hij in de gang tegenkwam dezelfde is die Viola heeft vermoord. Zijn bedoeling was Penelope te doden, het motorjacht te laten zinken en het op een ongeluk te laten lijken. Hier was het hetzelfde patroon totdat hij werd verrast. Hij wil onzichtbaar blijven, hij wil zijn plannen uitvoeren, maar ze verborgen houden voor de politie.

Joona kijkt langzaam om zich heen en probeert zijn observaties tot een geheel te smeden.

In de woning boven klinkt het alsof kinderen op de grond aan het knikkeren zijn. Als Joona de stekker er niet op tijd had uitgetrokken, hadden ze zich nu in een inferno van vuur bevonden.

Hij bedenkt dat hij nooit eerder aan zo’n doelgerichte en gevaarlijke aanval heeft blootgestaan. Hij is ervan overtuigd dat de persoon die zich in het appartement van de verdwenen vredesactivist Penelope Fernandez bevond, geen haatdragende vijand uit de rechts-extremistische vleugel is. Die groeperingen maken zich weliswaar schuldig aan berekenende gewelddaden, maar deze persoon was een opgeleide beroeps, een professionele moordenaar in een divisie ver boven de extreem rechtse groeperingen in het land.

Dus wat deed je hier, vraagt Joona zich af. Wat heeft een probleemoplosser met Penelope Fernandez te maken, waar is ze bij betrokken, wat speelt zich af onder de oppervlakte?

Hij denkt aan de onvoorspelbare bewegingen van de man, de steektechniek die was bedoeld om voorbij de gebruikelijke verdedigingspatronen te komen, inclusief de ingestudeerde slagen en afweren van de politie en krijgsmacht.

Het kriebelt vanbinnen als hij voor zich ziet hoe de eerste steek zijn lever zou hebben geraakt als zijn pistool niet onder zijn rechterarm had gehangen, en hoe de tweede steek in zijn hoofd was terechtgekomen als hij zich niet achterover had laten vallen.

Joona staat op van de bank en loopt de slaapkamer in. Hij bekijkt het keurig opgemaakte bed, het crucifix boven het hoofdeinde.

Een probleemoplosser dacht dat hij Penelope vermoordde en hij wilde het eruit laten zien als een ongeluk...

Maar de boot zonk niet.

Óf de moordenaar werd gestoord, óf hij heeft de plaats delict verlaten om later terug te komen om de opdracht af te maken. Maar het kan niet de bedoeling zijn geweest dat de waterpolitie de drijvende boot zou vinden met een verdronken meisje aan boord. Er is iets misgegaan of de plannen zijn ineens gewijzigd, misschien kreeg hij nieuwe orders, maar anderhalf etmaal na de moord op Viola bevindt hij zich in het appartement van Penelope.

Je moet heel goede redenen hebben om haar appartement te bezoeken. Wat heb je voor motief om zo’n risico te nemen? Is er iets in het appartement dat jou of je opdrachtgever in verband brengt met Penelope?

Je hebt hier iets gedaan, vingerafdrukken verwijderd, een harddisk of een bericht op een antwoordapparaat gewist, of iets opgehaald, denkt Joona.

Dat was in elk geval je bedoeling, maar waarschijnlijk werd je gestoord toen ik binnenkwam.

Of wilde je soms sporen uitwissen met de brand?

Dat is een mogelijkheid.

Joona beseft dat hij Erixon nu nodig had gehad. Hij kan een plaats delict niet onderzoeken zonder een technisch rechercheur, hij heeft niet de goede uitrusting, hij kan sporen verpesten als hij het appartement op eigen houtje zou doorzoeken, hij zou misschien dna contamineren en onzichtbare aanwijzingen missen.

Joona loopt naar het raam en kijkt neer op de straat en de lege tafeltjes voor een lunchcafé.

Hij realiseert zich dat hij naar het bureau moet om zijn chef, Carlos Eliasson, te spreken, hij moet erop aandringen dat hij het vooronderzoek mag leiden, dat is de enige manier om een nieuwe technisch rechercheur te krijgen, de enige manier om assistentie te krijgen zolang Erixon niet kan werken.

Op het moment dat Joona heeft besloten het grondig aan te pakken en met Carlos en Jens Svanehjälm te praten om een kleine onderzoeksgroep samen te stellen, gaat zijn telefoon.

‘Dag Anja,’ antwoordt hij.

‘Ik wil met je naar de sauna.’

‘Met mij naar de sauna?’

‘Ja, kunnen we er niet samen naartoe? Dan kun je me laten zien hoe het eraan toegaat in een echte Finse sauna.’

‘Anja,’ zegt hij voorzichtig, ‘ik heb bijna mijn hele leven hier in Stockholm gewoond.’

Joona loopt de gang in naar de voordeur.

‘Ik weet dat je Finland-Zweeds bent,’ vervolgt Anja. ‘Kan het nog saaier? Waarom kom je niet uit El Salvador? Heb je de opiniestukken van Penelope Fernandez gelezen? Je had haar moeten zien – onlangs schold ze de hele Zweedse wapenexport overhoop op de tv.’

Joona hoort Anja in de hoorn ademen als hij het appartement van Penelope Fernandez verlaat. Hij ziet de bloederige voetstappen van het ambulancepersoneel op de overloop en voelt een kleine rilling over zijn achterhoofd lopen als hij eraan denkt hoe zijn collega in het trappenhuis had gezeten met zijn benen wijd uit elkaar, hoe zijn gezicht steeds bleker was geworden.

Joona denkt dat de probleemoplosser dacht Penelope Fernandez te hebben gedood. Dat deel van zijn opdracht was volbracht. Het andere deel betrof om de een of andere reden het binnendringen van Penelopes appartement. Als ze nog leeft, dan is er haast bij om haar te vinden, want de probleemoplosser zal vroeg of laat zijn vergissing inzien en de jacht heropenen.

‘Björn en Penelope wonen niet samen,’ zegt Anja.

‘Dat heb ik begrepen,’ antwoordt hij.

‘En toch kun je van elkaar houden – net als jij en ik.’

‘Ja.’

Joona komt buiten in de felle zon, de lucht is zwaar en nog benauwder dan gisteren.

‘Kun je mij het adres van Björn geven?’

Anja’s vingers glijden met tikkende geluidjes over het toetsenbord.

‘Almskog, Pontonjärgatan 47, tweede verdieping...’

‘Ik ga erheen voordat ik...’

‘Wacht,’ zegt Anja abrupt. ‘Dat gaat niet, er... Moet je horen, ik heb het adres nog eens ingevoerd... Er was afgelopen vrijdag brand in het pand.’

‘En het appartement van Björn?’

‘De hele verdieping is uitgebrand,’ antwoordt ze.

19 | Een golvend landschap van as

Commissaris Joona Linna loopt de trappen op, stopt, blijft roerloos staan en kijkt een zwarte ruimte in. Vloer, muren en plafond zijn verkoold. De stank is heel scherp. Van de binnenmuren die niet dragend zijn, is bijna niets over. Zwarte stalactieten hangen aan het plafond. Verkoolde stompen van balken steken omhoog in een golvend landschap van as. Op sommige plaatsen kijk je recht door de zoldering in de kamers eronder. Het is onmogelijk vast te stellen welk deel van de verdieping het appartement van Björn Almskog besloeg.

Er is grijs plastic gespannen voor de lege ramen die uitkijken op de zomerdag en een groene gevel aan de overkant van de straat.

Dat er niemand gewond is geraakt op Pontonjärgatan 47 komt omdat de meeste bewoners op hun werk waren toen de brand uitbrak.

Om vijf over elf kwam de eerste melding bij de alarmcentrale binnen en hoewel de brandweerkazerne op Kungsholmen dicht bij het pand ligt, was het verloop zo heftig dat vier appartementen volledig werden verwoest.

Joona denkt aan het gesprek met brandonderzoeker Hassan Sükür. Hij had zich bediend van de een-na-hoogste graad van waarschijnlijkheid op de schaal van uitlatingen van het gerechtelijk laboratorium toen hij verklaarde dat de resultaten er sterk op wezen dat de brand begonnen was bij Björn Almskogs tachtigjarige buurvrouw Lisbet Wirén. Ze was naar de buurtsuper gegaan om een kleine winst op een kraslot te verzilveren en twee nieuwe loten te kopen, en ze kon zich niet herinneren of ze het strijkijzer had uitgedaan. De brand had zich zeer snel verspreid en alles wees erop dat hij in haar woonkamer was ontstaan bij de restanten van een strijkijzer en een strijkplank.

Joona kijkt rond in de zwartgeblakerde woningen. Van de meubels resten slechts verwrongen brokstukken metaal, het restant van een koelkast, een bedframe, een roetige badkuip.

Joona gaat weer naar beneden. De wanden en het plafond van het trappenhuis hebben rookschade opgelopen. Hij blijft even staan bij het afzetband van de politie, draait zich om en kijkt omhoog naar het zwart.

Als hij onder het afzetband door kruipt, ziet hij dat de brandonderzoekers een paar duo-zakjes op de grond hebben laten vallen, zakjes die gebruikt worden om vluchtige stoffen in te bewaren. Hij loopt door de groengemarmerde entree, via de buitendeur de straat op in de richting van het bureau, pakt zijn telefoon en belt Hassan Sükür nog een keer. Hassan neemt meteen op en zet daarna het geluid van de radio zacht.

‘Heb je sporen gevonden van brandbare vloeistoffen?’ vraagt Joona. ‘Je hebt een paar duo-zakjes in het trappenhuis laten vallen en ik dacht...’

‘Kijk, het zit zo, als iemand aansteekvloeistof uitgiet, dan brandt dat eerst op...’

‘Dat weet ik, maar...’

‘Maar ik... ik vind toch vaak sporen,’ vervolgt hij. ‘Want over het algemeen stroomt het in kieren tussen de planken, belandt het in de zoldering, in glaswol of onder vloerplaten die intact zijn gebleven.’

‘Maar hier niet?’ vraagt Joona terwijl hij de Hantverkargatan af loopt.

‘Niets,’ antwoordt Hassan.

‘Maar als je weet waar sporen van aansteekvloeistof kunnen ontstaan, dan is het mogelijk ontdekking te voorkomen.’

‘Uiteraard... ik zou nooit zo’n soort vergissing maken als ik pyromaan was,’ antwoordt Hassan vrolijk.

‘Maar je bent ervan overtuigd dat de brand in dit geval is veroorzaakt door het strijkijzer?’

‘Ja, het was een ongelukje.’

‘Je hebt het onderzoek dus afgesloten?’ vraagt Joona.

20 | Het huis

Penelope voelt dat de angst haar weer in zijn greep krijgt. Alsof hij alleen maar even adempauze hield om vervolgens met hernieuwde kracht in haar te schreeuwen. Ze veegt de tranen van haar wangen en probeert op te staan. Koud zweet stroomt tussen haar borsten en onder haar armen naar beneden. Haar lichaam doet pijn en trilt van de inspanning. Bloed dringt door het vuil op haar handpalmen naar buiten.

‘We kunnen hier niet blijven,’ fluistert ze en ze trekt Björn met zich mee.

Het is donker in het bos, maar de nacht is bezig over te gaan in de dag. Samen lopen ze snel weer naar de oever, maar veel zuidelijker dan het huis waar het feest was.

Zo ver mogelijk bij de achtervolger vandaan.

Toch weten ze dat ze hulp moeten zoeken, een telefoon moeten vinden.

Het bos opent zich langzaam naar het water en ze beginnen weer te rennen. Tussen de bomen zien ze een ander huis, op een halve kilometer afstand, misschien minder. Ergens dreunt een helikopter en verdwijnt in de verte.

Björn lijkt duizelig en ze is bang dat hij niet meer in staat is te rennen als ze ziet hoe hij steun moet zoeken tegen de helling of boomstammen.

Ergens achter hen kraakt een tak, alsof hij knapt onder het gewicht van een mens.

Penelope begint zo hard ze kan door het bos te rennen.

Het bos wordt dunner en ze ziet het huis weer, op nog maar honderd meter afstand. Het licht in de ramen glinstert op de rode lak van een geparkeerde Ford.

Een haas gaat er geschrokken vandoor, over mos en door struikgewas.

Hijgend en angstig lopen ze naar het grindpad.

Hun kuiten branden van de inspanning als ze blijven staan en om zich heen kijken. Ze lopen het trapje op, openen de buitendeur en gaan naar binnen.

‘Hallo? We hebben hulp nodig,’ roept Penelope.

Het is warm in het huis na de zonnige dag. Björn struikelt, op de vloer van de gang laten zijn blote voeten een bloedspoor achter.

Penelope haast zich door de kamers, maar er is niemand. Ze blijven zeker bij de buren slapen vanwege het feest, denkt ze en ze gaat bij het raam staan om, verscholen achter de gordijnen, naar buiten te kijken. Ze wacht even maar ziet geen bewegingen in het bos of op het gazon en de oprijlaan. Misschien is de achtervolger eindelijk het spoor bijster geraakt, misschien wacht hij nog steeds bij het andere huis. Ze keert terug naar de gang en ziet Björn op de vloer zitten om de wonden aan zijn voeten te inspecteren.

‘Je moet een paar schoenen zien te vinden,’ zegt ze.

Hij kijkt met een lege blik naar haar op, alsof hij de taal niet verstaat.

‘Het is nog niet voorbij,’ zegt ze. ‘Je moet iets vinden voor aan je voeten.’

Björn begint in de garderobekast in de gang te wroeten, hij trekt er strandschoenen, rubberlaarzen en oude tassen uit.

Penelope vermijdt alle ramen, maar ze beweegt zich snel op zoek naar een telefoon, ze kijkt op het gangtafeltje, in de aktetas op de bank, in de schaal op de salontafel en tussen sleutels en papieren van de Vereniging van Privéwegen op het aanrecht.

Ze hoort iets buiten, stopt en luistert.

Misschien was het niets.

De eerste ochtendzon schijnt door de ramen naar binnen.

Ze haast zich gebukt naar de grote slaapkamer, trekt laden in een ladekastje open en ziet een ingelijst familieportret tussen het ondergoed liggen. Een foto, gemaakt bij een fotograaf, van de man en zijn echtgenote en twee tienerdochters. De andere laden zijn leeg. Penelope opent de kledingkast, trekt de weinige kleren van de metalen hangertjes, neemt een gebreide trui mee en een zwart capuchonjack voor iemand van een jaar of vijftien.

Ze hoort de kraan in de keuken lopen en rent erheen. Björn hangt boven de gootsteen water te drinken. Hij heeft een paar afgetrapte sportschoenen aan zijn voeten, een paar maten te groot.

We moeten iemand vinden die ons kan helpen, denkt ze. Dit is niet normaal, er zouden hier overal mensen moeten zijn.

Penelope loopt naar Björn en geeft hem de gebreide trui als er wordt aangeklopt. Björn glimlacht verrast, trekt de trui aan en mompelt dat ze eindelijk een beetje geluk hebben. Penelope loopt naar de gang en strijkt het haar uit haar gezicht. Ze is bijna bij de deur als ze het silhouet door de matglazen ruit ziet.

Ze blijft stokstijf staan en kijkt naar de schaduw achter het wazige glas. Opeens kan ze haar hand niet uitsteken om open te doen. Ze herkent zijn houding, de vorm van zijn hoofd en schouders.

Het lijkt alsof alle zuurstof uit de lucht verdwijnt.

Langzaam loopt ze achteruit naar de keuken, haar lichaam maakt onbeheerste bewegingen, ze wil rennen. Ze staart naar de ruit, het vage gezicht, de smalle kin. Ze voelt zich duizelig, beweegt zich achterwaarts, trapt op tassen en laarzen, steekt haar hand uit om steun te zoeken tegen de muur, haar vingers strijken over het behang, de gangspiegel komt scheef te hangen.

Björn blijft naast haar staan, hij heeft een keukenmes in zijn hand, een vleesmes met een breed lemmet. Zijn wangen zijn wit, zijn mond staat halfopen, zijn ogen staren naar de ruit.

Penelope botst achterwaarts tegen de rand van een tafel en ziet hoe de deurknop langzaam naar beneden wordt gedrukt. Ze loopt snel de badkamer in, draait de kranen open en roept luid: ‘Kom binnen! De deur is open!’

Er gaat een schok door Björn heen, het bloed bonkt in zijn hoofd, hij houdt het mes voor zich, klaar om zich te verdedigen, aan te vallen, maar dan ziet hij dat de achtervolger de deurkruk voorzichtig loslaat. De schim verdwijnt uit het raam en een paar seconden later horen ze voetstappen op het bestrate pad naast het huis. Björn kijkt naar rechts. Penelope komt de badkamer uit. Hij wijst naar het raam in de woonkamer, ze trekken zich terug, de keuken in, terwijl ze de man over de houten veranda horen lopen. De voetstappen passeren het raam en naderen de verandadeur. Penelope probeert te bedenken wat de achtervolger ziet, of de hoek en het licht voldoende zijn om de tevoorschijn gehaalde schoenen in de gang te onthullen en de bloedsporen van Björn op de vloer. De houten vloer buiten kraakt weer bij de trap aan de achterkant. Hij is rond het huis gelopen en is onderweg naar het keukenraam. Björn en Penelope laten zich op de grond zakken, rollen naar de muur, recht onder het raam. Ze proberen stil te liggen, geluidloos te ademen. Ze horen dat hij het raam nadert, zijn handen glijden over de vensterbank en ze weten dat hij de keuken in kijkt.

Penelope ontdekt dat het glas in de deur van de oven het raam weerspiegelt en daarin kan ze zien dat de achtervolger de keuken afspeurt. Ze bedenkt dat hij haar blik zal zien als hij op dat moment naar de ovendeur zou kijken. Zo meteen weet hij dat ze zich hierbinnen verbergen.

Het gezicht in het raam verdwijnt, de voetstappen klinken weer op de veranda en vervolgens op het tegelpaadje naar de voorkant. Als de buitendeur opengaat, verplaatst Björn zich snel naar de keukendeur, legt stil het mes neer, draait de sleutel in het slot om, duwt de deur open en vlucht naar buiten.

Penelope volgt hem, de koele ochtend in. Ze rennen over het gazon, voorbij de composthoop en dan het bos in. Het is nog steeds donker, maar het lage ochtendlicht zoekt zich een weg tussen de bomen. De angst jaagt Penelope op, duwt haar voorwaarts, laat de paniek weer opborrelen in haar borst. Ze wijkt uit voor grote takken, springt over lage struiken en stenen. Schuin achter zich hoort ze Björn, zijn snelle ademhaling. En achter hem vermoedt ze onafgebroken die ander, de man die voelt als een schaduw. Hij volgt hen en ze weet dat hij van plan is hen te doden als hij hen vindt. Ze herinnert zich iets wat ze ergens heeft gelezen. Een vrouw in Rwanda had de volkerenmoord van de Hutu’s op de Tutsi’s overleefd door zich in het moeras te verstoppen en elke dag te rennen, al die maanden lang dat de volkerenmoord duurde. Vroegere buren en vrienden achtervolgden haar met machetes. Wij deden de antilopen na, had de vrouw in het boek uitgelegd. Wij, die het daar in de jungle hebben overleefd, imiteerden de vlucht van de antilopen voor de roofdieren. We renden, kozen onverwachte wegen, splitsten ons en veranderden van richting om onze achtervolgers in verwarring te brengen.

Penelope weet dat het helemaal fout is, de manier waarop Björn en zij vluchten. Ze rennen zonder plan, zonder na te denken, en dat is niet in hun voordeel maar in dat van hun achtervolger. Björn en zij rennen zonder list. Ze willen naar huis, ze willen hulp zoeken, ze willen de politie bellen. Dat weet de achtervolger allemaal, hij begrijpt dat ze op zoek zijn naar mensen die hen kunnen helpen, dat ze zich in de richting van bebouwing begeven, dat ze het vasteland proberen te bereiken om thuis te komen.

Penelope haalt haar trainingsbroek open aan een afgebroken tak. Ze wankelt een paar passen maar gaat door, signaleert de pijn enkel als een brandende strop rond haar been.

Ze mogen niet blijven staan, ze proeft de smaak van bloed in haar mond, Björn struikelt door een bosje heen. Bij een ontwortelde boom waarvan de grote zanderige muil is gevuld met water veranderen ze van richting.

Terwijl ze naast Björn voortrent, haalt haar angst onverwacht en abrupt een herinnering boven, een herinnering aan de keer dat ze net zo bang was als nu. Ze moet opeens denken aan toen ze in Darfur was, aan de ogen van de mensen, het verschil in de blik van degenen die getraumatiseerd waren, die niet meer konden, en van de mensen die nog vochten, die weigerden op te geven. Nooit zal ze de kinderen vergeten die op een nacht met een geladen geweer naar Kubbum kwamen. Nooit zal ze de angst vergeten die ze toen voelde.

21 | De Säpo

Het hoofdkantoor van de veiligheidsdienst Säpo ligt op de derde etage van het grote politiebureau met de ingang aan de Polhemsgatan. Een fluitje klinkt van de luchtplaats van de gevangenis op het dak van hetzelfde gebouw. Het hoofd van de afdeling Veiligheidsmaatregelen heet Verner Zandén. Hij is een lange man met een spitse neus, kleine koolzwarte ogen en een zeer lage basstem. Hij zit wijdbeens achter zijn bureau en houdt kalmerend een hand omhoog. Door het kleine raam aan de binnenplaats valt flets licht naar binnen. Het ruikt naar stof en warme gloeilampen. In deze buitengewoon trieste kamer staat een jonge vrouw die Saga Bauer heet. Ze is rechercheur en gespecialiseerd in contraterrorisme. Saga Bauer is pas vijfentwintig, ze heeft groene, gele en rode linten in haar lange, blonde haar gevlochten. Ze ziet eruit als een bosnimf, altijd midden in de lichtstreep op een open plek in het bos. Ze draagt een groot kaliber pistool in een schouderholster onder een open trainingsjack met capuchon en een print van boksclub Narva.

‘Ik heb de hele operatie meer dan een jaar geleid,’ smeekt ze. ‘Ik heb onderzoek gedaan, er weekenden en nachten in gestoken...’

‘Maar dit is iets anders,’ onderbreekt Verner haar glimlachend.

‘Alsjeblieft, alsjeblieft... Je kunt me niet zomaar passeren.’

‘Passeren? Een technisch rechercheur van de rijksrecherche is ernstig gewond geraakt, een commissaris werd aangevallen, de woning had kunnen exploderen en...’

‘Ik weet het, ik moet er nu heen...’

‘Ik heb Göran Stone al gestuurd.’

‘Göran Stone? Ik werk hier al drie jaar, ik heb nog nooit iets mogen afronden, dit is mijn specialiteit. Göran weet hier niets van...’

‘Hij heeft zich prima geweerd in de ondergrondse tunnels.’

Saga slikt hard voordat ze antwoordt: ‘Dat was ook mijn zaak, ik heb het verband gevonden tussen...’

‘Maar het werd gevaarlijk en ik vind nog steeds dat ik juist heb gehandeld,’ brengt Verner er ernstig tegenin.

Haar wangen worden vuurrood, ze slaat haar blik neer, vermant zich en probeert rustig te praten.

‘Ik kan dit, dit is nou precies waar ik voor ben opgeleid...’

‘Ja, maar ik ben nu tot een ander oordeel gekomen.’

Hij trekt aan zijn neus, zucht en legt zijn voeten op de prullenmand onder zijn bureau.

‘Je weet dat ik hier niet zit omdat ze een excuustruus nodig hadden,’ zegt Saga langzaam. ‘Ik ben niet alleen maar aangenomen omdat ik een vrouw ben, ik was bij alle tests de beste van mijn groep, ik was de beste scherpschutter ooit, ik heb tweehonderdtien verschillende...’

‘Ik ben gewoon voorzichtig met je,’ zegt hij zwak en hij kijkt haar in haar helderblauwe ogen.

‘Maar ik ben geen poppetje, ik ben geen prinses of elfje.’

‘Maar je bent zo... zo...’

Verner bloost heftig en steekt in een hulpeloos gebaar zijn handen omhoog: ‘Oké, jij je zin, jij leidt het vooronderzoek, maar Göran Stone doet mee, hij houdt je in de gaten.’

‘Dank je,’ zegt ze met een opgeluchte glimlach.

‘Maar het is geen spel, vergeet dat niet,’ zegt hij met zijn basstem. ‘De zus van Penelope Fernandez is dood, afgemaakt, Penelope zelf is verdwenen...’

‘En ik heb toegenomen activiteit waargenomen bij meerdere extreem linkse groeperingen,’ zegt Saga. ‘We onderzoeken of het Revolutionaire Front achter de diefstal van explosieven in Vaxholm zit.’

‘Het belangrijkste is uiteraard om uit te zoeken of er sprake is van directe dreiging,’ legt Verner uit.

‘De radicalisering is nogal sterk op dit moment,’ vervolgt ze iets te geestdriftig. ‘Ik heb zojuist contact gehad met Dante Larsson van must en hij zegt dat ze rekening houden met sabotage deze zomer.’

‘Maar nu concentreren we ons op Penelope Fernandez,’ glimlacht Verner.

‘Uiteraard,’ zegt Saga vlug. ‘Uiteraard.’

‘Het technisch onderzoek gebeurt in samenwerking met de rijksrecherche, maar voor de rest worden ze erbuiten gehouden.’

Saga Bauer knikt en wacht even voordat ze haar vraag stelt: ‘Mag ik dit onderzoek afmaken? Het is belangrijk voor me, want...’

‘Zolang je in het zadel zit,’ onderbreekt hij haar. ‘Maar we hebben geen idee waar dit eindigt, we weten niet eens waar het begint.’

22 | Het onbegrijpelijke

Aan de Rekylgatan in Västerås staat een langgerekt, glanzend wit flatgebouw. De mensen die in de wijk wonen zitten dicht bij de school Lillhagsskolan, het voetbalveld en de tennisbaan.

Uit portiek nummer 11 komt een jongen naar buiten met een helm in zijn hand. Hij heet Stefan Bergkvist en is bijna zeventien jaar, doet de opleiding motortechniek en woont bij zijn moeder en haar vriend.

Hij heeft lang, blond haar en een zilveren piercing in zijn onderlip, hij is gekleed in een zwart t-shirt en een zakkige spijkerbroek die kapot is getrapt door zijn sportschoenen.

Zonder haast slentert hij naar de parkeerplaats, hangt de helm aan het stuur van zijn crossbrommer en rijdt langzaam over het wandelpad rond de flat, langs de dubbele spoorbaan, onder het viaduct door, het grote industrieterrein op en stopt naast een bouwkeet die is ondergekalkt met blauwe en zilverkleurige graffiti.

Stefan en zijn vrienden zien elkaar hier vaak en doen wedstrijdjes op de crossbaan die ze langs het spoortalud hebben gemaakt, ze rijden over diverse zijsporen en dan terug over de Terminalvägen.

Ze komen hier al sinds ze vier jaar geleden de sleutel van de keet aan een spijker aan de achterkant tussen de distels hebben gevonden. De keet staat al bijna tien jaar leeg. Om de een of andere reden achtergelaten na een groot bouwproject.

Stefan stapt van zijn brommer, opent het hangslot, schuift de stalen grendel weg en opent de houten deur. Hij gaat de keet binnen, doet de deur achter zich dicht, kijkt op zijn mobiele telefoon hoe laat het is en ziet dat zijn moeder heeft gebeld.

Hij merkt niet dat hij wordt geobserveerd door een man van een jaar of zestig in een grijs suède jack en een lichtbruine broek. De man staat achter een afvalcontainer bij een laag gebouw op het industrieterrein aan de andere kant van de spoorweg.

Stefan loopt naar het aanrechtblok, pakt de chipszak die in de gootsteen ligt, schudt de laatste kruimels in zijn hand en eet ze op.

Het licht in de keet komt binnen door twee getraliede ramen met vieze ruiten.

Stefan wacht op zijn vrienden en bladert wat in een van de oude tijdschriften die vergeten in een stapel op de tekenkast liggen. Op de voorkant van het blad Lektyr met als kop ‘Gebeft worden en er nog voor betaald krijgen ook!’ staat een jonge vrouw met blote borsten.

Rustig verlaat de man in het suède jack zijn schuilplaats, passeert de hoge vakwerkpaal met hangende elektriciteitsdraden en steekt de bruine spoordijk met dubbele sporen over. Hij gaat naar Stefans brommer, klapt de standaard in en rijdt hem naar de deur van de keet.

De man kijkt om zich heen, legt de brommer dan op de grond en duwt hem met zijn voet zo dat hij de deur stevig afsluit. Hij opent de tankdop en laat de benzine onder de keet stromen.

Stefan bladert verder in het oude tijdschrift, bekijkt de verbleekte foto’s van vrouwen in de gevangenis. Een blondine zit in een cel met haar benen wijd en toont haar kut aan een gevangenbewaarder. Stefan staart naar de foto en schrikt op als hij een ritselend geluid hoort buiten. Hij luistert, meent voetstappen te horen en slaat vlug het tijdschrift dicht.

De man in het suède jack heeft de rode jerrycan met benzine die de jongens in de bosjes hadden verstopt tevoorschijn gehaald en giet hem leeg rondom de keet. Pas als hij aan de achterkant is klinkt binnen het eerste geschreeuw. De jongen bonkt op de deur en probeert hem open te krijgen, hij klost over de vloer en even later verschijnt zijn angstige gezicht achter een vuil raam.

‘Doe de deur open, dit is niet grappig,’ zegt hij luid.

De man gaat gewoon door, giet de laatste benzine uit de jerrycan en zet hem dan terug.

‘Wat doe je?’ roept de jongen.

Hij werpt zich tegen de deur, probeert hem open te trappen, maar er valt geen beweging in te krijgen. Hij belt zijn moeder, maar haar telefoon staat uit. Zijn hart bonkt van angst als hij iets door de grijsgestreepte ruiten probeert te zien, hij haast zich van het ene raam naar het andere.

‘Ben je niet goed bij je hoofd?’

Als hij opeens de prikkende lucht van benzinedampen ruikt, welt de ontzetting op in zijn lichaam en zijn maag trekt zich samen.

‘Hallo,’ roept hij bang. ‘Ik weet dat je er nog bent!’

De man pakt een doosje lucifers uit zijn zak.

‘Wat wil je? Zeg alsjeblieft wat je wilt...’

‘Het is niet jouw schuld, maar er moet een nachtmerrie worden geoogst,’ zegt de man zonder zijn stem te verheffen en hij strijkt een lucifer af.

‘Laat me eruit!’ schreeuwt de jongen.

De man gooit de lucifer in het natte gras. Het slaakt een zucht alsof een groot zeil opeens wind vangt. Lichtblauw vuur vlamt met zo’n kracht op dat de man meerdere passen achteruit moet doen. De jongen roept om hulp. Het vuur sluit zich rond de keet. De man blijft achteruitlopen, hij voelt de hitte in zijn gezicht en hoort de doodskreten.

De keet staat binnen een paar seconden in lichterlaaie en de ruiten achter de tralies springen door de hitte kapot.

De jongen brult als zijn haren vlamvatten.

De man vervolgt zijn weg het spoor over, blijft staan bij de bebouwing op het industrieterrein en ziet de oude bouwkeet branden als een fakkel.

Een paar minuten later komt er een goederentrein uit het noorden. Langzaam rijdt hij over het spoor, schrapend, knarsend passeert de rij bruine wagons de hoge vlammen terwijl de man in het grijze suède jack door de Stenbygatan verdwijnt.

23 | De technisch rechercheurs

Hoewel het weekend is, bevindt de chef van de rijksrecherche, Carlos Eliasson, zich in zijn kamer op het bureau. Een groeiende schuwheid maakt dat hij een steeds grotere weerstand tegen spontaan bezoek ontwikkelt. Zijn deur is gesloten en het rode bezetlampje brandt. Joona klopt aan en in dezelfde beweging opent hij de deur.

‘Ik moet weten of de waterpolitie iets heeft gevonden,’ zegt hij.

Carlos schuift een boek op zijn bureau opzij en antwoordt dan rustig: ‘Erixon en jij zijn aangevallen, dat is een schokkende ervaring en jullie moeten goed voor jezelf zorgen.’

‘Doen we,’ zegt Joona.

‘De zoektocht met helikopters is beëindigd.’

Joona verstijft.

‘Beëindigd? Hoe groot is het gebied dat ze hebben...’

‘Ik weet het niet,’ onderbreekt Carlos hem.

‘Wie is de operationeel chef?’

‘De rijksrecherche heeft er niets mee te maken,’ legt Carlos uit. ‘Het is de waterpolitie en...’

‘Maar het zou wel handig zijn om te weten of we één of drie moorden onderzoeken,’ zegt Joona scherp.

‘Joona, jij onderzoekt op dit moment helemaal niets. Ik heb de zaak belegd bij Jens Svanehjälm. We formeren een groep samen met de Säpo. Van de rijksrecherche komt Petter Näslund, Tommy Kofoed doet mee vanuit Moordzaken en...’

‘Wat wordt mijn opdracht?’

‘Neem een week vrij.’

‘Nee.’

‘Dan mag je naar de politieacademie om college te geven.’

‘Nee.’

‘Doe niet zo koppig,’ zegt Carlos. ‘Die eigenwijsheid is niet zo charmant als...’

‘Ik heb schijt aan je,’ zegt Joona. ‘Want Penelope...’

‘Jij hebt schijt aan mij?’ valt Carlos hem verbaasd in de rede. ‘Ik ben de baas van...’

‘Penelope Fernandez en Björn Almskog leven misschien nog,’ vervolgt Joona met luide stem. ‘Zijn woning is uitgebrand en de hare zou dat ook zijn als ik er niet toevallig was geweest. Ik denk dat de moordenaar iets zoekt wat zij hebben, ik denk dat hij geprobeerd heeft Viola aan het praten te krijgen voordat hij haar verdronk...’

‘Dank je wel,’ onderbreekt Carlos hem met stemverheffing. ‘Dank je voor je interessante gedachten, maar we hebben... Nee, geef me een seconde. Ik weet dat je het moeilijk kunt accepteren, maar er zijn meer agenten dan jij. En de meesten zijn zeer competent, moet je weten.’

‘Dat ben ik met je eens,’ zegt Joona traag, met een scherpe klank in zijn stem. ‘Ik zou maar zuinig op ze zijn als ik jou was, Carlos.’

Joona bekijkt de bruinige vlekken op zijn overhemdsmouwen van het bloed van Erixon.

‘Hoe bedoel je?’

‘Ik heb de dader ontmoet en ik denk dat we in dit onderzoek rekening moeten houden met dode agenten.’

‘Jullie werden overrompeld, ik begrijp dat het een akelige ervaring was...’

‘Oké,’ zegt Joona kortaf.

‘Tommy Kofoed neemt het onderzoek van de plaats delict op zich en ik bel Brittis van de politieacademie om te zeggen dat je vandaag langskomt en dat je volgende week gastcolleges geeft,’ zegt Carlos.

*

Als Joona het bureau verlaat, slaat de warmte hem tegemoet. Hij doet zijn jasje uit en merkt tegelijkertijd dat iemand hem schuin van achteren nadert, vanuit de schaduw in het park de straat op tussen de geparkeerde auto’s. Hij draait zich om en ziet dat het de moeder van Penelope is, Claudia Fernandez.

‘Joona Linna,’ zegt ze gespannen.

‘Claudia, hoe is het met je?’ vraagt hij ernstig.

Ze schudt enkel haar hoofd. Haar ogen zijn rood doorlopen en op haar gezicht staat een gekwelde uitdrukking.

‘Vind haar, je moet mijn meisje vinden,’ zegt ze en ze geeft hem een dikke envelop.

Joona opent de envelop en ziet dat hij vol bankbiljetten zit. Hij probeert ze terug te geven, maar dat wil ze niet.

‘Alsjeblieft, neem het geld. Het is alles wat ik heb,’ zegt ze. ‘Maar ik kan meer regelen, ik kan het huis verkopen, als je haar maar vindt.’

‘Claudia, ik kan geen geld van je aannemen,’ zegt hij.

Haar gekwelde gezicht schrompelt in elkaar.

‘Alsjeblieft...’

‘We doen wat we kunnen.’

Joona geeft Claudia de envelop terug, ze houdt hem afwezig in haar hand, mompelt dat ze naar huis gaat en zal wachten bij de telefoon. Dan houdt ze hem tegen en probeert het nogmaals uit te leggen.

‘Ik heb tegen haar gezegd dat ze niet welkom was thuis... ze zal me nooit bellen.’

‘Jullie hadden ruzie, Claudia, dat is toch niet zo erg?’

‘Maar hoe heb ik dat kunnen zeggen? Begrijp jij het?’ vraagt ze en ze slaat hard met haar knokkels tegen haar voorhoofd. ‘Wie zegt er nu zoiets tegen zijn eigen kind?’

‘Die dingen gebeuren nu eenmaal...’

Joona’s stem sterft weg, ineens loopt het zweet over zijn rug en hij dwingt zichzelf de flarden van herinneringen die in beweging komen stop te zetten.

‘Ik kan er niet meer tegen,’ zegt Claudia zacht.

Joona pakt Claudia’s handen en zegt dat hij doet wat hij kan.

‘Je moet je dochter terugkrijgen,’ fluistert hij.

Ze knikt en dan gaan ze ieder een kant op. Joona haast zich de Bergsgatan af en tuurt naar de lucht terwijl hij naar zijn auto loopt. Het is zonnig, maar een beetje heiig en nog steeds heel benauwd. Vorige zomer zat hij in het ziekenhuis de hand van zijn moeder vast te houden. Zoals altijd spraken ze Fins. Hij zei dat ze samen naar Karelië zouden gaan zodra ze zich beter voelde. Daar was ze geboren, in een klein dorpje dat in tegenstelling tot zo veel andere niet door de Russen was platgebrand tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zijn moeder had geantwoord dat het beter was als hij naar Karelië zou gaan met een van de degenen die op hem wachten.

Joona koopt een flesje San Pellegrino bij Il Caffè en drinkt het leeg voordat hij in de warme auto stapt. Het stuur is heet en de leuning brandt tegen zijn rug. In plaats van naar de politieacademie te rijden gaat hij terug naar Sankt Paulsgatan 3, naar de woning van de verdwenen Penelope Fernandez. Hij denkt aan de man die hij in het appartement was tegengekomen. Er had een merkwaardige snelheid en exactheid in zijn bewegingen gezeten, alsof het mes een levend voorwerp was.

Rond de voordeur is blauw-wit plastic afzetband met de woorden politie en niet betreden aangebracht.

Joona legitimeert zich bij de geüniformeerde agent en schudt hem vervolgens de hand. Ze hebben elkaar eerder ontmoet, maar nog nooit samengewerkt.

‘Warm vandaag,’ zegt Joona.

‘Je meent het,’ antwoordt de agent.

‘Hoeveel technisch rechercheurs zijn er?’ vraagt hij terwijl hij een hoofdbeweging richting trappenhuis maakt.

‘Eentje van ons en drie van de Säpo,’ antwoordt de agent blijmoedig. ‘Ze willen zo snel mogelijk dna.’

‘Ze zullen niets vinden,’ zegt Joona meer tegen zichzelf en hij begint de trap op te lopen.

Voor de deur van de derde verdieping staat Melker Janos, een oudere politieman. Joona herinnert hem zich van zijn eigen opleiding als een gestreste en onaangename superieur. Toen was Melker bezig carrière te maken, maar een bittere scheiding en periodiek alcoholmisbruik hebben hem stapje voor stapje gedegradeerd tot straatagent. Als hij Joona in het oog krijgt, groet hij kort en geërgerd en opent de deur voor hem met een ironisch serviel gebaar.

‘Dank je,’ zegt Joona zonder antwoord te verwachten.

Vlak achter de deur bevindt zich Tommy Kofoed, de tr-coördinator van Moordzaken. Kofoed beweegt zich gebogen en nors. Hij komt maar tot Joona’s borstkas. Als hun blikken elkaar ontmoeten, opent hij zijn mond in een bijna kinderlijk blije glimlach.

‘Joona, leuk je te zien. Ik dacht dat je naar de politieacademie moest.’

‘Ik ben verkeerd gereden.’

‘Mooi zo.’

‘Hebben jullie iets gevonden?’ vraagt Joona.

‘We hebben alle schoenafdrukken in de hal veiliggesteld,’ zegt hij.

‘Ja, die zullen wel overeenkomen met mijn schoenen,’ zegt Joona en ze schudden elkaar de hand.

‘En van de aanvaller,’ zegt Kofoed met een nog bredere glimlach. ‘We hebben meerdere mooie afdrukken. Hij bewoog zich heel vreemd, is het niet?’

‘Ja,’ antwoordt Joona kort.

In de gang liggen loopplaten op de vloer zodat de sporen niet worden gecontamineerd voordat ze zijn veiliggesteld. Op een statief staat een camera met de lens naar de grond gericht. Een sterke lamp met aluminium scherm ligt in een hoek met het snoer eromheen gewikkeld. Ze hebben naar onzichtbare schoenafdrukken gezocht met strijklicht, licht dat bijna parallel met de vloer loopt. Daarna hebben ze de schoenafdrukken elektrostatisch opgelicht en de voetstappen van de dader in de keuken en gang gemarkeerd.

Joona denkt dat die zorgvuldigheid overbodig is omdat de schoenen, handschoenen en kleding van de dader hoogstwaarschijnlijk al vernietigd, verbrand zijn.

‘Hoe rende hij eigenlijk?’ vraagt Kofoed en hij wijst op de markeringen. ‘Daar, daar... schuin daarheen en dan is er niets voordat hij hier is.’

‘Je hebt een schoenafdruk gemist,’ glimlacht Joona.

‘Godsamme.’

‘Daar,’ wijst Joona.

‘Waar?’

‘Op de muur.’

‘Godallemachtig.’

Zo’n zeventig centimeter boven de vloer is vaag een schoenafdruk zichtbaar op het lichtgrijze behang. Tommy Kofoed roept een andere technisch rechercheur bij zich, vraagt hem een gelatineafdruk te maken.

‘Kunnen we nu over de vloer lopen?’ vraagt Joona.

‘Zolang je maar niet over de muren loopt,’ snuift Kofoed.

24 | Het voorwerp

In de keuken staat een man in een spijkerbroek en een lichtbruine blazer met leren stukken op de ellebogen. Hij strijkt over zijn blonde snor, praat luid en wijst op de magnetron. Joona loopt verder en ziet hoe een technisch rechercheur met mondkapje en latex handschoenen de gedeukte sprayfles in een papieren zak doet, de bovenkant twee keer omslaat, dichtplakt en het pakje merkt.

‘Jij bent toch Joona Linna?’ zegt de man met de blonde snor. ‘Als je zo goed bent als iedereen beweert, moet je bij ons komen.’

Ze schudden elkaar de hand.

‘Göran Stone, Säpo,’ zegt de man tevreden.

‘Ben jij degene die het vooronderzoek leidt?’

‘Ja, dat ben ik... formeel is het Saga Bauer – voor de statistieken dan,’ grijnst hij.

‘Ik heb Saga Bauer ontmoet,’ zegt Joona. ‘Ze lijkt me prima in staat om...’

‘Of niet soms?’ schatert Göran Stone en slaat dan zijn hand voor zijn mond.

Joona kijkt door het raam naar buiten, hij denkt aan de boot die drijvend is aangetroffen en probeert te begrijpen wie de moordenaar moest liquideren. Hij is zich ervan bewust dat het onderzoek zich in een te vroeg stadium bevindt om conclusies te kunnen trekken, maar tegelijkertijd is het altijd goed om van een hypothetisch verloop uit te gaan. De enige op wie de dader zeker uit was is Penelope, denkt Joona. En de enige die hij waarschijnlijk niet bedoelde te doden was Viola, aangezien hij niet had kunnen voorzien dat ze mee zou gaan varen – haar aanwezigheid berustte op een ongelukkige samenloop van omstandigheden, houdt Joona zichzelf voor. Hij verlaat de keuken en loopt de slaapkamer in.

Het bed is opgemaakt, de roomkleurige sprei is gladgetrokken. Saga Bauer van de Säpo staat voor een laptop die ze op de vensterbank heeft gezet en telefoneert gelijktijdig. Joona herinnert zich haar van een seminar over contraterrorisme.

Joona gaat op het bed zitten en probeert zijn gedachten weer op een rijtje te krijgen. Hij zet Viola en Penelope voor zich en daarnaast haar vriend Björn. Ze kunnen niet allemaal op de boot zijn geweest toen Viola werd vermoord, denkt Joona. Dan had de dader zijn vergissing niet begaan. Als hij op zee aan boord was gegaan, dan had hij ze alle drie vermoord, ze op de juiste bedden gezet en de boot tot zinken gebracht. De vergissing sluit Penelopes aanwezigheid op de boot uit. Daarom moeten ze ergens hebben aangelegd.

Joona staat op, verlaat de slaapkamer en gaat de woonkamer in. Zijn blik glijdt over de aan de wand bevestigde tv, de bank met de rode plaid, de moderne tafel met stapels van het tijdschrift Ordfront magasin en het weekblad Exit. Hij loopt naar de boekenkast die een hele wand bedekt, blijft staan en denkt aan de boot en de kabels in de motorruimte met waarschijnlijk klemschade die binnen een paar minuten een vlamboog zouden veroorzaken, de kussenvulling die eruit was getrokken om vlam te vatten en een kronkel in de slang naar de benzinepomp die tevoorschijn was getrokken. Maar de boot zonk niet. De motor had waarschijnlijk niet lang genoeg gedraaid.

Er kan geen sprake zijn van toevalligheden.

Het appartement van Björn wordt door brand verwoest, dezelfde dag wordt Viola vermoord en als ze de boot niet hadden verlaten zou de brandstoftank zijn geëxplodeerd.

Vervolgens probeert de moordenaar een gasexplosie in het appartement van Penelope te veroorzaken.

Björns appartement, de boot, Penelopes appartement.

Hij zoekt naar iets wat Björn en Penelope hebben. Hij begon met het doorzoeken van Björns appartement en toen hij niet vond wat hij zocht, liet hij de woning uitbranden en ging de boot achterna, en toen hij de boot had doorzocht en niets vond, probeerde hij Viola aan de praat te krijgen en toen hij geen afdoende antwoorden kreeg, ging hij naar Penelopes appartement.

Joona pakt een paar latex handschoenen uit een kartonnen doos, gaat weer bij de boekenkast staan en bekijkt het dunne laagje stof voor de boeken. Het valt hem op dat de stof voor sommige banden verdwenen is en hij denkt dat iemand die boeken ergens in de afgelopen weken dus een keer uit de kast heeft gepakt.

‘Ik wil je hier niet hebben,’ zegt Saga Bauer achter hem. ‘Dit is mijn onderzoek.’

‘Ik ga zo, ik moet alleen eerst iets vinden,’ antwoordt Joona gedempt.

‘Vijf minuten,’ zegt ze.

Hij draait zich om.

‘Kunnen jullie de boeken fotograferen?’

‘Dat is al gebeurd,’ antwoordt ze kortaf.

‘Schuin vanboven zodat je het stof ziet,’ zegt hij onbewogen.

Ze begrijpt wat hij bedoelt, vertrekt geen spier, pakt een camera van een technisch rechercheur, loopt naar de kast en fotografeert alle boekenplanken waar ze bij kan en zegt dan dat hij de boeken op de vijf onderste rijen kan bekijken.

Joona trekt Het Kapitaal van Karl Marx eruit, kijkt erin, bladert, ziet dat het vol onderstrepingen en aantekeningen in de kantlijn staat. Hij kijkt in de opening in de rij boeken, maar ziet niets. Hij zet het boek terug. Zijn blik glijdt over een biografie over Ulrike Meinhof, een versleten bloemlezing met de titel Politiek-feministische sleutelteksten en het verzameld werk van Bertolt Brecht.

Op de een-na-onderste plank ontdekt hij plotseling drie boeken die blijkbaar onlangs uit de boekenkast zijn gehaald.

Er ligt geen stof voor.

De list van de antilopen, met getuigenissen van de volkerenmoord in Rwanda, Pablo Neruda’s dichtbundel Cien sonetos de amor en De idee-historische wortels van de Zweedse rassenbiologie.

Joona bladert ze een voor een door en als hij De idee-historische wortels van de Zweedse rassenbiologie opent, valt er een foto uit. Hij raapt hem op van de grond. Het is een zwart-witfoto van een ernstig meisje met strak ingevlochten haar. Hij herkent Claudia Fernandez meteen. Ze kan niet ouder zijn dan vijftien en lijkt sprekend op haar dochters.

Maar wie stopt er een foto van zijn moeder in een boek over rassenbiologie? denkt hij bij zichzelf terwijl hij de foto omdraait.

Op de achterkant staat met potlood geschreven: No estés lejos de mí un solo día.

Het is ongetwijfeld een dichtregel: Je zult geen dag ver van me zijn.

Joona pakt de dichtbundel van Neruda weer op, bladert en vindt algauw het hele vers: No estés lejos de mí un solo día, porque cómo, porque, no sé decirlo, es largo el día, y te estaré esperando como en las estaciones cuando en alguna parte se durmieron los trenes.

Hier had de foto moeten zitten, in het boek van Neruda.

Dit is de juiste plaats, denkt hij.

Maar als de moordenaar iets in de boeken heeft gezocht, dan kan de foto eruit gevallen zijn.

Hij heeft hier gestaan, zegt Joona bij zichzelf, hij heeft net als ik naar het stof op de boekenplanken gekeken en de boeken die de laatste weken uit de kast zijn gehaald vlug doorgebladerd. Ineens ontdekt de moordenaar dat er per ongeluk een foto uit is gevallen, dat die op de grond ligt, en hij stopt hem terug, maar in het verkeerde boek.

Joona doet zijn ogen dicht.

Dat is het, denkt hij.

De probleemoplosser heeft de boeken doorzocht.

Als hij weet waar hij naar zoekt, dan betekent dat dat het voorwerp tussen de pagina’s van een boek past.

Wat is het dan?

Een brief of een testament, een foto, een bekentenis. Of misschien een cd of dvd, een geheugenkaartje of simkaart.

25 | Het kind op de trap

Joona verlaat de woonkamer en neemt een kijkje in de badkamer die net tot in details wordt gefotografeerd. Hij loopt door naar de hal, de voordeur uit het trappenhuis in, waar hij voor het dichte traliewerk rondom de liftkoker blijft staan.

Er staat nilsson op de deur naast de lift. Hij heft zijn hand en klopt aan, wacht. Even later hoort hij voetstappen achter de deur. Een gezette vrouw van in de zestig opent de deur op een kier en kijkt naar buiten.

‘Ja?’

‘Dag, mijn naam is Joona Linna, ik ben commissaris bij de recherche en ik...’

‘Maar ik heb toch al gezegd dat ik zijn gezicht niet heb gezien,’ valt ze hem in de rede.

‘Is de politie hier al geweest? Dat wist ik niet.’

Ze opent de deur en twee poezen die op het telefoontafeltje lagen springen op de vloer en verdwijnen verder de woning in.

‘Hij droeg een draculamasker,’ zegt de vrouw ongeduldig, alsof ze het al oneindig vaak heeft verteld.

‘Wie?’

‘Wie,’ mompelt ze terwijl ze haar woning in loopt.

Na een poosje komt ze terug met een vergeeld krantenknipsel.

Joona scant het twintig jaar oude artikel over een potloodventer die verkleed als Dracula vrouwen in de wijk Södermalm had lastiggevallen.

‘Hij had geen draad aan zijn lijf daarbeneden...’

‘Maar ik wilde...’

‘Niet dat ik heb gekeken,’ vervolgde ze. ‘Maar dat heb ik jullie allemaal al verteld.’

Joona kijkt haar aan en glimlacht.

‘Ik wilde u iets heel anders vragen.’

De vrouw spert haar ogen open.

‘Waarom zegt u dat dan niet meteen?’

‘Kent u Penelope Fernandez, uw buurvrouw die...’

‘Ze is als een kleinkind voor me,’ onderbreekt de vrouw hem. ‘Zo fantastisch, zo gezellig, lief en...’ Ze zwijgt abrupt en vraagt dan zacht: ‘Is ze dood?’

‘Waarom vraagt u dat?’

‘Omdat de politie hier is en nare vragen stelt,’ zegt ze.

‘Ik wil graag weten of u heeft gezien of ze de afgelopen dagen ongewoon bezoek heeft gehad.’

‘Al ben ik een oud mens, ik zit niet te gluren en lijstjes bij te houden.’

‘Nee, maar ik dacht dat u misschien toevallig iets heeft gezien.’

‘Dat heb ik niet, nee.’

‘Is er iets anders gebeurd, iets ongebruikelijks?’

‘Helemaal niet. Het is een fatsoenlijk en goed meisje.’

Joona bedankt haar, zegt dat hij misschien nog terugkomt om meer vragen te stellen en stapt dan naar buiten zodat de vrouw de deur kan sluiten.

Meer appartementen zijn er niet op de derde verdieping. Hij loopt de trap op. Halverwege ziet hij een kind zitten. Het lijkt een jongetje van een jaar of acht, zijn haar is kortgeknipt en hij draagt een spijkerbroek en een versleten Helly Hansen-trui. Op zijn schoot ligt een plastic tasje met een flesje bronwater met een bijna weggepulkt etiket en een halfje casino.

Joona blijft voor het kind staan dat hem met een schuwe blik aankijkt.

‘Hallo,’ zegt hij. ‘Hoe heet jij?’

‘Mia.’

‘Ik heet Joona.’

Het valt hem op dat het meisje vuile vegen heeft onder haar kin, op haar dunne hals.

‘Heb je een pistool?’ vraagt ze.

‘Waarom vraag je dat?’

‘Je zei tegen Ella dat je van de politie bent.’

‘Dat klopt – ik ben commissaris.’

‘Heb je een pistool?’

‘Ja,’ antwoordt Joona neutraal. ‘Wil je er eens mee schieten?’

Het kind kijkt hem verbluft aan.

‘Je maakt een grapje?’

‘Ja,’ glimlacht Joona.

Het kind schiet in de lach.

‘Waarom zit je op de trap?’ vraagt hij dan.

‘Dat vind ik leuk, je hoort van alles.’

Joona gaat naast het kind zitten.

‘Wat heb je gehoord?’ vraagt hij kalm.

‘Ik heb gehoord dat jij van de politie bent en dat Ella tegen je heeft gelogen.’

‘Waarover heeft ze gelogen?’

‘Dat ze Penelope aardig vindt,’ zegt Mia.

‘Vindt ze dat dan niet?’

‘Ze doet vaak kattenpoep door haar brievenbus.’

‘Waarom doet ze dat?’

Het kind haalt haar schouders op en friemelt aan het plastic tasje.

‘Ik weet het niet.’

‘Wat vind jij van Penelope?’

‘Ze zegt altijd gedag.’

‘Maar je kent haar verder niet?’

‘Nee.’

Joona kijkt om zich heen.

‘Woon je op deze verdieping?’

Het meisje onderdrukt een mager glimlachje.

‘Nee, ik woon met mijn moeder op de eerste verdieping.’

‘Maar je zit liever in het trappenhuis?’

Mia haalt haar schouders op.

‘Meestal wel.’

‘Slaap je hier ook?’

Het meisje peutert aan het etiket en zegt kortaf: ‘Soms.’

‘Afgelopen vrijdag,’ zegt Joona langzaam, ‘vroeg in de ochtend, is Penelope van huis gegaan. Ze nam een taxi.’

‘Vette pech,’ zegt het kind meteen. ‘Ze heeft Björn net gemist, hij kwam een paar seconden nadat ze was weggegaan. Ik heb het tegen hem gezegd, dat ze weg was.’

‘Wat zei hij toen?’

‘Dat het niet gaf, dat hij alleen iets moest ophalen.’

‘Iets ophalen?’

Mia knikt.

‘Ik mag altijd zijn telefoon lenen om spelletjes te doen, maar nu had hij haast, hij ging naar binnen en kwam bijna meteen weer naar buiten, deed de deur op slot en rende de trap af.’

‘Heb je gezien wat hij had opgehaald?’

‘Nee.’

‘Wat gebeurde er toen?’

‘Niets, ik ben om kwart voor negen naar school gegaan.’

‘En na school, ’s avonds. Is er toen iets gebeurd?’

Mia haalt haar schouders op.

‘Mama was weg, dus was ik thuis, ik heb macaroni gegeten en tv-gekeken.’

‘En gisteren?’

‘Toen was ze ook weg, dus was ik thuis.’

‘Toen heb je niet gezien wie er kwam en wegging.’

‘Nee.’

Joona pakt zijn visitekaartje en schrijft er een telefoonnummer op.

‘Kijk eens, Mia,’ zegt hij. ‘Dit zijn twee heel handige telefoonnummers. Het ene is van mij.’

Hij wijst op het voorgedrukte nummer op het kaartje met het logo van de politie.

‘Bel me als je hulp nodig hebt, als iemand gemeen tegen je doet. En het andere nummer dat ik hier heb opgeschreven, is van de Kindertelefoon. Dat kun je bellen als je ergens over wilt praten, maakt niet uit over wat.’

‘Oké,’ fluistert Mia en ze pakt het visitekaartje aan.

‘Niet meteen weggooien, hoor,’ zegt Joona. ‘Want ook als je nu niet wilt bellen, wil je dat een andere keer misschien wel.’

‘Björn hield zijn hand zo toen hij wegging,’ zegt Mia en ze legt haar hand tegen haar buik.

‘Alsof hij pijn had?’

‘Ja.’

26 | Een handpalm

Joona klopt aan bij de andere deuren maar krijgt te horen dat Penelope een tamelijk rustige, bijna verlegen buurvrouw was die deelnam aan de jaarlijkse schoonmaakdagen en de jaarvergadering bijwoonde, maar meer ook niet. Als hij klaar is loopt hij langzaam de trap af naar de derde verdieping.

De deur van Penelopes woning staat open. Een technisch rechercheur van de Säpo is bezig het slot van de voordeur te demonteren en legt de cilinder in een papieren zak.

Joona gaat naar binnen en volgt het forensisch onderzoek vanaf de zijlijn. Hij heeft het altijd prettig gevonden erbij te zijn als de technisch rechercheurs hun werk doen, te kijken hoe systematisch ze alles fotograferen, sporen veiligstellen en elke stap nauwkeurig vastleggen in het protocol. Een onderzoek van de plaats delict is verwoestend naarmate het vordert. Geleidelijk worden sporen bedorven en lagen vermengd. Het belangrijke is de plaats delict in de juiste volgorde te verwoesten zodat er geen bewijzen of sleutels voor de reconstructie verloren gaan.

Joona laat zijn blik door de opgeruimde woning van Penelope Fernandez gaan. Wat deed Björn Almskog hier? Hij kwam hier zodra Penelope vertrokken was. Het lijkt bijna alsof hij verscholen bij de buitendeur had staan wachten tot ze weg was.

Misschien was het slechts toeval, maar voor hetzelfde geld wilde hij haar niet tegenkomen.

Björn had zich naar binnen gehaast, het kind op de trap zien zitten, geen tijd gehad met haar te praten, uitgelegd dat hij iets moest ophalen en was maar een paar minuten binnen geweest.

Waarschijnlijk had hij iets opgehaald, zoals hij tegen het meisje zei. Misschien was hij de sleutel van de boot vergeten of iets anders wat je in je zak kunt stoppen.

Of misschien had hij iets achtergelaten. Misschien moest hij alleen iets bekijken, gegevens controleren, een telefoonnummer te pakken krijgen.

Joona loopt de keuken in en kijkt rond.

‘Hebben jullie de koelkast gecontroleerd?’

Een jonge man met een kinbaardje kijkt hem aan.

‘Heb je soms honger?’ vraagt hij in zwaar dialect.

‘Het is een goede plaats om dingen te verbergen,’ antwoordt Joona droog.

‘Daar zijn we nog niet aan toegekomen,’ zegt de man.

Joona keert terug naar de woonkamer en merkt op dat Saga Bauer nog steeds in de hoek van de woonkamer staat en in een dictafoon praat.

Tommy Kofoed bevestigt een strip tape met veiliggestelde vezels op een overheadsheet en kijkt dan op.

‘Ben je iets ongebruikelijks tegengekomen?’ vraagt Joona.

‘Ongebruikelijks? Ja, een schoenafdruk op de muur...’

‘Maar niets anders?’

‘Wat belangrijk is komt pas in het gerechtelijk laboratorium aan het licht.’

‘Hebben we de uitslag over een week?’ vraagt Joona.

‘Als we ze vreselijk op de huid zitten,’ antwoordt Kofoed terwijl hij zijn schouders ophaalt. ‘Ik ga nu naar de deurstijl kijken waar het mes in ging, een afgietsel van het lemmet maken.’

‘Laat maar zitten,’ mompelt Joona.

Kofoed vat het op als een grapje en schiet in de lach, maar wordt dan serieus: ‘Heb je het mes gezien – was het koolstaal?’

‘Nee, het lemmet was lichter, misschien gesinterd wolfraamcarbide, waar sommigen de voorkeur aan geven. Maar het zal nergens toe leiden.’

‘Wat?’

‘Het onderzoek van de plaats delict,’ antwoordt Joona. ‘We zullen geen dna of vingerafdrukken vinden die naar de dader leiden.’

‘Wat moeten we dan doen?’

‘Ik denk dat de dader hierheen kwam om iets te zoeken en ik denk dat hij werd gestoord voordat hij het heeft gevonden.’

‘Je bedoelt dat wat hij zocht hier nog steeds is?’ vraagt Kofoed.

‘Dat is heel goed mogelijk,’ antwoordt Joona.

‘Maar je hebt geen idee wat het is?’

‘Het past in een boek.’

Joona laat zijn granietgrijze blik heel even in de bruine ogen van Kofoed rusten. Göran Stone van de Säpo staat de deur van de badkamer te fotograferen, zijkanten, deurpost en scharnieren. Daarna gaat hij op de grond zitten om het witte plafond te fotograferen. Joona wil net de woonkamerdeur openen om hem te vragen een paar foto’s van de tijdschriften op de salontafel te nemen, als de camera flitst. Het schijnsel verrast hem. Joona moet blijven staan. Het is zwart voor zijn ogen geworden. Vier witte punten glijden door zijn verblinding en dan een vettige, lichtblauwe handpalm. Joona kijkt rond, hij begrijpt niet waar de hand vandaan komt.

‘Göran,’ roept Joona met luide stem dwars door de glazen deur naar de hal. ‘Neem nog een foto!’

Iedereen in de woning houdt op met werken. De jongen met het dialect steekt zijn hoofd om de keukendeur, de man die bij de voordeur staat kijkt geïnteresseerd naar Joona. Tommy Kofoed zet zijn masker af en krabt aan zijn hals. Göran Stone zit met een vragend gezicht op de grond.

‘Precies zoals je net deed,’ wijst Joona. ‘Fotografeer het plafond van de badkamer nog een keer.’

Göran Stone haalt zijn schouders op, richt zijn camera omhoog en maakt een nieuwe foto van het plafond van de badkamer. Een fel licht en Joona voelt zijn pupillen samentrekken en tranen uit de traanbuizen opwellen. Hij sluit zijn ogen en ziet nogmaals een zwart vierkant. Hij begrijpt dat het de ruit in de deur is. Die is door de verblinding veranderd in een negatief.

Midden in het vierkant zijn vier witte vlekken zichtbaar en daarnaast komt een lichtblauwe hand tevoorschijn.

Die had hij gezien.

Joona knippert, krijgt zijn gezichtsvermogen terug en loopt dan recht naar de deur. Op het glas zitten de restanten van vier stukjes plakband in een rechthoekige formatie met ernaast een handafdruk.

Tommy Kofoed komt naast Joona staan.

‘Een handafdruk,’ zegt hij.

‘Kun je hem oplichten?’ vraagt Joona.

‘Göran,’ zegt Kofoed, ‘hier hebben we een foto van nodig.’

Göran Stone staat op van de vloer en neuriet in zichzelf als hij met zijn camera dichterbij komt en de handafdruk bekijkt.

‘Ja, iemand heeft hier staan kliederen,’ zegt hij tevreden en hij neemt vier foto’s.

Hij stapt opzij en wacht terwijl Tommy Kofoed de afdruk met cyanoacrylaat behandelt dat zouten en vocht bindt, en daarna met Basic Yellow 40.

Göran wacht een paar seconden en neemt dan twee nieuwe foto’s.

‘Nu hebben we je,’ fluistert Kofoed tegen de afdruk en trekt hem voorzichtig los met folie.

‘Kun je hem direct checken?’ vraagt Joona.

Tommy Kofoed neemt de afdruk mee naar de keuken. Joona blijft staan en bekijkt de vier stukjes plakband op de ruit in de deur. Achter een ervan zit een afgescheurd hoekje papier. Degene die de afdruk heeft achtergelaten had geen tijd het plakband voorzichtig los te peuteren, maar heeft het papier van de ruit gerukt zodat een van de hoekjes achterbleef.

Joona bestudeert het afgescheurde hoekje. Het is geen gewoon papier, constateert hij onmiddellijk, maar fotopapier, voor het printen van kleurenfoto’s.

Er heeft een foto op de ruit gehangen om bekeken en bestudeerd te worden. Ineens was er haast geboden, men heeft niet de tijd genomen de foto zorgvuldig los te peuteren, maar iemand is naar de deur gerend, heeft zijn hand tegen het glas gezet en de foto losgetrokken uit het plakband.

‘Björn,’ zegt Joona zacht.

Het was de foto die Björn kwam halen. Hij hield zijn hand niet tegen zijn buik omdat hij pijn had, maar omdat hij een foto onder zijn jas verborg.

Joona houdt zijn hoofd opzij zodat hij in de lichtweerspiegelingen de afdruk op het glas kan bespeuren, de dunne lijnen in de handpalm.

De papillaire lijnen van de mens veranderen nooit, verouderen niet. Zelfs eeneiige tweelingen met hetzelfde dna hebben niet dezelfde vingerafdrukken.

Joona hoort snelle voetstappen achter zich en draait zich om.

‘Nu is het verdomme genoeg,’ schreeuwt Saga Bauer. ‘Dit is mijn onderzoek. Jij mag hier goddomme niet eens zijn!’

‘Ik wil alleen...’

‘Hou je kop,’ valt ze hem in de rede. ‘Ik heb Petter Näslund net gesproken. Je hebt hier niets te zoeken, je mag hier niet zijn, je hebt geen toestemming.’

‘Ik weet het, ik ga er zo vandoor,’ zegt hij en hij kijkt nogmaals naar de ruit.

‘Eikel,’ zegt ze kalm. ‘Je kunt niet zomaar hier aan stukjes plakband komen peuteren...’

‘Er heeft een foto op de ruit gezeten,’ antwoordt hij rustig. ‘Iemand heeft die losgerukt, zich over de stoel gebogen, steun gezocht met zijn hand en de foto meegegrist.’

Ze kijkt onwillig naar hem en het valt hem op dat er een wit litteken dwars door haar linkerwenkbrauw loopt.

‘Ik ben prima in staat dit onderzoek uit te voeren,’ zegt ze verbeten.

‘De afdruk is waarschijnlijk van Björn Almskog,’ zegt hij en hij loopt in de richting van de keuken.

‘Verkeerde kant, Joona.’

Hij trekt zich niets van haar aan en loopt de keuken in.

‘Dit is mijn onderzoek,’ roept ze.

De technisch rechercheurs hebben in het midden een kleine werkplek ingericht. Twee stoelen en een tafel met laptop, scanner en printer. Tommy Kofoed staat achter Göran Stone die zijn camera aan de laptop heeft gekoppeld. Ze hebben de handafdruk ingevoerd en zijn bezig met een eerste vingerafdrukvergelijking.

Saga loopt achter Joona aan.

‘Wat zien jullie?’ vraagt Joona zonder zich iets van Saga aan te trekken.

‘Niets tegen Joona zeggen,’ zegt ze vlug.

Tommy Kofoed kijkt op.

‘Doe niet zo kinderachtig, Saga,’ zegt hij en hij richt zich vervolgens tot Joona. ‘We hadden geen geluk dit keer, de afdruk is van Björn Almskog, Penelopes vriend.’

‘Hij staat in het verdachtenregister,’ zegt Göran Stone.

‘Vanwege wat?’ vraagt Joona.

‘Gewelddadige opstootjes, geweld tegen een ambtenaar in functie,’ antwoordt Göran.

‘Dat zijn de ergsten,’ zegt Kofoed schertsend. ‘Hij heeft vast meegelopen in een demonstratie.’

‘Leuk hoor,’ zegt Göran Stone zuur. ‘Maar niet iedereen in het korps is even gecharmeerd van linkse rellen en sabotage en...’

‘Spreek voor jezelf,’ kapt Kofoed hem af.

‘De reddingsinzet spreekt voor zich,’ grijnst Göran.

‘Wat dan?’ vraagt Joona. ‘Hoe bedoel je? Ik heb de briefing van de inzet gemist – wat is er gebeurd?’

27 | De extremisten

Het hoofd van de rijksrecherche, Carlos Eliasson, knoeit van schrik een heleboel visvoer in het aquarium als Joona Linna de deur opengooit.

‘Waarom komt er geen zoekactie?’ vraagt hij scherp. ‘Er staan twee levens op het spel en we krijgen geen enkele boot.’

‘De waterpolitie maakt haar eigen afwegingen, dat weet je heel goed,’ antwoordt Carlos. ‘Ze hebben het hele gebied met helikopters afgezocht en men is het erover eens dat Penelope Fernandez en Björn Almskog dood zijn of dat ze niet gevonden willen worden... Geen van beide mogelijkheden betekent dat we haast moeten maken met een zoekactie.’

‘Ze hebben iets wat de moordenaar wil hebben en ik denk eigenlijk...’

‘Gissen is zinloos... We weten niet wat er is gebeurd, Joona. De Säpo is van mening dat de jongelui zijn ondergedoken, dat ze heel goed in de trein naar Amsterdam kunnen zitten op dit...’

‘Hou daarmee op,’ onderbreekt Joona hem met stemverheffing. ‘Je moet niet naar de Säpo luisteren als het gaat om...’

‘Het is hun zaak.’

‘Waarom? Waarom is het hun zaak? Björn Almskog was betrokken bij een opstootje. Dat betekent niets, helemaal niets.’

‘Ik heb met Verner Zandén gesproken en hij zei meteen al dat Penelope Fernandez contacten heeft met extreem linkse groeperingen.’

‘Dat kan zo zijn, maar ik weet zeker dat deze moord om iets anders draait,’ zegt Joona koppig.

‘Natuurlijk! Natuurlijk weet je dat zeker!’ schreeuwt Carlos.

‘Ik weet in elk geval dat de man die ik in het appartement van Penelope tegenkwam een beroepsmoordenaar is en niet iemand die...’

‘De Säpo denkt dat Penelope en Björn bezig waren met het voorbereiden van een aanslag.’

‘Wat? Zou Penelope Fernandez een terrorist zijn?’ vraagt Joona verbaasd. ‘Heb je haar artikelen gelezen? Ze is pacifist en neemt afstand van...’

‘Gisteren,’ onderbreekt Carlos hem, ‘gisteren is iemand van de Brigade opgepakt door de Säpo, precies op het moment dat hij haar appartement wilde binnengaan.’

‘Ik weet niet eens wat de Brigade voor iets is.’

‘Een militante linkse beweging... Ze zijn losjes verbonden met de Antifascistische Actie en het Revolutionair Front, maar onafhankelijk... qua ideologie staan ze dicht bij de Rote Armee Fraktion en ze willen net zo actiegericht zijn als de Mossad.’

‘Maar dat klopt niet,’ zegt Joona.

‘Je wilt dat het niet klopt, maar dat is iets anders,’ zegt Carlos. ‘Er komt te zijner tijd een zoekactie en we zullen de stromingen in kaart brengen om te kijken hoe de boot is gedreven zodat we kunnen gaan dreggen en misschien duikers naar beneden kunnen sturen.’

‘Goed,’ fluistert Joona.

‘Wat ons rest is te begrijpen waarom ze zijn gedood... of waarom ze zich schuilhouden.’

Joona opent de deur naar de gang, blijft dan staan en draait zich om naar Carlos: ‘Wat is er met de jongen van de Brigade gebeurd die de woning van Penelope probeerde binnen te dringen?’

‘Ze hebben hem laten gaan,’ antwoordt Carlos.

‘Weten ze wat hij daar deed?’ vraagt Joona.

‘Hij kwam op bezoek.’

‘Kwam op bezoek,’ zucht Joona. ‘Is dat alles wat de Säpo te weten is gekomen?’

‘Jij mag geen onderzoek doen naar de Brigade,’ zegt Carlos met plotse ongerustheid in zijn stem. ‘Ik hoop dat je dat begrijpt.’

Joona verlaat de kamer en als hij op de gang is, pakt hij zijn telefoon. Hij hoort Carlos roepen dat het een bevel is, dat hij geen toestemming heeft zich op het terrein van de Säpo te begeven. Joona loopt door, zoekt het nummer van Nathan Pollock, toetst de knop voor bellen in en wacht.

‘Pollock,’ antwoordt Nathan.

‘Wat weet je van de Brigade?’ vraagt Joona terwijl de liftdeuren openschuiven.

‘De Säpo heeft jarenlang geprobeerd in de linkse militante groeperingen in Stockholm, Gotenburg en Malmö te infiltreren en ze in kaart te brengen. Ik weet niet of de Brigade zo gevaarlijk is, maar de Säpo schijnt te geloven dat ze wapens en explosieven hebben. Meerdere leden hebben in elk geval in een jeugdinrichting gezeten en zijn veroordeeld wegens geweldpleging.’

De lift zoeft naar beneden.

‘Ik heb begrepen dat de Säpo voor de woning van Penelope Fernandez iemand heeft opgepakt die directe banden heeft met de Brigade.’

‘Daniel Marklund heet hij, behoort tot de harde kern,’ antwoordt Nathan.

‘Wat weet je van hem?’

‘Niet veel,’ antwoordt Pollock. ‘Hij heeft een voorwaardelijke veroordeling voor vandalisme en hacken.’

‘Wat deed hij bij Penelope thuis?’ vraagt Joona.

De lift stopt en de deuren gaan open.

‘Hij was ongewapend,’ vertelt Nathan. ‘Eiste juridische bijstand toen het inleidende verhoor begon, antwoordde op geen enkele vraag en werd nog diezelfde dag vrijgelaten.’

‘We weten dus niets?’

‘Nee.’

‘Waar kan ik hem te pakken krijgen?’ vraagt Joona.

‘Hij heeft geen thuisadres,’ legt Nathan uit. ‘Volgens de Säpo woont hij samen met de harde kern van de Brigade in hun onderkomen in Zinkensdamm.’

28 | De Brigade

Terwijl Joona Linna met grote passen naar de parkeergarage onder het Rådhuspark loopt, denkt hij aan Disa en ineens welt er een verlangen naar haar op. Hij wil haar slanke armen aanraken, de geur van haar zachte haar ruiken. Hij wordt opmerkelijk rustig als hij haar over haar archeologische vondsten hoort praten, over stukken bot die geen verband houden met misdaad, overblijfselen van mensen die heel lang geleden hebben geleefd.

Joona beseft dat hij met Disa moet praten, dat hij het nu veel te lang veel te druk heeft gehad. Hij gaat de garage in en loopt tussen de geparkeerde auto’s door als hij een beweging achter een betonnen pilaar bespeurt. Er staat iemand naast zijn Volvo te wachten. Bijna geheel verborgen achter een busje ziet hij de contouren van een man. Het enige wat je hoort is het gedreun van de grote ventilatoren.

‘Dat is snel!’ roept Joona.

‘Teleportatie,’ antwoordt Pollock.

Joona blijft staan, sluit zijn ogen en drukt een vinger tegen zijn slaap.

‘Koppijn?’ vraagt Pollock.

‘Ik heb een beetje weinig geslapen.’

Ze stappen in de auto en slaan de portieren dicht, Joona draait het contactsleuteltje om, een tango van Astor Piazzolla klinkt uit de luidsprekers. Pollock zet het geluid iets harder: het is net alsof twee violen om elkaar heen cirkelen.

‘Je weet dat je de informatie niet van mij hebt,’ zegt Nathan.

‘Ja,’ antwoordt Joona.

‘Ik heb zojuist gehoord dat de Säpo van plan is de inbraak van Daniel Marklund bij Penelope als aanleiding te gebruiken om een inval in hun panden te doen.’

‘Ik moet hem voor die tijd spreken.’

‘Dan moet je snel zijn,’ zegt Nathan.

Joona steekt achteruit, draait en rijdt via de helling de garage uit.

‘Hoe snel?’ vraagt Joona terwijl hij de Kungsholmsgatan in slaat.

‘Volgens mij zijn ze al onderweg.’

‘Wijs me de ingang van de Brigade, dan kun je daarna terug naar het bureau en doen alsof je van niets weet,’ zegt Joona.

‘Wat is je plan?’

‘Plan?’ schertst Joona.

Nathan lacht.

‘Nee, het plan is alleen erachter te komen wat Daniel Marklund in de woning van Penelope deed,’ legt Joona uit. ‘Misschien weet hij wat er aan de hand is.’

‘Maar...’

‘Het is geen toeval dat de Brigade uitgerekend nu haar appartement probeert binnen te komen. De Säpo lijkt ervan overtuigd dat links-extremisten een aanslag voorbereiden, maar...’

‘Dat denken ze altijd, het is hun werk om dat te geloven,’ glimlacht Pollock.

‘Ik moet in elk geval met Daniel Marklund praten voordat ik deze zaak loslaat.’

‘Ook al ben je er eerder dan de jongens van de Säpo, dan nog is het niet zeker dat de Brigade met je wil praten.’

29 | De me

Saga Bauer drukt dertien patronen in het magazijn en schuift het daarna in haar grote zwarte pistool, een Glock 21 van het kaliber 45 millimeter.

De Säpo gaat de panden van de Brigade in de wijk Södermalm bestormen.

Samen met drie collega’s zit ze in een busje op de Hornsgatan voor het gebouw van de Volksopera. Ze zijn allemaal in burger en over vijftien minuten gaan ze naar Nagham Fast Food om op de me te wachten.

De afgelopen maanden heeft de Säpo gerapporteerd over toegenomen activiteit bij de links-extremisten in Stockholm. Het kan puur toeval zijn, maar de beste strategen van de Säpo denken dat verscheidene militante groeperingen zijn samengegaan om een grote sabotage te bewerkstelligen. Men heeft zelfs gewaarschuwd voor terroristische acties naar aanleiding van de diefstal van explosieven uit een legermagazijn in Vaxholm.

De strategen hebben ook de moord op Viola Fernandez en de poging het appartement van Penelope Fernandez op te blazen gelinkt aan de ophanden zijnde aanslag.

De Brigade wordt beschouwd als de gevaarlijkste en meest militante groepering van uiterst links. Daniel Marklund behoort tot de harde kern van de Brigade. Hij is opgepakt toen hij Penelopes appartement probeerde binnen te dringen en volgens de strategen kan hij heel goed degene zijn die commissaris Joona Linna en zijn technisch rechercheur heeft aangevallen.

Göran Stone grijnst als hij het zware kogelvrije vest aantrekt: ‘Nu zullen we die laffe klootzakken eens te grazen nemen.’

Anders Westlund lacht, maar slaagt er niet in zijn zenuwen te verbergen: ‘Jezus, wat zal ik blij zijn als ze weerstand bieden zodat ik een communist voorgoed kan steriliseren.’

Saga Bauer denkt terug aan de aanhouding van Daniel Marklund voor het appartement van Penelope Fernandez. Haar baas Verner Zandén bepaalde dat Göran Stone het verhoor zou leiden. Hij begon agressief om een reactie uit te lokken, maar dat had er enkel toe geleid dat Marklund juridische bijstand had geëist en tijdens het hele verhoor had gezwegen.

Het portier gaat open en Roland Eriksson stapt in met een blikje Coca-Cola en een zak bananenschuimpjes en gaat zitten.

‘Incredible, als ik een wapen zie schiet ik,’ zegt Roland gestrest. ‘Het gaat zo verdomde snel, het is gewoon een kwestie van schieten…’

‘We gaan te werk zoals afgesproken,’ zegt Göran Stone. ‘Maar als het tot een vuurgevecht komt, hoeft het vuur niet op de benen gericht te worden…’

‘Open die mond,’ schreeuwt Roland.

‘Rustig aan,’ zegt Göran.

‘Het gezicht van mijn broer…’

‘Dat weten we, Roland, verdomme,’ valt Anders hem gestrest in de rede.

‘Een brandbom midden in zijn gezicht,’ gaat Roland door. ‘Na elf operaties kan hij…’

‘Kun je dit wel aan?’ onderbreekt Göran hem scherp.

‘Ja, verdomme,’ antwoordt Roland snel.

‘Zeker weten?’

‘Absoluut.’

Roland kijkt door het raampje naar buiten en schraapt vlug met zijn duimnagel over het deksel van een doosje pruimtabak.

Saga Bauer opent het portier om wat zuurstof binnen te laten. Ze vindt ook dat dit het juiste moment is voor de operatie. Er is geen reden om te wachten. Maar tegelijkertijd zou ze willen snappen wat de link met Penelope Fernandez is. Ze begrijpt niet wat voor rol Penelope speelt bij die linkse extremisten en waarom haar zus is vermoord. Er zijn te veel vraagtekens. Ze zou Daniel Marklund voor de inval willen verhoren, hem in de ogen willen kijken en directe vragen willen stellen. Ze heeft geprobeerd dat uit te leggen aan haar baas, gezegd dat er misschien niemand meer te verhoren valt na de inval.

Het is nog steeds mijn vooronderzoek, denkt Saga als ze de auto verlaat en de benauwde hitte op het trottoir in stapt.

‘De me gaat hier, hier en hier naar binnen,’ herhaalt Göran Stone en hij wijst het aan op de tekeningen van het gebouw. ‘Wij staan hier en moeten misschien via het theater naar binnen…’

‘Waar is Saga Bauer in godsnaam gebleven?’ vraagt Roland.

‘Die kneep ’m vast en is een beetje ongesteld geworden,’ grijnst Anders.

30 | De pijn

Joona Linna en Nathan Pollock parkeren op de Hornsgatan, kijken vlug naar de slechte print met de foto van Daniel Marklund. Ze stappen uit de auto, steken snel de drukke straat over en gaan de deur van een klein theater binnen.

Theater Het Tribunaal is een vrije theatergroep – met inkomensafhankelijke toegangsprijzen – die voorstellingen heeft gemaakt van Orestie tot Het communistisch manifest.

Joona en Nathan lopen gehaast de brede trap af naar de bar met kaartjeskassa. Een vrouw met zwartgeverfd steil haar en een zilveren ring door haar neus glimlacht naar hen. Ze knikken allebei vriendelijk terug, maar lopen zonder een woord te zeggen door.

‘Zoeken jullie iemand?’ roept ze als ze de metalen trap op lopen.

‘Ja,’ antwoordt Pollock bijna geluidloos.

Ze komen in een rommelig kantoor met een kopieerapparaat, een bureau en een prikbord met krantenknipsels. Achter een computer zit een slanke man met warrig haar en een niet-brandende sigaret aan zijn lip.

‘Dag Richard,’ zegt Pollock.

‘Wie ben jij?’ vraagt de man verstrooid, waarna hij zijn blik weer op het scherm richt.

Ze lopen verder door de kleedkamers van de toneelspelers, met keurig opgehangen kostuums, make-uptafels en doucheruimte.

Op tafel staat een boeket rozen in een vaas.

Pollock kijkt rond en wijst dan een richting aan. Ze lopen rechtdoor naar een stalen deur met de tekst technische ruimte.

‘Hier moet het zijn,’ zegt Pollock.

‘In de meterkast van een theater?’

Pollock antwoordt niet, maar maakt snel het slot open. Ze kijken een nauwe ruimte in met elektriciteitsmeters, stoppenkasten en stapels verhuisdozen. De plafondlamp doet het niet, maar Joona klautert over de dozen naar binnen, trapt op papieren tassen met oude kleren en ontdekt een andere deur achter hangende verlengsnoeren. Hij opent de deur en loopt een gang met kale betonnen muren in. Nathan Pollock volgt hem. De lucht is er slecht en zuurstofarm. Het stinkt naar afval en vochtige aarde. In de verte klinkt muziek, een moeilijk te vangen afterbeat. Op de grond ligt een poster van de marxistische guerrillaleider Che Guevara met een brandende lont uit zijn hoofd.

‘De Brigade houdt zich hier al een paar jaar schuil,’ zegt Pollock zacht.

‘Ik had wat koffiebroodjes mee moeten nemen.’

‘Wees voorzichtig.’

‘Ik vrees alleen dat Daniel Marklund er niet is.’

‘Hij is hier vast wel, hij schijnt hier bijna altijd te zijn.’

‘Bedankt voor je hulp, Nathan.’

‘Is het misschien toch beter dat ik mee naar binnen ga?’ vraagt Pollock. ‘Je hebt nog maar een paar minuten, als de Säpo binnenvalt, kan het gevaarlijk worden.’

Joona’s grijze ogen versmallen, maar zijn stem klinkt vriendelijk als hij zegt: ‘Ik ga alleen even op bezoek.’

Nathan keert terug naar het theater, hij hoest als hij verdwijnt en trekt alle deuren achter zich dicht. Joona blijft even roerloos staan, helemaal alleen in de lege gang, trekt dan zijn pistool, controleert of het magazijn vol is en stopt het terug in de holster. Hij loopt verder naar de stalen deur aan het eind van de gang. De deur zit op slot en hij verliest een paar kostbare seconden met het openpielen van het slot.

In de blauwe verf op de deur heeft iemand in heel kleine letters brigade gekerfd. Het hele woord is niet breder dan twee centimeter.

Joona drukt de deurkruk naar beneden, doet de deur voorzichtig open en luide, snerpende muziek komt hem tegemoet.

Het klinkt als een elektronisch bewerkte versie van Machine Gun van Jimi Hendrix. De muziek smoort alle andere geluiden, de jankende gitaartonen hebben een dromerig voortkabbelend ritme.

Joona sluit de deur achter zich en loopt op een drafje een ruimte in die vol troep ligt. Stapels boeken en oude kranten reiken tot aan het plafond.

Het is er praktisch donker, maar Joona begrijpt dat de stapels een systeem van gangen vormen, een labyrint dat naar andere deuren leidt.

Hij passeert de doorgang snel, komt in een bleek licht, gaat rechtdoor, de gang deelt zich en hij slaat rechts af, maar draait zich dan vlug om.

Hij meende iets te zien, een snelle beweging.

Een schaduw die in zijn ooghoek verdween.

Hij weet het niet zeker.

Joona loopt door, blijft bij de hoek staan en probeert iets te zien. Een kaal peertje bungelt aan een snoer aan het plafond. Door de muziek hoort Joona ineens een brul, iemand die schreeuwt achter dempende muren. Hij blijft staan, loopt een stukje terug en blikt een nauwe gang in waar een stapel is gaan schuiven en de tijdschriften verspreid over de grond liggen.

Joona heeft hoofdpijn gekregen, bedenkt dat hij iets zou moeten eten, dat hij iets mee had moeten nemen, een paar blokjes pure chocola was al genoeg geweest.

Hij loopt dwars over de omgevallen tijdschriften en komt bij een wenteltrap die naar de verdieping eronder voert. Het ruikt naar zoete rook. Hij houdt zich vast aan de leuning, probeert zo gauw mogelijk naar beneden te sluipen, maar hoort dat de metalen trap toch geluid maakt. Op de onderste tree blijft hij voor een zwartfluwelen gordijn staan en hij legt zijn hand op het pistool in de holster.

De muziek klinkt zwakker.

Door de kier in het gordijn valt rood licht binnen en een zware lucht van hasj en zweet bereikt hem. Joona probeert iets te zien, maar zijn blikveld is beperkt. In de hoek staat een plastic clown met een rode gloeilamp als neus. Joona aarzelt een paar seconden en stapt dan door het zwartfluwelen gordijn de kamer binnen. Zijn hartslag gaat omhoog en de hoofdpijn neemt toe als hij zijn blik door de ruimte laat gaan. Op de vloer van geslepen beton liggen een dubbelloops hagelgeweer en een open kartonnen doos met slugs – zware, solide loden kogels die grote vleeswonden veroorzaken. Op een bureaustoel zit een naakte man. Hij rookt met gesloten ogen. Joona constateert dat het niet Daniel Marklund is. Een blonde vrouw met blote borsten hangt op een matras tegen de muur met een legerdeken rond haar heupen. Ze ontmoet Joona’s blik, maakt een kusmondje naar hem en neemt ongegeneerd een slok bier uit een blikje.

Vanuit de enige deuropening klinkt opnieuw een schreeuw.

Joona verliest de twee niet uit het oog terwijl hij het hagelgeweer oppakt, de vuurmond naar de grond richt en op de loop trapt zodat die verbuigt.

De vrouw zet het bierblikje neer en krabt afwezig onder haar arm.

Joona legt het geweer voorzichtig neer, loopt de kamer door langs de vrouw op het matras, een gang in met een laag plafond van kippengaas over gele glaswol. Er hangt zware sigarenrook in de lucht. Een felle lamp staat op hem gericht en hij probeert het licht met zijn hand af te schermen. Aan het einde van de gang hangen brede lamellen van industrieel plastic. Joona is verblind en kan niet goed zien wat er gebeurt. Hij vermoedt de bewegingen slechts en hoort een echoënde stem, angstig en bang. Plotseling schreeuwt er iemand, heel dichtbij. De schreeuw komt diep vanuit de keel en wordt gevolgd door een snel gehijg. Joona sluipt vlug naar voren, langs de verblindende lamp, en kan ineens de ruimte achter het dikke plastic in kijken.

Het is rokerig in de kamer, trage sluiers bewegen zich door de stilstaande lucht.

Een kleine, gespierde vrouw met bivakmuts, zwarte spijkerbroek en bruin t-shirt staat voor een man in een onderbroek en sokken. Hij heeft een kaalgeschoren hoofd en de woorden ‘white power’ op zijn voorhoofd getatoeëerd. Hij heeft op zijn tong gebeten. Er loopt bloed over zijn kin, hals en dikke buik.

‘Alsjeblieft,’ fluistert hij terwijl hij zijn hoofd schudt.

Joona ziet de brandende sigaar die de vrouw in haar hand houdt. Plotseling loopt ze naar de man toe, drukt de gloeiende askegel tegen de tatoeage op zijn voorhoofd zodat hij het uitschreeuwt. Zijn dikke buik en hangende borsten trillen. Hij plast in zijn broek, een donkere vlek verspreidt zich over de blauwe onderbroek en de urine loopt langs zijn blote benen.

Joona heeft zijn pistool getrokken, hij nadert de kier in het dikke plastic en probeert er tegelijkertijd achter te komen of er zich meer personen in de kamer bevinden. Hij kan niemand anders ontdekken en opent zijn mond om te roepen, maar ziet ineens zijn pistool op de grond vallen.

Het klettert op het kale beton en blijft bij de plastic lamellen liggen. Hij kijkt verbaasd naar zijn hand, ziet hoe die trilt en het volgende moment komt de heftige pijn. Joona’s gezichtsvermogen verdwijnt, hij voelt een zware, knappende beweging achter zijn voorhoofd. Hij slaagt er niet in een kreun te onderdrukken en moet met een hand steun zoeken tegen de muur, hij voelt dat hij op het punt staat zijn bewustzijn te verliezen maar hoort tegelijkertijd de stemmen van de mensen achter het plastic.

‘Loop naar de hel!’ schreeuwt de vrouw met de sigaar. ‘Zeg verdomme gewoon wat je hebt gedaan!’

‘Ik weet het niet meer,’ huilt de neonazi.

‘Wat heb je gedaan?’

‘Ik was gemeen tegen een jongen.’

‘Preciezer!’

‘Ik heb hem in zijn oog gebrand.’

‘Met een sigaret,’ zegt ze. ‘Een tienjarig jochie…’

‘Ja, maar ik…’

‘Waarom? Wat had hij gedaan?’

‘We zijn hem gevolgd van de synagoge naar…’

Joona merkt niet dat hij een zware brandblusser van de muur trekt. Hij verliest zijn gevoel van tijd. De hele plek wordt weggevaagd. Het enige wat nog bestaat is de pijn in zijn hoofd en een hoge, rinkelende toon in zijn oren.

31 | Het bericht

Joona leunt tegen de muur, knippert met zijn ogen om zijn gezichtsvermogen terug te krijgen en merkt dat er iemand bij hem is, hem achterna is gekomen vanuit de kamer met de naakte jongelui. Hij voelt de hand op zijn rug en vermoedt een gezicht achter de zwarte sluiers van pijn.

‘Wat is er gebeurd?’ vraagt Saga Bauer zacht. ‘Ben je gewond?’

Hij probeert zijn hoofd te schudden want hij heeft te veel pijn om te praten. Het voelt alsof er een haak recht door zijn huid, schedel, hersenschors en traag stromende hersenvocht wordt getrokken.

Joona laat zich op zijn knieën zakken.

‘Je moet hier weg,’ zegt ze.

Hij voelt dat Saga zijn gezicht optilt, maar hij ziet niets. Zijn hele lichaam is bezweet, hij voelt het zweet uit zijn oksels, nek en rug naar beneden stromen, voelt het zweet in zijn gezicht, in zijn haarwortels en op zijn voorhoofd.

Saga zoekt in zijn kleren, ze neemt aan dat het een epileptische aanval is en zoekt in zijn zakken naar een vorm van medicatie. Hij merkt dat ze zijn portefeuille pakt en zoekt naar een embleem met een fakkel, het symbool voor mensen met epilepsie.

Na een poosje verdwijnt de pijn, Joona bevochtigt zijn lippen met zijn tong en kijkt op. Zijn kaken zijn strak gespannen en zijn hele lichaam doet pijn van de migraineaanval.

‘Jullie mogen nog niet komen,’ fluistert hij. ‘Ik moet…’

‘Wat is er in godsnaam gebeurd?’

‘Niets,’ antwoordt Joona en hij raapt zijn pistool op van de grond.

Hij staat op en loopt zo snel mogelijk door de plastic lamellen de kamer in. Die is leeg. Op de andere muur brandt een nooduitgangbordje. Saga komt achter hem aan en werpt hem een vragende blik toe. Joona opent de nooduitgang en ziet een korte steile trap naar een stalen deur die uitkomt op straat.

‘Perkele,’ mompelt hij.

‘Vertel me wat er aan de hand is,’ zegt Saga boos.

Joona houdt de directe oorzaak van de ziekte altijd op afstand, hij weigert te denken aan wat er jaren geleden is gebeurd, aan datgene waardoor zijn hart soms begint te bonzen van een pijn die hem gedurende een minuut of wat bijna volledig uitschakelt. Volgens zijn arts gaat het om een extreme vorm van migraine met een fysieke oorzaak.

Het enige wat blijkt te helpen is het preventieve middel tegen epilepsie, Topiramaat. Joona moet het medicijn eigenlijk permanent slikken, maar als hij werkt en helder moet kunnen denken vertikt hij dat omdat het hem zo moe maakt, omdat het voelt alsof het de ultieme scherpte in zijn denken afstompt. Hij weet dat het riskant is, dat hij zich meestal twee weken kan redden zonder medicijnen zonder een migraineaanval te krijgen, maar dat hij ook, zoals nu, al na een paar dagen weer getroffen kan worden.

‘Ze martelden een jongen, een neonazi geloof ik, maar…’

‘Martelden?’

‘Ja, met een sigaar,’ antwoordt hij en hij begint terug te lopen door de gang.

‘Wat gebeurde er?’

‘Ik kon niet…’

‘Maar beste Joona,’ onderbreekt ze hem beheerst, ‘misschien moet je niet… meewerken aan politieoperaties… ik bedoel, als je ziek bent.’

Ze strijkt over haar gezicht.

‘Wat een klotezooi,’ fluistert ze.

Joona vervolgt zijn weg terug naar de kamer met de clownslamp en hoort dat Saga achter hem aan komt.

‘Wat doe je hier überhaupt?’ vraagt ze achter hem. ‘De me en de Säpo kunnen elk moment een inval doen. Als ze zien dat je gewapend bent dan schieten ze, dat weet je, het zal donker zijn, ze gaan traangas gebruiken en…’

‘Ik moet Daniel Marklund spreken,’ onderbreekt Joona haar.

‘Je zou niet eens van hem gehoord mogen hebben,’ zegt ze en ze volgt hem de wenteltrap op. ‘Wie heeft je dat verteld?’

Joona loopt een van de gangen in, maar stopt als hij merkt dat Saga een gebaar maakt, ze wijst een andere weg aan. Hij loopt achter haar aan, ziet dat ze begint te rennen, hij trekt zijn pistool, slaat een hoek om en hoort haar iets roepen.

Saga is in de deuropening blijven staan van een ruimte met vijf computers. In een hoek staat een jongeman met een baard en vies haar. Het is Daniel Marklund. Zijn lippen zijn vochtig en nerveus. In zijn hand houdt hij een Russische bajonet.

‘Wij zijn van de politie en we verzoeken je het mes neer te leggen,’ zegt ze kalm en ze laat haar legitimatie zien.

De jongeman schudt zijn hoofd en beweegt het mes door de lucht, hij zwiept het lemmet in allerlei hoeken.

‘We willen alleen met je praten,’ zegt Joona en hij stopt zijn pistool terug in de holster.

‘Praat maar,’ zegt Daniel gespannen.

Joona loopt naar hem toe en ontmoet zijn gestreste blik. Hij negeert het mes dat naar voren wordt gestoken, het lemmet dat hem zoekt door de lucht, de geslepen punt.

‘Daniel, je bent hier niet zo goed in,’ zegt Joona glimlachend.

Hij ruikt duidelijk de geur van wapenvet van het glanzende lemmet. Daniel Marklund laat het mes vlugger cirkelen en zijn blik is geconcentreerd als hij antwoordt: ‘Niet alleen Finnen zijn goed in…’

Joona doet een snelle uitval, krijgt de pols van de jongeman te pakken, wrikt het mes met een zachte beweging los en legt het resoluut op het bureau.

Het wordt stil, ze kijken elkaar aan en Daniel Marklund haalt zijn schouders op.

‘Ik hou me voornamelijk bezig met it,’ zegt hij verontschuldigend.

‘We worden zo onderbroken,’ zegt Joona. ‘Vertel me alleen wat je bij Penelope Fernandez thuis ging doen.’

‘Op bezoek.’

‘Daniel,’ zegt Joona donker, ‘je wordt gegarandeerd veroordeeld voor dat gedoe met dat mes, maar ik heb belangrijker zaken aan mijn hoofd dan je op te brengen en daarom geef ik je de gelegenheid mij wat tijd te besparen.’

‘Is Penelope lid van de Brigade?’ vraagt Saga vlug.

‘Penelope Fernandez?’ glimlacht Daniel Marklund. ‘Ze is een uitgesproken tegenstander.’

‘Wat heb je dan met haar te maken?’ vraagt Joona.

‘Hoe bedoel je dat ze een tegenstander is?’ vraagt Saga. ‘Is er een machtsstrijd tussen...’

‘Weten jullie bij de Säpo dan helemaal niks?’ vraagt Daniel met een vermoeide glimlach. ‘Penelope Fernandez is honderd procent pacifist, ze is een overtuigd democraat. Ze houdt dus niet van onze methoden... maar wij houden van haar.’

Hij gaat op een stoel voor de twee computers zitten.

‘Houden van?’

‘We respecteren haar,’ zegt hij.

‘Waarom?’ vraagt Saga verbaasd. ‘Waarom zouden...’

‘Jullie begrijpen niet hoe gehaat ze is... ik bedoel, begin eens met haar naam te googelen, het is behoorlijk grof wat daar allemaal gezegd wordt... en nu zijn er een paar mensen over een grens gegaan.’

‘Wat bedoel je met over een grens gegaan?’

Daniel kijkt ze onderzoekend aan.

‘Jullie weten toch dat ze verdwenen is?’

‘Ja,’ antwoordt Saga.

‘Mooi,’ zegt hij. ‘Dat is mooi, maar om de een of andere reden vertrouw ik er niet echt op dat de politie zich zal inspannen om Penelope te vinden. Daarom ging ik bij haar langs, ik wilde in haar computer kijken wie erachter zit. Ik bedoel, Zweedse militante neonazi’s hebben in april een mailing aan hun leden gestuurd, inofficieel... met de oproep de communistenhoer Penelope Fernandez te kidnappen en haar tot seksslaaf voor de hele beweging te maken. Maar moet je dit zien...’

Daniel Marklund typt iets in en draait het beeldscherm van de computer naar Joona.

‘Dit is gekoppeld aan het Arisch Broederschap,’ zegt hij.

Joona scant een vreselijk vulgaire chat over arische lullen en hoe ze Penelope zullen afmaken.

‘Maar deze groeperingen hebben niets te maken met de verdwijning van Penelope,’ zegt Joona.

‘O nee? Wie dan wel? Het Noordse verbond van neonazi’s?’ vraagt Daniel opgefokt. ‘Kom op, zeg! Het is nog niet te laat.’

‘Hoe bedoel je?’ vraagt Joona.

‘Dat het meestal zo gaat, dat het altijd te laat is als er eens gereageerd wordt... ik heb een bericht opgevangen op het antwoordapparaat van haar moeder. Ik bedoel, het leek heel erg urgent, maar nog niet te laat, daarom moest ik in haar computer kijken en...’

‘Opgevangen?’ valt Joona hem in de rede.

‘Ze heeft gisterochtend geprobeerd haar moeder te bellen,’ antwoordt de jongeman en hij krabt gestrest in zijn vieze haar.

‘Penelope?’

‘Ja.’

‘Wat zei ze?’ vraagt Saga vlug.

‘Niet alleen de Säpo weet hoe je telefoons kunt afluisteren,’ zegt hij met een scheef lachje.

‘Wat zei Penelope?’ herhaalt Joona met stemverheffing.

‘Dat ze achternagezeten wordt,’ antwoordt Daniel Marklund verbeten.

‘Wat zei ze precies?’ vraagt Joona.

Daniel kijkt Saga Bauer kort aan en vraagt dan: ‘Hoe lang hebben we nog voordat jullie hier binnenvallen?’

Saga kijkt op haar horloge.

‘Een minuut of drie, vier,’ antwoordt ze.

‘Dan kunnen jullie dit nog beluisteren,’ zegt Daniel Marklund, hij typt snel een paar commando’s in op de andere computer en speelt dan een geluidsfragment af.

Het ruist in de boxen, dan een klik en de welkomstboodschap van het antwoordapparaat van Claudia Fernandez wordt afgespeeld. Er klinken drie korte tonen en dan knettert en kraakt het heftig vanwege een zeer slechte ontvangst. Ergens ver achter de storingen is heel zwak een stem te horen. Het is een vrouw die spreekt, maar de woorden vallen onmogelijk te onderscheiden. Na slechts een paar seconden zegt een man ‘Zoek een baan’ en dan weer een klik en het wordt stil.

‘Sorry,’ mompelt Daniel. ‘Ik moet een paar filters inschakelen.’

‘De tijd loopt,’ mompelt Saga.

Hij klikt op de computer, verschuift een regelaar, kijkt naar kruisende geluidsgolven, wijzigt een paar getallen en speelt de opname nogmaals af.

Met Claudia – ik kan op dit moment niet opnemen, maar als je een bericht inspreekt, dan bel ik zo snel mogelijk terug.

De drie tonen klinken anders en het geknetter dat volgt doet denken aan een zwak metaalachtig gerinkel.

Plotseling horen ze duidelijk de stem van Penelope Fernandez.

‘Mama, ik heb hulp nodig, ik word achternagezeten door...’

‘Zoek een baan,’ zegt een man en dan wordt het stil.

32 | Echt politiewerk

Saga Bauer kijkt vlug op haar horloge en zegt dat ze moeten gaan. Daniel Marklund mompelt voor de grap dat hij op de barricaden blijft, maar zijn ogen staan bang.

‘We zullen keihard optreden. Leg het mes weg, verzet je niet, geef je meteen over, geen onverwachte bewegingen,’ zegt Saga snel voordat ze met Joona het kantoortje verlaat.

Daniel Marklund blijft achter op de bureaustoel, kijkt hen na, pakt dan de bajonet en gooit hem in de prullenbak.

Joona en Saga verlaten het labyrintisch onderkomen van de Brigade en komen uit op de Hornsgatan. Saga sluit zich aan bij de groep in burger van Göran Stone die zwijgend patat zit te eten bij Nagham Fast Food. Hun ogen glanzen leeg in afwachting van orders van de operatieve leiding.

Twee minuten later stormen vijftien zwaarbewapende mannen van de Säpo uit vier zwarte busjes. Ze forceren alle ingangen en traangas verspreidt zich over de ruimtes. Vijf jongelui, onder wie Daniel Marklund, worden zittend op de grond aangetroffen met hun handen boven hun hoofd. Ze worden hoestend naar buiten gebracht, hun armen op hun rug, geketend in handboeien van kunststof.

De door de Säpo in beslag genomen wapens tonen in feite slechts het lage militante niveau van de Brigade: een oud legerpistool van het merk Colt, een siergeweer, een kromme buks, een doos slugs, vier messen en twee werpsterren.

*

In zijn auto op Söder Mälarstrand pakt Joona zijn telefoon, toetst het nummer in van het hoofd van de rijksrecherche en na twee keer overgaan neemt Carlos op door met een pen de luidsprekerknop in te drukken.

‘Hoe bevalt het op de politieacademie, Joona?’

‘Daar ben ik niet.’

‘Dat weet ik omdat...’

‘Penelope Fernandez leeft,’ valt Joona hem in de rede. ‘Ze wordt achtervolgd en vlucht voor haar leven.’

‘Wie zegt dat?’

‘Ze heeft een bericht ingesproken op het antwoordapparaat van haar moeder.’

Het wordt stil aan de andere kant van de lijn en vervolgens haalt Carlos adem.

‘Oké, ze leeft, mooi... Wat weten we nog meer? Ze leeft, maar...’

‘We weten dat ze nog leefde toen ze dertig uur geleden belde,’ zegt Joona. ‘En dat er jacht op haar wordt gemaakt.’

‘Door wie?’

‘Ze kreeg niet de kans dat te zeggen, maar... als het dezelfde man is die ik heb ontmoet, dan is er gruwelijk veel haast bij,’ zegt Joona.

‘Jij denkt dat het om een beroepsmoordenaar gaat?’

‘Ik weet zeker dat degene die Erixon en mij heeft aangevallen een professionele probleemoplosser is, een grob.’

‘Een grob?’

‘Het Servische woord voor graf. Ze zijn duur, werken in principe alleen, maar doen waar ze voor betaald worden.’

‘Dit klinkt volstrekt onwaarschijnlijk.’

‘Ik heb gelijk,’ antwoordt Joona verbeten.

‘Dat zeg je altijd, maar als het echt om een beroepsmoordenaar gaat, dan zou Penelope zich niet zo lang hebben weten te redden... er is bijna achtenveertig uur verstreken,’ zegt Carlos.

‘Als ze leeft, komt dat doordat de probleemoplosser andere prioriteiten heeft.’

‘Je denkt nog steeds dat hij iets zoekt?’

‘Ja,’ antwoordt Joona.

‘Wat?’

‘Ik weet het niet zeker, een foto misschien...’

‘Waarom denk je dat?’

‘Het is de beste theorie die ik op dit moment heb...’

Joona brengt snel verslag uit van de boeken die uit de boekenkast zijn gehaald, de foto met de dichtregel, Björns korte bezoek, de hand tegen zijn buik, de afdruk op de glazen deur, de stukjes plakband en het hoekje van een foto.

‘Jij denkt dat de moordenaar naar de foto zocht die Björn al had opgehaald?’

‘Ik stel me voor dat hij begonnen is met het doorzoeken van Björns appartement en toen hij niet vond wat hij zocht, heeft hij benzine uitgegoten en het strijkijzer van de buurvrouw op de hoogste stand aangezet. De melding kwam om 11.05 uur bij de brandweer binnen en de hele verdieping was al uitgebrand voordat ze het vuur onder controle kregen.’

‘Diezelfde avond vermoordt hij Viola.’

‘Hij ging er vermoedelijk van uit dat Björn de foto had meegenomen op de boot, dus spoorde hij hen op, ging aan boord, verdronk Viola, doorzocht de boot en wilde hem laten zinken toen iets hem van gedachten deed veranderen, uit de scherenkust naar Stockholm deed terugkeren om het appartement van Penelope te doorzoeken...’

‘Maar je denkt niet dat hij de foto heeft gevonden?’ vraagt Carlos.

‘Óf Björn heeft de foto bij zich, óf hij heeft hem verstopt bij iemand anders thuis of in een kluisje of waar dan ook.’

Het wordt stil in de hoorn. Joona hoort de zware ademhaling van Carlos.

‘Maar als wij de foto als eerste vinden,’ zegt Carlos nadenkend, ‘dan is dit alles ongetwijfeld voorbij.’

‘Ja,’ antwoordt Joona.

‘Ik bedoel... als wij de foto hebben gezien, als de politie hem heeft gezien, dan is hij niet langer geheim, en heeft hij amper iets om voor te doden.’

‘Ik hoop dat het zo eenvoudig is.’

‘Joona, ik... ik kan Petter niet van het vooronderzoek halen, maar ik veronderstel...’

‘Dat ik naar de politieacademie ga om college te geven,’ onderbreekt Joona hem.

‘Meer hoef ik niet te weten,’ lacht Carlos.

Op de terugweg naar Kungsholmen luistert Joona de voicemail van zijn mobiel af en hoort een aantal berichten van Erixon. Eerst verklaart hij kalm dat hij heel goed vanuit het ziekenhuis kan werken, dertien minuten later eist hij mee te mogen doen aan de klus en zevenentwintig minuten later schreeuwt hij dat hij gek wordt van het nietsdoen. Joona belt hem, de telefoon gaat twee keer over en dan hoort hij Erixons vermoeide stem mompelen: ‘Kwak...’

‘Is het te laat?’ vraagt Joona. ‘Ben je al gek geworden?’

Erixon hikt slechts als antwoord.

‘Ik weet niet hoeveel je snapt,’ zegt Joona, ‘maar er is haast bij om verder te komen. Gisterochtend heeft Penelope Fernandez een bericht ingesproken op het antwoordapparaat van haar moeder.’

‘Gisterochtend?’ herhaalt Erixon alert.

‘Ze zei dat ze achternagezeten werd.’

‘Ben je onderweg hierheen?’ vraagt Erixon.

Joona hoort Erixon door zijn neus ademen als hij vertelt dat Penelope en Björn in de nacht van vrijdag op zaterdag niet bij elkaar hebben geslapen. Penelope werd om 06.40 uur door een taxi opgehaald en naar de tv-studio gebracht waar ze zou deelnemen aan een debat. Slechts een minuut of wat nadat de taxi van de Sankt Paulsgatan was vertrokken, ging Björn het appartement binnen. Joona vertelt Erixon over de handafdruk op het glas in de deur, de restjes plakband en het afgescheurde hoekje en verklaart dat hij er zelf voor honderd procent van overtuigd is dat Björn heeft staan wachten tot Penelope haar appartement had verlaten om zonder haar medeweten zo snel mogelijk de foto te kunnen halen.

‘En ik denk dat degene die ons heeft aangevallen een probleemoplosser is en dat hij op zoek was naar de foto toen wij hem kwamen verrassen,’ vervolgt Joona.

‘Best mogelijk,’ fluistert Erixon.

‘Hij wilde alleen maar weg uit het appartement en was niet van plan ons te doden,’ zegt Joona.

‘Want dan waren we dood geweest,’ antwoordt Erixon.

Het kraakt in de telefoon en Erixon vraagt iemand hem met rust te laten. Joona hoort een vrouw herhalen dat het tijd is voor fysiotherapie en Erixon sissen dat het gesprek privé is.

‘Een conclusie die we kunnen trekken is dat de probleemoplosser de foto niet heeft gevonden,’ vervolgt Joona. ‘Want als hij hem op de boot had gevonden, dan had hij niet bij Penelope thuis hoeven zoeken.’

‘En bij haar thuis was de foto niet want Björn had hem meegenomen.’

‘Volgens mij wijst de poging een explosieve brand in het appartement te veroorzaken erop dat de probleemoplosser niet in het bezit van de foto wil komen, maar hem in feite alleen wil vernietigen.’

‘Maar waarom hing de foto aan de woonkamerdeur bij Penelope Fernandez als hij zo verdomd belangrijk was?’ vraagt Erixon.

‘Ik kan wel een paar redenen verzinnen,’ zegt Joona. ‘Het meest waarschijnlijke is dat Björn en Penelope een foto hebben genomen die iets bewijst, maar dat ze de ernst van de situatie zelf niet inzagen.’

‘Inderdaad, inderdaad,’ zegt Erixon geestdriftig.

‘Voor hen was de foto niet iets wat verborgen moest blijven, iets waar iemand een moord voor zou doen.’

‘Maar ineens verandert Björn van gedachten.’

‘Hij is misschien iets te weten gekomen, hij begrijpt misschien dat het gevaarlijk is en haalt hem daarom weg,’ zegt Joona. ‘Er is veel wat we niet weten, en de enige manier om antwoorden te krijgen is degelijk politiewerk.’

‘Exact,’ schreeuwt Erixon bijna.

‘Kun jij alle telefoontjes, sms’jes, pintransacties et cetera van afgelopen week achterhalen? Bonnetjes, buskaartjes, vergaderingen, activiteiten, werktijden...’

‘Ja, reken maar.’

‘Ach nee, laat ook maar.’

‘Laat ook maar? Hoezo laat ook maar?’

‘Fysiotherapie,’ zegt Joona glimlachend. ‘Je moet naar fysiotherapie.’

‘Zit je me te stangen?’ vraagt Erixon met ingehouden verontwaardiging. ‘Fysiotherapie? Wat is dat in godsnaam? Verborgen werkloosheid?’

‘Maar je moet rusten,’ plaagt Joona. ‘Er is vast een andere technisch rechercheur die...’

‘Ik begin te flippen van dat stilzitten hier.’

‘Je zit al zes uur in de ziektewet.’

‘Ik vlieg tegen de muren op,’ klaagt Erixon.

33 | Zoektocht

Joona rijdt oostwaarts naar Gustavsberg. Een witte hond zit roerloos langs de kant van de weg en neemt de auto laconiek op. Joona bedenkt dat hij Disa moet bellen, maar in plaats daarvan toetst hij het nummer van Anja in.

‘Ik heb het adres van Claudia Fernandez nodig.’

‘Mariagatan 5,’ zegt ze meteen. ‘Niet ver van de oude porseleinfabriek.’

‘Dank je,’ antwoordt Joona.

Anja blijft aan de lijn.

‘Ik wacht,’ zegt ze zweverig.

‘Waarop?’ vraagt hij vriendelijk.

‘Op dat je gaat zeggen dat we met de Silja Galaxy naar Åbo varen, een huisje huren met een houtgestookte sauna aan het water.’

‘Klinkt goed,’ zegt Joona langzaam.

Het is zomergrauw weer, heiig en heel benauwd als hij zijn auto voor het huis van Claudia Fernandez parkeert. Joona stapt uit, ruikt de bittere geur van buksboom en aalbessenstruiken, en blijft een ogenblik roerloos staan, betoverd door een herinnering. Het gezicht dat tevoorschijn kwam lost langzaam op als hij aanbelt bij de deur waar op een houten naambordje met kinderlijk ingebrande letters fernandez staat.

Binnen klinkt een melodieuze bel. Hij wacht. Even later hoort hij langzame voetstappen.

Claudia doet met een bezorgd gezicht open. Als ze Joona ziet, loopt ze achterwaarts de gang in. Een jas glijdt van het hangertje en valt op de grond.

‘Nee,’ fluistert ze. ‘Niet Penny...’

‘Claudia, er is niets aan de hand,’ zegt hij vlug.

Haar benen weigeren dienst en ze zakt tussen de schoenen en jassen aan de kapstok op de grond, hijgend als een angstig dier.

‘Wat is er gebeurd?’ vraagt ze met bange stem.

‘We weten niet veel, maar gisterochtend heeft Penelope geprobeerd je te bellen.’

‘Ze leeft,’ zegt Claudia.

‘Ja, ze leeft,’ antwoordt Joona.

‘Godzijdank,’ fluistert ze. ‘Godzijdank...’

‘We hebben een bericht op je antwoordapparaat opgevangen.’

‘Op mijn... Nee,’ zegt ze terwijl ze opstaat.

‘De ontvangst is zo gestoord dat er speciale apparatuur voor nodig is om haar stem te horen,’ legt Joona uit.

‘Het enige... is een man die tegen me zegt dat ik een baan moet zoeken.’

‘Ja, die bedoel ik,’ zegt Joona. ‘Penelope praat eerst, maar dat hoor je niet...’

‘Wat zegt ze?’

‘Ze zegt dat ze hulp nodig heeft. De waterpolitie is bezig een grootscheepse zoektocht op touw te zetten.’

‘Maar spoor die telefoon op, dat kan toch...’

‘Claudia,’ zegt Joona rustig, ‘ik moet je een paar vragen stellen.’

‘Wat voor vragen?’

‘Zullen we even gaan zitten?’

Ze lopen door de gang naar de keuken.

‘Joona Linna, mag ik je iets vragen?’

‘Vraag maar, ik weet alleen niet of ik kan antwoorden.’

Claudia Fernandez zet voor hen allebei een kop koffie neer. Haar hand beeft licht. Ze gaat tegenover hem zitten en kijkt hem lang aan.

‘Je hebt een gezin, toch?’ vraagt ze.

Het wordt stil in de lichte, gele keuken.

‘Weet je nog wanneer je voor het laatst bij Penelope thuis was?’ vraagt Joona na een poosje.

‘Dat was vorige week dinsdag. Ze heeft me geholpen een broek voor Viola korter te maken.’

Joona knikt en ziet Claudia’s lippen trillen van ingehouden verdriet.

‘Denk goed na, Claudia,’ zegt hij terwijl hij naar voren leunt. ‘Hing er toen een foto op de glazen woonkamerdeur?’

‘Ja.’

‘Wat stond erop?’ vraagt Joona en hij probeert zijn stem te beheersen.

‘Ik weet het niet, ik heb er niet naar gekeken.’

‘Maar je herinnert je dat er een foto zat, dat weet je zeker?’

‘Ja,’ knikt Claudia.

‘Stonden er mensen op de foto?’

‘Ik weet het niet, ik dacht dat het met haar werk te maken had.’

‘Was de foto binnen of buiten genomen?’

‘Geen idee.’

‘Probeer de foto eens voor de geest te halen.’

Claudia sluit haar ogen en schudt dan haar hoofd.

‘Het lukt me niet.’

‘Probeer het, het is belangrijk.’

Ze slaat haar blik neer, denkt na en schudt nogmaals haar hoofd.

‘Ik herinner me alleen dat ik het vreemd vond dat ze een foto op de deur had geplakt, het staat niet mooi.’

‘Waarom dacht je dat het met haar werk te maken had?’

‘Ik weet het niet,’ fluistert Claudia.

Joona excuseert zich als de mobiel in zijn jasje gaat, hij haalt hem tevoorschijn, ziet dat het Carlos is en neemt op.

‘Ja?’

‘Ik heb net Lance van de waterpolitie in Dalarö gesproken en hij zegt dat ze morgen een grootscheepse zoektocht gaan houden. Driehonderd mensen hebben zich aangemeld en bijna vijftig boten.’

‘Mooi,’ zegt Joona en hij ziet Claudia de gang in lopen.

‘En ik heb Erixon gebeld om te kijken hoe het met hem ging,’ zegt Carlos.

‘Hij lijkt aan de beterende hand,’ zegt Joona neutraal.

‘Joona, ik wil niet weten wat jullie doen... maar Erixon heeft me gewaarschuwd dat ik zal moeten erkennen dat je gelijk had.’

Als het gesprek is beëindigd, gaat Joona de gang in en ziet dat Claudia een jas en rubberlaarzen heeft aangetrokken.

‘Ik heb gehoord wat hij zei,’ zegt ze. ‘En ik kan helpen zoeken, ik kan de hele nacht zoeken...’

Ze opent de voordeur.

‘Claudia, je moet de politie haar werk laten doen.’

‘Mijn dochter belt me voor hulp.’

‘Ik begrijp dat het vreselijk is om af te wachten...’

‘Alsjeblieft, laat me met je meegaan. Ik zal niet in de weg lopen, ik kan eten koken en de telefoon opnemen zodat je daar niet aan hoeft te denken.’

‘Is er niet iemand die je gezelschap kan houden, een familielid of vriendin of...’

‘Ik wil niemand om me heen hebben, ik wil alleen Penelope,’ onderbreekt ze hem.

34 | Dreambow

Op zijn schoot heeft Erixon een map en een grote envelop die door een koerier naar zijn kamer in het ziekenhuis zijn gebracht. Hij houdt een kleine zoemende ventilator voor zijn gezicht terwijl Joona hem in een rolstoel door de ziekenhuisgang rijdt.

Zijn achillespees is gehecht en in plaats van gips is zijn voet gefixeerd in een soort speciale laars waarin zijn tenen naar beneden wijzen. Hij had gemopperd dat hij voor zijn andere voet ook spitzen nodig had als ze het Zwanenmeer wilden zien.

Joona knikt vriendelijk naar twee oude dames die op een bank elkaars hand vasthouden. Ze giechelen, fluisteren naar elkaar en wuiven dan naar hem als schoolmeisjes.

‘Op de ochtend dat ze met de boot uitvoeren,’ vertelt Erixon, ‘kocht Björn een envelop en twee postzegels op het metrostation t-centralen. Hij had een bonnetje van de kiosk in zijn portemonnee die in de boot lag en ik heb de beveiliging gedwongen de films van de bewakingscamera’s te mailen. Het gaat ongetwijfeld om een foto, zoals jij de hele tijd al zei.’

‘Dus hij heeft de foto naar iemand opgestuurd?’ vraagt Joona.

‘Het is niet te zien wat hij op de envelop schrijft.’

‘Misschien heeft hij de brief naar zichzelf verzonden.’

‘Maar zijn woning is uitgebrand, er is niet eens een deur meer,’ zegt Erixon.

‘Bel de posterijen.’

Zodra ze in de lift zijn begint Erixon een vreemd soort zwembewegingen met zijn armen te maken. Joona kijkt hem kalm aan en vraagt niets.

‘Jasmin zegt dat het goed voor me is,’ legt Erixon uit.

‘Jasmin?’

‘Mijn fysiotherapeut... ze ziet eruit als een snoepje, maar ze is heerlijk streng: niet praten, stilzitten, niet zeuren. Ze noemde me zelfs dikzak,’ glimlacht Erixon verlegen. ‘Weet je hoe lang hun opleiding duurt?’

Ze verlaten de lift en betreden het stiltecentrum waar een glad houten kruis op een meter hoog statief en een eenvoudig altaar staan. Aan de muur hangt een wandkleed met een Christusfiguur in een aantal lichte, driehoekige kleurvelden.

Joona loopt de gang in, opent de deur van een voorraadkast en pakt een grote standaard met flip-over en viltstiften. Als hij terugkomt in het stiltecentrum ziet hij dat Erixon doodgemoedereerd het wandkleed van de muur rukt en over het kruis hangt dat hij in een hoek heeft gezet.

‘Wat we weten is dat de foto voor iemand mensenlevens waard is,’ zegt Joona.

‘Ja, maar waarom?’

Erixon prikt met punaises prints van pintransacties van Björn Almskog op de wand, lijsten van alle telefoongesprekken, kopieën van buskaartjes, bonnetjes uit hun portemonnees en uitgeschreven voicemailberichten.

‘De foto moet iets onthullen wat iemand geheim wil houden, er moet belangrijke informatie op staan, bedrijfsgeheimen misschien, vertrouwelijk materiaal,’ zegt Joona en hij begint de verschillende tijdstippen in te vullen op de flip-over.

‘Ja,’ antwoordt Erixon.

‘Nu moeten we zien dat we de foto te pakken krijgen zodat we hier een einde aan kunnen maken,’ zegt Joona.

Hij pakt een viltstift en schrijft op het grote vel:

06.40 Penelope wordt door taxi opgehaald bij haar appartement.

06.45 Björn arriveert bij Penelopes appartement.

06.48 Björn verlaat appartement met foto.

07.07 Björn verzendt foto vanaf kiosk op t-centralen.

Erixon rijdt naar voren en bestudeert de punten terwijl hij een stukje chocola uitpakt.

‘Penelope Fernandez verlaat de tv-studio en belt Björn vijf minuten later,’ zegt hij en hij wijst naar de lijst met telefoongesprekken. Haar strippenkaart is gestempeld om 10.30 uur. Zusje Viola belt Penelope om 10.45 uur. Dan is Penelope blijkbaar al samen met Björn in de jachthaven op Långholmen.’

‘Maar wat doet Björn?’

‘Dat gaan we uitzoeken,’ zegt Erixon tevreden terwijl hij zijn vingers afveegt met een witte zakdoek.

Hij verplaatst zich langs de wand en wijst op een van de strippenkaarten.

‘Björn verlaat het appartement van Penelope met de foto. Hij neemt meteen de metro en om 07.07 uur koopt hij op t-centralen de envelop en twee postzegels.’

‘En hij post de brief,’ zegt Joona.

Erixon schraapt zijn keel.

‘De volgende aanwijzing is ook een transactie met zijn pinpas, twintig kronen bij internetcafé Dreambow op de Vattugatan, 07.35 uur.’

‘Vijf over halfacht,’ zegt Joona en hij schrijft de gebeurtenis in het chronologische overzicht.

‘Waar ligt in hemelsnaam de Vattugatan?’

‘Het is een klein straatje,’ antwoordt Joona, ‘in de oude wijk Klara.’

Erixon knikt en gaat door.

‘Ik vermoed dat Björn Almskog op hetzelfde kaartje verder reist naar het Fridhemsplan. Want daarna volgt een telefoongesprek met zijn vaste telefoon, in het appartement op Pontonjärgatan 47. Het is een onbeantwoord telefoontje naar zijn vader, Greger Almskog.’

‘Dat moeten we opnemen met zijn vader.’

‘De volgende aanwijzing is een nieuw stempel op zijn strippenkaart om 09.00 uur. Waarschijnlijk heeft hij bus 4 genomen van het Fridhemsplan naar de Högalidsgatan op Södermalm en is hij vandaar naar de boot op Långholmen gelopen.’

Joona vult de laatste tijdstippen in op het papier, schuift het van zich af en bekijkt het schema van die ochtend.

‘Björn heeft haast om de foto te halen,’ zegt hij. ‘Maar hij wil Penelope niet tegenkomen, dus wacht hij tot ze met de taxi is vertrokken, stormt dan naar binnen, haalt de foto van de glazen deur, verlaat het appartement en gaat naar de kiosk op t-centralen.’

‘Ik wil de beelden van de bewakingscamera’s bekijken.’

‘Na de kiosk gaat Björn naar een internetcafé in de buurt,’ vervolgt Erixon. ‘Hij blijft daar ongeveer een halfuur en gaat dan...’

‘Dat is het,’ onderbreekt Joona hem en hij loopt naar de deur.

‘Wat?’

‘Penelope en Björn hebben allebei een internetaansluiting thuis.’

‘Dus waarom een internetcafé?’ vraagt Erixon.

‘Ik ga erheen,’ zegt Joona en hij verlaat het stiltecentrum.

35 | Gewist materiaal

Commissaris Joona Linna draait vanaf het Brunkebergstorg achter het Stadstheater de Vattugatan in, parkeert en stapt uit zijn auto, haast zich door een anoniem metalen poortje en beent met grote passen door een schuin aflopende betonnen gang.

Het is heel rustig in internetcafé Dreambow. De vloer is net geboend en er hangt een geur van citroen en plastic in de ruimte. Glanzende plexiglas stoelen staan bij kleine computertafeltjes. Het enige wat beweegt zijn de langzame patronen van de screensavers.

Een gezette man met een puntige zwarte baard leunt tegen een hoge toonbank en nipt koffie uit een grote beker met de tekst lennart betekent leeuw erop. Hij draagt een zakkige spijkerbroek en de veter van zijn ene Reebok zit los.

‘Ik heb een computer nodig,’ zegt Joona nog voordat hij bij de toonbank is.

‘Achteraan aansluiten graag,’ grapt de man en hij maakt een groots gebaar naar de lege plekken.

‘Een speciale computer,’ vervolgt Joona en zijn ogen glanzen even. ‘Een vriend van mij was hier vrijdag en ik wil dezelfde computer die hij heeft gebruikt.’

‘Ik weet niet of ik die gegevens...’

Hij zwijgt als Joona voor hem knielt en de veter van zijn schoen strikt.

‘Het is belangrijk.’

‘Ik kan in het register van vrijdag kijken,’ zegt de man terwijl er rode vlekjes opvlammen op zijn wangen. ‘Hoe heet hij?’

‘Björn Almskog,’ antwoordt Joona terwijl hij overeind komt.

‘Dat was nummer 5, daar in de hoek,’ zegt hij. ‘Ik moet wel even je legitimatie zien.’

Joona overhandigt hem zijn politielegitimatie en de man lijkt in verwarring als hij naam en persoonnummer overneemt in het register.

‘Ga je gang.’

‘Dank je,’ zegt Joona vriendelijk en hij loopt naar de computer.

Hij pakt zijn mobiel en belt Johan Jönson, een jonge knul bij de rijksrecherche op de afdeling voor it—gerelateerde misdaad.

‘Wacht even,’ klinkt een krassende, half gesmoorde stem. ‘Ik heb papier ingeslikt, een kapot zakdoekje, ik snoot mijn neus en haalde tegelijk adem om te niezen... nee, ik kan het niet precies uitleggen. Met wie spreek ik eigenlijk?’

‘Joona Linna, commissaris rijksrecherche.’

‘O trash, hoi Joona, wat leuk!’

‘Je klinkt al iets beter,’ zegt Joona.

‘Ja, ik heb het doorgeslikt.’

‘Ik moet weten wat iemand vrijdag op een computer heeft gedaan.’

‘Say no more!’

‘Er is haast bij, ik zit in een internetcafé.’

‘En je hebt toegang tot die computer?’

‘Hij staat voor me.’

‘Dat vereenvoudigt de zaak. Probeer de geschiedenis in te gaan, die is vast gewist want ze schonen de computers na iedere gebruiker op, maar als het goed is staat alles nog op de harddisk, het is alleen een kwestie van... of trouwens, de allerbeste en snelste manier is natuurlijk het ding mee te nemen en de harddisk door te lopen met een programma dat ik heb ontworpen voor...’

‘We zien elkaar over een kwartier in het stiltecentrum van het St.-Görans-ziekenhuis,’ zegt Joona en hij koppelt de computer los, neemt hem onder zijn arm en loopt naar de buitendeur.

De man met de koffiekop kijkt verbijsterd en probeert hem de weg te versperren.

‘De computer mag het pand niet...’

‘Hij is gearresteerd,’ zegt Joona vriendelijk.

‘Ja, maar waar wordt hij van verdacht?’

De man blijft staan en kijkt hem met bleke wangen aan. Joona wuift met zijn vrije hand en loopt de zon in.

36 | Het verband

Het is warm op de parkeerplaats voor het St.-Görans-ziekenhuis en de lucht is ontzettend benauwd.

In het stiltecentrum manoeuvreert Erixon met zijn rolstoel. Hij heeft een functionerend basisstation ingericht en drie verschillende telefoons rinkelen onafgebroken.

Joona komt binnen met de computer onder zijn arm en zet hem op een stoel. Johan Jönson zit al op een bankje te wachten. Hij is vijfentwintig, gekleed in een zwart, slecht zittend trainingspak. Zijn hoofd is kaalgeschoren, zijn dikke wenkbrauwen groeien door over zijn neuswortel. Hij staat op, loopt naar Joona, kijkt hem met een schuwe blik aan, geeft hem een hand en wurmt de rode computertas van zijn rug.

‘Ei saa peittää,’ zegt hij en hij haalt een dunne laptop tevoorschijn.

Erixon schenkt Fanta uit een thermoskan in fragiele bekertjes van ongebleekt papier.

‘Ik leg de harddisk altijd een paar uur in de vriezer als hij tikt,’ zegt Johan. ‘En alleen een ata/sata—kabel aansluiten. Iedereen werkt anders, ik bedoel, ik heb een vriend bij Ibas die zich bezighoudt met rdr, en hij ontmoet zijn cliënten niet eens, laat gewoon de hele zooi over een versleutelde telefoonlijn lopen. Dan red je wel het meeste, maar ik wil niet het meeste, ik wil alles, dat is mijn ding, elk kruimeltje en dan heb je een programma nodig dat Hangar 18 heet...’

Hij gooit zijn hoofd achterover en imiteert de lach van een gestoorde wetenschapper.

‘Moahahaha... Ik heb het zelf ontworpen,’ vervolgt hij. ‘Het werkt als een digitale stofzuiger, het haalt alles binnen en structureert het op tijd, tot in microseconden.’

Hij gaat op de afscheiding rond het altaar zitten en koppelt de computers aan elkaar. Het tikt zacht op zijn laptop. In een razend tempo typt hij een heleboel commando’s in, leest op het beeldscherm, scrolt naar beneden en voert nieuwe commando’s in.

‘Gaat het lang duren?’ vraagt Joona na een poosje.

‘Ik weet het niet,’ mompelt Johan Jönson. ‘Niet langer dan een maand.’

Hij vloekt in zichzelf, typt een nieuw commando in en bekijkt de voorbijflikkerende cijfers.

‘Geintje,’ zegt hij dan.

‘Dat begreep ik,’ antwoordt Joona geduldig.

‘Binnen een kwartier weten we wat er te redden valt,’ zegt Jönson en hij kijkt op het papiertje waarop Joona de datum en het tijdstip heeft opgeschreven van het bezoek van Björn Almskog aan het internetcafé.

‘De geschiedenis lijkt in fasen gewist, dat is een beetje lastig...’

Fragmenten van oude data passeren over het scherm dat wazig is door de zon. Johan Jönson stopt afwezig wat pruimtabak onder zijn lip, veegt zijn handen af aan zijn broek en wacht met een half oog op het scherm.

‘Hier was het mooi schoon,’ zegt hij lijzig. ‘Er valt niets te wissen, er zijn geen geheimen... want Hangar 18 vindt ruimtes die niet eens bestaan.’

Plotseling begint zijn laptop te piepen en hij typt iets in, leest een lange tabel met cijfers door. Hij typt nog iets en het gepiep stopt abrupt.

‘Wat gebeurt er?’ vraagt Joona.

‘Niet veel,’ zegt Johan Jönson. ‘Het schiet alleen niet zo op vanwege al die moderne firewalls, sandboxen en fake virusbeveiligingen... Het is een wonder dat computers überhaupt nog werken met al die preventieve middelen.’

Hij schudt zijn hoofd en likt een sliertje tabak van zijn bovenlip.

‘Ik heb nog nooit een virusprogramma gehad en... Hou je kop nu eens,’ onderbreekt hij ineens zijn eigen woordenvloed.

Joona komt dichterbij en kijkt mee over zijn schouder.

‘Wat hebben we hier?’ fluistert Jönson zingend. ‘Wat hebben we hier?’

Hij leunt achterover en masseert zijn nek, typt dan iets met één hand, drukt op Enter en er verschijnt een glimlach op zijn gezicht.

‘Hier hebben we het,’ zegt hij.

Joona en Erixon staren naar het scherm.

‘Geef me een seconde... Het is niet echt eenvoudig, komt in hele kleine stukjes en beetjes binnen...’

Hij beschaduwt het scherm met zijn hand en wacht. Langzaam komen letters en brokstukken computerdata tevoorschijn.

‘Kijk, nu wordt de deur langzaam geopend... nu zullen we zien wat Björn Almskog op deze computer heeft gedaan.’

Erixon heeft zijn rolstoel op de rem gezet en leunt ver naar voren om op het scherm te kunnen kijken.

‘Het zijn verdomme maar een paar streepjes,’ zegt hij.

‘Kijk in de hoek.’

Helemaal rechts onderaan is een gekleurd vlaggetje zichtbaar.

‘Hij heeft Windows gebruikt,’ zegt Erixon. ‘Heel origineel in...’

‘Hotmail,’ zegt Joona.

‘Inloggen,’ antwoordt Johan Jönson.

‘Nu wordt het interessant,’ zegt Erixon.

‘Kun je de naam zien?’ vraagt Joona.

‘Zo werkt het niet... je kunt je alleen verplaatsen in de tijd,’ antwoordt Johan Jönson en hij scrolt naar beneden.

‘Wat is dat?’ wijst Joona.

‘We zijn in de map om mails te verzenden,’ antwoordt hij.

‘Heeft hij iets verzonden?’ vraagt Joona gespannen.

Op het scherm staan aan flarden gerukte fragmenten met reclame voor goedkope reizen naar Milaan, New Yk, Lo dn, P ris. En helemaal onderaan in de hoek een lichtgrijs getal, een tijdstip: 07.44.42 pm.

‘Hier hebben we iets,’ zegt Johan Jönson.

Op zijn beeldscherm is nu een fragment zichtbaar:

at k contact et

‘Een contactadvertentie,’ grijnst Erixon. ‘Dat werkt voor geen meter, ik heb zelf...’

Hij zwijgt abrupt. Johan Jönson scrolt voorzichtig langs de onbegrijpelijke resten data en stopt dan. Met een grote lach staat hij op vanachter de computer.

Joona neemt zijn plaats in, tuurt tegen het zonlicht en leest wat er midden op het scherm staat:

Carl Palmcr

..b fot pges . at ik contact met

Joona voelt dat de haartjes in zijn nek overeind gaan staan. Er loopt een rilling over zijn armen en langs zijn rug. Palmcrona, denkt hij keer op keer terwijl hij het fragment van het beeldscherm overschrijft, strijkt vervolgens door zijn haar en loopt naar het raam. Hij probeert helder te denken en rustig te ademen. Een steek van een lichte migraineaanval passeert. Erixon staart nog steeds naar het scherm en vloekt voortdurend binnensmonds.

‘Weet je zeker dat Björn Almskog dit heeft geschreven?’ vraagt Joona.

‘Heel zeker,’ antwoordt Johan Jönson.

‘Geen twijfel mogelijk?’

‘Als hij op dit tijdstip achter deze computer zat, dan is dit zijn mail.’

‘Dan is het zijn mail,’ bevestigt Joona met zijn gedachten alweer ergens anders.

‘Allemachtig,’ fluistert Erixon.

Johan Jönson bekijkt de verspreide fragmenten van het adresveld ‘crona@isp.se’ en drinkt Fanta direct uit de thermosfles. Erixon leunt in zijn rolstoel achterover en sluit even zijn ogen.

‘Palmcrona,’ zegt Joona in zichzelf gekeerd en geconcentreerd.

‘Dit slaat verdomme helemaal nergens op,’ zegt Erixon. ‘Wat heeft Carl Palmcrona er in godsnaam mee te maken?’

Joona loopt naar de deur, in gedachten verzonken. Hij zegt niets als hij het stiltecentrum uit gaat en de trappen af loopt, het ziekenhuis en de beide collega’s achterlaat. Hij loopt de parkeerplaats over, beent met grote passen door het felle zonlicht naar zijn zwarte auto.

37 | Samenwerkende eenheden

Joona Linna loopt snel door de gang naar de kamer van het hoofd van de rijksrecherche om te vertellen over de mail van Björn Almskog aan Carl Palmcrona. Tot zijn verbazing staat de deur wijd open. Carlos Eliasson kijkt door het raam naar buiten en gaat dan weer aan zijn bureau zitten.

‘Ze staat er nog,’ zegt hij.

‘Wie?’

‘De moeder van het meisje.’

‘Claudia?’ vraagt Joona en hij loopt naar het raam.

‘Ze staat er al een uur.’

Joona kijkt naar buiten, maar ziet haar niet. Een vader in een donkerblauw pak met een koningskroon op zijn hoofd wandelt voorbij met een meisje in een roze prinsessenjurk.

Maar dan, bijna recht tegenover de grote entree van het Zweedse Korps Landelijke Politiediensten, ziet hij naast een vieze Mazda pick-up een in elkaar gedoken vrouw. Het is Claudia Fernandez. Ze staat daar maar, haar blik op de hal van het politiebureau gericht.

‘Ik ben gaan vragen of ze op iemand wacht, ik dacht dat je misschien een afspraak met haar was vergeten...’

‘Nee,’ zegt Joona zacht.

‘Ze zei dat ze op haar dochter Penelope wachtte.’

‘Carlos, we moeten praten...’

Voordat Joona kan vertellen over de mail van Björn Almskog, wordt er licht op de deur geklopt en Verner Zandén, hoofd van de afdeling Veiligheidsmaatregelen van de Säpo, komt binnen.

‘Aangenaam,’ zegt de lange man en hij schudt Carlos de hand.

‘Welkom.’

Verner begroet Joona en kijkt dan de hele kamer rond.

‘Waar is Saga gebleven?’ vraagt hij met zijn basstem.

Ze komt langzaam binnen. Haar tengere, lichte gestalte lijkt het zilveren schijnsel van het aquarium te weerspiegelen.

‘Ik had niet door dat je achterbleef,’ glimlacht hij.

Carlos richt zich tot Saga, maar lijkt niet goed te weten wat hij moet doen, of het ongepast is een elfje een hand te geven of niet. Hij kiest ervoor een stap naar achteren te zetten en zijn armen uit te slaan in een uitnodigend gebaar.

‘Treed binnen,’ zegt hij met een vreemde schelheid in zijn stem.

‘Dank je,’ antwoordt ze.

‘Joona Linna ken je al.’

Daar staat Saga met het glanzende haar dat tot haar middel komt, maar haar ogen zijn hard en haar kaken gespannen. Het scherpe litteken dat door haar wenkbrauw loopt glimt kalkwit in haar gezicht.

‘Doe alsof je thuis bent,’ roept Carlos en hij slaagt er bijna in gemoedelijk te klinken.

Saga gaat stijfjes op de stoel naast Joona zitten. Carlos legt een glanzende map op tafel met als opschrift strategieën voor samenwerkende eenheden. Verner steekt voor de grap als een schooljongen zijn hand op voordat hij zijn lage stem door de kamer laat schallen.

‘Formeel ligt het hele onderzoek op het bordje van de Säpo,’ zegt hij. ‘Maar zonder de rijksrecherche en Joona Linna hadden we geen doorbraak gehad.’

Verner wijst op de map en Saga Bauers gezicht wordt vuurrood.

‘We hebben misschien niet direct een doorbraak,’ mompelt ze.

‘Wat?’ vraagt Verner luid.

‘Joona heeft alleen maar een handafdruk en een hoekje van een foto gevonden.’

‘En jij hebt... samen met hem heb je informatie gekregen dat Penelope Fernandez leeft en achternagezeten wordt. Ik zeg niet dat het alleen zijn verdienste is, maar...’

‘Hier word ik echt schijtziek van,’ schreeuwt Saga en ze maait alle papieren op de grond. ‘Hoe kunnen jullie hem nu prijzen, hij had daar godverdegodver helemaal niet mogen zijn, hij mocht zelfs niet weten dat Daniel Marklund was...’

‘Maar hij was er nu eenmaal,’ valt Verner haar in de rede.

‘Het is verdomme volstrekt geheim materiaal,’ gaat ze met luide stem door.

‘Saga,’ zegt Verner streng, ‘jij had daar ook niet mogen zijn!’

‘Nee, maar anders was alles...’

Ze zwijgt abrupt.

‘Kunnen we nu verdergaan met de bespreking?’ vraagt Verner.

Ze kijkt haar baas even aan voordat ze zich tot Carlos richt.

‘Sorry, het spijt me dat ik me liet gaan.’

Ze bukt zich om de paperassen van de grond op te rapen. Haar voorhoofd zit vol boze, rode vlekjes. Carlos zegt haar ze te laten liggen, maar Saga raapt alles op, ordent de papieren en legt ze op tafel.

‘Het spijt me heel erg,’ herhaalt ze.

Carlos schraapt zijn keel en richt zich dan voorzichtig tot haar.

‘We hopen toch dat de inzet van Joona Linna, of hoe je het nu wilt noemen, maakt dat jullie hem willen toelaten tot het onderzoek,’ zegt hij.

‘Eerlijk gezegd,’ zegt Saga tegen haar baas, ‘ik wil niet negatief zijn, maar ik zou niet weten waarom we Joona moeten toelaten tot ons onderzoek. We hebben hem niet nodig. Jullie hebben het over een doorbraak, maar ik vind niet...’

‘Ik ben het met Saga eens,’ zegt Joona langzaam. ‘Ik weet zeker dat jullie de handafdruk en het fotofragment zonder mijn hulp ook hadden gevonden.’

‘Wellicht,’ zegt Verner.

‘Mag ik nu gaan?’ vraagt Saga beheerst aan haar baas terwijl ze opstaat.

‘Maar wat jullie niet weten,’ vervolgt Joona vasthoudend, ‘is dat Björn Almskog in het geheim contact had met Carl Palmcrona op de dag dat Viola vermoord werd.’

Het wordt doodstil in de kamer. Saga gaat voorzichtig weer zitten. Verner leunt naar voren, laat dit nieuws bezinken en schraapt dan zijn keel.

‘Zouden de dood van Carl Palmcrona en Viola Fernandez iets met elkaar te maken hebben?’ vraagt hij met zijn diepe, vibrerende bas.

‘Joona?’ vraagt Carlos om een antwoord te krijgen.

‘Ja, er is een verband tussen de twee sterfgevallen,’ bevestigt hij.

‘Dit is groter dan we dachten,’ fluistert Verner bijna. ‘Dit is groot...’

‘Goed werk,’ zegt Carlos met een gejaagde glimlach.

Saga Bauer heeft haar armen over elkaar geslagen, kijkt naar de grond en de rode vlekjes komen weer opzetten op haar voorhoofd.

‘Joona,’ zegt Carlos en hij schraapt voorzichtig zijn keel. ‘Ik kan Petter niet passeren, hij blijft ons vooronderzoek leiden, maar ik kan me voorstellen dat ik je uitleen aan de Säpo.’

‘Wat vind jij ervan, Saga?’ vraagt Joona.

‘Uitstekend,’ antwoordt Verner snel.

‘Ik heb de leiding van het vooronderzoek,’ zegt Saga, ze staat op en verlaat de kamer.

Verner verontschuldigt zich en gaat achter haar aan.

Joona’s grijze ogen glanzen als ijs. Carlos blijft zitten, kucht en zegt dan: ‘Ze is jong en je moet proberen... ik bedoel, wees een beetje inschikkelijk, zorg een beetje voor haar.’

‘Ik geloof dat ze heel goed voor zichzelf kan zorgen,’ antwoordt Joona kortaf.

38 | Saga Bauer

Saga Bauer denkt aan Carl Palmcrona en weet haar gezicht maar een fractie af te wenden. Ze ziet de stoot te laat. Hij komt van opzij. Een vrij lage hoekslag die over haar linkerschouder gaat en haar oor en wang raakt. Ze wankelt even. De hoofdbeschermer komt scheef te zitten, ze ziet bijna niets maar beseft dat een tweede stoot onderweg is, laat daarom haar kin zakken en beschermt haar gezicht met beide handen. Het is een harde treffer gevolgd door nog een stoot tegen haar bovenste ribben. Ze struikelt achterover, de touwen in. De ringscheidsrechter komt aanzetten, maar Saga is al weg uit de val. Ze beweegt zich zijwaarts, naar het midden van de ring en slaagt er tegelijkertijd in haar tegenstander te beoordelen: Svetlana Krantz uit Falköping, een brede vrouw van in de veertig, met hangende schouders en een Guns N’ Roses-embleem op haar schouder getatoeëerd. Svetlana ademt met open mond, jaagt haar op met bonkende passen, denkt dat ze kan winnen met een knock-out. Saga dribbelt zacht achterwaarts – wervelt als een herfstblaadje boven de vloer. Boksen is zo eenvoudig, denkt ze en ze voelt een plotselinge vreugde opwellen in haar borst. Saga Bauer blijft abrupt staan en glimlacht zo breed dat haar bitje er bijna uit valt. Ze weet dat ze superieur is, maar was eigenlijk niet van plan Svetlana knock-out te slaan. Ze had besloten te winnen op punten. Maar toen ze de vriend van Svetlana hoorde roepen dat ze het gezicht van dat blonde kutwijf tot moes moest slaan, was ze van gedachten veranderd.

Svetlana beweegt zich te snel, haar rechterhand is enthousiast, een beetje te enthousiast. Ze wil zo graag van Saga winnen dat ze de interactie niet meer volgt, maar al besloten heeft de strijd te beslissen met een of meerdere directe rechtsen. Ze denkt dat Saga versuft genoeg is en dat ze zonder probleem dwars door haar verdediging heen kan stoten. Alleen is Saga Bauer niet verzwakt, maar juist heel erg gefocust. Ze danst een beetje op de plaats, wacht de aanstormende tegenstander op, houdt haar handschoenen voor haar gezicht alsof ze zich alleen maar wil verdedigen. Maar precies op het juiste moment maakt ze een verrassende schouder-en voetencombinatie zodat ze met een schuine pas voorwaarts uit de lijn van de aanvaller glijdt. Saga belandt naast Svetlana, en weet al haar bewegingskracht te mobiliseren in een stoot op het lichaam, recht op de plexus solaris.

Ze voelt de rand van Svetlana’s borstbescherming door haar handschoen heen als het lichaam naar voren klapt. De volgende stoot mist half, Saga raakt haar kruin, maar de derde is zo zuiver als maar kan, van onderaf, recht boven haar mond en heel hard.

Svetlana’s hoofd klapt achterover. Zweet en snot spetteren in de stootrichting. Het donkerblauwe bitje zeilt weg. Svetlana’s knieën begeven het en ze knalt pardoes tegen de grond, rolt om en blijft even liggen voordat ze weer beweegt.

Na de wedstrijd staat Saga Bauer in de dameskleedkamer en voelt dat haar lichaam langzaam kalmeert. Ze heeft een vreemde smaak in haar mond, een mengeling van bloed en lijm. Ze moest haar tanden gebruiken om de tape rond de veters van de handschoenen los te krijgen. De deur van de locker waarin haar kleren liggen staat open, het hangslot ligt op de bank. Ze kijkt in de spiegel en veegt gauw een paar tranen weg. Haar neus brandt en bonst na de harde slag die de tegenstander had weten te plaatsen. Aan het begin van de wedstrijd was ze met haar gedachten ergens anders geweest, bij het gesprek met haar baas en het hoofd van de rijksrecherche en de beslissing dat Joona Linna en zij zouden samenwerken.

Op de lockerdeur zit een sticker met de tekst södertälje rockets en een afbeelding van een raket die er meer uitziet als een boosaardige haai.

Haar handen trillen als ze haar shorts, toque, slipje, zwarte hemdje en bh met borstbescherming uittrekt. Rillend loopt ze de betegelde doucheruimte in en gaat in een van de hokjes staan. Het water loopt over haar nek en rug. De gedachten aan Joona dringt ze terug en ze spuugt een paar straaltjes met bloederig speeksel in het afvoerputje.

Als ze onder de douche vandaan komt, zijn er zo’n twintig vrouwen in de kleedkamer. Ze zijn net klaar met een les poweryoga. Saga merkt niet dat de andere vrouwen stilvallen en een speciale glans in hun ogen krijgen bij haar aanblik. Saga Bauer is heel mooi om te zien. Op een manier die de kijker doet smelten, helemaal week maakt vanbinnen. Misschien is het de verwantschap met sprookjestekenaar John Bauer die haar aan een elfje of een fee doet denken. Haar gezicht is lief en symmetrisch, volkomen naturel, haar ogen zijn groot en blauw als een zomerhemel. Saga Bauer is een meter zeventig lang en fijn van lijf en leden ondanks de doorbloede spieren en blauwe plekken. De meeste mensen zouden gokken dat ze balletdanseres was en niet een bokser op topniveau en rechercheur bij de Säpo.

De legendarische sprookjestekenaar en kunstenaar John Bauer had twee broers, Hjalmar en Ernst. De jongste broer, Ernst, is Saga’s overgrootvader. Ze weet nog dat haar opa vertelde over zijn vader en het verdriet dat hij had toen zijn beroemde broer John samen met zijn vrouw Esther en hun zoontje op een novembernacht verdronken in het meer Vättern, slechts een paar honderd meter uit de haven van Hästholmen.

Drie generaties later kregen de schilderijen van John Bauer een opvallend spiegelbeeld in de werkelijkheid. Saga doet iedereen denken aan de stralende prinses Tuvstarr die zonder een spoor van angst voor de grote donkere trol staat.

Saga weet dat ze een goed rechercheur is, hoewel ze nog nooit zelf een onderzoek heeft mogen afronden. Ze is eraan gewend om van een klus gehaald te worden, ze is eraan gewend om buitengesloten te worden na vele weken betrokken inzet, ze is eraan gewend om overbeschermd en niet geselecteerd te worden voor operaties.

Ze is eraan gewend, maar dat betekent niet dat ze het leuk vindt.

Saga Bauer heeft eerst de politieacademie met zeer goede resultaten doorlopen, heeft daarna een speciale opleiding in contraterrorisme bij de Säpo gevolgd, is inmiddels rechercheur en houdt zich bezig met onderzoek en opdrachten in het veld. Ze heeft zich voortdurend bijgeschoold en tegelijkertijd fysiek hard getraind. Ze loopt elke dag hard, gaat minstens twee keer per week sparren of speelt een wedstrijd, doet wekelijks schietoefeningen met haar Glock 21 en het scherpschuttersgeweer van de politie.

Saga woont samen met Stefan Johansson die pianospeelt in de jazzband Red Bop Label. Ze hebben zeven cd’s uitgebracht bij act Music en ontvingen een Grammy voor de melancholische improvisatie-cd A Year Without Esbjörn. Als Saga thuiskomt uit haar werk of van de training ligt ze meestal snoepend op de bank naar een film te kijken met het geluid uit, terwijl Stefan urenlang pianospeelt.

Saga komt de sporthal uit en ziet dat haar tegenstander bij de betonnen zuilen staat te wachten.

‘Ik wil je bedanken voor de wedstrijd en je feliciteren,’ zegt Svetlana.

Saga blijft staan.

‘Jij ook bedankt.’

Svetlana bloost een beetje.

‘Je bent verrekte goed.’

‘Jij ook.’

Svetlana slaat haar blik neer en glimlacht. Voor de ingang ligt rommel tussen de hoekig geknipte struiken rond de parkeerplaats.

‘Ben je met de metro?’ vraagt Saga.

‘Ja, ik moet gaan.’

Svetlana pakt haar tas, maar blijft dan aarzelend staan, ze wil iets zeggen maar weet niet hoe.

‘Saga... Excuses voor mijn vriend,’ zegt ze ten slotte. ‘Ik weet niet of je hoorde wat hij riep. Dit was in elk geval de laatste keer dat hij mee mocht.’

Svetlana schraapt haar keel en maakt aanstalten om te vertrekken.

‘Wacht,’ zegt Saga. ‘Als je wilt, breng ik je naar het metrostation.’

39 | Verder weg

Penelope rent schuin de helling op, ze struikelt over de losse stenen, glijdt naar beneden, houdt zichzelf tegen met haar hand, vangt de schokken op met haar schouder en rug, haalt haar huid open en hapt naar lucht. De pijn straalt vanuit haar pols omhoog. Ze is buiten adem, hoest en kijkt achterom, tussen de bomen door naar beneden, in het duister tussen de stammen, bang om hun achtervolger weer te zien.

Björn komt naar haar toe, zweet stroomt over zijn wangen, hij heeft rood doorlopen ogen en een gejaagde blik, hij mompelt iets en helpt haar overeind.

‘We kunnen niet stoppen,’ fluistert hij.

Ze weten niet meer waar hun achtervolger is, of hij dichtbij is of dat hij het spoor is kwijtgeraakt. Niet zo heel lang geleden lagen ze in een keuken op de grond terwijl hij door het raam naar binnen keek.

Nu rennen ze een helling op, dringen door struikgewas van jonge sparren, ruiken de warme geur van naalden en lopen hand in hand verder.

Het ritselt in een struik en Björn piept van angst, doet een scherpe pas opzij en krijgt een tak in zijn gezicht.

‘Ik weet niet hoe lang ik het nog volhou,’ hijgt hij.

‘Niet aan denken,’ zegt Penelope.

Ze lopen een stukje. Hun voeten en knieën doen pijn. Ze gaan verder tussen dicht struikgewas en ruisende blaadjes, een greppel in, ze banen zich een weg door onkruid en komen uit op een grindweg. Björn kijkt om zich heen, fluistert tegen haar dat ze moet komen en begint dan naar het zuiden te rennen, in de richting van het dichter bebouwde Skinnardal. Het kan niet ver meer zijn. Ze struikelt een paar passen en rent dan achter Björn aan. Tussen de uitgesleten wielsporen loopt een strook grover grind met wat verdwaalde grassprieten. De weg buigt af om een berkenbosje heen. Ze rennen naast elkaar en als ze voorbij de witte stammen zijn, zien ze ineens twee mensen. Een vrouw van een jaar of twintig in een korte tennisjurk en een man met een rode motorfiets. Penelope trekt de rits van het nauwe capuchonjack omhoog en probeert door haar neus te ademen.

‘Hallo,’ zegt ze.

Ze kijken naar haar en ze begrijpt hun blik. Björn en zij zien er allebei bebloed en vies uit.

‘We hebben een ongeluk gehad,’ zegt ze vlug tussen twee ademhalingen door. ‘Mogen we even een mobiel lenen?’

De kleine vos vlindert boven melganzenvoet en paardenstaart in de greppel.

‘Da’s goed,’ zegt de jonge man, hij haalt zijn telefoon tevoorschijn en geeft hem aan Penelope.

‘Bedankt,’ zegt Björn en kijkt dan weg, het karrenspoor af en het bos in.

‘Wat is er gebeurd?’ vraagt de man.

Penelope weet niet wat ze moet antwoorden, ze slikt en ineens biggelen er tranen over haar vuile wangen.

‘Een ongeluk,’ antwoordt Björn.

‘Ik herken haar,’ zegt het meisje in de tennisjurk tegen haar vriend. ‘Dat is dat mens dat we op tv zagen.’

‘Wie?’

‘Die onzin zat uit te kramen over de Zweedse wapenexport.’

Penelope probeert naar haar te glimlachen terwijl ze het nummer van haar moeder intoetst. Haar handen trillen te erg en ze maakt een fout, breekt de poging af en begint opnieuw. De vrouw fluistert iets in het oor van de man.

Er knapt iets in het bos en Penelope denkt ineens dat ze iemand tussen de bomen ziet. Voordat ze beseft dat ze het verkeerd heeft gezien, schiet door haar heen dat de achtervolger hen zal vinden, dat hij hen vanaf het huis heeft gevolgd. Haar hand trilt zo erg als ze de telefoon naar haar oor brengt dat ze bang is hem te laten vallen.

‘Mag ik eens iets vragen?’ zegt de vrouw gespannen tegen Penelope. ‘Vind je dat mensen die hard werken, misschien wel zestig uur in de week, moeten betalen voor mensen die daar geen zin in hebben, die alleen maar voor de tv zitten?’

Penelope begrijpt niet wat de vrouw wil zeggen, waarom ze boos is, ze kan zich niet concentreren op haar vraag, snapt niet waar die op slaat. Haar gedachten malen rond, ze zoekt weer met haar blik tussen de bomen en hoort tegelijkertijd de mobiel overgaan, hoort verre krakende tonen.

‘Het moet toch de moeite waard zijn om te werken?’ vraagt de vrouw geïrriteerd.

Penelope kijkt naar Björn, hoopt dat hij haar zal helpen, iets tegen de vrouw zegt wat haar tevredenstelt. Ze slaakt een zucht als ze haar moeders stem op het antwoordapparaat hoort:

Met Claudia – ik kan op dit moment niet opnemen, maar als je een bericht inspreekt, dan bel ik zo snel mogelijk terug...

De tranen stromen over haar wangen, haar knieën dreigen het te begeven, ze is zo vreselijk moe. Ze steekt haar hand op als teken dat ze nu even niet kan praten.

‘Wij hebben onze mobieltjes gekocht van geld dat we hebben verdiend,’ zegt de vrouw. ‘Ga je eigen geld verdienen en koop zelf een telefoon...’

Het kraakt in de telefoon, de ontvangst is slecht, ze gaat ergens anders staan maar daar is hij nog slechter, hij valt steeds weg, dan wordt het stil en ze weet niet of de verbinding is verbroken of dat ze kan inspreken.

‘Mama, ik heb hulp nodig, ik word achternagezeten door...’

Opeens vloekt het meisje, rukt de telefoon uit haar handen en geeft hem aan haar vriend.

‘Zoek een baan,’ zegt hij.

Penelope wankelt, kijkt verward naar het jonge stel, ziet de vrouw achter op de motor stappen en haar armen om zijn middel slaan.

‘Alsjeblieft,’ smeekt Penelope. ‘We moeten echt...’

Haar stem verdwijnt in het geluid van de motor, het achterwiel spint en doet het grind ratelend opspuiten als ze wegrijden. Björn roept dat ze moeten wachten. Ze beginnen achter het stel aan te rennen, maar de motor verdwijnt richting Skinnardal.

‘Björn,’ zegt Penelope en ze blijft staan.

‘Rennen,’ roept hij.

Ze is buiten adem, kijkt achterom naar de weg en beseft dat ze een vergissing begaan. Hij stopt, kijkt haar aan, hijgt, steunt even met zijn handen op zijn bovenbenen en begint dan te lopen.

‘Wacht, hij snapt hoe we denken,’ zegt ze ernstig. ‘We moeten iets anders doen.’

Björn houdt in, draait zich om en kijkt haar aan, maar loopt achterwaarts verder.

‘We moeten hulp zoeken,’ zegt Björn.

‘Niet nu.’

Hij loopt terug naar Penelope en pakt haar bij de schouders.

‘Penny, het is vast niet meer dan tien minuten naar het dichtstbijzijnde huis, dat red je wel, ik help je...’

‘We moeten terug het bos in,’ kapt ze hem af. ‘Ik weet dat ik gelijk heb.’

Ze trekt de haarband uit haar haar en gooit hem een stukje verder op de weg, buigt dan af en loopt recht het bos in, verder bij de bebouwing vandaan.

Björn kijkt de weg af en volgt dan Penelope, hij neemt een grote stap over de greppel het bos in. Ze hoort hem achter zich. Hij haalt haar in en pakt haar hand.

Ze rennen zij aan zij, niet bepaald snel, maar elke minuut raken ze verder bij de weg vandaan, verder van mensen en hulp.

Plotseling wordt hun route geblokkeerd door een smalle watertong. Hijgend waden ze een meter of veertig door het water dat tot boven hun knieën reikt.

Door het open water bereiken ze de overkant en met drijfnatte schoenen rennen ze verder door het bos.

Na tien minuten gaat Penelope weer langzamer lopen. Ze blijft staan, hapt naar adem, richt haar blik op en kijkt om zich heen. Voor het eerst voelt ze de kille aanwezigheid van hun achtervolger niet meer. Björn veegt met zijn hand langs zijn mond en loopt naar haar toe.

‘Toen we in het huis waren,’ zegt hij. ‘Waarom riep je toen dat hij binnen moest komen?’

‘Anders had hij gewoon de deur opengedaan en was hij binnengekomen – dit was het enige waar hij niet op had gerekend.’

‘Maar...’

‘Hij had de hele tijd een voorsprong,’ vervolgt ze. ‘Wij waren bang en hij weet hoe bange mensen zich gedragen.’

‘Ze roepen in elk geval niet dat hij maar binnen moet komen,’ zegt Björn en een vermoeide glimlach breekt zijn gezicht open.

‘Daarom konden we niet verder over de weg naar Skinnardal. We moeten van richting veranderen, de hele tijd, dieper het bos in, nergens heen.’

‘Ja.’

Ze ziet zijn uitgeputte gezicht, de witte droge lippen.

‘Ik denk dat we op deze manier door moeten gaan als we het willen redden. We moeten anders denken. Ik denk dat we... in plaats van te proberen van dit eiland af te komen, dieper de scherenkust in moeten trekken, verder weg van het vasteland.’

‘Dat zou niemand doen.’

‘Hou je het nog even vol?’ vraagt ze zacht.

Hij knikt en ze rennen dieper het bos in, steeds verder weg van wegen, huizen en mensen.

40 | De opvolger

Axel Riessen maakt langzaam de manchetknopen van zijn stijve overhemdsmouwen los. Hij legt ze in de bronzen schaal op het rookkastje. De knopen zijn een erfstuk van zijn grootvader, admiraal Riessen. Het motief is niet militair, maar een ordeteken bestaande uit twee gekruiste palmbladeren.

Axel Riessen kijkt in de spiegel die naast de deur naar de inloopkast hangt. Hij knoopt zijn stropdas los, loopt dan naar het andere eind van de kamer en gaat op de rand van het bed zitten. Het ruist in de radiatoren en door de muren heen meent hij een flard van tonen op te vangen.

De muziek komt uit de aangrenzende woning van zijn jongere broer. Een viool alleen, denkt hij, en in zijn fantasie voegt hij er meteen andere fragmenten aan toe. In zijn hoofd beleeft hij de eerste vioolsonate in g-klein van Bach, de eerste maten van het adagio, maar veel trager dan de gebruikelijke interpretaties. Axel hoort niet alleen de bedoelde tonen maar geniet ook van iedere fluitende boventoon en een onbedoelde stoot tegen de zijwand van de viool.

Zijn vingers trillen als de muziek van tempo verandert, zijn handen verlangen ernaar een viool op te pakken. Het is lang geleden dat hij zijn vingers samen met de muziek liet kabbelen, over de snaren stromen, langs de hals naar boven.

De muziek in Axels hoofd valt stil als de telefoon gaat. Hij staat op van het bed en wrijft in zijn ogen. Hij is heel moe, heeft de afgelopen week bijna niet geslapen.

De nummerweergave geeft aan dat het een telefoonnummer is van het regeringsbureau. Axel schraapt zijn keel waarna hij met kalme stem opneemt.

‘Axel Riessen.’

‘Je spreekt met Jörgen Grünlicht. Ik ben voorzitter van de Onderraad voor Buitenlandse Vraagstukken, zoals je misschien weet.’

‘Goedenavond.’

‘Neem me niet kwalijk dat ik zo laat bel.’

‘Ik ben wakker.’

‘Dat was me al voorspeld,’ zegt Jörgen Grünlicht en hij aarzelt even voordat hij doorgaat. ‘We hadden zojuist een ingelaste bestuursvergadering waarin we besloten hebben om te proberen jou te werven als inspecteur-generaal van de isg.’

‘Aha.’

Het wordt even stil aan de telefoon. Dan zegt Grünlicht vlug: ‘Ik neem aan dat je weet wat er met Carl Palmcrona is gebeurd?’

‘Dat heb ik in de krant gelezen.’

Grünlicht kucht licht en zegt iets wat Axel pas kan verstaan als hij zijn stem verheft.

‘Jij bent immers ingevoerd in ons werk en zou theoretisch gezien – als je ons voorstel aanneemt – heel snel kunnen beginnen.’

‘Ik moet eerst mijn opdracht voor de vn afronden,’ antwoordt Axel.

‘Is dat een probleem?’ vraagt Grünlicht enigszins ongerust.

‘Nee.’

‘Je kunt uiteraard de voorwaarden doornemen, maar... er is niets wat niet bespreekbaar is,’ zegt Grünlicht. ‘Zoals je begrijpt willen we je heel graag aan boord hebben, daar zal ik geen geheim van maken.’

‘Laat me erover denken.’

‘Heb je tijd om elkaar morgenochtend te ontmoeten?’

‘Is er iets waar haast bij is?’

‘We nemen alle tijd die nodig is,’ antwoordt Grünlicht. ‘Maar uiteraard, met het oog op wat er is gebeurd... De minister van Handel maant tot spoed in een kwestie die al te lang duurt.’

‘En dat betreft?’

‘Niets bijzonders... het gaat om een exportvergunning. Er is een verklaring van geen bezwaar afgegeven, de Raad voor Exportcontrole heeft het zijne gedaan, het stuk ligt klaar maar Palmcrona is er niet aan toegekomen het te tekenen.’

‘En dat moet hij doen?’ vraagt Axel.

‘Alleen de inspecteur-generaal kan de export van defensiematerieel of producten met tweeledige gebruiksmogelijkheden goedkeuren,’ legt Jörgen Grünlicht uit.

‘Maar de regering keurt toch bepaalde zaken goed?’

‘Alleen als de inspecteur-generaal van de isg besloten heeft de zaak aan de regering over te dragen.’

‘Ik begrijp het.’

Elf jaar had Axel Riessen als inspecteur oorlogsmaterieel gewerkt voor het ministerie van Buitenlandse Zaken, waarna hij aan de slag ging voor het vn-orgaan unoda, United Nations Office for Disarmament Affairs. Momenteel is hij een soort senior advisor bij de Division of Analysis and Assessment. Riessen is pas eenenvijftig, zijn grijzende haar is nog dik. Zijn gelaatstrekken zijn regelmatig en vriendelijk. Hij is bruinverbrand na een vakantie in Kaapstad, waar hij een zeilboot heeft gehuurd en op eigen houtje langs de duizelingwekkende steile kust is gezeild.

Axel loopt naar zijn bibliotheek, gaat in de leesfauteuil zitten, sluit zijn brandende oogleden en mijmert over de dood van Carl Palmcrona, er stond vanmorgen een berichtje over zijn overlijden in Dagens Nyheter. Het was lastig om erachter te komen wat er was gebeurd, maar iets in de tekst duidde erop dat het onverwacht was. Hij was niet ziek geweest, zoiets wordt meestal vermeld. Axel herinnert zich dat ze elkaar in de loop der jaren vrij vaak hebben ontmoet. Ze werden allebei geraadpleegd als deskundige bij de voorbereiding van het wetsvoorstel dat leidde tot het kabinetsbesluit om de Inspectie Defensiematerieel en het Bureau Strategische Exportcontrole tot één overheidsorgaan samen te voegen: de Inspectie voor Strategische Goederen.

En nu is Palmcrona dood. Axel ziet de lange bleke man voor zich met zijn gemillimeterde haar en een aura van eenzaamheid om zich heen.

Dan wordt hij ineens onrustig. Het is te stil in de kamers. Axel staat op en doorzoekt de woning, luistert of hij iets hoort.

‘Beverly?’ roept hij zacht. ‘Beverly?’

Ze geeft geen antwoord. Angst welt in hem op. Hij loopt vlug de kamers door en de trap af naar beneden om zijn jasje te pakken en naar buiten te gaan om het meisje te zoeken als hij haar plotseling in zichzelf hoort neuriën. Vanuit de keuken komt ze op blote voeten aanlopen over de tapijten. Als ze zijn bezorgde gezicht ziet, worden haar ogen groot.

‘Axel,’ zegt ze met haar lichte stem. ‘Wat is er?’

‘Ik was ongerust omdat ik dacht dat je naar buiten was gegaan,’ mompelt hij.

‘De grote boze wereld in,’ glimlacht ze.

‘Ik zeg alleen dat je niet iedereen kunt vertrouwen.’

‘Dat doe ik niet, ik kijk naar de mensen, naar het schijnsel,’ legt ze uit. ‘Als het straalt om hen heen dan weet ik dat ze aardig zijn.’

Axel weet niet wat hij moet antwoorden, hij zegt maar dat hij chips en een grote fles Fanta voor haar heeft gekocht.

Ze lijkt hem niet eens te horen. Hij probeert haar gezicht te lezen. Te zien of ze bezig is rusteloos of gedeprimeerd te worden of in zichzelf gekeerd raakt.

‘Gaan we nog steeds met elkaar trouwen?’ vraagt ze.

‘Ja,’ liegt hij.

‘Maar bloemen doen me denken aan de begrafenis van mijn moeder en aan mijn vaders gezicht toen...’

‘We hoeven geen bloemen te nemen,’ zegt hij.

‘Maar lelietjes-van-dalen vind ik wel mooi.’

‘Ik ook,’ zegt hij zwak.

Ze bloost tevreden en hij hoort dat ze doet alsof ze gaapt om hem te plezieren.

‘Ik ben zo moe,’ zegt ze en ze verlaat de kamer. ‘Wil je slapen?’

‘Nee,’ mompelt Axel Riessen, maar staat dan op en loopt achter haar aan.

Hij loopt door de kamers met het sterke gevoel dat delen van zijn lichaam hem proberen tegen te houden. Hij voelt zich onhandig en merkwaardig traag als hij haar volgt door de gang, over de marmeren vloer, de trap op, twee salons door en dan de kamer en suite in waar hij zich ’s avonds vaak terugtrekt.

Het meisje is slank en klein van stuk, ze komt nog niet tot zijn borst. Het haar op haar hoofd begint weer te groeien nadat ze het vorige week had afgeschoren. Ze omhelst hem even en uit haar mond vangt hij de geur van snoepjes op.

41 | Zonder slaap

Het is nu tien maanden geleden dat Axel Riessen Beverly Andersson ontmoette. Dat kwam allemaal door zijn acute slaapproblemen. Na een gebeurtenis meer dan dertig jaar geleden had hij moeite met slapen. Hij functioneerde zolang hij slaaptabletten slikte, hij sliep een chemische slaap zonder dromen, waarschijnlijk zonder echt uit te rusten.

Maar hij sliep.

Hij moest de dosis voortdurend verhogen om te kunnen slapen. De tabletten zorgden voor een verdovend geruis dat zijn gedachten overstemde. Hij was gehecht aan zijn medicijnen en vermengde ze met dure, gerijpte whisky. Maar na meer dan twintig jaar stevig ingenomen te hebben, had zijn broer hem in de hal gevonden, bewusteloos en bloedend uit beide neusgaten.

In het Karolinska-ziekenhuis werd ernstige levercirrose geconstateerd.

De chronische celschade was zo enorm dat hij meteen na de verplichte controleafspraak op de wachtlijst voor een levertransplantatie werd geplaatst. Aangezien hij bloedgroep 0 had en zijn weefseltype erg zeldzaam was, was het aantal mogelijke donoren catastrofaal laag.

Zijn jongere broer had een deel van zijn lever kunnen afstaan als hij geen last had gehad van een ernstige ritmestoornis waardoor zijn hart de belasting van zo’n zware operatie niet aan zou kunnen.

De hoop een leverdonor te vinden was nagenoeg nihil, maar als Axel de alcohol en slaaptabletten liet staan, zou hij niet doodgaan. En samen met een evengrote dosis Konakion, Inderal en Spironolacton functioneerde zijn lever en kon hij een tamelijk normaal leven leiden.

Het probleem was dat de slaap wegbleef, hij sliep niet meer dan een uurtje per nacht. Hij werd opgenomen in een slaapkliniek in Gotenburg, onderging een polysomnografisch onderzoek en zijn insomnia werd gediagnosticeerd. Aangezien medicatie uitgesloten was, kon men hem slechts wat inslaaptechnieken adviseren, meditatie, hypnose en zelfsuggestie, maar niets hielp.

Vier maanden nadat zijn lever het had laten afweten, was hij negen etmalen achter elkaar wakker en was hij in een soort psychose geraakt.

Hij werd vrijwillig opgenomen in de psychiatrische privékliniek het Heilig Hart van Maria.

Daar heeft hij Beverly leren kennen, ze was toen pas veertien.

Zoals zo vaak lag Axel slapeloos in zijn kamer in bed, het was misschien drie uur ’s nachts en volledig donker toen ze zijn kamerdeur opende. Ze was een dolende geest, een walker, ze liep ’s nachts door de gangen van de kliniek.

Misschien zocht ze alleen maar iemand om bij te blijven.

Hij lag daar, slapeloos en vertwijfeld, toen het meisje binnenkwam. Stilletjes stond ze voor hem, haar lange nachthemd sleepte over de grond.

‘Ik zag licht hier,’ fluisterde ze. ‘Je hebt een schijnsel om je heen.’

Toen liep ze naar hem toe en kroop in zijn bed. Hij was nog steeds ziek door slaapgebrek, hij wist niet wat hij deed, hij greep haar vast, veel te hard, en drukte haar tegen zich aan.

Ze zei niets, ze lag daar alleen maar.

Hij klampte zich vast aan haar tengere lichaam, drukte zijn gezicht tegen haar hals en viel toen plotseling in slaap.

Hij daalde neer in dromen en slaapwater.

De eerste keer duurde het niet langer dan een paar minuten, maar nadien kwam ze elke nacht bij hem.

Hij pakte haar vast, hield haar stevig tegen zich aan en viel drijfnat van het zweet in slaap.

Zijn psychische instabiliteit verdween als sneeuw voor de zon en Beverly hield op met door de gangen te zwerven.

Axel Riessen en Beverly Andersson besloten allebei het Heilig Hart van Maria te verlaten en wat er vervolgens gebeurde was een stilzwijgende, wanhopige, wederzijdse afspraak.

Ze begrepen dat de werkelijke inhoud van hun overeenkomst geheim moest blijven, maar voor de buitenwereld kreeg Beverly toestemming van haar vader om in een aparte studio in het huis van Axel Riessen te wonen in afwachting van eigen woonruimte.

Beverly Andersson is nu vijftien jaar en bij haar is de persoonlijkheidsstoornis borderline vastgesteld. Ze is mateloos naar andere mensen toe en mist het vermogen grenzen te stellen. Ze heeft geen normale drang tot zelfbehoud.

Meisjes als Beverly werden vroeger opgesloten in zwakzinnigeninrichtingen, gedwongen gesteriliseerd of er werd lobotomie op ze gepleegd uit angst voor ongebreidelde seksualiteit en zedeloosheid.

Meisjes als Beverly gaan nog steeds met de verkeerde mensen mee naar huis en stellen al hun vertrouwen in degenen die het niet goed met ze voorhebben.

Maar Beverly heeft gelukkig Axel Riessen gevonden. Dat houdt hij zichzelf altijd voor, hij is geen pedofiel, hij is er niet op uit haar kwaad te doen of geld aan haar te verdienen. Hij heeft haar alleen maar nodig om te kunnen slapen, om niet ten onder te gaan.

Ze praat er vaak over dat ze gaan trouwen als zij groot is.

Axel Riessen laat haar fantaseren over de bruiloft omdat het haar kalmeert en tevredenstelt. Hij maakt zichzelf wijs dat hij haar op deze manier beschermt tegen de grote boze wereld, maar weet tegelijkertijd dat hij haar gebruikt. Hij schaamt zich, maar weet geen uitweg, hij is bang om weer in die grote slapeloosheid terecht te komen.

Beverly komt de badkamer uit met de tandenborstel in haar mond. Ze knikt naar de drie violen die aan de muur hangen.

‘Waarom speel je daar niet op?’ vraagt ze.

‘Dat kan ik niet,’ antwoordt hij glimlachend.

‘Ze hangen daar maar. Waarom geef je ze niet aan iemand die vioolspeelt?’

‘Ik ben gehecht aan de violen omdat ik ze van Robert heb gekregen.’

‘Je hebt het bijna nooit over je broer.’

‘Dat ligt moeilijk...’

‘Hij bouwt violen in zijn werkplaats,’ zegt ze.

‘Ja, Robert bouwt violen... en speelt in een kamerorkest.’

‘Kan hij niet op onze bruiloft spelen?’ vraagt ze terwijl ze de tandpasta uit haar mondhoeken veegt.

Axel kijkt haar aan en hoopt dat ze de stramheid in zijn gezicht niet opmerkt als hij zegt: ‘Wat een goed idee.’

Hij voelt de vermoeidheid opzetten en door zijn lichaam, zijn hersenen stromen. Hij loopt langs haar de slaapkamer in en laat zich op de rand van het bed zakken.

‘Ik ben nogal moe, ik...’

‘Wat vervelend voor je,’ zegt ze ernstig.

Axel schudt zijn hoofd.

‘Ik hoef alleen maar te slapen,’ zegt hij en hij heeft ineens het gevoel dat hij moet huilen.

Hij staat op en pakt een nachthemd van roze katoen.

‘Alsjeblieft Beverly, trek dit aan.’

‘Als je dat wilt.’

Ze blijft staan om naar het grote olieverfschilderij van Ernst Billgren te kijken dat een aangeklede vos voorstelt die in een fauteuil zit in een chic huis.

‘Wat een akelig schilderij,’ zegt ze.

‘Vind je?’

Ze knikt en begint zich uit te kleden.

‘Kun je je niet omkleden in de badkamer?’

Ze haalt haar schouders op en als ze haar roze topje uittrekt, staat hij op om haar niet naakt te hoeven zien. Hij loopt naar het schilderij met de vos, kijkt ernaar, haalt het dan van de muur en zet het op de grond met de afbeelding naar de wand.

*

Axel slaapt vast en zwaar, met een verkreukeld gezicht en op elkaar geklemde kaken. Hij houdt het meisje stevig tegen zich aan. Plotseling ontwaakt hij, laat haar los en hapt naar adem alsof hij verdrinkt. Hij is bezweet en zijn hart bonkt van angst. Hij knipt het bedlampje aan. Beverly slaapt ontspannen als een klein kind, met open mond en een klam voorhoofd.

Axel moet weer aan Carl Palmcrona denken. De laatste keer dat ze elkaar hebben ontmoet was tijdens de bijeenkomst van de adel in het Riddarhuset. Palmcrona was dronken geweest, had zich een beetje agressief gedragen, gezeurd over de wapenembargo’s van de vn en was geëindigd met de verbazingwekkende woorden: Als alles naar de donder gaat, kun je niet anders doen dan Algernon om je nachtmerrie maar niet te hoeven oogsten.

Axel knipt de lamp weer uit, gaat goed liggen en blijft denken aan de woorden van Palmcrona om te doen als Algernon. Wat had hij bedoeld? Op welke nachtmerrie doelde hij? Had hij het echt zo gezegd?

Je nachtmerrie niet te hoeven oogsten.

Het lot van Carl-Fredrik Algernon was een raadsel in Zweden. Tot zijn dood was Algernon inspecteur defensiematerieel bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Op een dag in januari had hij een afspraak met Anders Carlberg, algemeen directeur van Nobel Industries, aan wie hij vertelde dat onderzoek had uitgewezen dat een van de bedrijven van het concern wapens had gesmokkeld naar landen rondom de Perzische Golf. Later diezelfde dag viel Carl-Fredrik Algernon voor een aanstormende metro op t-centralen in Stockholm.

Axels gedachten dwalen af, cirkelen steeds waziger rond de beschuldigingen over wapensmokkel en steekpenningen aan het adres van Aktiebolaget Bofors. Hij ziet voor zich hoe een man in een trenchcoat achterovervalt voor een aanstormende metro.

De man valt langzaam, met fladderende jas.

Beverly’s zachte ademhaling kapselt Axel in en maakt hem rustig. Hij draait zich naar haar toe en slaat zijn armen om haar tengere lichaam.

Ze zucht als hij haar tegen zich aan trekt.

Axel houdt haar stevig vast en de slaap pakt zich in wolkenachtige formaties samen, zijn gedachten worden uit elkaar getrokken en verwaaien.

De rest van de nacht slaapt hij oppervlakkig en tegen vijven wordt hij wakker doordat hij krampachtig haar smalle bovenarmen vasthoudt. Hij voelt haar stekeltjeshaar tegen zijn lippen kriebelen en verlangt heel sterk naar zijn slaaptabletten.

42 | De Inspectie voor Strategische Goederen

Het is zeven uur ’s ochtends als Axel het terras op loopt dat hij deelt met zijn broer. Om acht uur heeft hij een afspraak met Jörgen Grünlicht in de kamer van Carl Palmcrona bij de Inspectie voor Strategische Goederen.

De lucht op het terras is al warm, maar nog niet benauwd. Zijn jongere broer Robert heeft de terrasdeuren van zijn woning opengezet en zit in een ligstoel. Hij heeft zich nog niet geschoren, zit daar met hangende armen en staart omhoog in het bedauwde gebladerte van de kastanjeboom. Hij draagt een versleten zijden ochtendjas. Het is dezelfde die hun vader altijd op zaterdagochtend droeg.

‘Goeiemorgen,’ zegt Robert.

Axel knikt zonder naar zijn broer te kijken.

‘Ik heb een Fiorini gerepareerd voor Charles Greendirk,’ vertelt Robert in een poging de conversatie op gang te brengen.

‘Daar zal hij blij mee zijn,’ antwoordt Axel gedempt.

‘Ben je gestrest?’

‘Een beetje wel, eerlijk gezegd,’ antwoordt Axel. ‘Het ziet ernaar uit dat ik van baan ga veranderen.’

‘Ach, waarom niet,’ zegt Robert afwezig.

Axel bekijkt het vriendelijke gezicht van zijn broer, de diepe rimpels, de kale schedel. Hij bedenkt hoe anders alles tussen hen had kunnen zijn.

‘Hoe is het met je hart?’ vraagt hij. ‘Het is nog niet stil blijven staan?’

Robert voelt met zijn hand aan zijn borst.

‘Nog niet, nee...’

‘Mooi.’

‘En jouw arme lever?’

Axel haalt zijn schouders op en begint terug te lopen.

‘We spelen Schubert vanavond,’ zegt Robert.

‘Fijn voor jullie.’

‘Ik dacht dat je misschien...’

Robert zwijgt, kijkt naar zijn broer en verandert dan van onderwerp.

‘Dat meisje dat in die kamer boven logeert...’

‘Ja... Beverly,’ zegt Axel.

‘Hoe lang blijft ze nog?’ vraagt Robert en hij kijkt met samengeknepen ogen naar Axel.

‘Ik weet het niet,’ antwoordt hij. ‘Ik heb beloofd dat ze kan blijven tot ze een kamer heeft gevonden.’

‘Ja, je hebt altijd een zwak gehad voor gewonde bijen en kikkers die...’

‘Beverly is een mens,’ valt Axel hem in de rede.

Hij opent de hoge terrasdeur en ziet zijn gezicht over het bobbelige glas glijden als hij naar binnen gaat. Verborgen achter het gordijn slaat hij zijn broer gade, hoe hij overeind komt uit de ligstoel, aan zijn buik krabt en de trap af loopt die van het terras aan de achterkant naar de kleine tuin en de werkplaats voert. Zodra Robert is verdwenen, keert Axel terug naar zijn slaapkamer en maakt Beverly, die met open mond ligt te slapen, voorzichtig wakker.

*

De Inspectie voor Strategische Goederen is een overheidsinstelling die in 1996 werd opgericht. De isg heeft sindsdien de verantwoordelijkheid voor alle zaken die te maken hebben met wapenexport en goederen met tweeledige gebruiksmogelijkheden.

De isg houdt kantoor op de vijfde verdieping in een zalmroze gebouw op Klarabergsviadukten 90.

Als Axel met de lift bovenkomt, ziet hij dat Jörgen Grünlicht van Buitenlandse Zaken voor de grote glazen deuren op hem staat te wachten. Hij knikt ongeduldig, hoewel het twee voor acht is, haalt een pasje tevoorschijn, tikt een code in en laat Axel binnen. Grünlicht is een lange man met grote pigmentvlekken in zijn gezicht, witte plekken die in een onregelmatig patroon oplichten tegen zijn rossige huid.

Ze lopen naar het kantoor van Carl Palmcrona, een hoekkamer en suite met twee enorme ramen met uitzicht over het knooppunt van zuidelijke wegen achter het Centraal Station, het meer Klara Sjö en de donkere hoekigheid van het stadhuis.

Ondanks de exclusieve locatie heeft het pand van de isg iets spartaans. Op de vloer ligt zeil, de meubels zijn eenvoudig en neutraal, in grenen en wit. Alsof ze eraan willen herinneren dat alle wapenexport moreel dubieus is, denkt Axel en hij huivert.

Het voelt macaber in het kantoor van Palmcrona te zijn zo kort na zijn overlijden.

Axel merkt een hoge zoem op uit de tl-armatuur in het plafond, als een disharmonische boventoon van een piano. Plotseling herinnert hij zich dat hij diezelfde boventoon heeft gehoord bij een opname van de eerste sonate van John Cage.

Grünlicht sluit de deur en ondanks zijn vriendelijke glimlach maakt hij een gespannen indruk als hij Axel Riessen vraagt om te gaan zitten.

‘Heel fijn dat je zo snel kon komen,’ zegt hij en hij overhandigt Axel de map met het arbeidscontract.

‘Dat spreekt voor zich,’ glimlacht Axel.

‘Neem plaats en lees het door,’ zegt Grünlicht met een handgebaar naar het bureau.

Axel gaat op de eenvoudige stoel zitten, legt de map op het bureau en kijkt dan op.

‘Ik neem het door en laat volgende week van me horen.’

‘Het zijn gunstige voorwaarden, maar de aanbieding blijft niet eeuwig geldig,’ zegt Grünlicht.

‘Jullie hebben haast, ik weet het.’

‘De directie wil je absoluut hebben, met jouw carrière, jouw reputatie, een betere naam is er niet, maar de werkzaamheden mogen niet stagneren.’

Axel opent de map en probeert een onaangenaam gevoel weg te wuiven, de indruk dat hij in een val wordt gelokt. Grünlicht heeft iets geforceerds over zich, iets geheimzinnigs. Axel voelt zich opgejaagd.

Als hij het contract ondertekent, is hij inspecteur-generaal van de isg. Hij zou in zijn eentje beslissingen nemen over de Zweedse wapenexport. Axel heeft binnen de vn gewerkt om oorlogshaarden te ontwapenen en de instroom van conventionele wapens aan banden te leggen. Hij wil deze betrekking graag zien als een vervolg van die opdracht.

Zorgvuldig leest hij de voorwaarden door en ze zijn heel goed, bijna te goed. Onder het lezen bloost hij meerdere malen.

‘Welkom aan boord,’ glimlacht Grünlicht en hij overhandigt hem een pen.

Axel bedankt, zet zijn handtekening onder het contract, keert Grünlicht de rug toe en kijkt door het raam naar buiten. Hij ziet de drie kronen van het stadhuis, bijna aan het zicht onttrokken door de warmtenevel.

‘Het uitzicht is niet slecht,’ mompelt Grünlicht. ‘Beter dan van mijn kamer bij BuZa.’

Axel draait zich naar hem om.

‘Je hebt op dit moment drie kwesties op je bordje, waarvan Kenia de meeste haast heeft. Het is een grote, belangrijke zaak. Ik raad je aan er gauw naar te kijken, liefst onmiddellijk. Carl heeft het voorwerk al gedaan, dus...’

Hij zwijgt, schuift het document naar Axel toe en kijkt hem dan aan met een vreemde glans in zijn ogen. Axel krijgt het gevoel dat Grünlicht hem de pen eigenlijk in de hand zou willen drukken en over het papier halen.

‘Ik ben ervan overtuigd dat je een uitstekende opvolger van Carl zult zijn.’

Zonder een antwoord af te wachten klopt hij Axel op de arm en loopt dan snel de kamer uit. In de deuropening draait hij zich nog even om.

‘Vanmiddag om drie uur vergadering met de adviescommissie.’

Axel blijft alleen in de kamer achter. Een doffe stilte valt om hem heen. Hij gaat weer achter het bureau zitten en kijkt het document door dat Carl Palmcrona zonder handtekening heeft achtergelaten. De voorbereiding is zorgvuldig en zeer uitvoerig. Het betreft de export van 1,25 miljoen eenheden 5,56 x 4,45 mm munitie naar Kenia. De Raad voor Exportcontrole heeft een positieve aanbeveling gegeven, Palmcrona heeft een verklaring van geen bezwaar afgegeven en Silencia Defence ab is een gerenommeerd en serieus bedrijf.

Maar pas na de laatste stap, als de inspecteur-generaal van de isg de exportvergunning goedkeurt, kan de export werkelijk plaatsvinden.

Axel leunt achterover en denkt aan de raadselachtige woorden van Palmcrona, te doen als Algernon, sterven om zijn nachtmerrie niet te hoeven oogsten.

43 | Een gekloonde computer

Göran Stone glimlacht naar Joona Linna en pakt dan een envelop uit zijn koffertje, opent hem en schudt de gevorderde sleutel in zijn gekromde hand. Saga Bauer staat met neergeslagen blik net buiten de liftdeur. Ze bevinden zich alle drie voor de woning van Carl Palmcrona aan Grevgatan 2.

‘Onze tr komt morgen,’ zegt Göran.

‘Weet je hoe laat?’ vraagt Joona.

‘Hoe laat, Saga?’ vraagt Göran.

‘Ik geloof dat we...’

‘Geloof?’ onderbreekt hij haar. ‘Je moet weten hoe laat.’

‘Om tien uur,’ zegt ze zacht.

‘En je hebt tegen ze gezegd dat ik wil dat ze beginnen met it en telefonie?’

‘Ja, ik heb gezegd dat...’

Göran legt haar met een handgebaar het zwijgen op als zijn telefoon gaat, hij neemt op, loopt een paar treden naar beneden en gaat in de nis bij het raam met de roodbruine ruitjes staan telefoneren.

Joona richt zich tot Saga en vraagt zacht: ‘Jij had toch de leiding van het vooronderzoek?’

Saga schudt haar hoofd.

‘Wat is er gebeurd?’ vraagt hij.

‘Ik weet het niet,’ antwoordt ze vermoeid. ‘Het is altijd hetzelfde liedje, dit is niet eens Görans terrein, hij heeft nog nooit met contraterrorisme gewerkt.’

‘Wat denk je eraan te doen?’

‘Er is niets wat...’

Ze zwijgt als Göran Stone zijn gesprek beëindigt en weer naar boven komt. Saga houdt haar hand op voor de sleutel van de woning van Palmcrona.

‘De sleutel,’ zegt ze.

‘Wat?’

‘Ik heb de leiding van het vooronderzoek.’

‘Wat zeg je me daarvan?’ zegt Göran lachend tegen Joona.

‘Er mankeert ongetwijfeld niks aan je, Göran,’ zegt Joona. ‘Maar ik zat zojuist in een vergadering met onze bazen en daar heb ik toegestemd in de samenwerking met Saga Bauer...’

‘Ze mag mee naar binnen,’ zegt hij snel.

‘Als leider van het vooronderzoek,’ zegt Saga.

‘Willen jullie me kwijt – wat is dit verdomme?’ vraagt Göran Stone met een verbaasde, verongelijkte grijns.

‘Als je wilt mag je mee naar binnen,’ antwoordt Joona kalm.

Saga pakt de sleutel uit Görans hand.

‘Ik bel Verner,’ zegt hij en hij loopt de trap af.

Ze horen zijn voetstappen in het trappenhuis en het telefoongesprek met zijn baas, zijn stem klinkt steeds verontwaardigder en ten slotte schreeuwt hij ‘kutwijven’ zodat het weergalmt in het portiek.

Saga onderdrukt een glimlach, vermant zich en steekt de sleutel in het slot, draait hem twee keer om en opent de zware deur.

De afzetting van de woning werd opgeheven toen er geen sprake meer was van verdenking van een misdrijf. Het vooronderzoek werd onmiddellijk stopgezet toen het sectierapport van Nils Åhlen gereed was: de sectie had op ieder punt de aannamen van Joona Linna betreffende de zelfmoord bevestigd. Carl Palmcrona had zich van het leven beroofd door zich op te hangen met een waslijn aan de lamphaak in het plafond van zijn woning. Het onderzoek van de plaats delict werd gestaakt en de stalen die naar het gerechtelijk laboratorium in Linköping waren gestuurd werden nooit geanalyseerd.

Maar nu is gebleken dat Björn Almskog een mail heeft gestuurd aan Carl Palmcrona op de dag voordat hij opgeknoopt werd aangetroffen.

Later die avond werd Viola Fernandez vermoord op de boot van Björn Almskog.

Björn is een link tussen de beide sterfgevallen. Twee sterfgevallen die waren afgeschreven als zelfmoord en een ongeluk, zonder onderling verband, als de boot in zee gezonken zou zijn.

Saga en Joona gaan de hal in en constateren dat er geen post ligt. De geur van groene zeep hangt in de lucht. Ze lopen verder, de grote kamers door. Zonlicht stroomt door de ramen naar binnen. Het rode golfplaten dak van het huis aan de overkant glanst. De erker biedt uitzicht over het glinsterende water van de Nybroviken.

De loopplaten van de tr zijn verwijderd en de vloer onder de lamphaak in de lege salon is gedweild.

Ze lopen langzaam over het krakende parket. Vreemd genoeg hangt er geen sfeer van zelfmoord in de woning van Palmcrona. Deze plek voelt helemaal niet onbewoond. Joona en Saga ervaren hetzelfde. De grote, amper gemeubileerde kamers ademen een soort behaaglijke rust.

‘Ze komt hier nog steeds,’ zegt Saga ineens.

‘Precies,’ antwoordt Joona meteen en glimlacht dan. De huishoudster, ze is hier geweest om schoon te maken, te luchten, de post naar binnen te brengen, het bed te verschonen, enzovoort.

Ze vinden dat allebei niet zo vreemd bij een onverwacht sterfgeval. Je ontkent dat je leven is veranderd. In plaats van de nieuwe situatie te accepteren, blijf je doen wat je altijd deed.

De bel gaat. Saga kijkt bezorgd, maar loopt toch met Joona mee naar de hal.

De buitendeur wordt geopend door een man met een kaalgeschoren hoofd, gekleed in een zwart, zakkig trainingspak.

‘Joona zei dat ik die hamburger weg moest gooien en meteen hierheen moest komen,’ zegt Johan.

‘Dit is Johan Jönson van it,’ legt Joona uit.

‘Joona kaat poefen fangen,’ zegt Johan met een overdreven Fins accent. ‘Sijn handen jeu-euken.’

‘Saga Bauer is rechercheur bij de Säpo,’ zegt Joona.

‘Kaan ve praaaten of verken?’ vraagt Johan Jönson.

‘Hou daarmee op,’ zegt Saga.

‘We moeten in de computer van Palmcrona kijken,’ zegt Joona. ‘Hoe lang duurt dat?’

Ze lopen naar de werkkamer.

‘Kan hij als bewijs worden gebruikt?’ vraagt Johan Jönson.

‘Ja,’ antwoordt Joona.

‘Dus jullie willen dat ik de computer kloon?’ vraagt Johan Jönson.

‘Hoe lang gaat dat duren?’ vraagt Joona.

‘Lang genoeg om een paar moppen met de Säpo te tappen,’ antwoordt hij zonder in beweging te komen.

‘Wat is er met jou?’ zegt Saga geërgerd.

‘Mag ik vragen of je in bent voor een date?’ vraagt Johan Jönson met een verlegen lachje.

Ze kijkt hem aan en schudt ernstig haar hoofd. Hij slaat zijn blik neer, mompelt iets en verdwijnt dan in de werkkamer van Carl Palmcrona.

Joona krijgt een paar latex handschoenen van Saga, trekt ze aan en kijkt het postbakje door, maar hij vindt niets bijzonders. Er ligt niet veel in, een paar brieven van de bank en de accountant, informatie van het regeringsbureau, de uitslag van het onderzoek door de rugspecialist van het Sophiahemmet-ziekenhuis en de notulen van de voorjaarsvergadering van de VvE.

Ze keren terug naar de kamer waar de muziek aanstond toen Palmcrona dood werd aangetroffen. Joona gaat op een van de Carl Malmsten-banken zitten en beweegt voorzichtig zijn hand voor de ijsblauwe, dunne straal van de stereo-installatie. Uit de luidsprekers stroomt plotseling vioolmuziek. Een virtuoos ontlokt de viool een tere melodie in het hoogste register, maar met een temperament als van een nerveuze vogel.

Joona kijkt op zijn horloge, hij laat Saga achter bij de stereo-installatie en loopt naar de werkkamer. Daar is Johan Jönson niet, hij zit in de keuken met zijn dunne laptop voor zich op de keukentafel.

‘Is het gelukt?’ vraagt Joona.

‘Wat?’

‘Om de computer van Palmcrona te kopiëren?’

‘Tuurlijk – dit is een exacte kloon,’ antwoordt hij alsof hij de vraag niet helemaal begreep.

Joona loopt om de tafel heen en kijkt op het beeldscherm.

‘Kun je bij zijn e-mail?’

Johan Jönson opent het programma.

‘Tadaa,’ zegt hij.

‘We nemen zijn mails van de afgelopen week door,’ vervolgt Joona.

‘Beginnen we met zijn inbox?’

‘Ja, doe maar, doe maar.’

‘Denk je dat Saga me leuk vindt?’ vraagt Johan Jönson ineens.

‘Nee,’ antwoordt Joona.

‘Meisjes plagen, zoentjes vragen.’

‘Probeer eens aan haar vlecht te trekken,’ zegt Joona terwijl hij op het scherm van de laptop wijst.

Johan Jönson opent het postvak in en vertrekt zijn mond.

‘Jackpott-voitto,’ zegt Johan.

Joona ziet drie mails van skunk@hotmail.com.

‘Open ze,’ fluistert Joona.

Johan Jönson klikt op de bovenste en op hetzelfde moment vult de mail van Björn Almskog het hele scherm.

‘Jesus Christ Superstar,’ fluistert Johan en hij maakt plaats voor Joona.

44 | De mails

Joona leest de mail, blijft even roerloos staan, opent dan de andere mails, leest ze twee keer en loopt naar Saga Bauer die nog in de muziekkamer is.

‘Hebben jullie iets gevonden?’ vraagt ze.

‘Ja... op 2 juni,’ begint Joona, ‘ontving de computer van Carl Palmcrona een afpersingsmail van Björn Almskog via een anoniem adres.’

‘Dus het gaat allemaal om chantage,’ zucht ze.

‘Dat weet ik zonet nog niet,’ antwoordt Joona.

Hij vertelt over Carl Palmcrona’s laatste dagen. Samen met Gerald James van de Technisch-Wetenschappelijke Raad had Palmcrona de wapenfabriek van Silencia Defence in Trollhättan bezocht. Hoogstwaarschijnlijk heeft hij de mail van Björn Almskog pas gelezen toen hij ’s avonds thuiskwam, want het antwoord aan de afperser is pas om 18.25 uur verzonden. In die mail waarschuwt Palmcrona de afperser voor ernstige consequenties. Rond lunchtijd de volgende dag stuurt Palmcrona een tweede mail aan de afperser waaruit volledige berusting spreekt. Daarna heeft hij waarschijnlijk de strop aan het plafond bevestigd en de huishoudster gevraagd hem alleen te laten. Als ze vertrokken is, zet hij muziek op, gaat de kleine salon binnen, zet zijn koffer op de korte kant, klimt erbovenop, legt de strop om zijn hals en schopt de koffer weg. Kort na zijn dood komt de tweede mail van Björn Almskog binnen bij Palmcrona en de dag erna de derde.

Joona legt de vijf printjes in de juiste volgorde op tafel, Saga gaat naast hem staan om de hele correspondentie door te lezen.

De eerste mail van Björn Almskog, woensdag 2 juni, 11.37 uur:

Beste meneer Carl Palmcrona,

Ik schrijf u omdat ik in het bezit ben van de originele foto van een precaire situatie. Op de foto zit u met Raphael Guidi in een privéloge champagne te drinken. Aangezien ik weet dat dit belastend materiaal is, ben ik bereid de foto voor één miljoen kronen te verkopen. Zodra het bedrag is overgemaakt op transitrekening 837-9 222701730 wordt de foto aan u opgestuurd en de geschiedenis van deze correspondentie gewist.

vr.gr. van een skunk

Het antwoord van Carl Palmcrona, woensdag 2 juni, 18.25 uur:

Ik weet niet wie je bent, maar één ding is zeker: je weet niet waar je je mee inlaat, je hebt echt geen flauw idee.

Ik waarschuw je, dit is een zeer ernstige kwestie, en ik smeek je: geef me de foto alsjeblieft voordat het te laat is.

De volgende mail van Carl Palmcrona, donderdag 3 juni, 14.02 uur:

Nu is het te laat, jij en ik zullen allebei sterven.

De tweede mail van Björn Almskog, donderdag 3 juni, 16.02 uur:

Ik geef me gewonnen, ik zal doen wat u zegt.

De derde mail van Björn Almskog, vrijdag 4 juni, 07.45 uur:

Beste meneer Carl Palmcrona,

Ik heb de foto opgestuurd. Vergeet dat ik ooit contact met u heb opgenomen.

vr.gr. van een skunk

Na alles twee keer te hebben doorgelezen kijkt Saga Joona ernstig aan en zegt dan dat de correspondentie de kern van de tragedie bevat.

‘Björn Almskog wil een compromitterende foto aan Palmcrona verkopen. Het is duidelijk dat Palmcrona gelooft dat de foto bestaat en het is duidelijk dat de inhoud van de foto veel ernstiger is dan Björn vermoedt. Palmcrona waarschuwt Björn, hij is niet van plan hem geld te geven maar lijkt ervan overtuigd dat het bestaan van de foto gevaarlijk is voor hen allebei.’

‘Wat denk je dat er gebeurd is?’ vraagt Joona.

‘Palmcrona wacht op antwoord, per mail of per post,’ zegt Saga. ‘Als er geen reactie komt, stuurt hij een tweede mail waarin hij stelt dat ze allebei zullen sterven, Björn en hijzelf.’

‘En daarna knoopt hij zich op,’ zegt Joona.

‘Als Björn in het internetcafé komt en Palmcrona’s tweede mail leest, “Nu is het te laat, jij en ik zullen allebei sterven”, wordt hij bang en hij antwoordt dat hij zal doen wat Palmcrona zegt.’

‘Zonder te weten dat Palmcrona al dood is.’

‘Precies,’ zegt ze. ‘Het is al te laat en alles wat hij daarna doet is in feite tevergeefs...’

‘Na de tweede mail van Palmcrona lijkt hij paniekerig te handelen,’ zegt Joona. ‘Hij laat zijn chantageplannen varen, het enige wat hij wil is zijn vege lijf redden.’

‘Maar het probleem is dat de foto op Penelopes glazen deur zit geplakt.’

‘Pas als ze voor het ontbijtprogramma naar de tv-studio is, heeft hij de gelegenheid de foto te halen,’ vervolgt Joona. ‘Hij wacht buiten, ziet Penelope wegrijden in een taxi, rent naar binnen, ontmoet het meisje in het trappenhuis, haast zich het appartement in, rukt de foto van de glazen deur, neemt de metro, post de foto naar Palmcrona, mailt hem, gaat naar zijn eigen appartement op Pontonjärgatan 47, pakt zijn bagage, neemt de bus naar Södermalm en gaat zo snel mogelijk naar de boot op Långholmen.’

‘Dus wat brengt je ertoe te denken dat dit meer is dan ordinaire chantage?’

‘Het appartement van Björn werd ruim drie uur nadat hij het had verlaten totaal verwoest door een brand,’ zegt Joona. ‘Onderzoek wijst uit dat een vergeten strijkijzer in het appartement van de buren de brand veroorzaakt heeft, maar...’

‘Ik geloof niet meer in toeval wat deze zaak betreft,’ zegt Saga.

‘Ik evenmin,’ glimlacht Joona.

Ze kijken nog een keer naar de correspondentie en Joona wijst op de beide mails van Palmcrona.

‘Palmcrona moet tussen zijn eerste en tweede mail contact met iemand hebben gehad,’ zegt hij.

‘De eerste bevat een waarschuwing,’ zegt Saga. ‘De tweede zegt dat het te laat is, dat ze allebei zullen sterven.’

‘Ik denk dat Palmcrona iemand belt als hij de afpersingsmail ontvangt, hij is doodsbang maar hoopt op hulp,’ zegt Joona. ‘Pas als hij beseft dat er geen redden meer aan is, schrijft hij de tweede mail waarin hij zonder omhaal constateert dat ze zullen sterven.’

‘We laten iemand zijn telefoontjes checken,’ zegt Saga.

‘Daar is Erixon mee bezig.’

‘Wat is er verder nog?’

‘We moeten de persoon natrekken die Björn in zijn eerste mail noemt,’ zegt Joona.

‘Raphael Guidi?’ vraagt Saga.

‘Ken je hem?’

‘Iedereen noemt hem Raphael, naar de aartsengel,’ zegt Saga. ‘Hij is een Italiaanse zakenman die wapentransacties in het Midden-Oosten en Afrika bekokstooft.’

‘Wapenhandel,’ zegt Joona.

‘Raphael is al dertig jaar werkzaam in die branche en heeft een privé-imperium opgebouwd, maar ik denk niet dat hij erbij betrokken is. Interpol heeft nooit iets tegen hem kunnen vinden, er waren verdenkingen, maar meer ook niet.’

‘Is het niet vreemd dat Carl Palmcrona een ontmoeting heeft met Raphael?’ vraagt Joona.

‘Integendeel,’ antwoordt ze. ‘Dat hoort bij zijn werk, ook al kun je het nogal ongepast vinden dat ze toosten met champagne.’

‘Maar dat is niet iets wat je met de dood moet bekopen, waar iemand een moord voor pleegt,’ zegt Joona.

‘Nee,’ glimlacht ze.

‘De foto moet in dat geval meer bevatten, iets gevaarlijks.’

‘Als Björn de foto naar Palmcrona heeft gestuurd, dan moet hij hier ergens zijn,’ zegt Saga.

‘Ik heb de post in zijn bakje doorgekeken en...’

Hij zwijgt abrupt en Saga kijkt hem aan.

‘Wat is er? Waar denk je aan?’ vraagt ze.

‘Er waren alleen persoonlijke brieven, geen reclame, geen rekeningen,’ zegt hij. ‘De post is al gesorteerd vóór binnenkomst.’

45 | Achter de snelweg

Edith Schwartz, de huishoudster, heeft geen telefoon. Ze woont een kilometer of zeventig ten noorden van Stockholm, in de buurt van Knivsta. Joona zit zwijgend naast Saga. In een bedaard tempo rijdt ze de Sveavägen af. Ze verlaten de binnenstad via Norrtull, rijden verder over de snelweg en passeren de afslag naar het Karolinska-ziekenhuis.

‘Het onderzoek van Penelopes appartement door de Säpo is afgerond,’ vertelt ze. ‘Ik heb al het materiaal doorgenomen en op grond daarvan is er geen verband met extreem linkse groeperingen. Daar neemt ze zelfs afstand van, ze is uitgesproken pacifistisch en in debatten neemt ze stelling tegen hun methoden. Ik heb gekeken naar het weinige dat we over Björn Almskog hebben. Hij werkt bij café Debaser op de Medborgarplatsen, is niet politiek actief, maar werd opgepakt tijdens een straatfeest van Reclaim the City.’

Ze rijden snel langs het zwarte voorbijflitsende hek van de Norra-begraafplaats en het hoge groen van het Hagapark.

‘Ik heb onze archieven doorgenomen,’ zegt Saga langzaam. ‘Alles wat we over extreem links en extreem rechts in Stockholm hebben... dat kostte me bijna de hele nacht. Het materiaal is weliswaar geheim, maar je moet weten dat de Säpo een vergissing heeft begaan: Penelope en Björn zijn niet betrokken bij sabotage of iets in die trant. Ze zijn bijna belachelijk onschuldig.’

‘Dus dat spoor heb je losgelaten?’

‘Ik ben er net als jij van overtuigd dat we iets onderzoeken wat op een ander niveau ligt, ver boven extremisten van links en rechts... waarschijnlijk op een niveau ver boven de Säpo en rijksrecherche,’ zegt ze. ‘Ik bedoel, de dood van Palmcrona, de brand in het appartement van Björn, de dood van Viola enzovoort... het gaat om heel andere dingen.’

Het wordt stil en Joona denkt terug aan de huishoudster, toen ze hem in de ogen keek en vroeg of ze Palmcrona eraf hadden gehaald.

‘Wat bedoelt u met eraf halen?’

‘Neem me niet kwalijk, ik ben de huishoudster maar, ik dacht...’

Hij had haar gevraagd of ze iets bijzonders had gezien.

‘Een strop aan de lamphaak in de kleine salon,’ had ze geantwoord.

‘U heeft de strop gezien?’

‘Natuurlijk.’

Natuurlijk, denkt Joona en hij kijkt uit over de snelweg met rechts een rood geluidsscherm als afscheiding naar de villawijken en voetbalvelden. De scherpe uitspraak van het woord ‘natuurlijk’ door de huishoudster is in Joona’s geheugen blijven hangen en heel vaak herhaald terwijl hij zich haar gezicht herinnert toen hij haar uitlegde dat ze gevraagd zou worden naar het bureau te komen om een verklaring af te leggen. Ze had niet ongerust gereageerd zoals hij had verwacht, maar enkel geknikt.

Ze passeren Rotebro waar ze de tien jaar oude resten van het lichaam van Johan Samuelsson hadden opgegraven in de tuin van Lydia Evers toen ze op zoek waren naar Benjamin, de zoon van Erik Maria Bark. Toen was het winter, nu is het groen bij de roestbruine rails, de parkeerplaatsen en verderop bij de rijtjeshuizen en villa’s verzadigd.

Joona belt Nathan Pollock van Moordzaken en al na twee keer overgaan hoort hij zijn licht nasale stem.

‘Nathan.’

‘Jij hebt samen met Tommy Kofoed naar cirkels van sporen onder het lichaam van Palmcrona gekeken.’

‘Het vooronderzoek werd stopgezet,’ antwoordt Pollock en Joona hoort hem typen op een computer.

‘Ja, maar nu heb...’

‘Ik weet het,’ onderbreekt Pollock hem. ‘Ik heb Carlos gesproken, hij heeft me bijgepraat.’

‘Kun je er nog eens naar kijken?’

‘Daar ben ik net mee bezig,’ antwoordt Pollock.

‘Klinkt goed,’ zegt Joona. ‘Wanneer denk je klaar te zijn?’

‘Nu,’ antwoordt hij. ‘De sporen zijn van Palmcrona en zijn hulp Edith Schwartz.’

‘Geen anderen?’

‘Nee.’

Saga houdt een constante snelheid van 140 kilometer per uur aan terwijl ze noordwaarts over de e4 rijden.

Joona en Saga hebben op het bureau samen naar het opgenomen verhoor van Edith Schwartz geluisterd en tegelijkertijd het handgeschreven commentaar van John Bengtsson gevolgd.

Nu loopt Joona het verhoor in gedachten door: na de gebruikelijke formaliteiten legt John Bengtsson uit dat ze niet verdacht wordt van een misdrijf, maar dat hij hoopt dat ze een licht kan werpen op de achtergronden van Carl Palmcrona’s dood. Dan wordt het stil, er klinkt zwak geruis van het ventilatiesysteem, soms kraakt er een stoel, een pen krast over het papier. In het proces-verbaal heeft John Bengtsson geschreven dat hij vanwege de onverschilligheid die Edith Schwartz aan de dag legde besloot haar eerste woorden af te wachten.

Het duurde iets langer dan twee minuten voordat ze wat zei. Het is lang om twee minuten zomaar tegenover een politieagent aan een bureau te zitten terwijl er niets anders wordt opgenomen dan de trage stilte.

‘Had directeur Palmcrona zijn jas uitgetrokken?’ vraagt ze dan.

‘Waarom vraagt u zich dat af?’ luidt de vriendelijke wedervraag van John Bengtsson.

Ze zwijgt weer, de stilte duurt ongeveer een halve minuut voordat hij door John wordt verbroken.

‘Had hij zijn jas aan toen u hem voor het laatst zag?’ vraagt hij.

‘Ja.’

‘U heeft eerder tegen commissaris Linna gezegd dat u een strop aan het plafond had zien hangen.’

‘Ja.’

‘Waar diende die volgens u voor?’

Ze antwoordt niet.

‘Hoe lang hing die daar al?’ vraagt John.

‘Sinds woensdag,’ antwoordt ze kalm.

‘Dus u heeft op de avond van 2 juni de strop aan het plafond zien hangen, bent naar huis gereden, keerde op 3 juni ’s ochtends terug, zag de strop weer, ontmoette Palmcrona, verliet de woning en kwam vervolgens op 5 juni om 14.30 uur terug... en toen kwam u commissaris Linna tegen.’

In het geschreven proces-verbaal stond dat Edith haar schouders ophaalde.

‘Kunt u in uw eigen woorden over die dagen vertellen?’ vraagt John Bengtsson.

‘Op woensdagochtend om zes uur kom ik bij de woning van directeur Palmcrona aan. Alleen ’s ochtends mag ik de sleutel gebruiken omdat Palmcrona tot halfzeven slaapt. Hij hecht nogal aan regelmaat, dus hij slaapt nooit uit, zelfs niet op zondag. Ik maal koffiebonen in de handmolen, snij twee boterhammen af, smeer er extrazoute Bregott op, beleg ze met twee plakken leverpastei met truffel en augurk, en leg er een plakje cheddar naast. Ik dek de tafel met een gesteven ontbijtlaken en het porseleinen zomerservies. De ochtendbladen moeten ontdaan van de reclame-en sportbijlagen gevouwen aan de rechterkant van zijn bord liggen.’

Uiterst nauwkeurig brengt ze verslag uit over het bereiden van de kalfsbief in roomsaus voor woensdag en de voorbereidingen voor de lunch van donderdag.

Wanneer ze aangekomen is bij de zaterdag als ze terugkeert met boodschappen voor het weekend en aanbelt, zwijgt ze.

‘Ik begrijp dat het lastig is,’ zegt John Bengtsson na een poosje. ‘Maar ik heb naar u geluisterd, naar wat u heeft verteld. U heeft de woensdag en donderdag doorgenomen, zich elk detail herinnerd, maar niet één keer heeft u iets genoemd wat het plotselinge overlijden van Carl Palmcrona betreft.’

Ze zwijgt en geeft er geen nadere verklaring voor.

‘Ik moet u vragen terug te gaan in uw herinnering,’ zegt John Bengtsson geduldig. ‘Wist u dat Carl Palmcrona dood was toen u aanbelde?’

‘Nee,’ antwoordt ze.

‘Maar u vroeg toch aan commissaris Linna of we hem eraf hadden gehaald?’ vraagt John met enig ongeduld in zijn stem.

‘Dat klopt,’ antwoordt ze.

‘Had u hem soms al dood gezien?’

‘Nee.’

‘Maar verdomme,’ zegt John geïrriteerd. ‘Kunt u niet gewoon vertellen wat u weet? Waarom vroeg u of we hem er al af hadden gehaald? Dat vroeg u immers! Waarom deed u dat als u niet wist dat hij dood was?’

In het rapport had John Bengtsson geschreven dat hij helaas de fout had gemaakt zich te laten provoceren door haar ontwijkende manier van doen en dat ze zich na zijn vloek had gesloten als een oester.

‘Word ik ergens van beschuldigd?’ vraagt ze koel.

‘Nee.’

‘Dan zijn we klaar.’

‘Het zou van grote hulp zijn als...’

‘Meer kan ik me niet herinneren,’ onderbreekt ze hem en ze staat op van haar stoel.

Joona kijkt naar Saga, haar blik richt zich door de voorruit op de voortijlende snelweg en de vrachtwagen voor haar.

‘Ik zit te denken aan het verhoor met de huishoudster,’ zegt Joona.

‘Ik ook,’ zegt ze.

‘John raakte geïrriteerd door haar, vond dat ze zichzelf tegensprak. Hij beweerde dat ze wist dat Palmcrona dood was toen ze aanbelde,’ zegt Joona.

‘Ja,’ antwoordt Saga zonder hem aan te kijken.

‘Maar ze sprak de waarheid want ze wist niet dat hij dood was. Ze vermoedde het, maar ze wist het niet,’ vervolgt Joona. ‘Daarom antwoordde ze nee op zijn veronderstelling.’

‘Edith Schwartz lijkt me een bijzondere vrouw.’

‘Ik denk dat ze iets voor ons probeert te verbergen zonder te hoeven liegen,’ zegt Joona.

46 | De foto

Zowel Joona als Saga betwijfelt of ze iets cruciaals te horen zullen krijgen van huishoudster Edith Schwartz, maar misschien kan ze hen naar de foto leiden en dat zou in dat geval de zaak kunnen afsluiten.

Saga zet de richtingaanwijzer naar rechts aan, verlaat de snelweg en mindert vaart, neemt dan weg 77 naar links, gaat het viaduct onder de snelweg door in de richting van Knivsta, maar slaat algauw een kleine onverharde weg in en rijdt parallel aan de snelweg.

Laag sparrenbos dringt op over braakliggende akkers. De gemetselde rand van een mestput is ingestort en het golfplaten dak hangt scheef.

‘We zouden er nu moeten zijn,’ zegt Saga met een blik op het navigatiesysteem.

Ze rijden langzaam tot aan een roestige slagboom en stoppen. Als Joona uit de auto stapt, hoort hij het verkeer op de snelweg als een doods gedreun.

Twintig meter verderop ziet hij een bungalow van vuilgele baksteen met dichte luiken en eternietplaten met mos op het dak.

Er klinkt een vreemd zoemend geluid terwijl ze het huis naderen.

Saga kijkt naar Joona. Ze verplaatsen zich voorzichtig in de richting van de buitendeur, ineens op hun hoede. Het ritselt even achter het huis en dan horen ze het metalige gesuis weer.

Het geluid komt vlug dichterbij en een grote hond stuift in hun richting. Met open bek en op zijn achterpoten blijft hij op slechts een meter bij Saga vandaan staan. Dan wordt hij achteruitgetrokken, zet zijn voorpoten neer en begint te blaffen. Het is een grote herdershond met een onverzorgde vacht. Hij blaft agressief, schudt met zijn kop en rent zijdelings heen en weer. Nu pas zien ze dat de hond vastzit aan een lange rollijn. Als hij rent glijdt de lijn met een zoemend, ratelend geluid langs een gespannen staalkabel.

De hond draait weer om en vliegt in de richting van Joona, wordt gestopt door de lijn en verend teruggetrokken. Hij blaft onbeheerst maar wordt abrupt stil van een stem die door de muren klinkt.

‘Nils,’ roept een vrouw.

De hond jankt en loopt met zijn staart tussen zijn poten in een cirkel. De vloer kraakt en even later gaat de deur open. De hond verdwijnt achter het huis met het zoemende geluid in zijn kielzog. Edith verschijnt in de deuropening in een pluizige lila ochtendjas en neemt hen op.

‘We willen u graag spreken,’ zegt Joona.

‘Ik heb alles wat ik weet al verteld,’ antwoordt ze.

‘Mogen we binnenkomen?’

‘Nee.’

Joona kijkt langs haar heen het donkere huis in. De hal staat vol pannen en borden, een grijze stofzuigerslang, kleren, schoenen en roestige kreeftenfuiken.

‘We kunnen ook hier blijven staan,’ zegt Saga vriendelijk.

Joona kijkt in zijn aantekeningen en begint zijn ondervraging met het controleren van details uit het proces-verbaal van het verhoor. Het is een routinematige methode om eventuele leugens of misverstanden op te sporen omdat het vaak lastig is details te onthouden die niet waar zijn, die tijdens het verhoor verzonnen zijn.

‘Wat heeft Palmcrona woensdag gegeten?’

‘Kalfsbief in roomsaus,’ antwoordt ze.

‘Met rijst?’ vraagt Joona.

‘Aardappels. Altijd gekookte aardappels.’

‘Hoe laat kwam u donderdag bij Palmcrona’s woning aan?’

‘Om zes uur.’

‘Wat was uw opdracht toen u Palmcrona’s woning donderdag verliet?’

‘Hij gaf me vrij.’

Joona kijkt haar aan en denkt dat het geen zin heeft er langer omheen te draaien.

‘Had Palmcrona de strop woensdag al aan het plafond bevestigd?’

‘Nee,’ antwoordt Edith.

‘Dat heeft u tegen onze collega John Bengtsson gezegd,’ zegt Saga.

‘Nee.’

‘We hebben het hele verhoor opgenomen,’ zegt Saga met ingehouden irritatie, maar zwijgt dan abrupt.

‘Heeft u iets over de strop tegen Palmcrona gezegd?’ vraagt Joona.

‘We spraken niet met elkaar over privéaangelegenheden.’

‘Maar is het niet vreemd een man alleen te laten met een strop aan het plafond?’ vraagt Saga.

‘Ik kon moeilijk blijven om toe te kijken,’ antwoordt Edith met een klein lachje.

‘Nee,’ zegt Saga kalm.

Voor het eerst lijkt Edith goed naar Saga te kijken. Ongegeneerd laat ze haar blik over Saga’s elfenhaar met bonte linten glijden, over het onopgemaakte gezicht, de gebleekte spijkerbroek en de gymschoenen.

‘Maar ik kan het niet rijmen,’ zegt Saga vermoeid. ‘U zei tegen onze collega dat u de strop woensdag heeft gezien, maar zonet, toen ik ernaar vroeg, zei u het tegenovergestelde.’

Joona kijkt in zijn notitieboekje en ziet wat hij een minuut geleden heeft opgeschreven toen Saga vroeg of Palmcrona de strop woensdag al had bevestigd.

‘Mevrouw Schwartz,’ zegt Joona, ‘ik denk dat ik begrijp wat u zegt.’

‘Mooi,’ antwoordt ze zacht.

‘Op de vraag of Palmcrona de strop woensdag al had bevestigd, antwoordde u nee omdat hij niet degene was die dat heeft gedaan.’

De oude vrouw kijkt hem met een harde blik aan en zegt dan nors: ‘Hij heeft het geprobeerd, maar het lukte niet, zijn rug was te stijf na de operatie van afgelopen winter... Dus vroeg hij mij het te doen.’

Het wordt weer stil. De bomen staan onbeweeglijk in de verstilde zonneschijn.

‘Dus u heeft woensdag de waslijn met de strop aan de lamphaak vastgeknoopt?’ vraagt Joona.

‘Hij heeft de knoop voorbereid en hield de trap vast terwijl ik naar boven klom.’

‘Daarna heeft u de trap weggezet, bent u verdergegaan met de dagelijkse bezigheden en woensdagavond na de afwas naar huis gegaan,’ zegt Joona.

‘Ja.’

‘U kwam ’s ochtends terug,’ vervolgt hij. ‘Ging zoals gewoonlijk naar binnen en maakte zijn ontbijt klaar.’

‘Wist u of hij zich toen al had verhangen?’ vraagt Saga.

‘Ik had in de kleine salon gekeken,’ antwoordt Edith.

Iets wat op een boosaardig lachje lijkt glijdt in een fractie van een seconde over haar gesloten gezicht.

‘U heeft al verteld dat Palmcrona ontbeet zoals gewoonlijk, maar ook die ochtend ging hij niet naar zijn werk.’

‘Hij zat minstens een uur in de muziekkamer.’

‘Naar muziek te luisteren?’

‘Ja.’

‘Vlak voor de lunch voerde hij een kort telefoongesprek,’ zegt Saga.

‘Ik weet het niet, hij was in zijn werkkamer en de deur was dicht, maar voordat hij aan tafel ging en de gepocheerde zalm at, vroeg hij me een taxi te bestellen voor twee uur.’

‘Hij moest naar het vliegveld Arlanda,’ zegt Joona.

‘Ja.’

‘Om tien voor twee kreeg hij een telefoontje?’

‘Ja, hij had zijn jas al aan en nam op in de hal.’

‘Kon u horen wat hij zei?’ vraagt Saga.

Edith blijft roerloos staan, pulkt aan haar pleister en legt dan haar hand op de deurkruk.

‘Het is geen nachtmerrie om te sterven,’ zegt ze zacht.

‘Ik vroeg of u heeft gehoord wat hij zei,’ zegt Saga.

‘Excuseer me,’ zegt Edith kortaf en ze trekt de deur dicht.

‘Wacht,’ zegt Joona.

De deur stokt en ze kijkt hem aan door de kier, zonder de deur verder te openen.

‘Heeft u Palmcrona’s post van vandaag al gesorteerd?’ vraagt Joona.

‘Natuurlijk.’

‘Haal alles wat geen reclame is,’ zegt Joona.

Ze knikt, gaat het huis binnen, doet de deur achter zich dicht en keert even later terug met een blauwe plastic teil vol post.

‘Dank u,’ zegt Joona en hij pakt de teil aan.

Ze doet de deur dicht en draait hem op slot. Na een paar seconden begint de rollijn van de hond weer te zoemen. Ze horen het agressieve geblaf achter zich terwijl ze terugkeren naar de auto en instappen.

Saga start de motor, schakelt en keert de auto. Joona trekt een paar latex handschoenen aan, bladert door de brieven in de teil, pakt een witte envelop met handgeschreven adres, opent hem en trekt voorzichtig de foto eruit die al minstens twee mensen het leven heeft gekost.

47 | De vierde persoon

Saga Bauer rijdt de berm in en stopt. Het hoge gras in de greppel buigt zich naar het raam. Joona Linna zit volkomen stil naar de foto te kijken.

Iets overschaduwt de bovenkant van de afbeelding, maar verder is hij ongelooflijk scherp. Waarschijnlijk hield iemand de camera verborgen en is de foto in het geheim genomen.

Op de foto staan vier personen in een ruime loge in een concertzaal; het zijn drie mannen en een vrouw. Hun gezichten zijn goed zichtbaar en duidelijk. Slechts een van hen zit afgewend, maar gaat niet helemaal schuil.

In een koeler staat champagne en de tafel is gedekt zodat ze kunnen eten en praten terwijl ze naar de muziek luisteren.

Joona herkent onmiddellijk Carl Palmcrona met het spitse champagneglas in zijn hand en Saga identificeert twee van de drie anderen.

‘Dat is Raphael Guidi, de wapenhandelaar die in de afpersingsmail wordt genoemd,’ zegt ze wijzend op een kalende man. ‘En degene die afgewend zit is Pontus Salman, directeur van Silencia Defence.’

‘Wapens,’ zegt Joona zacht.

‘Silencia Defence is een gerenommeerd bedrijf.’

In de schijnwerpers op het podium achter de personen in de privéloge is een strijkkwartet zichtbaar, twee violen, een altviool en een cello. De musici zijn allemaal mannen. Ze zitten in een halve cirkel naar elkaar toe, met rustige, aandachtige gezichten. Er valt niet uit op te maken of hun oogleden geloken of dicht zijn, of hun blik op de noten rust of dat ze hun ogen gesloten hebben om naar de verschillende partijen te luisteren.

‘Wie is de vierde persoon, die vrouw?’ vraagt Joona.

‘Ik kom er zo op,’ antwoordt Saga nadenkend. ‘Ik herken haar, maar... Incredible...’

Saga zwijgt en laat haar blik op het gezicht van de vrouw rusten.

‘We moeten achterhalen wie ze is,’ zegt Joona.

‘Ja.’

Saga start de auto en op het moment dat ze de rijbaan op draait weet ze het.

‘Agathe al-Haji,’ zegt ze vlug. ‘Ze is militair adviseur van president Omar al-Bashir.’

‘Sudan,’ zegt Joona.

‘Ja.’

‘Hoe lang is ze zijn adviseur al?’ vraagt Joona.

‘Vijftien jaar, misschien langer, ik weet het niet precies meer.’

‘Wat betekent die foto dus?’

‘Ik weet het niet, niets, ik bedoel... het is niet vreemd dat deze vier elkaar ontmoeten en de mogelijkheden bespreken om zaken te doen,’ legt Saga uit. ‘Integendeel. Zo’n soort ontmoeting hoort erbij. Het kan een eerste stap zijn. Je ontmoet elkaar, vertelt over je plannen en vraagt Carl Palmcrona eventueel om een verklaring van geen bezwaar.’

‘En een verklaring van geen bezwaar betekent dat de isg waarschijnlijk een definitieve exportvergunning zal afgeven?’

‘Precies, het is een indicatie.’

‘Exporteert Zweden normaal gesproken oorlogsmaterieel naar Sudan?’ vraagt Joona.

‘Nee, volgens mij niet,’ antwoordt ze. ‘We moeten bij iemand informeren die deze regio in zijn pakket heeft. Er staat me bij dat China en Rusland de grootste exporteurs zijn, maar of dat nog steeds zo is? Want in 2005 werd het vrede in Sudan en ik neem aan dat de markt toen volledig is opengegaan.’

‘Dus wat betekent deze foto eigenlijk? Waarom leidt hij ertoe dat Carl Palmcrona zelfmoord pleegt? Ik bedoel, het enige wat eruit blijkt is dat hij deze mensen in een loge heeft ontmoet.’

Zwijgend rijden ze over de stoffige snelweg in zuidelijke richting terwijl Joona de foto bestudeert, hem omkeert, naar het afgescheurde hoekje kijkt en nadenkt.

‘Dus de foto zelf is absoluut niet gevaarlijk?’ vraagt hij.

‘Nee, in mijn ogen niet.’

‘Heeft Palmcrona zich van het leven beroofd omdat hij besefte dat degene die de foto heeft genomen een geheim gaat onthullen? Is de foto soms alleen maar een waarschuwing? Zijn Penelope en Björn misschien belangrijker dan de foto?’

‘We weten verdomme helemaal niks.’

‘Jawel, we weten wel iets,’ zegt Joona. ‘Het probleem is dat we er niet in slagen de stukjes die we gevonden hebben, samen te voegen. We kunnen nog steeds alleen maar gissen naar de opdracht van de probleemoplosser, maar het lijkt erop dat hij deze foto heeft gezocht om hem te vernietigen en dat hij Viola Fernandez heeft gedood in de veronderstelling dat ze Penelope was.’

‘Penelope kan de fotograaf zijn,’ zegt Saga. ‘Waarschijnlijk is dat zo, maar alleen haar doden was niet genoeg voor hem.’

‘Exact, dat is precies wat ik net dacht. We weten niet wat er eerst komt... Is de foto een link naar de fotograaf, die als de echte dreiging wordt beschouwd? Of is de fotograaf een link naar de foto, die als de echte dreiging wordt beschouwd?’

‘Het eerste doel van de probleemoplosser was het appartement van Björn.’

Ze zitten een halfuur zwijgend naast elkaar en zijn bijna bij het politiebureau in Kungsholmen als Joona weer naar de foto kijkt. De vier personen in de loge, het eten, de vier musici op het podium achter hen, de instrumenten, het zware gordijn, de champagnefles, de flutes.

‘Ik kijk naar de foto,’ zegt Joona. ‘Ik zie vier gezichten... en ik denk dat een van de mensen in de loge achter de moord op Viola Fernandez zit.’

‘Ja,’ antwoordt Saga. ‘Palmcrona is dood, dus die kunnen we uitsluiten. Dan blijven er nog drie over... en twee van hen kunnen we niet verhoren, die vallen buiten onze bereik.’

‘We moeten met Pontus Salman praten,’ zegt Joona kort.

‘Zullen we hem ophalen voor verhoor?’

48 | De bruidskroon

Het is lastig om iemand van Silencia Defence ab te pakken te krijgen. Alle beschikbare telefoonnummers zijn verschillende ingangen tot dezelfde doolhof van keuzemenu’s en ingesproken informatie. Maar uiteindelijk vindt Saga een opening door het cijfer 9 en een sterretje te kiezen om in persoonlijk contact te komen met de verkoper van het bedrijf. Ze wordt doorverbonden met de secretaresse van de verkoper, negeert de vragen en legt gewoon uit waarom ze belt. De secretaresse valt eerst stil en legt dan uit dat Saga verkeerd verbonden is en dat het telefonisch spreekuur al voorbij is.

‘Ik verzoek u morgen tussen negen en elf terug te bellen en...’

‘Zorg ervoor dat Pontus Salman weet dat hij vandaag om twee uur bezoek van de Säpo kan verwachten,’ onderbreekt Saga haar met stemverheffing.

Het voorzichtige getik van de toetsen van een computer is hoorbaar.

‘Helaas,’ zegt de secretaresse na een poosje. ‘Hij zit de hele dag in vergadering.’

‘Niet om twee uur,’ zegt Saga vriendelijk.

‘Jawel, hier staat dat hij...’

‘Want dan praat hij met mij,’ kapt ze de secretaresse af.

‘Ik zal uw verzoek overbrengen.’

‘Hartelijk dank,’ beëindigt Saga het gesprek en ze kijkt Joona aan over de tafel.

‘Twee uur?’ vraagt hij.

‘Ja.’

‘Tommy Kofoed wil de foto bekijken,’ zegt Joona. ‘We zien elkaar na de lunch op zijn kamer voor we naar Pontus Salman gaan.’

Terwijl Joona met Disa luncht, bewerken de technisch rechercheurs van de rijksrecherche de foto.

Het gezicht van een van de vier personen in de loge wordt onherkenbaar gemaakt.

*

Disa glimlacht bij zichzelf als ze het bakje uit de rijstkoker haalt. Ze geeft het aan Joona en kijkt toe terwijl hij zijn handen bevochtigt om te testen of de rijst voldoende is afgekoeld zodat hij er kleine kussentjes van kan maken.

‘Wist je dat Södermalm een eigen Calvarieberg had?’ vraagt ze.

‘Een Calvarieberg? Is dat niet een...’

‘Een Golgotha,’ knikt Disa terwijl ze Joona’s keukenkastjes opent, twee glazen vindt en in het ene witte wijn en in het andere water schenkt.

Disa’s gezicht oogt ontspannen. De lentesproeten hebben zich verdiept en haar warrige haar hangt in een losse vlecht in haar nek. Joona spoelt zijn handen af en pakt een schone keukenhanddoek. Disa gaat voor hem staan en slaat haar armen om zijn hals. Joona beantwoordt haar omhelzing. Hij legt zijn gezicht tegen haar hoofd, ademt haar geur in en voelt tegelijkertijd haar warme handen zijn rug en nek strelen.

‘Kunnen we het niet proberen?’ fluistert ze. ‘Wat vind jij?’

‘Jawel,’ antwoordt hij zacht.

Ze houdt hem heel stevig vast en vervolgens maakt ze zich los uit zijn armen.

‘Soms ben ik zo kwaad op je,’ mompelt ze en ze keert hem haar rug toe.

‘Disa, ik ben die ik ben, maar ik...’

‘Het is goed dat we niet samenwonen,’ onderbreekt ze hem en ze loopt de keuken uit.

Hij hoort dat ze zich opsluit in de badkamer en vraagt zich af of hij haar achterna moet gaan, of hij moet aankloppen, maar hij weet dat ze even met rust gelaten wil worden. Hij besluit door te gaan met het eten. Hij neemt een stukje vis, legt het voorzichtig in zijn handpalm en smeert er een streepje wasabi op.

Na een paar minuten gaat de badkamerdeur open en Disa keert terug naar de keuken, staat in de deuropening en kijkt toe terwijl hij bezig is met de sushi.

‘Weet je nog,’ zegt Disa met een lach in haar stem, ‘dat je moeder altijd de zalm van de sushi haalde om die te bakken voordat ze hem teruglegde op de rijst?’

‘Ja.’

‘Zal ik de tafel dekken?’ vraagt Disa.

‘Graag.’

Disa neemt borden en eetstokjes mee naar de woonkamer, blijft even staan bij het raam en kijkt neer op de Wallingatan. In een groepje bomen glanzen lichtgroene zomerblaadjes. Haar blik dwaalt over de gezellige wijk bij het Norra Bantorget waar Joona Linna nu een jaar woont.

Ze dekt de nevelwitte eettafel, loopt terug naar de keuken en neemt een slok wijn. Het krisperige, dat in feite veroorzaakt wordt door de kou, heeft hij verloren. Ze onderdrukt een sterke impuls om op de gelakte houten vloer te gaan zitten en te vragen of ze niet op de grond kunnen eten, met hun handen, als kinderen, onder tafel.

‘Ik ben uitgenodigd,’ zegt ze in plaats daarvan.

‘Uitgenodigd?’

Ze knikt met een vluchtig gevoel een beetje gemeen te willen zijn en toch ook niet.

‘Vertel,’ zegt Joona kalm terwijl hij het blad met sushi naar de tafel brengt.

Disa pakt haar glas weer en zegt luchtig: ‘O, iemand van het museum vraagt al een halfjaar of ik een keer met hem uit eten ga.’

‘Doet men dat tegenwoordig nog? Een dame uit eten vragen?’

Disa lacht scheef.

‘Ben je jaloers?’

‘Ik weet het niet, een beetje,’ zegt Joona en hij loopt naar haar toe. ‘Het is leuk om uit eten gevraagd te worden.’

‘Ja.’

Disa haalt haar vingers stevig door zijn dikke haar.

‘Is hij knap?’ vraagt Joona.

‘Ja, best wel.’

‘Mooi.’

‘Maar ik wil niet met hem uit,’ glimlacht Disa.

Joona antwoordt niet, hij staat doodstil met zijn gezicht afgewend.

‘Je weet wat ik wil,’ zegt Disa teder.

Zijn gezicht is plotseling wonderlijk bleek, ze ziet dat er zweetdruppels op zijn voorhoofd parelen. Langzaam heft hij zijn blik naar haar op en er is iets met zijn ogen, ze zijn zwart, hard en ravijndiep.

‘Joona? We vergeten het,’ zegt ze gauw. ‘Sorry...’

Joona opent zijn mond om iets te zeggen, hij doet een pas in haar richting maar dan begeven zijn benen het opeens.

‘Joona,’ roept Disa en ze gooit per ongeluk haar glas van tafel.

Ze zakt naast hem op de grond, houdt hem vast en fluistert dat het zo weer over gaat.

Na een poosje trekt er iets over Joona’s gezicht, de uitdrukking van pijn wordt geleidelijk minder, sluier voor sluier.

Disa veegt de glasscherven op en vervolgens gaan ze zwijgend aan tafel.

‘Je neemt je medicijnen niet,’ zegt ze na een tijdje.

‘Ik word er slaperig van. Ik moet kunnen nadenken, het is momenteel belangrijk dat ik volkomen helder kan denken.’

‘Je hebt beloofd dat je ze zou innemen.’

‘Dat ga ik ook doen.’

‘Het is gevaarlijk, dat weet je,’ fluistert ze.

‘Ik begin ermee zodra ik deze zaak heb opgelost,’ legt hij uit.

‘En als je ’m niet oplost?’

*

Vanuit de verte lijkt het Nordiska Museum op een souvenir gesneden uit ivoor, maar in werkelijkheid is het gebouwd van zandsteen en kalksteen. Een sierlijke renaissancedroom met veel tinnen en torentjes. Het museum was bedoeld als eerbetoon aan de soevereiniteit van de Noordse volken, maar toen het in 1907 op een regenachtige dag werd ingewijd, was de unie met Noorwegen ontbonden en lag de koning op sterven.

Joona loopt snel door de enorme museumhal en pas als hij de trappen beklommen heeft blijft hij staan, concentreert zich, kijkt lange tijd naar de grond en loopt dan langzaam langs de verlichte vitrines. Niets vangt zijn blik. Joona loopt er gewoon langs, ingekapseld door herinneringen en gemis.

De suppoost heeft al een stoel voor hem klaargezet bij de vitrine.

Joona Linna gaat zitten en bestudeert de Samische bruidskroon met acht punten, als twee verklonken handen. Hij glanst zacht gloeiend in het licht achter het dunne glas. Joona hoort een stem vanbinnen, hij ziet een gezicht naar hem glimlachen terwijl hij achter het stuur zit op die dag dat het geregend had en de zon fonkelt in de plassen op straat alsof ze ondergronds branden. Hij draait zich om naar de achterbank om te controleren of Lumi goed vastzit.

De bruidskroon lijkt gemaakt van lichte twijgen, leer of gevlochten haar. Hij bekijkt haar gelofte van liefde en vreugde en denkt aan de ernstige mond van zijn vrouw, het zandkleurige haar dat over haar gezicht viel.

‘Hoe gaat het ermee?’

Joona kijkt verbaasd naar de suppoost. Hij werkt hier al jaren. Een man van middelbare leeftijd met baardstoppels en kapot gewreven ogen.

‘Ik weet het eigenlijk niet,’ mompelt hij terwijl hij opstaat.

Als hij het museum verlaat, blijft de herinnering aan Lumi’s kleine hand in zijn lichaam achter als een gemis. Hij had zich alleen maar omgedraaid om te controleren of ze goed vastzat en ineens voelde hij haar hand zijn vingers aanraken.

49 | Het vage gezicht

Joona Linna en Saga Bauer zijn met de auto onderweg naar het hoofdkantoor van Silencia Defence om met Pontus Salman te praten. Ze hebben de foto bij zich die door de tr van de rijksrecherche bewerkt is. Zwijgend rijden ze zuidwaarts over weg 73, die als een smerig spoor naar Nynäshamn leidt.

Twee uur geleden had Joona de scherpe foto van de vier personen in de loge bekeken: Raphaels kalme gezicht, zijn dunne haar; Palmcrona’s weke glimlach, het metalen montuur; Pontus Salman met zijn welgemanierde, jongensachtige uiterlijk en Agathe al-Haji met gerimpelde wangen en een intelligente, zware blik.

‘Ik kreeg een idee,’ zei Joona langzaam terwijl hij Saga’s blik ontmoette. ‘Ik dacht als we de kwaliteit van de foto zouden verslechteren en hem zo bewerken dat Pontus Salman niet meer herkenbaar is...’

Hij zweeg en vervolgde in gedachten de redenering.

‘Wat bereiken we daarmee?’ vroeg Saga.

‘Hij weet niet dat wij een scherp origineel hebben – toch?’

‘Dat kan hij niet weten, hij gaat er vast van uit dat we er alles aan hebben gedaan om de kwaliteit van de foto te verbeteren en niet andersom.’

‘Precies, we hebben alles gedaan om de vier personen op de foto te kunnen identificeren, maar dat is maar bij drie gelukt, want de vierde zit een beetje afgewend en zijn gezicht is veel te vaag.’

‘Je bedoelt dat we hem de gelegenheid geven te liegen,’ zei Saga vlug. ‘Te zeggen dat hij er niet bij was, dat hij Palmcrona, Agathe al-Haji en Raphael niet heeft ontmoet.’

‘Want als hij ontkent dat hij aanwezig was, dan is de ontmoeting zelf een gevoelige kwestie.’

‘En als hij begint te liegen, dan hebben we hem.’

Vlak na Handen slaan ze af naar de Jordbrolänken en rijden een industrieterrein omringd door een rustig bos op.

Het hoofdkantoor van Silencia Defence is een matgrijs, onpersoonlijk gebouw van beton, met een steriel, bijna kuis uiterlijk.

Joona bekijkt het enorme gebouw, zijn blik glijdt langzaam over de zwarte ramen met getint glas, en hij denkt weer aan de foto van de vier personen in de loge, de foto die een keten van geweld heeft veroorzaakt, die een vermoord meisje en een diep rouwende moeder achterliet. Mogelijk zijn ook Penelope Fernandez en Björn Almskog dood vanwege de foto. Hij stapt uit de auto en zijn kaken spannen zich als hij eraan denkt dat Pontus Salman, een van degenen op de raadselachtige foto, zich nu in dit gebouw bevindt.

Er zijn kopieën van de foto gemaakt en het origineel is naar het gerechtelijk laboratorium in Linköping gestuurd. Tommy Kofoed heeft een kopie zo bewerkt dat hij er oud en sleets uitziet. Een hoekje ontbreekt en op de andere hoeken zitten restjes plakband. Kofoed heeft ervoor gezorgd dat het gezicht en een hand van Pontus Salman wazig zijn en lijken te bewegen op het moment dat de foto wordt genomen.

Salman zal denken dat hij – uitgerekend hij – het geluk had wazig, onherkenbaar op de foto te staan, denkt Joona. Er is niets wat hem kan koppelen aan de ontmoeting van Raphael Guidi, Carl Palmcrona en Agathe al-Haji. Hij hoeft alleen maar te ontkennen dat hij het is om niet gelinkt te worden aan deze ontmoeting. Het is zelfs niet strafbaar om jezelf niet te herkennen op een wazige foto, en je niet te herinneren dat je bepaalde personen hebt ontmoet.

Joona loopt naar de ingang.

Maar als hij ontkent, dan weten we dat hij liegt, dat hij iets geheim wil houden.

De lucht is drukkend warm en benauwd.

Saga knikt Joona ernstig toe als ze door de glanzende, zware deuren naar binnen gaan.

En als Salman begint te liegen, denkt Joona, dan zullen we zorgen dat hij blijft liegen tot hij zich vast heeft gekletst.

Ze komen in een grote, kille receptie.

Als Pontus Salman naar de foto kijkt en beweert dat hij de persoon niet kan identificeren, dan zeggen we dat het jammer is dat hij ons niet kan helpen, vervolgt Joona zijn gedachten. We maken aanstalten om te vertrekken, maar bedenken ons en vragen hem nog een laatste keer met een vergrootglas naar de foto te kijken. De tr heeft een zegelring aan de hangende hand zichtbaar gelaten. We vragen Pontus Salman of hij de kleding toevallig herkent, de schoenen of de ring aan de pink. Dat moet hij dan natuurlijk ook ontkennen en zijn overduidelijke leugens zullen voldoende aanleiding zijn om hem voor verhoor mee te nemen naar het bureau, voldoende aanleiding om hem onder druk te zetten.

Achter de receptie glanst een rood embleem met de naam van het bedrijf en een slangachtig logo met runetekens erin.

‘Hij vocht zolang hij wapens had,’ zegt Joona.

‘Kun jij runen lezen?’ vraagt Saga sceptisch.

Joona wijst naar het bordje met de vertaling en richt zich dan tot de receptionist, een bleke man met dunne, droge lippen.

‘Pontus Salman,’ zegt Joona kortaf.

‘Hebben jullie een afspraak met hem?’

‘Om twee uur,’ zegt Saga.

De receptionist kijkt in zijn papieren, bladert en leest.

‘Ja, inderdaad,’ zegt hij zacht en kijkt dan op. ‘Pontus Salman heeft afgezegd.’

‘Dat bericht heeft ons niet bereikt,’ zegt Saga. ‘We hebben zijn hulp nodig om...’

‘Het spijt me heel erg.’

‘Bel hem en zeg dat het een misverstand is,’ zegt Saga.

‘Ik zal hem bellen, maar ik denk niet... want hij zit in vergadering.’

‘Op de vierde verdieping,’ vult Joona aan.

‘Vijfde,’ antwoordt de receptionist automatisch.

Saga neemt plaats in een fauteuil. De zon breekt door de grote ramen naar binnen en verspreidt zich als vuur door haar haar. Joona blijft staan terwijl de receptionist de telefoon tegen zijn oor legt en een nummer op de computer markeert. De telefoon gaat vaak over en de receptionist schudt spijtig zijn hoofd.

‘Laat maar,’ zegt Joona plotseling. ‘We gaan hem verrassen.’

‘Verrassen?’ herhaalt de receptionist met een onzekere blik.

Joona loopt gewoon naar de glazen deur die naar de gang leidt en opent hem.

‘Je hoeft ons niet aan te melden,’ zegt hij glimlachend.

Een wolk van rode vlekjes verschijnt op de wangen van de jonge receptionist. Saga staat op uit de fauteuil en loopt achter Joona aan.

‘Wacht,’ probeert de man. ‘Ik zal proberen of...’

Ze lopen de gang door, stappen de klaarstaande lift in en drukken op 5. De deuren gaan dicht en geluidloos worden ze naar boven vervoerd.

Als de liftdeuren opengaan, staat Pontus Salman hen op te wachten. Salman is een veertiger met iets vermoeids in zijn gezicht, in zijn mimiek.

‘Kom verder,’ zegt hij op gedempte toon.

‘Dank u,’ antwoordt Joona.

Pontus Salman neemt hen op.

‘Een commissaris en een sprookjesprinses,’ constateert hij.

Terwijl ze achter hem aan lopen door een lange gang neemt Joona in gedachten nogmaals de val door, hoe ze afgesproken hebben de foto met het wazige gezicht te presenteren.

Joona voelt een koude rilling over zijn rug lopen – alsof Viola Fernandez uitgerekend nu haar ogen in het koelvak op Pathologie opent en hem verwachtingsvol aankijkt.

De ramen in de gang zijn donker getint en creëren een gevoel van tijdloosheid. De directiekamer is heel groot, met een bureau van olmenhout en een lichtgrijze zithoek rond een tafel van zwart glas.

Ze nemen ieder in een fauteuil plaats. Pontus Salman glimlacht vreugdeloos, zet zijn vingertoppen tegen elkaar en vraagt dan: ‘Waar gaat het over?’

‘Weet u dat Carl Palmcrona van de isg overleden is?’ vraagt Saga.

Salman knikt een paar keer.

‘Zelfmoord, heb ik gehoord.’

‘Het onderzoek is nog niet afgesloten,’ zegt Saga vriendelijk. ‘We zijn bezig met een foto die we hebben gevonden, we willen graag de personen naast Palmcrona identificeren.’

‘Drie staan er duidelijk op, maar de vierde is heel onscherp,’ zegt Joona.

‘We willen dat u uw medewerkers ernaar laat kijken, misschien herkent iemand hem. Zijn ene hand bijvoorbeeld is scherp.’

‘Aha,’ zegt Salman en hij tuit zijn lippen.

‘Misschien kan iemand uit de context opmaken wie het is,’ vervolgt Saga. ‘Het is in elk geval het proberen waard.’

‘We hebben het al bij Patria en Saab Bofors Dynamics geprobeerd,’ zegt Joona. ‘Maar daar heeft niemand de persoon herkend.’

Op het vermoeide gezicht van Pontus Salman staat geen enkele emotie te lezen. Joona vraagt zich af of hij pillen slikt om zich rustig en zelfverzekerd te voelen. Hij heeft een merkwaardig levenloze blik, een gebrek aan contact tussen mimiek en gevoel, een ontwijkende kern die de indruk geeft van volstrekte afwezigheid.

‘Jullie vinden het blijkbaar belangrijk,’ zegt Salman en hij slaat zijn benen over elkaar.

‘Ja,’ antwoordt Saga.

‘Mag ik die bijzondere foto eens zien?’ vraagt Pontus Salman op die luchtige, onpersoonlijke toon.

‘Behalve Palmcrona hebben we wapenhandelaar Raphael Guidi geïdentificeerd,’ licht Joona toe. ‘En Agathe al-Haji, de militair adviseur van president Al-Bashir... maar wie die vierde persoon is weet niemand.’

Joona maakt de map open en overhandigt de foto in het plastic hoesje. Saga wijst op de wazige figuur aan de zijkant van de loge. Joona ziet haar oplettende blik, hoe ze zich concentreert om elke zenuwtrekking, elke trilling bij Salman te registreren als hij liegt.

Salman bevochtigt nogmaals zijn lippen, hij trekt wit weg, glimlacht dan, tikt op de foto en zegt: ‘Maar dat ben ik!’

‘U?’

‘Ja,’ lacht hij zodat zijn kinderlijke voortanden zichtbaar worden.

‘Maar...’

‘We hebben elkaar in Frankfurt ontmoet,’ vervolgt hij met een tevreden glimlach. ‘We luisterden naar een prachtig concert... Al weet ik niet meer wat ze speelden, Beethoven geloof ik...’

Joona probeert de plotse bevestiging te bevatten en kucht even.

‘Weet u het heel zeker?’

‘Ja,’ antwoordt Salman.

‘Dan is dat raadsel opgelost,’ zegt Saga op hartelijke toon die hun misrekening geenszins verraadt.

‘Misschien moet ik een baantje bij de Säpo zoeken,’ grapt Salman.

‘Mag ik vragen wat voor bijeenkomst het was?’ zegt Joona.

‘Vanzelfsprekend,’ lacht Salman en hij kijkt Joona aan. ‘Deze foto is gemaakt in het voorjaar van 2008, we bespraken een zending munitie voor Sudan. Agathe al-Haji onderhandelde uit naam van hun regering. De regio moest gestabiliseerd worden na de vrede in 2005. De onderhandelingen waren behoorlijk vergevorderd, maar al het werk ging in rook op door wat er in het voorjaar van 2009 gebeurde. We waren geschokt, tja, dat begrijpen jullie... En na die tijd hebben we uiteraard geen contact meer gehad met Sudan.’

Joona kijkt naar Saga omdat hij geen flauw idee heeft wat er in het voorjaar van 2009 is gebeurd. Haar gezicht staat volkomen neutraal en hij besluit er niet naar te vragen.

‘Hoe vaak zijn jullie samengekomen?’ vraagt Joona.

‘Het is bij deze ene gebleven,’ antwoordt Salman. ‘Dus het is opmerkelijk dat de directeur van de isg een glas champagne accepteert.’

‘Vindt u?’ vraagt Saga.

‘Er viel immers niets te vieren... maar misschien had hij dorst,’ glimlacht Salman.

50 | De schuilplaats

Penelope en Björn weten niet hoe lang ze zich stilletjes schuil hebben gehouden in de diepe rotsspleet. Tot aan de tweede nacht zaten ze in elkaar gedoken in de schaduw onder de stam van een geknakte den.

Ze waren niet meer in staat om te vluchten, hun lichamen waren op van vermoeidheid, en ze hadden om de beurt geslapen en de wacht gehouden.

Eerder had de achtervolger elke stap die ze gezet hadden voorzien, maar nu was het gevoel van zijn directe aanwezigheid verdwenen, hij was al opvallend lang stil. Dat zuigende gevoel langs je rug, het ijzingwekkende idee dat er iemand vlak achter je aan rent, was verdwenen toen ze de weg die naar de bebouwing leidde hadden verlaten, toen ze de onvoorspelbare keuze hadden gemaakt om terug te keren naar het bos, weg van de mensen en het vasteland.

Penelope weet niet zeker of het gelukt is een bericht op de voicemail van haar moeder in te spreken.

Maar iemand moet Björns boot binnenkort toch vinden, denkt ze. En dan gaat de politie wel op zoek.

Het enige wat ze hoeven doen is zich schuilhouden zodat de achtervolger hen niet vindt.

Het ronde bergplateau is bedekt met groen mos, maar in de spleet is de rots kaal en op verschillende plekken sijpelt helder water door.

Ze hebben het water opgelikt en zich weer verborgen in de schaduw. Het is een heel warme dag geweest, ze hebben doodstil naar lucht zitten happen, maar tegen de avond, als de warme zon overschaduwd wordt door de bomen, slapen ze weer.

Dromen en sluimerende herinneringen lopen door elkaar in Penelopes hoofd. Ze hoort Viola Altijd is Kortjakje ziek spelen op haar kwartviool met plakkertjes om de vingerzetting te markeren, en ze ziet hoe ze zich opmaakt met roze oogschaduw en haar wangen naar binnen zuigt voor de spiegel.

Penelope hapt heftig naar adem als ze wakker wordt.

Björn zit met zijn armen om zijn knieën geslagen te trillen.

Als de derde nacht verbleekt, houden ze het niet langer uit, ze hebben zo’n honger en zijn zo verzwakt dat ze de schuilplaats verlaten.

Het is bijna ochtend als Björn en Penelope de waterkant bereiken. Rode zonnestralen worden als gloeiende strepen opgevangen aan de randen van de lange wolkensluiers. Het water is zo glad als een spiegel in de ochtendschemering. Twee knobbelzwanen dobberen naast elkaar, ze glijden stilletjes weg van de oever met langzaam peddelende poten.

Björn steekt zijn hand uit om Penelope het water in te helpen. Zijn knieën begeven het plotseling van vermoeidheid, hij wankelt, glijdt uit, zoekt steun bij een steen en komt weer overeind. Penelope staart leeg voor zich uit terwijl ze haar schoenen uittrekt, ze aan elkaar knoopt en om haar nek hangt.

‘Kom,’ fluistert Björn. ‘Gewoon zwemmen, niet nadenken, gewoon doen.’

Penelope wil hem vragen te wachten, ze weet niet zeker of ze het wel kan, maar hij loopt het water al in. Ze rilt en kijkt naar het eiland aan de overkant, verder de Stockholmse scherenkust in.

Ze waadt achter hem aan, voelt het koude water haar kuiten en bovenbenen omklemmen. De bodem is stenig en glad, het wordt algauw diep. Ze heeft geen tijd om te aarzelen en laat zich in het water zakken, achter Björn aan.

Met zere armen en zware kleren begint ze naar de overkant te zwemmen. Björn is al ver voor haar uit.

Het is inspannend, elke slag lijkt ondraaglijk, haar spieren willen rusten.

Het eiland Kymmendö ligt als een zandbank in de verte voor haar. Ze trappelt met haar vermoeide benen, vecht door om boven water te blijven. Plotseling wordt ze verblind door de eerste zonnestralen boven de bomen, ze prikken in haar ogen en ze stopt met zwemmen. Ze heeft geen kramp, maar haar armen kunnen niet meer, ze begeven het gewoon. Het duurt niet langer dan een paar luttele seconden, maar toch trekken haar natte kleren haar onder water. Dan gehoorzamen haar armen haar weer en als ze bovenkomt en naar lucht hapt is ze heel bang, adrenaline wordt door haar lichaam gepompt, ze ademt snel en is haar gevoel voor richting kwijt, ziet alleen maar zee om zich heen. Vertwijfeld begint ze te watertrappelen en draait rondjes, ze weerhoudt zichzelf ervan te schreeuwen en uiteindelijk krijgt ze Björns deinende hoofd in de gaten, vlak boven het wateroppervlak, vijftig meter verderop. Penelope zwemt verder, maar ze weet niet of ze het eiland zal halen.

De schoenen rond haar nek hinderen de zwemslagen, ze probeert ze kwijt te raken maar ze blijven hangen aan het kruisje om haar nek. Dan breekt het dunne kettinkje en haar kruisje verdwijnt samen met de schoenen in het water.

Ze zwemt verder, voelt het harde bonzen van haar hart in haar lichaam, ziet vaag hoe Björn in de verte aan land kruipt.

Ze krijgt water in haar ogen en daarna ziet ze Björn op het strand staan. Hij speurt naar haar terwijl hij zich zou moeten verstoppen. Hun achtervolger kan op dit moment op de noordelijke oever van Ornö zijn, hij kan ergens achter ze staan en het gebied met een verrekijker afzoeken.

Penelopes bewegingen worden langzamer en zwakker, ze voelt de zwaarte en de traagheid in haar benen als het melkzuur zich in haar bovenbeenspieren verspreidt. Het is heel moeilijk om nog te zwemmen, het laatste stukje lijkt onhaalbaar. Björns ogen staan bang, hij waadt haar tegemoet als ze de oever nadert. Ze staat op het punt het weer op te geven, maar doet een paar slagen en nog een paar en dan voelt ze grond onder haar voeten. Björn staat in het water, hij pakt haar hand en trekt haar naar zich toe, sleept haar mee het stenige zandstrand op.

‘We moeten ons verstoppen,’ hijgt ze.

Hij helpt haar tussen de sparren, ze heeft geen gevoel meer in haar benen en voeten, ze heeft het zo koud dat ze beeft. Ze lopen dieper het bos in en blijven pas staan als ze niet meer te zien zijn vanaf zee. Doodmoe laten ze zich vallen op het mos met bosbessenstruiken en omhelzen elkaar terwijl hun ademhaling geleidelijk rustiger wordt.

‘Het gaat niet,’ jammert ze.

‘We helpen elkaar.’

‘Ik heb het koud, we moeten droge kleren zien te krijgen,’ klappertandt Penelope tegen het kippenvel op Björns borst.

Ze komen overeind en hij ondersteunt haar als ze met stramme benen door het bos lopen. Björns natte sportschoenen soppen bij elke stap. Penelopes blote voeten steken wit af tegen de grond. De sportkleren plakken nat en koud tegen haar lichaam. Zwijgend begeven ze zich naar het oosten, bij Ornö vandaan. Na twintig minuten bereiken ze de andere oever van het eiland. De zon staat al hoog en glinstert verblindend op de gladde zee. Het begint warmer te worden. Penelope blijft staan bij een tennisbal die in het hoge wilde gras ligt. Geelgroen en onwerkelijk. Pas als ze weer opkijkt, ziet ze het huis. Bijna verdwenen achter een dichte haag van seringen ligt een klein rood huis met een mooie veranda aan het water. Alle gordijnen zijn dicht en in het prieel staat een schommelbank zonder kussens. Het gazon is overwoekerd en een afgebroken tak van de oude appelboom ligt dwars over het pad van lichtgrijze siertegels.

‘Er is niemand thuis,’ fluistert Penelope.

Ze sluipen dichter naar het huis, nog steeds op hun hoede voor hondengeblaf of boos geschreeuw. Ze kijken door de kieren tussen de gordijnen naar binnen, lopen om het huis en voelen voorzichtig aan de buitendeur. Die zit op slot en Penelope kijkt om zich heen.

‘We moeten naar binnen, we moeten uitrusten,’ zegt Björn. ‘Laten we een ruit inslaan.’

Naast de muur staat een aardewerken pot met een struikje met smalle, bleekgroene blaadjes. Penelope ruikt de zoete geur van lavendel als ze vooroverbuigt en een van de stenen uit de pot optilt. De steen is van plastic en aan de onderkant zit een klepje. Ze opent het klepje, haalt de sleutel eruit en legt de plastic steen terug in de pot.

Ze maken de deur open en komen in een hal met een grenen vloer. Penelope voelt haar benen trillen, ze zijn bezig onder haar weg te zakken. Ze zoekt met een hand naar steun. De wanden zijn bedekt met fluweel medaillonbehang. Penelope is zo moe en hongerig dat het huis onwerkelijk lijkt, net een peperkoekhuisje. Overal hangen ingelijste foto’s met opdracht. De handtekeningen en groeten zijn met een gouden pen of zwarte Oost-Indische inkt aangebracht. Ze herkent de rij gezichten van Zweedse tv-programma’s: Siewert Öholm, Bengt Bedrup, Kjell Lönnå, Arne Hegerfors, Magnus Härenstam, Malena Ivarsson, Jacob Dahlin.

Ze lopen verder het huis in, door de woonkamer naar de keuken, ze speuren onrustig rond.

‘We kunnen hier niet blijven,’ fluistert Penelope.

Björn loopt naar de koelkast en opent de deur. De planken liggen vol verse artikelen. Het huis is niet verlaten, zoals ze dachten. Björn inspecteert de voorraad en pakt dan de kaas, een halve salami en een pak melk. In de provisiekast vindt Penelope een stokbrood en een pak cornflakes. Gehaast breken ze het brood met hun handen, nemen om de beurt happen van de kaas die ze samen met het brood doorslikken. Björn neemt grote slokken direct uit het pak, zodat de melk uit zijn mondhoeken in zijn hals loopt. Penelope eet pepersalami en cornflakes, pakt het melkpak aan, drinkt, verslikt zich, hoest en drinkt weer. Ze lachen nerveus naar elkaar, zorgen dat ze uit de buurt van het raam blijven en eten nog wat voordat ze rustiger worden.

‘We moeten kleren vinden voor we verdergaan,’ zegt Penelope.

Terwijl ze het huis doorzoeken ervaren ze langzaam het vreemde, kriebelende gevoel dat ze warm worden door het voedsel. Hun lichaam komt weer op gang, hun hart bonst, hun maag protesteert, hun bloed stroomt door de aderen.

In de grootste slaapkamer met een glazen deur naar het seringenprieel staat een garderobekast met spiegeldeuren. Penelope haast zich ernaartoe en trekt de schuifdeur open.

‘Wat is dit nou?’

De grote kast hangt vol merkwaardige kleding. Goudkleurige jasjes. Zwarte jarretelgordels met glinsterende lovertjes, een gele smoking en een taillejasje van langharig bont. Penelope graait verbaasd in de berg stringzwembroeken en tangaslips in allerlei variaties: doorschijnend, gehaakt, met tijgerdessin en camouflageprint.

Ze trekt de andere schuifdeur open en vindt daarachter eenvoudiger kleding, truien, jassen en broeken. Ze zoekt vlug en grist een paar kledingstukken mee. Wankelend trekt ze de drijfnatte sportbroek en het bikinibroekje uit, wurmt zich uit het krappe capuchonjack en het vieze bikinitopje.

Ineens ziet ze zichzelf in de spiegel. Haar hele lichaam is blauw gevlekt, haar haar hangt in zwarte slierten om haar hoofd, ze heeft verwondingen in haar gezicht, schrammen en blauwe plekken op haar scheenbenen, er stroomt nog steeds bloed uit een wond op haar bovenbeen en door de val van de steile helling is haar heup geschaafd.

Ze trekt een gekreukelde pantalon aan, een t-shirt met de tekst eet meer pap en een gebreide trui. De trui is te groot, hij komt tot haar knieën. Ze krijgt het nog warmer en haar lichaam wil ontspannen. Plotseling begint ze te huilen, maar ze komt snel weer tot bedaren, droogt haar tranen en gaat naar de hal om schoenen te zoeken. Ze vindt een paar blauwe rubberlaarzen en keert terug naar de slaapkamer. Ze ziet dat Björn modderig en nat is, maar dat hij gewoon een paarse veloursbroek over alle viezigheid heen aantrekt. Zijn voeten zien er vreselijk uit, vol aarde en wondjes, waar hij loopt laat hij een bloedspoor achter op de vloer. Hij trekt een blauw t-shirt aan en een strak felblauw leren jasje met brede revers.

Penelopes tranen beginnen weer te stromen, het gehuil stoot in haar omhoog, ze is te moe, heeft geen reserves meer om het tegen te houden. In haar tranen zit alle angst van de wanhopige vlucht.

‘Wat gebeurt er allemaal?’ jammert ze.

‘Ik weet het niet,’ fluistert Björn.

‘We hebben zijn gezicht niet gezien. Wat wil hij? Wat wil hij, godverdomme? Ik snap er helemaal niks van. Waarom zit hij ons achterna? Waarom wil hij ons kwaad doen?’

Met de mouw van haar trui veegt ze haar tranen weg.

‘Ik denk,’ gaat ze verder, ‘ik bedoel... stel dat Viola iets heeft gedaan, iets stoms. Je weet dat haar vriend, die Sergej met wie ze het uit had gemaakt, dat is misschien een crimineel, ik weet dat hij gewerkt heeft als portier.’

‘Penny...’

‘Ik bedoel alleen, Viola, ze is zo... ze heeft misschien iets gedaan wat niet mag.’

‘Nee,’ fluistert Björn.

‘Hoezo nee, wat weten wij daar nou van? Je hoeft me niet te troosten.’

‘Ik moet...’

‘Hij... die man die ons achternazit... hij wil misschien alleen met ons praten. Ik weet dat het niet zo is, ik bedoel alleen dat... ik weet niet wat ik bedoel.’

‘Penny,’ zegt Björn ernstig, ‘het is allemaal mijn schuld wat er is gebeurd.’

Hij kijkt haar aan. Zijn ogen zijn rood doorlopen, zijn wangen gloeien in zijn verder bleke gezicht.

‘Wat zeg je? Wat vertel je me nou?’ vraagt ze zacht.

Hij slikt langzaam.

‘Ik heb iets ontzettend stoms gedaan, Penny.’

‘Wat dan?’

‘Die foto,’ antwoordt hij. ‘Het komt allemaal door die foto.’

‘Welke foto? Die van Palmcrona en Raphael Guidi?’

‘Ja, ik heb contact opgenomen met Palmcrona,’ antwoordt Björn eerlijk. ‘Ik heb hem verteld over de foto en dat ik geld wilde hebben, maar...’

‘Nee,’ fluistert ze ontzet.

Penelope staart hem aan en beweegt zich achterwaarts, weg van hem, gooit per ongeluk het nachttafeltje met een glas en de wekkerradio om.

‘Penny...’

‘Nee, stil,’ valt ze hem luid in de rede. ‘Ik begrijp het gewoon niet. Wat zeg je eigenlijk? Wat zeg je, godverdomme? Je kunt niet... je kunt niet... Ben je nou helemaal gek geworden, heb je Palmcrona gechanteerd? Heb je misbruik gemaakt...’

‘Maar luister dan! Ik kreeg spijt, het was fout, dat weet ik, hij kreeg de foto, ik heb hem de foto gestuurd.’

Het wordt stil. Penelope probeert te bevatten wat hij zojuist heeft gezegd. De gedachten tollen door haar hoofd. Ze probeert uit alle macht te begrijpen wat Björn zojuist precies heeft opgebiecht.

‘Het is mijn foto,’ zegt ze langzaam en ze probeert tegelijk haar gedachten te ordenen. ‘Hij kan belangrijk zijn. Het is misschien een belangrijke foto. Iemand heeft hem me in vertrouwen gegeven, iemand die misschien iets weet wat...’

‘Ik wilde alleen de boot niet hoeven verkopen,’ fluistert hij bijna in tranen.

‘Maar ik begrijp het niet... Heb je de foto aan Palmcrona gestuurd?’

‘Dat moest ik wel, Penny, ik begreep dat ik een fout had gemaakt... ik moest hem de foto wel geven.’

‘Maar... ik moet hem hebben,’ zegt ze. ‘Snap je dat niet? Stel dat degene die me de foto heeft gestuurd contact met me opneemt en hem terug wil. Het gaat om echte transacties, Zweedse wapenhandel. Het heeft niets met jouw geld te maken, of met ons, dit is menens, Björn.’

Penelope kijkt hem vertwijfeld aan en haar stem wordt steeds scheller naarmate ze harder gaat praten.

‘Het gaat om mensen, hun levens. Ik ben des duivels,’ zegt ze laag. ‘Ik ben zo allejezus kwaad op je, ik zou je kunnen slaan, ik kan niet meer.’

‘Maar Penny, ik wist het niet,’ zegt hij. ‘Hoe moest ik dat weten? Je hebt niets tegen me gezegd, je zei dat de foto pijnlijk was voor Palmcrona, maar je hebt niet gezegd dat...’

‘Wat doet dat ertoe?’ onderbreekt ze hem.

‘Ik dacht gewoon dat...’

‘Hou je bek!’ schreeuwt ze. ‘Ik wil je smoesjes niet horen, je bent een afperser, een kleine inhalige afperser, ik ken jou niet meer en jij kent mij niet.’

Ze zwijgt en ze blijven even tegenover elkaar staan. Boven het water krijst een meeuw, en andere meeuwen stemmen in als jammerende echo’s.

‘We moeten verder,’ zegt Björn krachteloos.

Penelope knikt en hoort het volgende moment de buitendeur opengaan. Zonder een blik te wisselen lopen ze achteruit de slaapkamer in. Ze horen iemand binnenkomen, stap voor stap. Björn probeert de verandadeur open te krijgen, maar die zit op slot. Penelope maakt met trillende handen de haken van het raam los, maar het is te laat om te ontsnappen.

51 | Wie wint

Penelope hapt naar lucht. In de deuropening van de slaapkamer staat een man. Björn zoekt naar iets om zich mee te verdedigen, een slagvoorwerp.

‘Wat doen jullie hier, verdomme?’ vraagt de man hees.

Penelope begrijpt dat dit niet hun achtervolger is, maar waarschijnlijk de eigenaar van het huis. De man is klein van stuk, breed en een beetje gezet. Zijn gezicht komt op de een of andere manier bekend voor, alsof ze hem al jaren kent.

‘Junks?’ vraagt hij belangstellend.

Ineens weet ze wie hij is. Ze hebben ingebroken bij Ossian Wallenberg. Tien jaar geleden was hij een geliefd presentator van licht tv-amusement in het weekend – Gouden vrijdag, Dat kan gekker, Winnen met Wally. Ossian Wallenberg was quizmaster, met prijzen achter oplichtende hokjes en genode gasten. Elke Gouden vrijdag eindigde op dezelfde manier: Ossian zou zijn gast optillen. Glimlachend en rood aanlopend. Penelope herinnert zich dat ze hem als kind Moeder Teresa had zien optillen. De broze, oude vrouw had er doodsbang uitgezien. Ossian Wallenberg stond bekend om zijn gouden haar, zijn extravagante kleding, maar ook om zijn doortrapte venijn.

‘We hebben een ongeluk gehad,’ zegt Björn, ‘en moeten de politie bellen.’

‘Aha,’ zegt Ossian onverschillig. ‘Ik heb helaas alleen maar een mobiele telefoon.’

‘We moeten hem even lenen, er is haast bij.’

Ossian haalt zijn mobiel tevoorschijn, kijkt ernaar en zet hem dan uit.

‘Wat doe je?’ vraagt Penelope.

‘Ik doe goddomme wat ik wil,’ antwoordt hij.

‘Maar we hebben je telefoon echt nodig,’ zegt ze.

‘En de pincode,’ glimlacht Ossian.

‘Waar ben je mee bezig?’

Hij leunt tegen de deurpost en neemt ze een tijdje op.

‘Tjonge jonge, een stel junkies bij mij thuis.’

‘We zijn geen...’

‘Wie kan het schelen,’ valt Ossian haar in de rede.

‘Dit wordt niks,’ zegt Penelope tegen Björn.

Ze wil opstappen maar Björn ziet er erg moe uit, zijn wangen en lippen zijn bleek, hij steunt met zijn hand tegen de muur.

‘Het spijt ons dat we je huis zijn binnengedrongen,’ zegt Björn. ‘En we zullen vergoeden wat we hebben gebruikt, maar nu moeten we je telefoon lenen, het is een noodsituatie en...’

‘En hoe heet jij?’

‘Björn.’

‘Je ziet er goed uit in een jasje, Björn, maar heb je de das niet gezien? Er hoort een stropdas bij.’

Ossian loopt naar de kast, pakt een stropdas van blauw leer in dezelfde tint als het jasje en strikt hem langzaam om Björns nek.

‘Bel zelf de politie,’ stelt Penelope voor. ‘Zeg dat je twee inbrekers op heterdaad hebt betrapt.’

‘Niks leuks aan,’ antwoordt Ossian mokkend.

‘Wat wil je eigenlijk van ons?’ vraagt ze verbeten.

Hij doet een paar passen naar achteren en inspecteert zijn indringers.

‘Ik mag haar niet,’ zegt Ossian tegen Björn. ‘Maar jij bent knap en ziet er goed uit in mijn jasje. Laat haar die lelijke trui maar aanhouden. Wat jij? Net de heks Eucalypta. Ze ziet er niet Zweeds uit, ze ziet eruit als...’

‘Hou op,’ zegt Björn.

Ossian loopt met een boos gezicht naar hem toe en slaat vlak voor Björns gezicht met zijn vuist in de lucht.

‘Ik weet wie je bent,’ zegt Penelope.

‘Mooi,’ zegt Ossian glimlachend.

Björn kijkt vragend van haar naar de man. Penelope voelt zich niet goed en gaat op bed zitten, ze probeert rustig te ademen.

‘Wacht,’ zegt Ossian. ‘Ik ken jou ook... ik heb je op tv gezien, ik herken je.’

‘Ik heb meegedaan aan een paar debatten...’

‘En nu ben je dood,’ zegt hij lachend.

Heel haar lichaam spant zich bij die merkwaardige woorden. Ze probeert te begrijpen wat hij bedoelt en zoekt een vluchtweg met haar ogen. Björn staat tegen de muur en zakt op de vloer. Zijn gezicht is lijkbleek, hij kan geen woord uitbrengen.

‘Als je ons niet wilt helpen,’ zegt Penelope, ‘dan vragen we iemand anders die...’

‘Dat wil ik best, natuurlijk wel,’ valt hij haar in de rede.

Ossian loopt de hal in en komt terug met een plastic tas, haalt er een slof sigaretten en een boulevardkrant uit. Hij gooit de krant op bed en gaat met het tasje en de sigaretten naar de keuken. Op de voorpagina van de krant ziet Penelope een foto van zichzelf, een grotere foto van Viola en een van Björn. Boven de foto van Viola staat ‘dood’ en boven de twee andere ‘vermist’.

Bootdrama – drie doden gevreesd, luidt de kop.

Penelope denkt aan haar moeder, ziet haar voor zich, verschrikkelijk bang, rood behuild. Roerloos, met haar armen om zichzelf heen geslagen, net als in de gevangenis.

De vloer kraakt en Ossian Wallenberg komt de slaapkamer weer in.

‘We doen een wedstrijd,’ zegt hij enthousiast.

‘Wat bedoel je...’

‘Jezus, wat heb ik zin in een wedstrijd!’

‘Wedstrijd?’ vraagt Björn met een onzekere glimlach.

‘Weet je niet wat een wedstrijd is?’

‘Jawel, maar...’

Penelope kijkt naar Ossian en beseft hoe kwetsbaar ze zijn zolang niemand weet dat ze leven, zolang niemand weet wat er is gebeurd. Hij zou ze kunnen doden omdat iedereen denkt dat ze al dood zijn.

‘Hij wil zijn macht over ons testen,’ zegt Penelope.

‘Geef je ons je telefoon en de pincode als we meedoen?’ vraagt Björn.

‘Als jullie winnen,’ antwoordt Ossian en hij kijkt ze met glinsterende ogen aan.

‘En zo niet?’ vraagt Penelope.

52 | De koerier

Axel Riessen loopt door de eetkamer naar het raam, blijft daar staan en kijkt over de rozenstruiken naar het ijzeren hek, de straat af naar de trap die leidt naar de Engelbrekts-kerk.

Op het moment dat hij het contract tekende, nam hij alle taken en verplichtingen van de overleden Carl Palmcrona over.

Hij glimlacht bij zichzelf over de wendingen die het leven neemt als hij opeens beseft dat hij Beverly is vergeten. Onmiddellijk trekt de onrust naar zijn buik. Op een keer zei ze dat ze naar de winkel zou gaan, maar toen ze vier uur later nog niet terug was, was hij haar gaan zoeken. Twee uur later vond hij haar in een schuurtje vlak bij het Observatoriemuseum. Ze was erg in de war, stonk naar drank en was haar onderbroek kwijt. Iemand had kauwgom in haar haar gesmeerd.

Ze zei dat ze een paar jongens in het park had ontmoet.

‘Ze gooiden stenen naar een gewonde duif,’ legde Beverly uit. ‘Dus toen dacht ik dat ze zouden ophouden als ze mijn geld kregen. Maar ik had maar twaalf kronen. Dat was niet genoeg. Ze wilden dat ik iets zou doen. Ze zeiden dat ze op de duif zouden stampen als ik het niet deed.’

Ze zweeg. Tranen verzamelden zich in haar ogen.

‘Ik wilde niet,’ fluisterde ze. ‘Maar het was zo zielig voor de vogel.’

Hij pakt zijn mobiel en kiest haar nummer.

Terwijl de telefoon overgaat, speurt hij de straat af, voorbij het gebouw waar voorheen de Chinese ambassade zetelde en verder, naar het donkere huis dat onderdak biedt aan het Zweedse hoofdkantoor van het katholieke netwerk Opus Dei.

De broers Axel en Robert Riessen delen een van de grote huizen aan de Bragevägen. Het pand ligt midden in Lärkstaden, een exclusieve wijk tussen Östermalm en Vasastan, waar de huizen schijnbaar op elkaar lijken als kinderen uit een gezin.

De residentie van de familie Riessen bestaat uit twee grote, aparte woningen van elk drie etages.

Erloff Riessen, de vader van de broers en al twintig jaar dood, was ambassadeur in Parijs en Londen, en hun oom, Torleif Riessen, was een vooraanstaand pianist die optrad in de Symphony Hall in Boston en de Grosser Musikvereinssaal in Wenen. Het adellijke geslacht Riessen bestond grosso modo uit diplomaten en musici. Twee beroepen die in wezen veel op elkaar lijken – ze vereisen allebei een zeer scherp gehoor en toewijding.

Het echtpaar Alice en Erloff Riessen had een opmerkelijke, maar logische afspraak gemaakt. Ze besloten al vroeg dat de oudste zoon Axel zich aan de muziek zou wijden en de jongere Robert in zijn vaders voetsporen zou treden als diplomaat. Maar die overeenkomst werd overhoopgehaald toen Axel zijn noodlottige misstap beging. Axel was zeventien toen hij de muziek vaarwel moest zeggen. Hij werd naar de militaire academie gestuurd en Robert moest de muziekloopbaan overnemen. Axel accepteerde zijn straf, hij vond hem billijk en heeft sindsdien nooit meer vioolgespeeld.

Na wat er was gebeurd, op die donkere dag vierendertig jaar geleden, verbrak de moeder alle contact met haar zoon. Zelfs op haar sterfbed wilde ze hem niet spreken.

Na negen keer overgaan neemt Beverly eindelijk hoestend op.

‘Hallo?’

‘Waar ben je?’

‘Ik ben...’

Ze draait haar gezicht weg van de hoorn zodat de rest van de zin verloren gaat.

‘Ik versta je niet,’ zegt hij en zijn stem is schril en geforceerd van de spanning.

‘Waarom ben je boos?’

‘Zeg waar je bent,’ dringt hij aan.

‘Maar wat zeur je nou?’ zegt ze schaterend. ‘Ik ben gewoon hier, in mijn kamer. Is dat niet goed dan?’

‘Ik was gewoon ongerust.’

‘Doe niet zo stom, ik wil gewoon het programma over prinses Victoria zien.’

Ze drukt het gesprek weg en hij merkt dat er een gevoel van onrust blijft hangen over de vaagheid van haar toon.

Hij kijkt naar zijn telefoon en vraagt zich af of hij nogmaals moet bellen. Plotseling gaat de telefoon in zijn hand over, hij schrikt en neemt op.

‘Riessen.’

‘Ja, met Jörgen Grünlicht.’

‘Hallo,’ zegt Axel lichtelijk verbaasd.

‘Hoe was de vergadering met de adviescommissie?’

‘Ik vond het zinvol,’ antwoordt Axel.

‘Jullie hadden Kenia op de agenda staan, hoop ik.’

‘En de eindgebruikersverklaring uit Nederland,’ zegt Axel. ‘Er is veel aan de orde geweest en ik wacht met stelling nemen tot ik me heb verdiept in...’

‘Maar Kenia,’ onderbreekt Jörgen hem. ‘Heb je de exportvergunning al ondertekend? Pontus Salman zit me op mijn nek en vraagt waarom je de hele mikmak in godsnaam zo aan het rekken bent. Het is een verdomd grote transactie die al vertraagd is. De isg heeft immers positieve signalen afgegeven zodat ze met de productie zijn gestart. Inmiddels is de partij gereed, ze vervoeren het spul van Trollhättan naar de haven in Gotenburg, de reder arriveert morgen met zijn containerschip uit Panama, ze lossen hun vracht in de loop van de dag en zijn dan klaar om de volgende dag de munitie te laden.’

‘Jörgen, dat heb ik allemaal begrepen en ik heb naar de papieren gekeken... en uiteraard zal ik ze ondertekenen, maar ik ben net aangesteld en het is belangrijk voor mij om grondig te werk te gaan.’

‘Maar ik heb de hele zaak zelf doorgenomen,’ zegt Jörgen bruusk. ‘En ik ben op geen enkele onduidelijkheid gestoten.’

‘Nee, maar...’

‘Waar ben je nu?’

‘Ik ben thuis,’ zegt Axel verbaasd.

‘Ik stuur de stukken met een koerier,’ zegt Jörgen kortaf. ‘Hij wacht tot je ze hebt ondertekend, zodat er niet nog meer tijd verloren gaat.’

‘Nee, ik kijk er morgen naar.’

Twintig minuten later loopt Axel de hal in om de koerier van Jörgen Grünlicht binnen te laten. Hij voelt zich bezwaard door de pressie die wordt uitgeoefend, maar ziet geen reden de zaak te traineren.

53 | De handtekening

Axel doet de deur open en begroet de fietskoerier. De lauwe avondlucht stroomt naar binnen, samen met de dreunende muziek van het eindfeest van de Hogeschool voor Architectuur.

Hij pakt de map aan, maar om de een of andere reden vindt hij het gênant het contract te tekenen in aanwezigheid van een fietskoerier, alsof hij iemand is die zomaar alles doet als je hem een beetje onder druk zet.

‘Een ogenblikje,’ zegt Axel en hij laat de koerier in de hal staan.

Hij loopt links de gang in, langs de bibliotheek naar de keuken. Hij passeert de glanzende werkbladen van donker steen, de zwart glimmende kasten en loopt naar de dubbele koelkast met ijsblokjesmachine. Hij pakt een miniflesje mineraalwater en drinkt het leeg, trekt zijn stropdas los, gaat aan de hoge bar zitten en opent de map.

Alles ziet er keurig netjes uit, alle bijlagen zitten erbij, de uitspraken van de Raad voor Exportcontrole, de classificatie, de verklaring van geen bezwaar, kopieën voor de commissie van BuZa en de aanbesteding.

Hij bekijkt het document dat de exportvergunning betreft, het cruciale besluit om te mogen uitvoeren, bladert naar de regel waar de inspecteur-generaal van de Inspectie voor Strategische Goederen zijn handtekening moet zetten.

Er gaat een kilte, een kleine rilling door zijn lichaam.

Het is een grote transactie, belangrijk voor de handelsbalans van het land, een routinekwestie die is vertraagd door de zelfmoord van Carl Palmcrona. Hij begrijpt dat de situatie van Pontus Salman lastig is, misschien raakt zijn bedrijf de opdracht wel kwijt als het nog langer gaat duren.

En tegelijk beseft hij dat hij zit te stressen om de export van munitie naar Kenia goed te keuren zonder dat hij persoonlijk de juistheid van het besluit kan garanderen.

Axel neemt een besluit en hij voelt zich meteen veel beter.

Hij neemt zich voor de komende dagen al zijn tijd aan deze zaak te besteden en daarna zal hij de exportvergunning ondertekenen.

Dat zal hij zeker doen, dat weet hij, maar niet nu. Het kan hem niets schelen als ze kwaad worden of verontwaardigd zijn. Híj is nota bene de man die beslist, híj is de inspecteur-generaal van de Inspectie voor Strategische Goederen.

Hij pakt de pen en op de regel die wacht op zijn handtekening tekent hij een mannetje met een ballonnetje.

Axel keert met een serieus gezicht terug naar de hal, overhandigt de map aan de koerier, loopt dan de trap op naar de salon. Hij vraagt zich af of Beverly echt boven is, of dat ze niet tegen hem durfde te zeggen dat ze stiekem naar buiten was gegaan.

Stel je voor dat ze ervandoor gaat.

Axel pakt de afstandsbediening van het bijzettafeltje en zet een mix op van het vroege werk van David Bowie.

De stereo-installatie lijkt op een zwak schijnend deck van glas. Hij is draadloos en de luidsprekerboxen zijn onzichtbaar ingebouwd in de muren.

Hij loopt door naar de vitrinekast, opent de deur van gebobbeld glas en kijkt naar de glanzende flessen.

Hij aarzelt even voordat hij de whiskyfles pakt met een genummerde Hazelburn van de Springbank Distillary. De distilleerderij ligt in Campbeltown in Schotland. Axel heeft de plaats bezocht en herinnert zich het meer dan honderd jaar oude beslagvat dat nog steeds wordt gebruikt. Het was een aftands vat, geschilderd in een helderrode kleur en het had niet eens een deksel.

Axel Riessen trekt de kurk eruit en ademt de geur van de whisky in: zware aarde en donker als een onweershemel. Hij stopt de kurk er weer in, zet de fles langzaam terug in de kast en merkt dat de stereo-installatie een nummer van de plaat Hunky Dory heeft gekozen.

But her friend is nowhere to be seen. Now she walks through her sunken dream, to the seat with the clearest view, and she’s hooked to the silver screen, zingt David Bowie.

De deur naar de woning van zijn broer slaat dicht. Axel blikt door de enorme ramen die uitkijken op de dichtbegroeide tuin. Hij vraagt zich af of Robert nog aan zal wippen en op hetzelfde moment wordt er op de deur geklopt.

‘Binnen,’ roept hij tegen zijn broer.

Robert opent de deur en komt met een bedrukt gezicht de salon in.

‘Ik begrijp dat je naar die rommel luistert om mij te tergen, maar...’

Axel glimlacht en zingt mee.

Take a look at the Lawman, beating up the wrong guy. Oh man! Wonder if he’ll ever know: he’s in the best selling show…

Zijn broer doet een paar danspassen en loopt dan naar de vitrinekast die hij opent om naar de flessen te kijken.

‘Ga je gang,’ zegt Axel droog.

‘Wil je naar mijn Strosser kijken – mag ik de muziek even afzetten?’

Axel haalt zijn schouders op, Robert drukt op pauze en de muziek wordt zachter en ebt langzaam weg.

‘Is hij dan al klaar?’

‘Ik heb de hele nacht doorgewerkt,’ antwoordt Robert met een brede grijns, ‘en vanmorgen de snaren erop gezet.’

Er valt een stilte. Lang geleden was hun moeder ervan overtuigd dat Axel een beroemd violist zou worden. Alice Riessen was zelf beroepsmusicus geweest, ze had tien jaar tweede viool gespeeld in de hofkapel van de Stockholmse opera en haar eerstgeborene was openlijk haar favoriet.

Alles viel in duigen toen Axel aan het conservatorium studeerde en een van de drie finalisten van het Johan Fredrik Berwald-concours voor jonge solisten was. Het concours werd beschouwd als lanceerplatform naar de wereldtop.

Na het concours hing Axel zijn muziekcarrière aan de wilgen en begon op de militaire academie in Karlsborg. Zijn jongere broer Robert moest zijn plek als musicus van de familie overnemen. Zoals de meeste studenten die het Koninklijk Conservatorium doorlopen, was Robert nooit een sterviolist geworden. Hij speelt in een kamerorkest en is vooral een gerenommeerd vioolbouwer die bestellingen vanuit de hele wereld krijgt.

‘Laat me de viool eens zien,’ zegt Axel na een poosje.

Robert knikt en gaat het instrument halen, een ranke viool, vurig rood gelakt en met een achterblad van tijgergestreept esdoornhout.

Hij gaat voor zijn broer staan en begint een vibrerend fragment te spelen uit een stuk van Béla Bartók, geïnspireerd op diens reis door Hongarije. Axel had altijd van hem gehouden. Bartók was openlijk tegenstander van het nazisme en moest zijn land verlaten. Als componist was hij een piekeraar die soms in staat was korte momenten van geluk over te brengen. Een soort weemoedige volksmuziek tussen de puinhopen na een catastrofe, denkt Axel op het moment dat Robert klaar is met spelen.

‘Hij klinkt behoorlijk goed,’ zegt Axel, ‘maar je moet de stapel verschuiven want ergens heeft de klank iets doods dat...’

Het gezicht van zijn broer betrekt onmiddellijk.

‘Daniel Strosser heeft gezegd dat... hij deze klank wil,’ legt hij kortaf uit. ‘Hij wil dat de viool klinkt als een jonge Birgit Nilsson.’

‘Dan moet je de stapel absoluut verschuiven,’ glimlacht Axel.

‘Jij weet hier niets van, ik wilde alleen maar...’

‘Verder is hij schitterend,’ haast Axel zich te zeggen.

‘Je hoort de klank toch – droog en scherp en...’

‘Daar zeg ik ook niets over,’ vervolgt Axel stoïcijns. ‘Ik zeg alleen dat er een kern in het geluid zit die niet leeft en die...’

‘Leeft? Het instrument is voor een Bartókkenner,’ vervolgt Robert. ‘We hebben het over Bartók – dat is wel even iets anders dan Bowie.’

‘Misschien heb ik het verkeerd gehoord,’ zegt Axel zacht.

Robert doet zijn mond open om te antwoorden, maar sluit hem weer als hij zijn vrouw Anette hoort aankloppen.

Ze opent de deur en glimlacht als ze hem met de viool ziet zitten.

‘Heb je je Strosser geprobeerd?’ vraagt ze verwachtingsvol.

‘Ja,’ zegt Robert nors. ‘Maar Axel vond het niets.’

‘Dat is niet waar,’ zegt Axel. ‘Ik ben ervan overtuigd dat de klant meer dan tevreden zal zijn. Waar ik het over had, dat zit misschien alleen in mijn hoofd...’

‘Luister niet naar hem, hij weet er niets van,’ valt Anette hem geërgerd in de rede.

Robert wil vertrekken, samen met zijn vrouw, hij wil geen scène, maar ze gaat door tegen Axel.

‘Geef toe dat je de fout verzonnen hebt,’ zegt ze schel.

‘Het is geen fout, het is alleen de stapel die...’

‘En wanneer heb jij voor het laatst gespeeld? Dertig, veertig jaar geleden? Toen was je nog maar een kind. Ik vind dat je je excuses moet maken.’

‘Laat maar,’ zegt Robert.

‘Excuses,’ eist Anette.

‘Oké, excuses,’ zegt Axel en hij voelt dat hij rood wordt.

‘Omdat je hebt gelogen,’ gaat ze door. ‘Je hebt gelogen omdat je Robert de lof niet gunt die zijn nieuwe viool verdient.’

‘Excuses daarvoor.’

Axel zet zijn muziekinstallatie weer aan, behoorlijk hard. Eerst klinkt het als gepingel op twee ontstemde gitaren en een zanger die met zwakke stem naar de toon zoekt: Goodbye love, goodbye love...

Anette mompelt iets over Axels gebrek aan talent en Robert zegt tegen haar dat ze moet ophouden terwijl hij haar meetroont de kamer uit. Axel zet het geluid nog harder en de drums en de elektrische basgitaar zetten de binnenstebuiten gekeerde muziek recht: Didn’t know what time it was, the lights were low oh oh. I leaned back on my radio oh oh.

Axel sluit zijn ogen en voelt ze branden in het donker. Hij is al heel moe. Vaak slaapt hij een halfuur, soms slaapt hij helemaal niet, ook al ligt Beverly bij hem. Dan slaat hij een deken om zich heen en gaat in de serre zitten met zijn blik op de prachtige bomen in de vochtige dageraad. Natuurlijk heeft Axel Riessen een vermoeden waar zijn problemen vandaan komen. Hij sluit zijn ogen en gaat in gedachten terug naar de dagen die zijn leven veranderden.

54 | De wedstrijd

Penelope en Björn kijken elkaar met vermoeide, ernstige ogen aan. Door de gesloten deur horen ze Ossian Wallenberg Vill ni se en stjärna zingen als Zarah Leander terwijl hij de meubels verplaatst.

‘We kunnen hem overmeesteren,’ fluistert Penelope.

‘Misschien.’

‘Laten we het proberen.’

‘En dan, wat doen we dan? Gaan we hem martelen om zijn pincode te krijgen?’

‘Ik denk dat hij die aan ons geeft zodra de machtsverhoudingen veranderen.’

‘Maar als hij dat niet doet?’

Ze wankelt van uitputting als ze naar het raam loopt en de haken losmaakt. Haar vingers zijn gevoelig en slap. Ze stopt om haar handen in het daglicht te bekijken, ziet het vuil onder de gebroken nagels, haar vingers grauw van aarde en modder, gestold bloed uit de diverse wonden.

‘Hier krijgen we geen hulp, we moeten verder,’ zegt ze. ‘Als we verder zoeken langs de kust dan...’

Ze zwijgt en kijkt naar Björn die in zijn blauwe leren jasje in elkaar gedoken op de rand van het bed zit.

‘Goed,’ zegt hij. ‘Doe maar.’

‘Ik laat je niet alleen.’

‘Maar ik kan niet meer, Penny,’ zegt hij zonder naar haar te kijken. ‘Mijn voeten, ik kan niet rennen, ik kan misschien een halfuur lopen, maar de wonden, ze bloeden nog steeds.’

‘Ik help je.’

‘Misschien zijn er verder wel geen telefoons op het eiland, dat weten we niet, we hebben geen flauw idee.’

‘Ik ben niet van plan mee te doen aan zijn walgelijke...’

‘Penny, we... we móeten de politie bellen, we hebben zijn telefoon nodig.’

Met een brede grijns staat Ossian in de deuropening. Hij is gekleed in een jasje en een lendedoek, allebei met luipaarddessin. Met elegante bewegingen dirigeert hij ze naar de enorme bank. De gordijnen zijn dicht en hij heeft de meubels tegen de muur geschoven zodat ze zich vrij in de kamer kunnen bewegen. Ossian gaat in het schijnsel van de twee staande schemerlampen staan en draait zich om.

‘Lieve vrijdagvierders, gezelligheid kent geen tijd,’ zegt hij knipogend. ‘We zijn alweer aangekomen bij de “Wedstrijd” en verwelkomen onze tv-beroemdheden van vanavond. Een smerige communiste en haar minderjarige minnaar. Echt een ongelijk stel, als je het mij vraagt. Een heks en een jongeman met een goedgevormde torso.’

Ossian lacht en spant zijn spieren voor de denkbeeldige camera.

‘Kom op!’ roept Ossian en hij jogt op de plaats. ‘Dat kan gekker! Zit iedereen klaar achter de knoppen? Ik presenteer... “Waarheid, durven of doen”! Ossian Wallenberg daagt uit – de Heks en de Hunk!’

Ossian legt een lege wijnfles op de grond en draait hem rond. Na een paar rondjes blijft hij liggen met de flessenhals wijzend naar Björn.

‘De Hunk!’ roept Ossian grijzend. ‘De Hunk gaat als eerste onder het mes! Hier komt de vraag. Ben je klaar voor de waarheid en niets dan de waarheid?’

‘Absoluut,’ zucht Björn.

Een zweetdruppel rolt van Ossians neus terwijl hij een envelop opent en hardop leest: ‘Aan wie denk je als je met de Heks vrijt?’

‘Erg leuk,’ mompelt Penelope.

‘Krijg ik je telefoon als ik antwoord geef?’ vraagt Björn beheerst.

Ossian trekt een kinderlijke pruillip en schudt zijn hoofd.

‘Nee, maar als het publiek je gelooft krijg je het eerste cijfer van de pincode.’

‘En als ik “doen” kies?’

‘Dan speel je tegen mij en maakt het publiek een keus,’ zegt Ossian. ‘Maar de tijd loopt, tik tak tik tak. Vijf, vier, drie, twee...’

Penelope kijkt naar Björn in het felle lamplicht, zijn vuile gezicht, de baardstoppels en het sliertige haar. Zijn neusgaten zijn zwart van geronnen bloed en zijn ogen doodmoe en rood doorlopen.

‘Ik denk aan Penelope als we seks hebben,’ antwoordt Björn zacht.

Ossian roept ‘boe’, trekt een walgend gezicht en jogt naar voren in het licht.

‘De waarheid heb ik gezegd!’ schreeuwt hij. ‘Dit komt niet eens in de buurt. Niemand in het publiek gelooft dat je aan de Heks denkt als je met haar vrijt. Dat zijn dan een, twee, drie strafpunten voor de Hunk.’

Hij draait de fles weer rond, dit keer blijft hij bijna meteen stilliggen en de hals wijst naar Penelope.

‘Ai ai ai!’ roept Ossian. ‘Een bonusvraag! En wat betekent dat? Inderdaad! Direct “doen”! Geen patat met mayo. Ga direct naar start! Ik open het hokje om te horen wat het nijlpaard fluistert.’

Ossian pakt een klein nijlpaard van donker gelakt hout van tafel, houdt het tegen zijn oor, luistert en knikt.

‘Je bedoelt de Heks?’ vraagt hij en hij luistert nogmaals. ‘Ik begrijp het, meneer Nijlpaard. Ja. Heel erg bedankt, hoor.’

Ossian zet het nijlpaard voorzichtig neer en draait zich glimlachend naar Penelope.

‘De Heks moet strijden tegen Ossian! En de tak van sport is striptease! Als je het publiek meer weet op te winden dan Ossian, krijg je alle cijfers van de pincode – en anders moet de Hunk je een trap onder je kont geven zo hard hij kan.’

Ossian springt op twee voeten tegelijk naar de muziekinstallatie, drukt op een knop en even later klinkt Teach Me Tiger.

‘Ik heb een keer van Loa Falkman verloren,’ fluistert Ossian terzijde, terwijl hij op de maat van de muziek met zijn heupen wiegt.

Penelope staat op van de bank, doet een stap naar voren en blijft dan staan in de kaplaarzen, krijtstreeppantalon en grote, gebreide trui.

‘Wil je dat ik mijn kleren uittrek?’ vraagt ze. ‘Is dat alles? Mij in mijn blootje zien?’

Ossian houdt op met zingen en heupwiegen, trekt teleurgesteld met zijn mond en kijkt haar kil aan voordat hij antwoordt.

‘Als ik geïnteresseerd ben in de kut van een vluchtelingenhoer, dan kijk ik wel op internet.’

‘Waar ben je dan godverdomme wel in geïnteresseerd?’

Ossian geeft haar een harde oorvijg. Ze wankelt, valt bijna, maar hervindt haar evenwicht.

‘Je moet beleefd tegen mij zijn,’ zegt hij ernstig.

‘Oké,’ mompelt ze.

In zijn mondhoeken krult een glimlach voordat hij uitlegt: ‘Ik ben iemand die wedijvert met tv-beroemdheden... en jou heb ik gezien voordat ik verder kon zappen.’

Ze kijkt naar zijn rood aangelopen, opgefokte gezicht.

‘Je geeft ons je telefoon toch niet, hè?’

‘Ik heb het beloofd, regels zijn regels, jullie krijgen hem, als ik eerst maar krijg wat ik wil,’ antwoordt hij vlug.

‘Je weet dat we in een noodsituatie verkeren en daar maak je misbruik van om...’

‘Ja, dat doe ik!’ schreeuwt hij.

‘Oké, godverdomme, afgesproken, dan strippen we een beetje en dan krijg ik de telefoon.’

Ze keert Ossian de rug toe en trekt haar trui en t-shirt uit. De schaafwonden op haar schouderbladen en heup, de blauwe plekken en het vuil lichten op in het felle licht. Ze draait zich om en bedekt haar borsten met beide handen.

Björn klapt in zijn handen en fluit met gekwetste blik. Ossians gezicht is bezweet, hij kijkt naar Penelope en gaat dan in het lamplicht voor Björn staan. Hij rolt met zijn heupen en trekt dan plotseling zijn lendedoek af, draait hem in het rond, trekt hem tussen zijn benen door en gooit hem vervolgens naar Björn.

Ossian werpt hem kushandjes toe en maakt het gebaar van ‘we bellen’.

Björn applaudisseert nogmaals, fluit scheller, blijft klappen en ziet tegelijkertijd dat Penelope de gietijzeren pook uit het haardstel bij de kachel pakt.

De asschep komt in beweging en klingelt zacht tegen de grote tang.

Ossian hopst rond in zijn goud glanzende lovertjesonderbroek.

Penelope houdt de pook met beide handen vast en nadert Ossian van achteren. Hij staat voor Björn met zijn heupen te wiegen.

‘Op je knieën,’ fluistert hij tegen Björn. ‘Op je knieën, Hunk!’

Penelope tilt het zware werktuig op en slaat tegen zijn bovenbeen, zo hard ze kan. Er klinkt een kletsend geluid, Ossian valt om en schreeuwt het uit. Hij grijpt zijn bovenbeen, kronkelt van de pijn en brult het uit. Penelope loopt door naar de muziekinstallatie, slaat die met vier harde meppen kapot, tot hij eindelijk zwijgt.

Ossian ligt stil nu, hij ademt snel en kermt. Ze loopt naar hem toe, hij kijkt met angstige ogen naar haar op. Ze blijft een poosje zo staan. De zware, gietijzeren pook schommelt traag in haar rechterhand.

‘Meneer Nijlpaard fluisterde dat je mij je telefoon en pincode moet geven,’ zegt ze kalm.

55 | De politie

Het is heel warm en drukkend benauwd in het huis van Ossian Wallenberg. Björn staat steeds weer op van de stoel, gaat bij het raam staan en kijkt uit naar het water en de steiger. Penelope zit op de bank met de telefoon in haar hand te wachten tot de politie terugbelt. Ze hebben de alarmoproep aangenomen en beloofd op hetzelfde nummer contact met haar op te nemen als de boot van de waterpolitie eraan komt. Ossian zit met een groot glas whisky voor zich in een fauteuil en neemt hen op. Hij heeft pijnstillers genomen en zegt gedempt dat hij zal overleven.

Penelope kijkt naar de telefoon, ziet dat de ontvangst zwakker is, maar nog steeds sterk genoeg. De politie zal nu heel gauw terugbellen. Ze leunt achterover op de bank. Het is verschrikkelijk benauwd. Haar t-shirt is nat van het zweet. Ze sluit haar ogen en denkt aan Darfur, de hitte in de bus toen ze naar Kubbum ging om zich aan te sluiten bij Jane Oduya en Action Contre la Faim.

Ze was op weg geweest naar de barakken waar de administratie van de organisatie zat, toen ze plotseling bleef staan. Ze had een paar kinderen in het oog gekregen die een merkwaardig spelletje deden. Het leek alsof ze poppetjes van klei op de weg zetten en hoopten dat die vervolgens vermorzeld zouden worden onder de auto’s. Ze liep voorzichtig naar ze toe om te zien wat ze aan het doen waren. Ze lachten zodra er een kleipoppetje werd overreden.

‘Ik heb er weer een doodgemaakt! Een mannetje!’

‘Ik heb een Fur doodgemaakt!’

Een van de kinderen rende de weg weer op en zette snel twee kleipoppetjes neer. Een grote en een kleine. Toen een kar het kleine poppetje omgooide en verpletterde onder zijn wiel, juichten de kinderen.

‘Het kleintje is dood! Het hoerenjong is dood!’

Penelope liep naar de kinderen toe en vroeg waar ze mee bezig waren, maar ze gaven geen antwoord en holden gewoon weg. Ze bleef staan en staarde naar de kleischerven op de roodgeschroeide weg.

De Furen vormen het volk dat het gebied Darfur zijn naam heeft gegeven. Deze oeroude Afrikaanse stam is bezig te verdwijnen als gevolg van de terreur van de Janjaweed.

Omdat de Afrikaanse volkeren traditioneel gezien landbouwers zijn, bestaan er al sinds mensenheugenis tegenstellingen tussen hen en het nomadische deel van de bevolking. De werkelijke reden voor de volkerenmoord is echter olie. Men heeft olie gevonden in grond die wordt bewoond door de oude Afrikaanse stammen en wil de dorpen gewoon weg hebben uit het gebied.

Hoewel de burgeroorlog op papier is afgelopen, gaan de Janjaweed door met hun systematische overvallen, ze verkrachten de vrouwen, vermoorden de mannen en jongens en branden daarna de huizen plat.

Penelope zag de Arabische kinderen wegstuiven en liep naar de weg, waar ze de laatste ongeschonden poppetjes opraapte, toen iemand riep.

‘Penny! Penny!’

Er ging een schok van schrik door haar heen, ze draaide zich om en zag dat Jane Oduya naar haar stond te zwaaien. Jane was corpulent en klein van stuk, droeg een verschoten spijkerbroek en een geel jack. Penelope herkende haar amper, zozeer was Janes gezicht in een paar jaar gegroefd en verouderd.

‘Jane!’

Ze omhelsden elkaar stevig.

‘Je moet niet met die kinderen praten,’ mompelde Jane. ‘Ze zijn net als de anderen, ze haten ons omdat we zwart zijn, ik begrijp het niet. Ze haten zwarte huid.’

Jane en Penelope begonnen naar het vluchtelingenkamp te lopen. Her en der waren mensen bij elkaar gekomen om te eten en te drinken. De geur van aangebrande melk vermengde zich met de stank van de latrines. Overal zag je het blauwe plastic van de vn, het werd bijna overal voor gebruikt, als gordijn, windscherm, laken. Honderden tenten van het Rode Kruis stonden te schudden in de wind die over vlaktes waaide.

Penelope ging met Jane mee de grote ziekenhuistent in. Het zonlicht viel grauw door de witte stof heen. Jane keek door een plastic raampje naar binnen bij de afdeling Chirurgie.

‘Mijn verpleegkundigen zijn bekwame chirurgen geworden,’ zei ze zacht. ‘Ze doen amputaties en lichte operaties, geheel zelfstandig.’

Twee slanke jongens van een jaar of dertien droegen een grote doos met verband de tent in en zetten hem voorzichtig naast een paar andere dozen. Ze gingen naar Jane toe, ze bedankte ze en zei dat ze de vrouwen die zojuist waren aangekomen moesten gaan helpen, ze hadden water nodig om hun wonden mee te wassen.

De jongens gingen weg en kwamen algauw terug met water in grote plastic flessen.

‘Ze hoorden bij de Arabische militie,’ vertelde Jane met een hoofdbeweging naar de jongens. ‘Maar alles ligt nu stil. Bij gebrek aan munitie en wapenonderdelen is er een soort evenwicht ontstaan, mensen weten niet goed wat ze moeten doen, daarom zijn velen hier maar komen helpen. We hebben een jongensschool met een flink aantal jonge mannen uit de militie in de klas.’

Op een brits kermde een vrouw en Jane haastte zich naar haar toe en streelde over haar voorhoofd en wangen. Ze leek nog geen vijftien, maar ze was hoogzwanger en onlangs was een van haar voeten geamputeerd.

De hele dag werkte Penelope aan Janes zijde, deed alles wat ze zei, stelde geen vragen, sprak nergens over, deed alleen van alles zodat Janes deskundigheid als arts maximaal werd benut, zodat zo veel mogelijk mensen geholpen konden worden.

Een Afrikaanse man van een jaar of dertig met een mooi gezicht en gespierde schouders haastte zich naar Jane toe met een wit doosje.

‘Dertig nieuwe doses antibiotica,’ zei hij stralend.

‘Echt waar?’

Hij knikte glimlachend.

‘Goed gedaan.’

‘Ik zet Ross nog wat verder onder druk, hij had het erover dat we deze week misschien een doos met bloeddrukmeters konden krijgen.’

‘Dit is Grey,’ zei Jane. ‘Eigenlijk is hij leraar, maar zonder hem zou ik het hier niet bolwerken.’

Penelope stak haar hand uit en zag de speelse blik van de man.

‘Penelope Fernandez,’ zei ze.

‘Tarzan,’ stelde hij zich voor en hij drukte losjes haar hand.

‘Hij wilde Tarzan genoemd worden toen hij hierheen kwam,’ lachte Jane.

‘Tarzan en Jane,’ zei hij glimlachend. ‘Ik ben haar Tarzan.’

‘Uiteindelijk ging ik ermee akkoord dat hij Greystoke zou heten,’ vertelde Jane. ‘Maar iedereen vindt dat te lastig om uit te spreken, dus moet hij genoegen nemen met Grey.’

Plotseling toeterde er een vrachtwagen voor de tent en ze renden alle drie naar buiten. Roodachtig stof van de weg wolkte op rondom de roestige wagen. Op de open laadvloer lagen zeven mannen met schotwonden. Ze kwamen uit het westen, uit een dorp waar een vuurgevecht was ontstaan vanwege een bron.

De rest van de dag besteedden ze aan acute operaties. Een van de mannen overleed. Op een gegeven moment werd Penelope staande gehouden door Grey. Hij hield een fles water naar haar op. Penelope schudde alleen gestrest haar hoofd, maar hij glimlachte rustig en zei: ‘Je hebt wél tijd om te drinken.’

Ze bedankte hem, dronk water en hielp hem vervolgens om een gewonde man op een brits te tillen.

’s Avonds zaten Penelope en Jane uitgeput op de veranda van een woonbarak aan een late maaltijd. Het was nog steeds heel warm. Ze kletsten met elkaar en keken uit over de weg tussen huizen en tenten, naar de mensen die hun laatste karweitjes deden terwijl het donker werd.

Net zo snel als de duisternis viel, verspreidde zich een onheilspellende stilte. Eerst hoorde Penelope mensen die zich terugtrokken, wat geritsel bij de latrines en een enkele sluipende beweging in het donker. Maar algauw was het volkomen stil, zelfs de allerkleinsten huilden niet.

‘Iedereen is nog steeds bang dat de troepen van de Janjaweed langs zullen komen,’ zei Jane terwijl ze de borden opstapelde.

Ze gingen naar binnen, deden de buitendeur op slot en vergrendelden die, en wasten daarna samen af. Ze wensten elkaar goedenacht en Penelope liep naar de logeerkamer helemaal achter in de gang.

Twee uur later werd Penelope met een schok wakker in haar bed. Ze was met haar kleren aan in slaap gevallen en lag nu te luisteren naar de machtige nacht in Darfur. Ze kon niet zeggen wat haar had gewekt. Haar hart begon net tot bedaren te komen toen ze buiten opeens een kreet hoorde. Penelope stond op, liep naar het betraliede raampje en keek naar buiten. Het schijnsel van de maan verlichtte de straat. Ergens klonk een gestrest gesprek. Drie puberjongens liepen midden op straat. Ze behoorden ongetwijfeld tot de militie Janaweed. Een van hen had een revolver in zijn hand. Penelope hoorde ze iets schreeuwen over slaven doden. De oude Afrikaanse man die vaak zoete aardappels roosterde boven een gloeiend vuurtje en ze voor twee piaster per stuk verkocht, zat al op zijn deken vóór een vn-opslag. De jongens liepen naar de oude man toe en spogen op hem. De slanke jongen hief de revolver en schoot de oude man midden in zijn gezicht. De knal weerkaatste vervreemdend tussen de gebouwen. De jongens schreeuwden, pakten een paar zoete aardappels, aten wat en schopten de rest in het stof van de weg naast de dode man.

Ze liepen de straat op, keken om zich heen, wezen en liepen recht naar de woonbarak waar Penelope en Jane verbleven. Penelope herinnert zich dat ze haar adem inhield terwijl ze hen rond hoorde stampen op de veranda terwijl ze gejaagd met elkaar praatten en op de deur bonkten.

Penelope hapt ineens naar adem en opent haar ogen. Ze moet in slaap zijn gevallen op de bank van Ossian Wallenberg.

Gerommel van onweer sterft weg, dof en knetterend. De lucht is betrokken.

Björn staat bij het raam en Ossian nipt van zijn whisky.

Penelope kijkt naar de telefoon – er heeft niemand gebeld.

De waterpolitie zou er zo moeten zijn.

De knallen van het onweer komen snel dichterbij. De lamp aan het plafond gaat uit, de ventilator in de keuken zwijgt, de stroom is uitgevallen. Er klinkt een ratelend geluid op het dak en de raamkozijnen en plotseling giet het van de regen.

De telefoon heeft helemaal geen ontvangst meer.

Een bliksemflits verlicht de kamer en wordt gevolgd door een hevige knal.

Penelope leunt achterover en luistert naar de regen, voelt de koele lucht door het raam, valt weer in slaap, maar wordt wakker doordat Björn iets zegt.

‘Wat?’ vraagt ze.

‘Een boot,’ herhaalt hij. ‘Een politieboot.’

Ze staat snel op en kijkt naar buiten. Het water lijkt te koken door de enorme stortregen. De grote boot is al vlakbij, op weg naar de steiger. Penelope kijkt naar de telefoon. Die heeft nog steeds geen ontvangst.

‘Schiet op,’ zegt Björn.

Hij probeert de sleutel in het slot van de terrasdeur te steken. Zijn handen trillen. De politieboot glijdt langszij bij de steiger, laat de sirene loeien.

‘Hij past niet,’ zegt Björn luid. ‘Het is de verkeerde sleutel.’

‘O jee, o jee,’ glimlacht Ossian en hij pakt zijn sleutelbos. ‘Dan moet het deze zijn.’

Björn haalt de sleutel, krijgt hem in het slot, draait hem om en hoort de metaalachtige klik van de bewegende delen in de tong.

De politieboot is slecht zichtbaar in de regen, hij glijdt alweer weg van de steiger als Björn de deur open krijgt.

‘Björn!’ roept Penelope.

De motor dreunt en het water achter de boot schuimt wit, Björn zwaait en rent zo hard hij kan door de regen over het grindpad de helling af.

‘Hier!’ roept hij. ‘We zijn hier!’

Björns schouders en bovenbenen zijn drijfnat. Hij komt bij de steiger en ziet de motoren van de boot onder water remmen met een pulserend geraas. Op het achterdek staat een tas met spullen voor eerste hulp. Door de voorruit meent hij een politieman te zien. Een volgende bliksemflits verlicht de hemel. De donder is oorverdovend. De politieman achter het raam lijkt in een portofoon te praten. De regen spat op op het dak van de boot. Golven slaan op de oever. Björn roept en zwaait met zijn hele arm. De boot keert soepel terug en de bakboordzijde stoot tegen de steiger.

Björn grijpt de natte reling vast en gaat op het voordek aan boord, klimt naar beneden de verzonken gang in die naar een metalen deur leidt. De boot deint in zijn eigen boeggolven. Björn wankelt even, opent de zware metalen deur en gaat naar binnen.

Een zoete en metalige lucht vult de stuurhut, als van olie en zweet.

Het eerste wat Björn ziet is een zonverbrande agent met een wond op zijn voorhoofd die op de grond ligt. Zijn ogen staan wijd open. Onder hem groeit een haast zwarte plas bloed. Björn ademt snel, kijkt rond in de donkere ruimte tussen politie-uitrusting, regenjassen en tijdschriften voor surfers. Hij hoort een stem door het lawaai van de motor heen. Het is Ossian Wallenberg die iets roept vanaf het grindpad. Hij hinkt met een gele paraplu boven zijn hoofd naar de steiger. Björn voelt zijn hartslag bonken in zijn slapen en ziet zijn vergissing in, hij is in de val gelopen. Hij ziet de bloedspatten op de binnenkant van de ruit en zoekt op de tast naar de deurklink. De trap naar de kajuit kraakt, hij draait zich om en ziet zijn achtervolger vanuit het donker omhoogkomen. Hij is gekleed in een politie-uniform en zijn gezicht staat opmerkzaam, nieuwsgierig bijna. Björn beseft dat het te laat is om te vluchten. Hij grijpt een schroevendraaier van de plank boven het bedieningspaneel om zich te verdedigen. De achtervolger houdt zich vast aan de trapleuning, komt de stuurhut in, knippert tegen het felle licht en richt zijn blik op de ruit en het strand. De regen slaat tegen het glas. Björn beweegt zich snel. Hij richt met de schroevendraaier op zijn hart, stoot en begrijpt niet goed wat er gebeurt. Zijn schouder trilt alleen even. Björn verliest het gevoel in zijn arm door een schuine, hem tegemoetkomende slag. Het is net alsof zijn arm weg is. De schroevendraaier valt op de grond en rolt ratelend achter een aluminium gereedschapskist. De achtervolger blijft zijn levenloze arm vasthouden, sleurt hem naar voren, geeft een draai aan zijn lichaam, schopt zijn benen onder hem vandaan, stuurt en versterkt Björns val zodat zijn gezicht neerwaarts stort en de voetsteun bij de bestuurdersplaats raakt. Zijn nek breekt door de botsing met een gedempt, knerpend geluid. Hij voelt niets, maar ziet rare vonken, fakkeltjes die rondspringen in het donker, langzamer en steeds prettiger. Björns gezicht trekt een beetje en een paar seconden later is hij dood.

56 | De helikopter

Penelope staat achter het raam. De hemel knippert een keer van een bliksemflits en de donder rolt over de zee. De regen klettert naar beneden. Björn is aan boord gegaan van de politieboot en verdwenen in de stuurhut. Het water schuimt door de harde regenval. Ze ziet Ossian met een gele paraplu boven zijn hoofd naar het water strompelen. De metalen deur van de stuurhut van de boot gaat open en er komt een geüniformeerde politieman het voordek op, hij springt op de steiger en maakt de boot vast.

Pas als de agent het grindpad op komt lopen, ziet Penelope wie het is.

De achtervolger beantwoordt Ossians groet niet eens, hij strekt zijn linkerhand uit en grijpt Ossians kin stevig vast.

Penelope merkt niet dat ze de telefoon op de grond laat vallen.

Met zakelijke bruuskheid draait de geüniformeerde man het gezicht van Ossian opzij. De gele paraplu valt op de grond en rolt een stukje de helling af. Alles is binnen een paar seconden voorbij. De achtervolger blijft amper stilstaan als hij met zijn vrije hand een korte dolk trekt. Hij draait Ossians gezicht nog iets verder en steekt hem vervolgens bliksemsnel in zijn nek, boven de atlaswervel, recht in zijn hersenstam. Als de beet van een slang. Ossian is al dood als hij de grond raakt.

De achtervolger in politie-uniform loopt met grote passen over het pad naar het huis. Het bleke schijnsel van de bliksem verlicht plotseling zijn gezicht en Penelope kijkt hem door de regen in de ogen. Voor het weer donker is ziet ze nog net de bezorgde trekken op zijn gezicht. De vermoeide, treurige ogen en de mond met het diepe litteken. Het onweer dondert. De man loopt door naar het huis. Penelope blijft achter het raam staan, ze ademt snel maar komt er niet toe te vluchten, is verlamd.

De regen klettert tegen de vensterbank en het glas. De wereld buiten lijkt wonderlijk ver weg, maar ineens ontstaat er een ander, geheel geel licht achter de man. De steiger, het water en de lucht lichten oogverblindend op. Vanuit de politieboot laait een steekvlam op, als een grote eik van vuur. Metalen onderdelen worden de lucht in geslingerd. De vuurwolk groeit en pulseert in oranje schakeringen. De warmte van de explosie zet het riet en de steiger in brand terwijl de drukgolf en de knal van de explosie het huis bereiken.

Pas als de rinkelende ruit voor Penelopes gezicht van rand tot rand barst, reageert ze. De regen stort naar beneden in de zwarte rook die opwalmt van de resten van de boot achter de achtervolger. Hij loopt vlug naar het huis. Penelope draait zich om, stormt de kamers door, klimt over de aan de kant geschoven fauteuil, komt in de hal met de gesigneerde portretten, opent de buitendeur en rent dwars over het natte, verwaarloosde grasveld. Ze glijdt weg, gaat door, weg bij het huis over het platgetreden paadje, om een berkenbosje heen en een weiland in. Daar komt ze een gezin tegen met hengels, oranje reddingsvesten en regenpakken. Ze rent dwars door het groepje heen naar een zandstrand. Ze is helemaal buiten adem, hijgt ongecontroleerd, ze heeft het gevoel dat ze gaat flauwvallen. Ze moet stilstaan, weet niet waar ze heen moet, ze kruipt achter een schuurtje, geeft over tussen de brandnetels en bidt fluisterend het Onzevader. In de verte klinkt een donderslag. Ze trilt over haar hele lichaam, maar staat toch weer op en veegt met de mouw van haar trui de regen uit haar ogen. Ze leunt voorzichtig naar voren en kijkt om de hoek, over het weiland. De achtervolger duikt net op vanachter het berkenbosje, hij houdt even in bij het gezin, dat onmiddellijk in haar richting wijst. Ze kruipt achteruit, glijdt de rotsen af en begint langs de waterkant te rennen, komt op het zandstrand. Haar voetsporen lichten wit achter haar op waar het natte zand wordt opengescheurd. Ze rent door over een zeer lange pontonsteiger, steeds verder bij de kust vandaan. Plotseling hoort ze het zware geratel van de rotorbladen van een helikopter. Penelope rent verder over de steiger, ziet de achtervolger in politie-uniform tussen de bomen rennen, naar het strand. Vanuit een reddingshelikopter is een man in oranje kleding naar beneden getakeld, hij landt op de uiterste punt van de steiger, het water om hem heen wordt in golvende cirkels uiteengeslagen. Penelope rent naar hem toe over de gladde steiger, hij roept tegen haar hoe ze moet staan, maakt vervolgens het tuigje aan haar vast en gebaart naar de helikopterpiloot. Samen stijgen ze op van de steiger, scheren laag over het wateroppervlak, worden vervolgens in een zijwaartse beweging opgehesen. Het laatste wat Penelope ziet van het strand, voordat het aan het oog wordt onttrokken door het dennenbos, is dat de achtervolger met één knie op de grond zit. De zwarte rugzak ligt voor hem. Met doelbewuste bewegingen zet hij een schietwapen in elkaar. Daarna ziet ze hem niet meer, alleen dichte, groene bomen. Het wateroppervlak schiet onder haar weg. Plotseling hoort ze een korte knal en meteen daarop geknars boven zich. De kabel krijgt een heftige ruk en er gaat een pijnscheut door haar buik. De man achter haar roept iets naar de helikopterpiloot. Ze gaan met een schok de andere kant op, de helikopter zwenkt heftig en Penelope doorziet wat er is gebeurd. Ze realiseert zich dat de achtervolger de helikopterpiloot vanaf het strand heeft neergeschoten. Zonder ook maar na te denken maakt Penelope de veiligheidspal van de gesp van het tuigje los, opent de gesp, krijgt de riemen los en valt naar beneden. Ze raast door de lucht terwijl de helikopter de opwaartse beweging verliest, kantelt en over de kop begint te slaan. De staalkabel met de hangende reddingswerker raakt verstrikt in de grote rotor. Het geratel is oorverdovend en daarna klinkt er een tweedelige knal als de enorme propellerbladen van de as worden getrokken. Penelope valt misschien twintig meter tot ze het wateroppervlak raakt. Ze zinkt diep. Terwijl ze even het bewustzijn verliest blijft ze nog een hele tijd naar beneden gaan in het koude water voor de beweging van richting verandert.

Ze trapt met haar benen, komt boven en zuigt lucht in haar longen, kijkt om zich heen en begint weg te zwemmen van het eiland, naar open zee.

57 | Noodweer

Joona Linna en Saga Bauer verlaten Silencia Defence na de korte ontmoeting met directeur Pontus Salman.

Ze hadden een valstrik voor hem gezet. Pontus Salman had ze echter verrast door zichzelf onmiddellijk te identificeren en de omstandigheden toe te lichten. De foto was in het voorjaar van 2008 genomen in een concertzaal in Frankfurt.

Pontus Salman had verteld dat ze op het moment dat de foto werd genomen, hadden onderhandeld over een zending munitie naar Sudan. De zaak was in een vergevorderd stadium toen er in het voorjaar van 2009 iets was gebeurd wat de transactie onmogelijk maakte. Salman leek ervan uit te gaan dat Joona en Saga wisten waar hij op doelde.

Hij vertelde dat het bij deze ene ontmoeting met Sudan was gebleven en dat alle mogelijkheden voor verdere onderhandelingen uitgesloten waren.

‘Weet jij waar Salman het over had?’ vraagt Joona. ‘Wat is er gebeurd in 2009?’

Nog voordat ze de Nynäsvägen op rijden, pakt Saga Bauer haar telefoon en belt Simon Lawrence van de Säpo.

‘Ik neem aan dat je niet belt voor een date,’ zegt Simon lijzig.

‘Jij hebt Afrika ten noorden van de Sahara op je bordje en weet vermoedelijk wat er in het voorjaar van 2009 in Sudan is gebeurd.’

‘Waar denk je aan?’

‘Zweden kan sindsdien om de een of andere reden geen wapens meer naar Sudan exporteren.’

‘Lees je geen krant?’

‘Jawel,’ antwoordt ze zacht.

‘In maart 2009 heeft het Internationaal Strafhof, het icc, in Den Haag een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen de president van Sudan, Omar al-Bashir.’

‘Tegen de president?’

‘Ja.’

‘Dat is niet niks.’

‘De aanklacht betreft de directe orders van de president tot plundering, verkrachting, gedwongen verhuizing, marteling, moord en uitroeiing van drie bevolkingsgroepen in Darfur.’

‘Ah, nu begrijp ik het,’ zegt Saga.

Voor ze het gesprek afronden geeft Simon Lawrence haar een kort college over de situatie in Sudan.

‘Waar ging dat over?’ vraagt Joona.

‘Het Internationaal Strafhof in Den Haag heeft een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen president Al-Bashir,’ zegt ze, en ze werpt Joona een lange blik toe.

‘Dat wist ik niet,’ zegt Joona.

‘De vn stelde in 2004 een wapenembargo in tegen de Janjaweed en andere bewapende groepen in Darfur.’

Ze rijden noordwaarts over de Nynäsvägen. De zomerhemel wordt donker en trekt dicht.

‘Ga verder,’ zegt Joona.

‘President Al-Bashir heeft alle banden met de militie altijd ontkend,’ vertelt ze. ‘En na het embargo van de vn was export alleen direct aan de regering van Sudan toegestaan.’

‘Juist omdat ze geen banden hadden met de militie in Darfur.’

‘Precies,’ zegt Saga. ‘En in 2005 werd een allesomvattend vredesakkoord gesloten, het Comprehensive Peace Agreement, dat het einde van de langste burgeroorlog in Afrika betekende. Daarna bestonden er geen principiële belemmeringen voor Zweedse wapenexport naar het leger van Sudan. De taak van Carl Palmcrona was zodoende om te beoordelen of het vanuit de optiek van veiligheidspolitiek aanvaardbaar was.’

‘Maar het Internationaal Strafhof beoordeelde dat vast anders,’ zegt Joona bars.

‘Ja, volkomen anders... ze zagen een directe band tussen de president en de bewapende militie en ze vaardigden daarom een arrestatiebevel uit wegens verkrachting, marteling en uitroeiing.’

‘Wat is er sindsdien gebeurd?’

‘Afgelopen april waren er dus verkiezingen en Al-Bashir is nog steeds president en Sudan peinst er natuurlijk niet over om gehoor te geven aan het arrestatiebevel, maar tegenwoordig is het uiteraard volstrekt uitgesloten om wapens naar Sudan te exporteren en zaken te doen met Omar al-Bashir en Agathe al-Haji.’

‘Precies zoals Pontus Salman zei,’ zegt Joona.

‘Daarom hebben ze de onderhandelingen afgebroken.’

‘We moeten Penelope Fernandez vinden,’ zegt Joona op het moment waarop de eerste regendruppels op de voorruit van de auto spatten.

Ze rijden een hevige regenbui in en het zicht is beroerd. De stortregen davert op het dak van de auto. Joona is genoodzaakt de snelheid te beperken tot 50 kilometer per uur op de snelweg. Het is helemaal donker, maar soms licht de lucht op van het schijnsel van bliksem in de verte. De ruitenwissers vegen snel heen en weer.

Opeens gaat Joona’s telefoon. Het is Petter Näslund, zijn direct leidinggevende, die gestrest vertelt dat Penelope Fernandez twintig minuten geleden naar de alarmcentrale heeft gebeld.

‘Waarom heb ik daar niets over gehoord?’

‘Ik gaf er de prioriteit aan om de waterpolitie erheen te sturen, ze zijn al op weg. Maar ik heb ook een helikopter van de reddingsbrigade besteld, om ze snel aan land te krijgen.’

‘Uitstekend, Petter,’ zegt Joona en hij ziet dat Saga hem vragend aankijkt.

‘Ik weet dat je Penelope Fernandez en Björn Almskog zo snel mogelijk wilt horen.’

‘Ja,’ antwoordt Joona.

‘Ik bel je als ik weet in wat voor toestand ze verkeren.’

‘Dank je.’

‘De collega’s van de waterpolitie zouden zo dadelijk bij Kymmendö moeten... Wacht, er is iets gebeurd, momentje.’

Petter legt de telefoon neer en Joona hoort hem met iemand praten. Hij hoort dat Petter steeds opgewondener klinkt en ten slotte schreeuwt ‘Probeer het nog eens en nog eens’ voor hij de telefoon weer oppakt.

‘Ik moet ophangen,’ zegt Petter verbeten.

‘Wat is er aan de hand?’ vraagt Joona.

Een donderslag dreunt en trekt knetterend weg.

‘We krijgen geen contact met de collega’s op de boot, ze antwoorden niet. Het is die rottige Lance, hij heeft vast een golf gezien die hij zo nodig moet proberen.’

‘Petter,’ zegt Joona luid en ernstig. ‘Luister naar me, je moet nu heel snel optreden. Ik denk dat de boot gekaapt is en dat...’

‘Nu moet je toch...’

‘Kop dicht en luisteren,’ onderbreekt Joona hem. ‘Waarschijnlijk zijn onze collega’s van de waterpolitie al dood. Je hebt een paar minuten de tijd om een politiemacht op te trommelen en de verantwoordelijkheid te nemen voor de operationele leiding. Bel onze interne alarmcentrale met één telefoon en Bengt Olofsson met een andere, probeer twee teams van de me te krijgen en vraag om versterking met een Helikopter 14 van de dichtstbijzijnde flottielje.’

58 | De begunstigde

Noodweer trekt over Stockholm, de donder knalt, bliksemflitsen verlichten plotseling de lucht en het stortregent. De regen klettert tegen de ramen van Carl Palmcrona’s grote appartement. Tommy Kofoed en Nathan Pollock hebben het gestaakte technisch onderzoek weer opgepakt.

Het is zo donker dat ze de plafondlampen aan moeten doen.

In een van de kamerhoge garderobekasten in Palmcrona’s inloopkast, onder een groot aantal grijze, blauwe en zwarte pakken, vindt Pollock een zwartleren map.

‘Tommy,’ roept hij.

Kofoed komt binnen, gebogen rug, knorrig.

‘Wat is er?’

Nathan Pollock tikt licht op de leren map met zijn behandschoende vingers.

‘Ik denk dat ik iets gevonden heb,’ zegt hij eenvoudig.

Ze lopen naar de hoge, diepe vensternis en voorzichtig maakt Pollock de gesp los en slaat de lederen map open.

‘Ga verder,’ fluistert Kofoed.

Behoedzaam slaat Pollock het dunne schutblad om met de woorden De laatste wil van Carl Palmcrona.

Ze lezen in stilte. Het document is gedateerd op 1 maart drie jaar geleden. Palmcrona heeft al zijn bezittingen vermaakt aan één persoon: Stefan Bergkvist.

‘Wie in vredesnaam is Stefan Bergkvist?’ vraagt Kofoed als ze klaar zijn met lezen. ‘Palmcrona had geen familie, geen vrienden voorzover ik begrepen heb, hij had niemand.’

‘Stefan Bergkvist woont in Västerås... bij het opmaken van dit testament,’ zegt Pollock. ‘Aan de Rekylgatan 11 in Västerås en...’

Pollock onderbreekt zichzelf en kijkt op.

‘Het is een kind. Volgens zijn persoonsnummer is hij nog maar zestien.’

Het testament is opgesteld door Palmcrona’s advocaat van de firma Wieselgreen en Zonen. Pollock bladert in de bijgewerkte appendix van het testament waarin Palmcrona’s bezittingen worden gespecificeerd. Het gaat om vier pensioenfondsen, verpacht bos, twee hectare maar, een verkavelde boerderij in Södermanland die al tien jaar is verhuurd en de woning met hoge hypotheek aan de Grevgatan 2. Het substantiële deel van de nalatenschap lijkt een rekening te zijn bij de Standard Chartered Bank in Jersey, waarvan het saldo volgens Palmcrona zo’n negen miljoen euro bedraagt.

‘Het lijkt erop dat Stefan vermogend is geworden,’ zegt Pollock.

‘Ja.’

‘Maar waarom?’

Tommy haalt zijn schouders op.

‘Sommige mensen vermaken alles wat ze hebben aan hun hond of trainer op de sportschool.’

‘Ik bel hem.’

‘De jongen?’

‘Wat moeten we anders?’

Nathan Pollock pakt zijn telefoon, toetst een nummer in, vraagt om doorverbonden te worden met Stefan Bergkvist aan de Rekylgatan 11 in Västerås, krijgt te horen dat op dat adres een zekere Siv Bergkvist woont en denkt dat zij waarschijnlijk de moeder van de jongen is. Nathan kijkt naar de stromende regen en de dakgoten die overlopen.

‘Siv Bergkvist,’ zegt een vrouw met een gebroken stem.

‘Mijn naam is Nathan Pollock en ik ben commissaris bij de recherche... bent u de moeder van Stefan Bergkvist?’

‘Ja,’ fluistert ze.

‘Kan ik hem misschien spreken?’

‘Wat?’

‘U hoeft zich geen zorgen te maken, ik wil alleen vragen...’

‘Donder op!’ schreeuwt ze en ze hangt op.

Pollock belt hetzelfde nummer weer, maar er wordt niet opgenomen. Hij kijkt naar de glimmende straat beneden en belt hetzelfde nummer weer.

‘Micke,’ zegt een man gereserveerd.

‘Mijn naam is Nathan Pollock en ik...’

‘Wat moet je, man?’

Nathan hoort de vrouw op de achtergrond huilen, ze zegt iets tegen de man en hij zegt dat hij dit wel kan afhandelen.

‘Nee,’ zegt ze. ‘Ik doe het...’

De telefoon wordt doorgegeven en er klinken wegstervende voetstappen.

‘Hallo,’ zegt de vrouw zacht.

‘Ik zou werkelijk...’

‘Stefan is dood,’ valt ze hem met schelle stem in de rede. ‘Waarom doe je dit, waarom bel je om te zeggen dat je hem wilt spreken, ik kan het niet aan...’

Ze huilt aan de telefoon, er valt iets op de grond, rinkelend.

‘Het spijt me,’ zegt Pollock. ‘Ik wist het niet, ik...’

‘Ik kan er niet tegen,’ huilt ze. ‘Ik kan er niet meer tegen.’

Er klinken voetstappen op de vloer en daarna neemt de man de telefoon weer over.

‘Nu is het genoeg,’ zegt hij.

‘Wacht,’ zegt Pollock snel. ‘Kunt u vertellen wat er is gebeurd? Het is belangrijk...’

Tommy Kofoed, die het gesprek heeft gevolgd, ziet dat Nathan aan de telefoon naar iemand luistert, wit wegtrekt en zijn hand langs zijn zilverkleurige paardenstaart haalt.

59 | Als het leven zin krijgt

Een flink aantal agenten is bijeengekomen in de gangen van het politiebureau. Er hangt een nerveuze sfeer. Iedereen wacht ongeduldig op nieuwe berichten. Eerst raakte de meldkamer het contact kwijt met de boot van de waterpolitie en vervolgens verdween ook het radiocontact met de reddingshelikopter.

Op de afdeling Rijksrecherche staat Joona in zijn kamer de ansichtkaart te lezen die Disa hem heeft gestuurd tijdens haar conferentie op Gotland. ‘Hierbij stuur ik een liefdesbrief van een geheime bewonderaarster door. Kus, Disa.’ Hij vermoedt dat ze lang heeft moeten zoeken voor ze een kaart had gevonden die hem gegarandeerd zou doen gruwen. Hij zet zijn tanden op elkaar en draait de kaart om. Op de voorkant staat in gedrukte letters sex on the beach boven een plaatje van een witte poedel met zonnebril en een roze bikini. De hond zit in een ligstoel en heeft rood drankje in een longdrinkglas naast zich staan.

Er wordt op de deur geklopt en Joona’s glimlach betrekt als hij Nathan Pollocks ernstige gezicht ziet.

‘Carl Palmcrona heeft alles wat hij bezat vermaakt aan zijn zoon,’ begint Nathan.

‘Ik dacht dat hij geen familie had.’

‘Zijn zoon is dood, hij is maar zestien jaar geworden, er is gisteren een ongeluk gebeurd.’

‘Gisteren?’ zegt Joona.

‘Stefan Bergkvist heeft Carl Palmcrona drie dagen overleefd,’ zegt Nathan langzaam.

‘Wat is er gebeurd?’

‘Ik heb het niet helemaal begrepen, er was iets met zijn brommer,’ zegt Pollock. ‘Ik heb het voorlopige rapport opgevraagd...’

‘Wat weet je?’

De slungelige man met de zilvergrijze paardenstaart gaat op de bureaustoel zitten.

‘Ik heb om de beurt met zijn moeder, Siv Bergkvist, en haar vriend Micke Johansson gepraat... en het blijkt dat Siv de secretaresse van Palmcrona heeft vervangen toen hij bij de Vierde Flottielje van de Marine werkte. Ze hadden een korte relatie. Ze raakte zwanger. Toen ze hem dat vertelde, zei hij dat hij aannam dat het een abortus werd. Siv keerde terug naar Västerås, kreeg het kind en heeft sindsdien altijd beweerd dat de vader onbekend was.’

‘Wist Stefan dat Carl Palmcrona zijn vader was?’

Nathan schudt zijn hoofd en denkt aan de woorden van de moeder: ‘Ik zei tegen Stef dat zijn vader dood was, dat hij voor zijn geboorte was overleden.’

Er wordt op de deur geklopt, Anja Larsson komt binnen en legt een rapport, nog warm van de printer, op tafel.

‘Een ongeluk,’ zegt Anja zonder verdere toelichting en ze verlaat de kamer.

Joona pakt het plastic mapje en begint het rapport van het eerste technisch onderzoek te lezen. Vanwege de sterke warmteontwikkeling was de doodsoorzaak niet koolmonoxidevergiftiging, maar een direct gevolg van de brandwonden. Voordat de jongen overleed was zijn huid gesprongen zoals bij diepe snijwonden en daarna waren zijn spieren verschrompeld. De hitte had fracturen in de schedel en de botten van zijn ledematen veroorzaakt. De patholoog-anatoom had een brandhematoom aangetroffen, een bloedophoping tussen het schedelbot en het harde hersenvlies dat ontstaat als bloed begint te koken.

‘Onaangenaam,’ mompelt Joona.

Het onderzoek naar de brand werd bemoeilijkt doordat er in principe niets over was van de keet waarin de resten van Stefan Bergkvist waren teruggevonden. Slechts een smeulend bed van as, zwarte brokstukken metaal en stekelige resten van een verkoold lichaam in een verwrongen houding achter dat wat de deur was geweest. De eerste theorie van de politie was hoofdzakelijk gebaseerd op één getuigenverklaring, die van de machinist die de brandweer waarschuwde. Hij had de brandende brommer als een wig voor de keet zien liggen. Alles wees erop dat de zestienjarige Stefan Bergkvist zich in de oude bouwkeet had bevonden toen zijn brommer per ongeluk zo ongelukkig omviel dat deze de deur blokkeerde. De dop op de tank was niet goed vastgedraaid en de benzine was eruit gestroomd. Waardoor de benzine in brand was gevlogen was tijdens het opstellen van het rapport niet bekend, maar waarschijnlijk kwam het door een sigaret.

‘Palmcrona overlijdt,’ zegt Pollock langzaam. ‘Hij laat zijn hele vermogen na aan zijn zoon en drie dagen later is de zoon ook dood.’

‘De erfenis valt toe aan de moeder?’ vraagt Joona.

‘Ja.’

Ze zwijgen en horen allebei de langzame, sloffende passen op de gang voordat Tommy Kofoed Joona’s kamer binnenkomt.

‘Ik heb Palmcrona’s kluis opengemaakt,’ zegt Kofoed nors. ‘Daar zat niks in, behalve dit.’

Hij houdt een mooi in leer gebonden boek vast.

‘Wat is dat?’ vraagt Pollock.

‘Een levensbeschrijving,’ zegt Kofoed. ‘Dat is vrij gebruikelijk in zijn kringen.’

‘Een dagboek, bedoel je?’

Kofoed haalt zijn schouders op.

‘Eerder een soort pretentieloze memoires, niet bedoeld voor publicatie. Ze voegen eigenlijk alleen nog een hoofdstuk toe aan de geschiedenis van het geslacht Palmcrona. Het zijn handgeschreven bladzijden... Het begint met een stamboom, de carrière van zijn vader en daarna alleen een saaie opsomming van zijn eigen opleiding, examens, militaire dienst en carrière... Hij doet een paar mislukte beleggingen en zijn persoonlijke financiën verslechteren vrij snel, hij verkoopt grond en bezittingen. Het is allemaal heel droog beschreven...’

‘En zijn zoon?’

‘De relatie met Siv Bergkvist wordt beknopt beschreven als een ongelukje,’ antwoordt Tommy Kofoed en hij haalt diep adem. ‘Hij noemt Stefan echter al vrij snel in zijn levensbeschrijving en de aantekeningen van de laatste acht jaar gaan uitsluitend over zijn zoon. Hij volgt het leven van de jongen op afstand, hij weet naar welke school hij gaat, waar hij belangstelling voor heeft, met welke vrienden hij optrekt. Een paar keer merkt hij op dat de erfenis hersteld moet worden. Het lijkt erop dat hij al zijn geld voor zijn zoon spaart. Ten slotte schrijft hij alleen nog over zijn voornemen zijn zoon op te zoeken als deze achttien is. Hij schrijft dat hij hoopt dat zijn zoon hem zal vergeven en dat ze elkaar pas na al die jaren zullen leren kennen. Dat is het enige waar hij aan denkt... En nu zijn ze allebei opeens dood.’

‘Wat een nachtmerrie,’ mompelt Pollock.

‘Wat zeg je?’ vraagt Joona terwijl hij opkijkt.

‘Wat een nachtmerrie,’ herhaalt Pollock verbaasd. ‘Hij doet alles voor de toekomst van zijn zoon en dan blijkt dat de zoon de vader maar drie dagen overleeft, hij komt niet eens te weten wie zijn vader was.’

60 | Iets meer tijd

Beverly ligt al in Axels bed als hij de slaapkamer binnenkomt. Hij heeft de afgelopen nacht maar twee uur geslapen en is draaierig van vermoeidheid.

‘Hoe lang kost het Evert om hierheen te rijden?’ vraagt ze met heldere stem.

‘Je vader, bedoel je? Zes uur misschien.’

Ze staat op uit bed en begint naar de deur te lopen.

‘Wat ga je doen?’ vraagt Axel.

Ze draait zich om.

‘Ik dacht dat hij misschien in de auto op me zit te wachten.’

‘Je weet dat hij niet naar Stockholm komt,’ zegt Axel.

‘Ik wil voor de zekerheid even uit het raam kijken.’

‘We kunnen hem bellen – zullen we dat doen?’

‘Heb ik al geprobeerd.’

Hij steekt zijn hand uit, streelt voorzichtig over haar wang en ze gaat weer op bed zitten.

‘Ben je moe?’ vraagt ze.

‘Ik voel me bijna ziek.’

‘Wil je dat we samen slapen?’

‘Ja, graag.’

‘Ik denk dat papa morgen met me wil praten,’ zegt ze zacht.

Axel knikt.

‘Dat lukt vast wel morgen.’

Door haar grote, glanzende ogen ziet ze er jonger uit dan ooit.

‘Ga dan liggen,’ zegt ze. ‘Ga dan liggen, dan kun je slapen, Axel.’

Hij knippert vermoeid naar haar en ziet dat ze voorzichtig aan haar kant van het bed gaat liggen. Haar nachthemd ruikt naar schoon katoen. Als hij achter haar gaat liggen, wil hij alleen maar huilen. Hij wil haar zeggen dat hij van plan is een psycholoog voor haar te regelen, dat hij van plan is haar door deze fase heen te helpen, dat het beter zal worden, dat wordt het altijd.

Zakelijk pakt hij haar bovenarm vast, legt zijn andere hand om haar buik en hoort haar even kreunen als hij haar naar zich toe trekt. Hij drukt zijn gezicht in haar nek, ademt vochtig tegen haar hoofd, houdt haar stevig vast. Even later voelt hij haar snelle ademhaling lichter worden. Ze liggen heel stil, worden warm en zweterig, maar hij laat haar niet los.

*

’s Ochtends staat Axel vroeg op, hij heeft vier uur geslapen en zijn spieren doen pijn. Hij staat bij het raam en bekijkt de donkere trossen seringen.

Als hij op zijn nieuwe werkplek komt, voelt hij zich nog steeds verkleumd en moe. Gisteren had hij op het punt gestaan zijn naam onder het contract van een dode man te schrijven. Hij zou zijn eigen eer in de handen van een gehangene hebben gelegd, op diens oordeel hebben vertrouwd en van zijn eigen oordeel hebben afgezien.

Hij voelt zich erg opgelucht over zijn besluit om te wachten, maar denkt tegelijkertijd dat het misschien een beetje dom was om een poppetje in het contract te tekenen.

Hij weet dat hij de uitvoer van munitie naar Kenia de komende dagen moet goedkeuren. Hij opent de map met documenten en begint over het handelsverkeer van Zweden in die regio te lezen.

Een uur later wordt de deur van het kantoor van Axel Riessen opengeduwd en komt Jörgen Grünlicht binnen, trekt een stoel bij het bureau en gaat zitten. Hij opent de map, haalt het contract eruit, bladert naar de regel voor de handtekening en kijkt Axel dan aan.

‘Hallo,’ zegt Axel.

Jörgen Grünlicht kan een glimlach niet onderdrukken omdat het getekende poppetje met piekend haar in feite op Axel Riessen lijkt en omdat er in het tekstballonnetje bij de mond van het poppetje precies hetzelfde staat: hallo!

‘Hallo,’ zegt Jörgen.

‘Het was te vroeg,’ licht Axel toe.

‘Ik begrijp je, het was niet de bedoeling je op te jagen, hoewel er echt een beetje haast bij is,’ zegt Jörgen. ‘De minister van Handel sprak me er weer op aan, Silencia Defence belt meerdere keren per dag. Maar ik begrijp je best. Je bent helemaal nieuw en... wilt secuur te werk gaan.’

‘Ja.’

‘En dat is natuurlijk goed,’ vervolgt hij. ‘Maar je weet dat je de zaak kunt overlaten aan de regering als je je onzeker voelt.’

‘Ik voel me niet onzeker,’ antwoordt Axel. ‘Ik ben nog niet klaar, ingewikkelder dan dat is het in feite niet.’

‘Het is alleen... van hun kant gezien duurt het al onredelijk lang.’

‘Ik leg alle andere kwesties opzij, en ik kan zeggen dat alles er tot nu toe heel goed uitziet,’ antwoordt hij. ‘Ik ben niet van plan Silencia Defence af te raden het schip te laden, maar ik ben nog niet klaar.’

‘Ik laat alle partijen weten dat je positief bent.’

‘Dat kun je doen, ik bedoel, als ik niets opmerkelijks vind dan is het...’

‘Dat gebeurt niet, ik heb de documenten zelf doorgenomen.’

‘Goed,’ zegt Axel zachtaardig.

‘Ik zal je niet langer storen,’ zegt Jörgen en hij staat op van de stoel. ‘Wanneer denk je dat je je oordeel gereed hebt?’

Axel kijkt weer naar het materiaal.

‘Reken maar op een paar dagen, want ik ben misschien genoodzaakt om zelf informatie in Kenia op te vragen.’

‘Vanzelfsprekend,’ glimlacht Jörgen Grünlicht en hij verlaat de kamer.

61 | Waar hij altijd aan denkt

Om tien uur verlaat Axel de Inspectie Strategische Goederen om thuis te werken. Hij neemt alle documenten over de exportvergunning mee. De vermoeidheid maakt hem rillerig en hongerig, hij rijdt naar het Grand Hotel en bestelt een brunch voor twee personen. Eenmaal thuis loopt hij met het eten naar de keuken. Beverly zit boven op de keukentafel in het tijdschrift Bruid & Bruiloft te bladeren.

‘Heb je honger?’ vraagt hij.

‘Ik weet niet of ik wel in het wit wil trouwen,’ zegt Beverly. ‘Misschien lichtroze...’

‘Ik hou wel van wit,’ mompelt hij.

Axel maakt een dienblad klaar en daarna lopen ze samen naar het rode rococozitje bij de grote ramen in de salon boven. Tussen hen staat een achthoekige, achttiende-eeuwse tafel. Het tafelblad getuigt van de toenmalige voorliefde voor intarsia. De afbeelding stelt een tuin met pauwen voor en een vrouw die een Chinese plankciter bespeelt.

Axel dekt de tafel met het familieporselein met zilverkleurig wapen, grijze linnen servetten en de zware wijnglazen. Hij schenkt cola in Beverly’s glas en mineraalwater met schijfjes limoen in het zijne.

Beverly’s nek is mager, haar kin lief en mooi. Omdat haar haar zo kort is, zie je de hele, zachte ronding van haar achterhoofd. Ze drinkt haar glas leeg en rekt dan loom haar bovenlichaam uit. Een mooi en kinderlijk gebaar. Hij denkt dat ze dezelfde beweging als volwassene zal maken, misschien zelfs als oude vrouw.

‘Vertel me weer over de muziek,’ verzoekt ze.

‘Waar waren we gebleven?’ vraagt Axel en hij richt de afstandsbediening op de stereotoren.

Alexander Malters buitengewoon gevoelige uitvoering van Arvo Pärts Alina klinkt op uit de luidsprekers. Axel kijkt in zijn glas waar de belletjes in het mineraalwater sputteren, en hij wenst vurig dat hij weer zou kunnen drinken, hij zou willen dat hij champagne bij de asperges had, en daarna Propofol en Stesolid voor de nacht.

Axel schenkt haar meer cola in. Ze kijkt op en bedankt zacht. Hij kijkt recht in haar grote, donkere ogen en merkt pas dat haar glas overstroomt als de frisdrank zich over het tafelblad verspreidt. De hele Chinese afbeelding betrekt alsof de zon achter de wolken verdwijnt, een nat vlies doet de tuin met de pauwen glanzen.

Hij staat op en ziet Beverly weerspiegeld worden in de vensterruit, ziet de lijn van haar kin en plotseling realiseert hij zich dat ze op Greta lijkt.

Merkwaardig dat hij dat nu pas ziet.

Axel wil zich omdraaien en wegrennen, het huis verlaten, maar hij dwingt zichzelf een doekje te halen terwijl zijn hart zijn rustige ritme hervindt.

Ze lijken niet uitgesproken op elkaar, maar Beverly doet in veel opzichten aan Greta denken.

Hij blijft staan en haalt zijn trillende hand langs zijn mond.

Hij denkt elke dag aan Greta, probeert elke dag niet aan haar te denken.

De week tot aan de finale van het concours achtervolgt hem.

Het is vierendertig jaar geleden, maar alles in zijn leven is erdoor overschaduwd. Hij was zo jong, nog maar zeventien, maar veel was al voorbij.

62 | De zoete slaap

Het Johan Fredrik Berwald-concours was zonder twijfel het meest prestigieuze concours voor jonge violisten in Noord-Europa. Daar waren diverse bekende virtuozen van de wereld opgekomen en in één keer in het grote, oogverblindende licht van de schijnwerpers geplaatst. Voor deze finale waren er nog maar drie solisten over. In zes ronden hadden steeds minder deelnemers voor een besloten jury gespeeld, maar de finale zelf zou de dag erop plaatsvinden voor een groot publiek in het concertgebouw, en samen met een concert onder leiding van dirigent Herbert Blomstedt worden uitgezonden op tv.

In kringen van musici was het een sensatie dat twee van de finalisten, Axel Riessen en Greta Stiernlood, aan het Koninklijk Conservatorium in Stockholm studeerden. De derde finalist was Shiro Sasaki uit Japan.

Voor Alice Riessen, zelf een beroepsmusicus die nooit was doorgebroken, waren de successen van haar zoon Axel een enorme triomf. Met name nadat ze een reeks waarschuwingen van de directeur had gekregen omdat Axel vaak wegbleef van school, soms hele dagen, en dat hij ongeconcentreerd en slordig was.

Nadat ze waren doorgegaan naar de derde ronde hoefden Axel en Greta geen lessen meer te volgen, zodat ze al hun tijd konden besteden aan repetities voor het volgende onderdeel. Tijdens het concours hadden ze elkaar leren kennen, ze waren blij met elkaars successen en voor de finale waren ze bij Axel thuis gaan afspreken om elkaar te steunen.

Het laatste wedstrijdelement bestond uit een stuk dat de violist zelf of samen met zijn begeleider had uitgekozen.

Axel en zijn jongere broer Robert beschikten over de zeven kamers helemaal boven in het grote huis in Lärkstaden. Axel studeerde in principe nooit op zijn instrument, maar hij hield ervan om te spelen, zich een weg te zoeken door nieuwe stukken, klanken te proberen die hij nooit eerder had gehoord en soms zat hij tot diep in de nacht op zijn viool te spelen en het wezen ervan te verkennen, tot zijn vingertoppen schrijnden.

Ze hadden nog één dag. Morgen zouden Axel en Greta de finale spelen in het concertgebouw. Axel zat naar de hoezen van de lp’s te kijken die op de vloer voor zijn grammofoon lagen. Het waren drie platen van David Bowie, Space Oddity, Alladin Sane en Hunky Dory.

Zijn moeder klopte op de deur en kwam binnen met een fles cola en twee glazen met ijsblokjes en schijfjes citroen. Axel bedankte haar enigszins verbaasd, pakte het blad aan en zette het op de salontafel.

‘Ik dacht dat jullie aan het studeren waren,’ zei Alice terwijl ze rondkeek.

‘Greta moest naar huis om te eten.’

‘Maar jij kunt ondertussen toch doorgaan?’

‘Ik wacht op haar.’

‘Je weet dat morgen de finale is,’ zei Alice en ze ging naast haar zoon zitten. ‘Ik studeer minstens acht uur per dag, ik heb soms wel tien uur per dag gewerkt.’

‘Ik ben niet eens tien uur per dag wakker,’ zei Axel gekscherend.

‘Axel, je hebt talent.’

‘Hoe weet je dat?’

‘Dat weet ik. Maar dat is niet genoeg, dat is voor niemand genoeg,’ zei ze.

‘Mama, ik studeer als een gek,’ loog hij.

‘Speel voor me,’ verzocht ze hem.

‘Nee,’ zei hij kortaf.

‘Ik begrijp dat je je moeder niet als leraar wilt, maar je zou me je kunnen laten helpen, nu het er echt op aankomt,’ vervolgde Alice geduldig. ‘De laatste keer dat ik je hoorde, twee jaar geleden alweer, bij een kerstconcert, begreep niemand wat je speelde...’

‘Cracked Actor van Bowie.’

‘Het was onvolwassen... maar behoorlijk indrukwekkend, voor een vijftienjarige,’ gaf ze toe en ze stak haar hand uit om hem een klopje te geven. ‘Maar morgen...’

Axel ontweek de hand van zijn moeder.

‘Zeur niet zo.’

‘Mag ik weten wat voor stuk je gekozen hebt?’

‘Iets klassieks,’ antwoordde hij met een brede glimlach.

‘Godzijdank.’

Hij haalde zijn schouders op en ontweek haar blik. Toen er werd aangebeld liep hij weg en stormde de trap af.

Het schemerde, maar door de sneeuw was er een indirect licht ontstaan, een duisternis die zich niet verdiepte, buitenshuis. Greta stond op de stoep met een alpinopet op en een duffel aan. De gestreepte sjaal om haar nek gewikkeld. Haar wangen gloeiden rood van de kou en haar haren, die over haar schouders hingen, zaten vol sneeuwvlokken. Ze legde haar vioolkist op het kastje in de hal, trok haar buitenkleren zorgvuldig uit, maakte de veters van haar zwarte bergschoenen los en pakte haar lage schoenen voor binnenshuis uit haar schoudertas.

Alice Riessen kwam naar beneden en begroette haar, ze was heel uitgelaten en haar wangen waren rood van plezier.

‘Het is goed dat jullie elkaar helpen met studeren,’ zei ze. ‘Je moet streng zijn voor Axel, anders luiert hij alleen maar.’

‘Dat heb ik gemerkt,’ lachte Greta.

Greta Stiernlood was de dochter van een industrieel die grote aandelenpakketten bezat van onder meer Saab Scania en Enskilda Banken. Greta was alleen met haar vader opgegroeid – haar ouders waren gescheiden toen ze heel jong was, en sindsdien had ze haar moeder nooit meer gezien. Al heel vroeg – misschien al vóór haar geboorte – had haar vader besloten dat ze violiste zou worden.

Toen ze in Axels muziekkamer kwamen, liep Greta naar de vleugel. Haar glanzende, krullende haar hing uitgewaaierd over haar schouders. Ze was gekleed in een witte blouse en een Schotse rok, een donkerblauwe spencer en een gestreepte maillot.

Ze pakte haar viool uit de kist, deed de steun eronder, veegde met een katoenen doekje de hars van de snaren, spande de strijkstok en zette de muziek op de standaard. Snel controleerde ze of de viool niet ontstemd was door vocht en kou.

Daarna begon ze te studeren. Ze speelde zoals altijd, met halfgesloten ogen en een in zichzelf gekeerde blik. Haar lange wimpers wierpen trillende schaduwen op haar blozende gezicht. Axel kende het stuk goed: de eerste viool van Beethovens vijftiende strijkkwartet. Een ernstig en zoekend thema.

Hij luisterde, glimlachte en dacht dat Greta een gevoel voor muziek, een eerlijkheid in haar interpretatie had, die hem respect inboezemde.

‘Mooi,’ zei hij toen ze ophield.

Ze verwisselde de muziek en blies op haar pijnlijke vingertoppen.

‘Maar ik kan niet beslissen... je weet wel, papa heeft al uitgezocht wat ik zou moeten spelen, hij zegt dat ik Tartini moet doen, de vioolsonate in g-klein.’

Ze zweeg, keek naar de noten, volgde ze met haar blik, telde zestienden en prentte zich het gecompliceerde legato in.

‘Maar ik voel me niet zeker, ik...’

‘Mag ik het horen?’ vroeg Axel.

‘Het klinkt vreselijk,’ zei ze blozend.

Ze speelde de laatste regel met gespannen gezicht, het was mooi en droevig, maar tegen het einde raakte ze het tempo kwijt toen de hoogste tonen van de viool als een onrustig vuur omhoog moesten stoten.

‘Verdomme,’ fluisterde ze en ze nam de viool onder haar arm. ‘Ik raakte achterop, ik heb gezwoegd als een beest, maar ik moet me meer op de zestienden en triolen richten die...’

‘Maar ik genoot van de deining, alsof je een grote spiegel boog...’

‘Ik speelde verkeerd,’ onderbrak ze hem en ze kleurde nog heviger. ‘Sorry, je probeert alleen maar aardig te zijn, dat weet ik wel, maar het lukt niet, ik moet het goed spelen. Het is niet normaal dat ik de avond van tevoren niet kan beslissen of ik het makkelijke stuk zal nemen of het moeilijke probeer.’

‘Je kent ze allebei, dus...’

‘Nee, dat is niet zo, het zou een gok zijn,’ zei ze. ‘Maar geef me een paar uur, drie uur, en ik durf morgen misschien voor Tartini te gaan.’

‘Je kunt het niet alleen maar doen omdat je vader vindt dat...’

‘Maar hij heeft gelijk.’

‘Nee,’ zei Axel en hij rolde langzaam een jointje.

‘Ik beheers het makkelijke stuk,’ vervolgde ze. ‘Maar dat is misschien niet genoeg, het hangt ervan af wat jij en de Japanse jongen kiezen.’

‘Zo kun je niet denken.’

‘Hoe moet je dan denken? Ik heb jou geen enkele keer zien oefenen. Wat ga jij spelen – heb je überhaupt al iets besloten?’

‘Ravel,’ antwoordde hij.

‘Ravel? Zonder te studeren?’

Ze lachte kort.

‘Maar serieus?’ vroeg ze.

‘Tzigane van Ravel – en niets anders.’

‘Axel, het spijt me, maar dat is een volkomen waanzinnige keuze, dat weet je, het is te ingewikkeld, te snel, te overmoedig en te...’

‘Ik wil het spelen zoals Perlman, maar zonder haast... want het is eigenlijk niet snel.’

‘Axel, het is verschrikkelijk snel,’ glimlachte ze.

‘Ja, voor de haas waarop gejaagd wordt... maar voor de wolf gaat het te langzaam.’

Ze wierp hem een vermoeide blik toe.

‘Waar heb je dat gelezen?’

‘Het wordt toegeschreven aan Paganini.’

‘Nou, dan hoef ik me alleen zorgen te maken over mijn Japanse tegenstander,’ zei ze terwijl ze de viool onder haar kin legde. ‘Je studeert niet, Axel, je kunt Ravels Tzigane niet spelen.’

‘Het is niet zo moeilijk als ze zeggen,’ antwoordde hij en hij stak de joint aan.

‘Nee,’ glimlachte ze en ze begon weer te spelen.

Even later brak ze haar spel af en keek hem ernstig aan.

‘Ga je Ravel spelen?’

‘Ja.’

Ze werd ernstig.

‘Heb je tegen me gelogen, ben je dat stuk al vier jaar aan het instuderen of waar gaat dit over?’

‘Ik heb het net besloten – op het moment dat je het vroeg.’

‘Hoe kun je zo stom zijn?’ lachte ze.

‘Het kan me niet schelen als ik als laatste eindig,’ zei hij en hij ging op de bank liggen.

‘Mij wel,’ zei ze eenvoudigweg.

‘Ik weet het, maar er zullen meer gelegenheden komen.’

‘Niet voor mij.’

Ze begon het moeilijke stuk van Tartini weer te spelen, het ging beter, maar toch onderbrak ze zichzelf, speelde de lastige passage opnieuw en nog een keer.

Axel klapte in zijn handen, legde David Bowies plaat The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars op de platenspeler en zette de naald boven de plaat. Hij ging liggen, sloot zijn ogen en zong mee.

Ziggy really sang, screwed up eyes and screwed down hairdo. Like some cat from Japan, he could lick’em by smiling. He could leave’em to hang.

Greta aarzelde, legde de viool neer, liep naar hem toe en pakte de joint van hem aan. Ze nam een paar halen, hoestte en gaf hem terug.

‘Hoe kun je zo stom zijn?’ vroeg ze en ze streelde hem plotseling over zijn lippen.

Ze boog zich voorover en probeerde hem op zijn mond te zoenen, maar miste, raakte hem op zijn wang, fluisterde sorry en zoende hem opnieuw. Ze bleven zoenen, voorzichtig, aftastend. Hij trok haar spencer uit, haar haar knetterde van de statische elektriciteit. Hij kreeg een schok toen hij haar wang aanraakte en trok zijn hand snel terug. Ze glimlachten nerveus naar elkaar en begonnen weer te zoenen. Hij maakte de knoopjes van de witte, gestreken blouse open en voelde haar kleine borstjes door haar simpele bh heen. Ze hielp hem zijn t-shirt uit te trekken. Haar lange, kringelende haar rook naar sneeuw en winter, maar haar lichaam was warm als versgebakken brood.

Ze liepen de slaapkamer in en zegen neer op zijn bed. Met trillende handen maakte ze de gevoerde wikkelrok open en daarna hield ze haar onderbroek vast zodat die niet mee zou schuiven toen hij haar dikke, gestreepte maillot naar beneden trok.

‘Wat is er?’ fluisterde hij. ‘Wil je ophouden?’

‘Ik weet het niet. Wil jij ophouden?’

‘Nee,’ zei hij glimlachend.

‘Ik ben alleen een beetje zenuwachtig,’ zei ze eerlijk.

‘En je bent nog wel ouder dan ik.’

‘Precies, je bent nog maar zeventien – het is haast een beetje onbetamelijk,’ glimlachte ze.

Axels hart bonsde hevig toen hij haar onderbroek uittrok. Ze lag doodstil toen hij haar buik zoende, haar borstjes, haar hals, haar kin, haar lippen. Voorzichtig spreidde ze haar benen en hij ging op haar liggen, voelde dat ze haar dijen langzaam tegen zijn heupen duwde. Haar wangen werden vlammend rood toen hij in haar gleed. Ze trok hem naar zich toe, streelde zijn nek en rug en slaakte elke keer dat hij in haar zonk een zuchtje.

Toen ze later hijgend tot rust kwamen, was er een dun laagje warm zweet tussen hun twee naakte lichamen ontstaan. Ze lagen met gesloten ogen verstrengeld in zijn bed en vielen snel in slaap.

63 | Het Johan Fredrik Berwald-concours

Het was licht buiten toen Axel wakker werd op de dag waarop hij alles verloor. Greta en hij hadden de gordijnen niet dichtgetrokken, ze waren gewoon samen in zijn bed in slaap gevallen en hadden de hele nacht in elkaars armen gelegen, uitgeput en gelukkig.

Axel stond op, keek naar Greta die met een volkomen rustig gezicht sliep, het dikke dekbed om zich heen gewikkeld. Hij liep naar de deur, bleef even voor de spiegel staan en bekeek zijn naakte, zeventienjarige lichaam even voor hij doorliep naar de muziekkamer. Voorzichtig sloot hij de deur naar de slaapkamer, liep naar de vleugel en haalde zijn viool uit de kist. Hij legde hem onder zijn kin, ging bij het raam staan en keek naar de winterochtend, naar de sneeuw die van de daken waaide, die uitwaaierde tot lange sluiers, en toen begon hij Tzigane van Maurice Ravel uit zijn hoofd te spelen.

Het stuk begon met een treurige zigeunermelodie, langzaam en verzadigd, maar daarna werd het tempo opgevoerd. De melodie bracht steeds snellere echo’s van zichzelf voort, als fonkelende, vliegensvlugge herinneringen aan een zomernacht.

Het ging ongelooflijk snel.

Hij speelde omdat hij gelukkig was, hij dacht niet na, liet zijn vingers maar lopen, dansen met de bruisende, kabbelende beek.

Axel begon bij zichzelf te glimlachen toen hij dacht aan een schilderij dat zijn grootvader in zijn salon had hangen. Hij beweerde dat dat Ernst Josephsons vurigste versie van de mythologische Näcken was. Als kind was Axel dol geweest op de sagen over dit wezen dat mensen met zijn mooie vioolspel verleidde tot verdrinking.

Axel dacht dat hij op dit moment op Näcken leek, de naakte jongeling die in het water zat te spelen. Het grote verschil tussen Axel en Näcken op het schilderij van Josephson was dat Axel gelukkig was.

De strijkstok ging over de snaren, wisselde met duizelingwekkende snelheid. Hij bekommerde zich niet om een losgelaten paardenhaar die aan de slof hing.

Zo moet Ravel gespeeld worden, dacht hij. Hij moet gelukkig worden gespeeld, niet exotisch. Ravel is een gelukkige componist, een jonge componist.

Hij liet de resonantie van de afsluitende tonen in de viool hangen, wegwervelend als de lichte sneeuw op de daken buiten. Hij liet de strijkstok zakken en stond op het punt een buiging te maken naar de winter, toen hij een beweging achter zich hoorde.

Hij draaide zich om en zag Greta in de deuropening staan. Ze hield het dekbed voor zich en keek naar hem met een eigenaardige, donkere blik.

Hij werd ongerust toen hij de ernst op haar gezicht zag.

‘Wat is er?’

Ze gaf geen antwoord, slikte alleen hard. Er biggelden een paar dikke tranen langs haar wangen.

‘Greta, wat is er?’ herhaalde hij.

‘Je zei dat je niet had gestudeerd,’ zei ze vlak.

‘Nee, ik... ik,’ stamelde hij. ‘Ik heb je toch verteld dat ik makkelijk nieuwe stukken leer?’

‘Gefeliciteerd.’

‘Het is niet zoals jij denkt.’

Ze schudde haar hoofd.

‘Ik begrijp niet hoe ik zo stom heb kunnen zijn,’ zei ze.

Hij legde de viool en de strijkstok weg, maar ze liep terug naar de slaapkamer en deed de deur achter zich dicht. Hij trok een spijkerbroek aan die over een stoel hing, liep naar de deur en klopte aan.

‘Greta? Mag ik binnenkomen?’

Ze gaf geen antwoord. Vanbinnen voelde hij een zwarte, zware klomp ongerustheid groeien. Even later kwam ze naar buiten, volledig gekleed. Ze keek hem niet aan, liep naar de vleugel, pakte haar viool in en liet hem alleen achter.

*

Het concertgebouw zat helemaal vol. Greta was de eerste finalist. Ze had niet naar hem gekeken, had hem bij binnenkomst niet gegroet. Ze was gekleed in een diepblauwe fluwelen jurk en droeg een eenvoudige ketting met een hartvormige hanger.

Axel zat in de kleedkamer met halfgesloten ogen te wachten. Het was heel stil. Er was alleen een zacht gesuis te horen achter een stoffig ventilatierooster van plastic. Zijn jongere broer Robert kwam binnen.

‘Moet je niet bij mama zitten?’ vroeg Axel.

‘Ik ben te zenuwachtig... ik kan niet kijken als jij speelt, ik ga hier wel zitten wachten.’

‘Is Greta al begonnen?’

‘Ja, het klinkt goed.’

‘Welk stuk heeft ze gekozen? De vioolsonate van Tartini...’

‘Nee, iets van Beethoven.’

‘Goed,’ mompelde Axel.

Ze zaten allebei stil, zeiden niets meer. Een tijdje later werd er op de deur geklopt. Axel stond op, deed open voor een vrouw die zei dat hij zo dadelijk aan de beurt was.

‘Succes,’ zei Robert.

‘Dank je,’ antwoordde Axel. Hij pakte zijn viool en strijkstok en liep met de vrouw mee de gang door.

Vanuit de zaal klonk luid applaus en Axel ving een glimp van Greta en haar vader op die zich naar hun kleedkamer haastten.

Axel liep door de gang en moest daarna achter een scherm naast het podium wachten tot de presentator hem zou aankondigen. Nadat hij zijn naam had gehoord, liep hij direct het oogverblindende licht van de schijnwerpers in en glimlachte naar het publiek. Er ging gemurmel in de concertzaal op toen hij vertelde dat hij Tzigane van Maurice Ravel zou spelen.

Hij legde de viool onder zijn kin en hief de strijkstok. Toen begon hij de weemoedige inleiding te spelen en voerde het tempo vervolgens op tot het onmogelijke. Het publiek hield de adem in. Hij hoorde zelf dat het volstrekt briljant klonk, maar deze keer bruiste de melodie niet als het water in een beek. Hij speelde niet gelukkig, maar als de echte Näcken. Hij speelde met een fel, koortsachtig verdriet. Toen hij drie minuten bezig was en de tonen als een nachtelijke regen vielen, begon hij opzettelijk afzonderlijke noten te missen, vertraagde het tempo, speelde een beetje vals en brak het stuk vervolgens geheel af.

Het was stil in de concertzaal.

‘Neem me niet kwalijk,’ fluisterde hij en hij verliet het podium.

Het publiek klapte beleefd. Zijn moeder stond op, liep achter hem aan en hield hem staande in de gang.

‘Kom hier, jongen,’ zei ze en ze legde haar handen op zijn schouders.

Ze streek over zijn wang en haar stem was warm en omfloerst van ontroering toen ze zei: ‘Het was ongelooflijk, de beste interpretatie die ik ooit heb gehoord.’

‘Het spijt me, mama.’

‘Nee,’ zei ze en ze draaide zich om en verliet het concertgebouw.

Axel ging naar de kleedkamer om zijn kleren te halen, maar werd staande gehouden door de beroemde dirigent Herbert Blomstedt.

‘Het klonk heel goed voordat je deed alsof je verkeerd speelde,’ zei hij op gedempte toon.

*

Het huis was galmend stil toen Axel thuiskwam. Het was al laat op de avond. Hij ging naar de zolderverdieping, liep door de muziekkamer, de slaapkamer in en deed de deur dicht. In zijn hoofd hoorde hij nog steeds de muziek. Hij hoorde hoe hij zelf een paar noten oversloeg, hoe hij het tempo onverwacht liet zakken en stilviel.

Hij viel steeds maar weer stil.

Axel ging op bed liggen en viel naast zijn vioolkist in slaap.

De volgende ochtend werd hij wakker doordat de telefoon beneden ging.

Iemand liep door de eetkamer, de vloer kraakte zacht.

Even later hoorde hij voetstappen op de trap en op de vloer. Zonder te kloppen liep zijn moeder zijn slaapkamer binnen.

‘Kom overeind,’ zei Alice ernstig.

Hij werd bang toen hij haar zag. Ze had gehuild en haar wangen waren nog nat.

‘Mama, ik begrijp niet...’

‘Stil jij,’ zei ze zacht. ‘De directeur van je school belde en hij...’

‘Hij verfoeit me omdat...’

‘Stil jij!’ schreeuwde Alice.

Het werd stil, ze bracht een trillende hand naar haar mond, hield hem daar terwijl de tranen over haar wangen stroomden.

‘Het is Greta,’ wist ze ten slotte uit te brengen. ‘Ze heeft zich van het leven beroofd.’

Axel keek haar aan en probeerde te begrijpen wat ze zei.

‘Nee, want ik...’

‘Ze schaamde zich,’ onderbrak Alice hem. ‘Ze had moeten studeren, jij beloofde het, maar ik wist het, ik wist het eigenlijk wel... Ze had hier niet moeten zijn, ze... ik zeg niet dat het jouw schuld is, Axel, dat is het niet. Ze verloochende zichzelf toen het erop aankwam en ze kon het gewoon niet verdragen dat...’

‘Mama, ik...’

‘Stil,’ onderbrak ze hem weer. ‘Het is voorbij.’

Alice verliet de kamer en Axel stond in een bruisende mist op van zijn bed, wankelde even, opende de vioolkist, pakte het ranke instrument en sloeg het met enorme kracht tegen de grond. De hals brak af en de houten kast tolde rond in de fladderende snaren, hij stampte erop en de houtsplinters stoven in het rond.

‘Axel! Wat doe je?’

Zijn broer Robert stormde naar binnen en probeerde hem tegen te houden, maar Axel duwde hem weg. Robert stootte met zijn rug tegen de grote kast, maar liep weer naar Axel toe.

‘Axel, je speelde verkeerd, wat maakt dat uit?’ probeerde Robert. ‘Ik kwam Greta tegen, zij had ook verkeerd gespeeld, iedereen kan...’

‘Hou je bek!’ schreeuwde Axel. ‘Je mag nooit meer met me over haar praten.’

Robert keek hem aan, draaide zich daarna om en verliet de kamer. Axel bleef op de houtsplinters stampen tot je niet meer kon zien dat ze ooit een viool waren geweest.

Shiro Sasaki uit Japan won het Johan Fredrik Berwald-concours. Greta had het makkelijke stuk van Beethoven gekozen, maar had toch verkeerd gespeeld. Toen ze thuiskwam had ze een grote hoeveelheid slaaptabletten ingenomen en zich opgesloten in haar kamer. Ze werd de volgende ochtend pas in haar bed gevonden toen ze niet naar beneden kwam voor het ontbijt.

Axels herinnering zinkt weg als een onderwaterstad, in modder en zeewier, weg van de gedachten. Hij kijkt naar Beverly die hem met Greta’s grote ogen aankijkt. Hij kijkt naar het doekje in zijn hand en de vloeistof op de tafel, de glanzende intarsia met de vrouw die plankciter speelt.

Het licht van buiten valt op Beverly’s ronde achterhoofd als ze zich omdraait en de violen aan de muur bekijkt.

‘Ik wou dat ik viool kon spelen,’ zegt ze.

‘We kunnen samen een cursus doen,’ glimlacht hij.

‘Dat zou ik graag willen,’ antwoordt ze ernstig.

Hij legt het doekje op tafel en voelt de grote vermoeidheid in zich bruisen. De galmende muziek van de piano klinkt door de kamer, hij wordt zonder demper gespeeld en de tonen vloeien droomachtig in elkaar over.

‘Arme Axel, je wilt slapen,’ zegt ze.

‘Ik moet werken,’ mompelt hij meer voor zichzelf.

‘Maar vanavond,’ zegt ze en ze staat op.

64 | De lift naar beneden

Commissaris Joona Linna bevindt zich in een kamer bij de rijksrecherche. Hij zit aan zijn bureau de levensbeschrijving van Carl Palmcrona te lezen. In een vijf jaar oude aantekening vertelt Palmcrona dat hij naar Västerås is geweest om de jaarafsluiting van zijn zoon bij te wonen. Hij stond op enige afstand toen iedereen met paraplu’s in de regen bij elkaar kwam op het schoolplein en het lied Nu kome de bloeitijd zong. Palmcrona beschreef het witte spijkerpak van zijn zoon, zijn lange blonde haar en dat de jongen ‘trekken rond zijn neus en ogen had die me aan het huilen maakten’. Hij was teruggereden naar Stockholm en had gedacht dat zijn zoon alles waard was wat hij tot dan toe had gedaan en alles wat hij nog zou doen.

De telefoon gaat en Joona neemt onmiddellijk op. Het is Petter Näslund, die in de commandobus op Dalarö zit.

‘Ik heb net contact gehad met de helikoptergroep,’ vertelt hij gejaagd. ‘Ze vliegen op dit moment terug over de Erstaviken en hebben Penelope Fernandez bij zich.’

‘Ze leeft?’ vraagt Joona en hij voelt hoe opgelucht hij is.

‘Ze zwom recht naar open zee toen ze haar vonden,’ legt Petter uit.

‘Hoe is het met haar? Goed?’

‘Daar lijkt het wel op – ze zijn op weg naar het Söder-ziekenhuis.’

‘Dat is te gevaarlijk,’ zegt Joona abrupt. ‘Vlieg haar liever naar het bureau hier – we laten een team artsen van het Karolinska-ziekenhuis komen.’

Hij hoort Petter tegen iemand zeggen contact op te nemen met de helikopter.

‘Weet je iets over de anderen?’ vraagt Joona.

‘Het is totale chaos. We hebben mensen verloren, Joona. Dit is niet normaal.’

‘Björn Almskog?’ vraagt Joona.

‘Hij is niet gevonden, maar... het is onmogelijk informatie te krijgen, we weten niets.’

‘Is de dader verdwenen?’

‘We hebben hem zo te pakken, het is een klein eiland. Onze jongens van de me zitten op het land en in de lucht, we hebben boten van de kustwacht, en de waterpolitie is onderweg.’

‘Mooi,’ zegt Joona.

‘Je gelooft niet dat we hem te pakken krijgen?’

‘Als jullie hem niet meteen hebben opgepakt, dan is hij waarschijnlijk weg.’

‘Is dat mijn schuld?’

‘Petter,’ zegt Joona rustig en mild, ‘als jij niet zo snel opgetreden had, was Penelope Fernandez nu dood geweest... en zonder haar hadden we helemaal niets, geen link met de foto, geen getuige.’

Een uur later onderzoeken twee artsen van het Karolinska-ziekenhuis Penelope Fernandez in een beveiligde kamer direct onder het gebouw van de Zweedse klpd. Ze verbinden haar wonden en geven haar kalmerende middelen, voedingssupplementen en vocht.

Petter Näslund bericht het hoofd van de rijkspolitie Carlos Eliasson dat de stoffelijke resten van Lennart Johansson en Göran Sjödin zijn geïdentificeerd. Er is nog een lichaam aangetroffen tussen de brokstukken van de politieboot, waarschijnlijk de stoffelijke resten van Björn Almskog. Ossian Wallenberg is dood voor zijn huis gevonden en duikers zijn nu onderweg naar de plaats waar de helikopter van de reddingsbrigade is neergestort. Petter zegt dat hij ervan uitgaat dat alle drie de bemanningsleden zijn omgekomen.

De politie heeft de dader niet gevonden, maar Penelope Fernandez leeft.

Men hangt de vlag voor het politiebureau halfstok en het hoofd van de regiopolitie Margareta Widding en het hoofd van de rijkspolitie Carlos Eliasson houden een bedrukte persconferentie in de persruimte achter de glazen wanden op de begane grond.

Commissaris Joona Linna is niet aanwezig bij de bijeenkomst met de journalisten, in plaats daarvan gaan Saga Bauer en hij met de lift naar de onderste verdieping om Penelope Fernandez te ontmoeten in de hoop een oplossing van de raadsels te krijgen, de aanleiding van alle gebeurtenissen te achterhalen.

65 | Wat ogen hebben gezien

Vijf verdiepingen onder het modernste gedeelte van het politiebureau bevindt zich een afdeling met twee appartementen, acht logeerkamers en twee slaapzalen. Deze afdeling is bedoeld om de directie van de politie een veilig onderkomen te garanderen tijdens crisissituaties, noodtoestanden en catastrofes. De logeerkamers zijn de afgelopen tien jaar ook gebruikt voor getuigenbescherming bij uitzonderlijk dreigende situaties.

Penelope Fernandez ligt in het ziekenhuisbed en voelt de kou haar arm binnendringen als de druppelsnelheid opgevoerd wordt.

‘We dienen je wat vocht en voedingssupplementen toe,’ licht arts Daniella Richards toe.

Met zachte stem vertelt ze wat ze doet terwijl ze de katheter met tape in de binnenkant van haar elleboog vastzet.

Penelopes wonden zijn schoongemaakt en verbonden, haar gewonde linkervoet is nu gehecht en gebandageerd, de schaafwond op haar rug is gewassen en getapet en de diepe wond op haar heup is met acht hechtingen gehecht.

‘Ik wil je een beetje morfine geven tegen de pijn.’

‘Mama,’ fluistert Penelope en ze bevochtigt haar lippen. ‘Ik wil mijn moeder zien.’

‘Dat begrijp ik,’ zegt Daniella. ‘Ik zal het doorgeven.’

Warme tranen lopen over Penelopes wangen, haar haar en oren in. Ze hoort de arts een verpleegkundige vragen een injectie van 0,5 milliliter morfine-scopolamine klaar te maken.

De kamer ziet eruit als een gewone ziekenhuiskamer, maar dan misschien iets gezelliger. Op het nachtkastje staat een bosje bloemen, aan de gele wanden hangen lichte schilderijen. Een boekenkast van licht berkenhout staat vol met nogal versleten boeken. Hier hebben mensen tijd gehad om te lezen, dat is duidelijk. De kamer heeft geen enkel raam, maar achter een gordijnachtige draperie brandt een lamp, zodat je kunt vergeten dat je je hier diep in een bunker bevindt.

Daniella Richards legt Penelope vriendelijk uit dat ze haar nu met rust zullen laten, maar dat ze op het oplichtende alarmknopje kan drukken als ze ergens hulp bij nodig heeft.

‘Er is hier voortdurend iemand aanwezig voor als je iets wilt vragen of gewoon wat gezelschap wilt hebben,’ zegt ze.

Penelope Fernandez blijft alleen achter in de lichte kamer. Ze sluit haar ogen terwijl de warme vredigheid van de morfine zich door haar lichaam verspreidt en haar een behaaglijke slaap in trekt.

Er klinkt een zacht geknerp als een vrouw in een zwarte nikab twee kleine poppetjes van zongedroogde klei kapot trapt. Een meisje en haar broertje veranderen onder haar sandaal in kruimels en stof. De gesluierde vrouw draagt een zware zak koren op haar rug en merkt niet eens wat ze doet. Twee jongens fluiten en lachen, roepen dat de slavenkinderen dood zijn, dat er alleen nog wat zuigelingen over zijn, dat alle Furen dood moeten.

Penelope dwingt de beelden uit Kubbum uit haar hersenen en voordat ze in slaap valt, voelt ze even hoe er tonnen steen, aarde, modder en beton boven haar liggen. Het is alsof ze recht in het binnenste van de aarde valt, valt en valt en valt.

*

Penelope Fernandez wordt opeens wakker, brengt het niet op om haar ogen te openen, de morfine maakt haar lichaam nog steeds zwaar. Ze herinnert zich dat ze in een ziekenhuisbed ligt in een beveiligde kamer diep onder het politiebureau. Ze hoeft niet meer te vluchten. De opluchting wordt gevolgd door een grote golf van pijn en gemis. Ze weet niet hoe lang ze heeft geslapen, denkt dat ze weer zou kunnen wegzakken in de toestand van verdoving, maar doet toch haar ogen open.

Ze opent haar ogen, maar de onderaardse kamer is helemaal zwart.

Ze knippert, maar ziet niets. Zelfs de alarmknop naast het bed licht niet op. Er moet een stroomstoring zijn. Ze staat op het punt te schreeuwen, maar dwingt zichzelf tot zwijgen als de deur naar de gang plotseling klikt. Ze staart de duisternis in, hoort haar eigen hart dreunend kloppen. Er gaat een rilling door haar heen, elke spier spant zich. Er zit iemand aan haar haar. Haast onmerkbaar. Ze ligt doodstil en voelt hoe iemand naast het bed staat en haar haar streelt, heel voorzichtig. Langzaam vlechten vingers zich in haar krullen. Ze wil net tot God gaan bidden als de strelende persoon haar haar stevig vastgrijpt en haar uit bed sleurt. Ze gilt als hij haar krachtig tegen de muur smijt zodat het ingelijste schilderij aan diggelen gaat en de infuusstandaard omvalt. Ze stort op de grond, omringd door glasscherven. Hij blijft haar haar vasthouden, sleept haar terug, draait haar om, bonkt haar gezicht tegen de geblokkeerde wielen van het bed en trekt daarna een mes met een zwart lemmet.

Penelope schrikt wakker doordat ze op de vloer valt, de deur zwaait open en de verpleegkundige komt binnenstormen. Alle lampen zijn aan en Penelope begrijpt dat ze een nachtmerrie had. Ze wordt weer in het bed geholpen, de verpleegkundige praat kalmerend tegen haar en trekt dan de hekjes aan de lange zijden van het bed omhoog zodat ze er niet meer uit kan vallen.

Het zweet op haar lichaam koelt na een tijdje af. Ze is niet in staat zich te bewegen, krijgt kippenvel op haar armen. Ze ligt op haar rug met de alarmknop in haar hand naar het plafond te staren als er op de deur wordt geklopt. Een jonge vrouw met bonte linten in haar lange haar komt binnen en kijkt haar met milde ernst in de ogen aan. Achter haar staat een lange man met blond, warrig haar en een symmetrisch, vriendelijk gezicht.

‘Ik heet Saga Bauer,’ zegt de vrouw. ‘Ik ben van de Säpo. Dit is mijn collega Joona Linna, van de rijksrecherche.’

Penelope neemt ze op zonder een spier te vertrekken, slaat haar blik daarna neer en kijkt naar haar verbonden armen, naar alle schaafwonden en blauwe plekken en de katheter.

‘We betreuren alles wat er de afgelopen dagen met je is gebeurd,’ zegt de vrouw. ‘En we begrijpen dat je met rust gelaten wilt worden, maar we zullen de komende tijd heel wat met je te bespreken hebben en we moeten nu al beginnen met de eerste vragen.’

Saga Bauer trekt een stoel onder het bureautje vandaan en gaat naast het bed zitten.

‘Hij zit me nog steeds achterna, of niet soms?’ vraagt Penelope na een tijdje.

‘Je bent hier veilig,’ zegt Saga.

‘Zeg dat hij dood is.’

‘Penelope, we moeten...’

‘Jullie konden hem niet tegenhouden,’ zegt ze zwakjes.

‘We krijgen hem te pakken, dat beloof ik,’ zegt Saga Bauer. ‘Maar je moet ons helpen.’

Penelope zucht diep en sluit dan haar ogen.

‘Dit zal vervelend voor je zijn, maar we hebben antwoord op een paar vragen nodig,’ vervolgt Saga. ‘Weet je waarom dit allemaal is gebeurd?’

‘Vraag maar aan Björn,’ mompelt ze. ‘Misschien weet hij het.’

‘Wat zeg je?’ vraagt Saga.

‘Ik zei dat je dat aan Björn moest vragen,’ fluistert Penelope terwijl ze langzaam haar ogen opendoet. ‘Vraag het aan Björn, misschien weet hij het.’

Spinnen en insecten moeten meegekomen zijn uit het bos, ze rennen over Penelopes huid, ze krabt aan haar voorhoofd, maar Saga houdt haar handen rustig tegen.

‘Je bent achtervolgd,’ zegt Saga. ‘Ik kan me nauwelijks voorstellen hoe afschuwelijk dat moet zijn geweest, maar we moeten weten of je de achtervolger kent. Heb je hem eerder gezien?’

Penelope schudt onmerkbaar haar hoofd.

‘Dat dachten we al,’ zegt Saga. ‘Maar kun je ons een signalement geven, een tatoeage, bijzondere kenmerken?’

‘Nee,’ fluistert Penelope.

‘Maar misschien kun je ons helpen een compositietekening te maken, er is niet zoveel nodig om hem via Interpol te kunnen zoeken.’

De man van de rijksrecherche komt dichterbij en zijn wonderlijk lichtgrijze ogen zijn net stenen, gepolijst in een beek.

‘Het leek alsof je je hoofd zojuist schudde,’ zegt hij rustig. ‘Toen Saga vroeg of je de achtervolger eerder had gezien – klopt dat?’

Penelope knikt.

‘Dan moet je hem gezien hebben,’ vervolgt Joona vriendelijk. ‘Want anders kun je niet weten dat je hem nooit eerder hebt ontmoet.’

Penelope staart voor zich uit en herinnert zich dat de moordenaar zich steeds bewoog alsof hij alle tijd van de wereld had, en toch ging het zo vreselijk snel. Ze ziet voor zich hoe hij knielde en richtte toen ze aan de reddingslijn onder de helikopter hing. Ze ziet hem het wapen heffen en schieten. Geen haast, geen nervositeit. Ze ziet zijn gezicht weer voor zich toen het werd verlicht door de bliksem, hoe ze elkaar recht in de ogen keken.

‘We begrijpen dat je bang bent,’ vervolgt Joona. ‘Maar we...’

Hij houdt zijn mond als er een verpleegkundige de kamer binnenkomt en zegt dat ze Penelopes moeder nog niet hebben kunnen bereiken.

‘Ze is niet thuis en neemt...’

Penelope kermt en draait zich om, verbergt haar gezicht in haar kussen. De verpleegkundige legt een troostende hand op haar schouder.

‘Ik wil niet,’ huilt Penelope. ‘Ik wil niet...’

Een andere verpleegkundige komt binnen snellen, vertelt vlug dat ze angstremmende medicijnen aan het infuus zal hangen.

‘Ik moet jullie verzoeken te gaan,’ zegt de verpleegkundige gehaast tegen Saga en Joona.

‘We komen later terug,’ zegt Joona. ‘Ik denk dat ik wel weet waar je moeder is. Ik regel het wel.’

Penelope huilt niet meer, maar ademt nog steeds snel. Ze hoort de verpleegkundige het infuus voorbereiden en de hele kamer doet haar aan een kerker denken. Haar moeder zal hier nooit willen komen. Ze zet haar kiezen op elkaar en probeert haar tranen nog even te bedwingen.

Er zijn momenten waarop Penelope denkt dat ze zich haar eerste levensjaren herinnert. De lucht van dampende, vieze lichamen kan haar terugwerpen in de cel waar ze is geboren, het schijnsel van een zaklamp dat over de gezichten van de gevangenen glijdt en hoe haar moeder haar doorgeeft aan iemand anders, die meteen verder neuriet in haar oor terwijl haar moeder tussen de bewakers in verdwijnt.

66 | Zonder Penelope

Claudia Fernandez stapt uit de bus bij het Dalarö Strand Hotel. Als ze langs de haven loopt, hoort ze het geluid van helikopters en sirenes in de verte verdwijnen. De zoekactie kan nog niet voorbij zijn. Ze moeten blijven zoeken. In de verte varen politieboten op het water. Ze kijkt om zich heen. Er ligt geen pont aangemeerd, er staan geen auto’s in de haven.

‘Penelope!’ schreeuwt ze zomaar in de lucht. ‘Penelope!’

Ze beseft hoe ze eruitziet, hoe vreemd ze zich gedraagt, maar zonder Penelope is er niets meer.

Ze begint langs het water te lopen. Het gras is droog en bruin, overal ligt rommel. In de verte krijsen meeuwen. Ze begint te rennen, maar houdt het niet lang vol. Verlaten chalets verdringen zich op de steile helling. Ze houdt halt bij een bord waarop in wit het woord privé staat geschreven. Ze loopt langs het bord, een betonnen steiger op en kijkt naar de grote rotsen in de verte. Er zijn geen mensen, denkt ze terwijl ze zich weer omdraait naar de haven. Er komt een man over de grindweg aanlopen en hij zwaait naar haar. Een donkere gestalte met een fladderende jas. Ze knippert met haar ogen tegen de zon in. De man roept iets. Claudia neemt hem verward op. Hij begint harder te lopen, met grote stappen naar haar toe en nu ziet ze zijn vriendelijke gezicht.

‘Claudia Fernandez,’ roept hij.

‘Dat ben ik,’ zegt ze en ze wacht op hem.

‘Mijn naam is John Bengtsson,’ zegt hij als hij bij haar is. ‘Joona Linna heeft me gestuurd. Hij zei dat u hier waarschijnlijk was.’

‘Waarom?’ zegt ze met zwakke stem.

‘Uw dochter leeft.’

Claudia kijkt de man aan die de woorden herhaalt.

‘Penelope leeft,’ zegt hij en hij glimlacht naar haar.

67 | Waar het geld heen vloeit

De sfeer op het politiebureau is erg verhit, bijna grimmig. De gebeurtenissen worden vergeleken met de politiemoorden in Malexander in 1999 en de bestialiteit van Josef Ek, twee jaar geleden. De kranten schrijven over het drama in de scherenkust, ze noemen de dader ‘politieslachter’, de journalisten speculeren en persen informatie uit hun bronnen binnen het korps.

Joona Linna en Saga Bauer zullen hun verhaal doen voor het hoofd van de rijksrecherche Carlos Eliasson, het hoofd van de veiligheidsdienst Säpo Verner Zandén, commissaris Petter Näslund, de operationeel chef Benny Rubin plus Nathan Pollock en Tommy Kofoed van Moordzaken.

Ze lopen door de gang, praten over de mogelijkheid dat Penelope Fernandez hen verder helpt.

‘Ik vermoed dat ze snel zal praten,’ zegt Joona.

‘Dat is niet zeker, ze kan evengoed helemaal dichtklappen,’ antwoordt Saga.

Anja Larsson heeft een stap buiten haar kamer gezet, staat in de gang en kijkt met een ongelukkige blik in haar ogen naar Joona en Saga. Als Joona haar ziet, glimlacht hij breed en zwaait naar haar, maar hij ziet niet meer dat ze een hartje met haar duimen en wijsvingers naar hem maakt voor hij de vergaderruimte binnengaat.

Ze sluiten de deur, gaan zitten en groeten gedempt de mensen die al om de tafel zitten.

‘Ik wil om te beginnen zeggen dat alle verdenkingen van een links-extremistische aanslag afgeschreven zijn,’ zegt Saga.

Verner fluistert iets tegen Nathan Pollock.

‘Of niet soms?’ vraagt Saga luid.

Verner kijkt op en knikt.

‘Ja, dat klopt,’ zegt hij en hij schraapt zijn keel.

‘Begin bij het begin,’ zegt Carlos tegen Saga.

‘Ja... Penelope Fernandez is vredesactivist en voorzitter van de Vredesbeweging Zweden,’ vervolgt Saga haar verhaal. ‘Ze heeft een langdurige relatie met Björn Almskog, die barkeeper is bij de club Debaser aan de Medborgarplatsen. Zij woont op Sankt Paulsgatan 3 en hij op Pontonjärsgatan 47. Penelope Fernandez heeft een foto met plakband op de glazen deur tussen de woonkamer en de hal geplakt.’

Met haar computer projecteert Saga Bauer een kopie van de foto op het scherm dat voor een muur in de vergaderruimte hangt.

‘De foto is in het voorjaar van 2008 genomen in Frankfurt,’ vertelt ze.

‘Palmcrona kennen we,’ zegt Carlos.

‘Inderdaad,’ zegt Saga en ze wijst de andere personen in de loge aan. ‘Dit is Pontus Salman, directeur bij wapenfabrikant Silencia Defence. En deze man is niemand minder dan Raphael Guidi. Hij is een bekend wapenhandelaar, draait al heel lang mee... wordt binnen de branche de “Aartsengel” genoemd en doet vooral zaken in Afrika en het Midden-Oosten.’

‘En de dame die ze hebben bij de koffie?’ vraagt Benny Rubin.

‘Dat is Agathe al-Haji,’ zegt Saga zonder te glimlachen. ‘Ze is militair adviseur van de regering van Sudan en heeft heel nauwe banden met president Omar al-Bashir.’

Benny slaat hard met zijn hand op tafel en laat zijn tanden zien als hij een geërgerde blik van Pollock krijgt.

‘Is dat de gebruikelijke manier van doen?’ vraagt Carlos. ‘Dat ze elkaar zo ontmoeten?’

‘Ja, dat denk ik wel,’ antwoordt Saga. ‘De bijeenkomst op de foto ging over een grote levering van in licentie vervaardigde munitie voor het leger van Sudan. De transactie werd beoordeeld als “veiligheidspolitiek aanvaardbaar” en was zonder twijfel doorgegaan als het Internationaal Strafhof in Den Haag geen arrestatiebevel tegen president Al-Bashir had uitgevaardigd.’

‘Dat was toch in 2009?’ vraagt Pollock.

‘Dat is me ontgaan,’ zegt Carlos.

‘Er is niet zoveel over geschreven,’ zegt Saga. ‘Maar de president wordt gezocht vanwege directe betrokkenheid bij marteling, verkrachting en volkerenmoord in Darfur.’

‘Dus die transactie ging niet door,’ stelt Carlos vast.

‘Nee,’ antwoordt ze.

‘En de foto? Wat is daarmee? Niets?’ vraagt Verner.

‘Penelope Fernandez lijkt hem niet gevaarlijk te vinden aangezien ze hem op haar deur heeft geplakt,’ zegt Saga.

‘En tegelijkertijd is hij niet onbelangrijk, aangezien ze hem in het zicht heeft gehangen,’ merkt Carlos op.

‘Dat weten we niet, misschien hing hij daar alleen als een herinnering aan hoe de wereld in elkaar zit,’ speculeert Saga. ‘Dat er helemaal onderaan wat mensen zijn die strijden voor vrede, terwijl de machtigen helemaal bovenaan met champagne toosten.’

‘We hopen Penelope Fernandez gauw te kunnen horen, maar we zijn er vrij zeker van dat Björn Almskog dit achter haar rug om heeft gedaan,’ vervolgt Joona. ‘Misschien weet hij meer over de foto dan Penelope, misschien bluft hij alleen maar, maar op 2 juni gebruikt Björn een anoniem mailadres in een internetcafé en schrijf hij een afpersingsmail naar Carl Palmcrona. De mail is het begin van een korte correspondentie: Björn schrijft dat hij begrijpt dat de foto bezwarend is voor Palmcrona en dat hij bereid is hem voor één miljoen kronen te verkopen.’

‘Klassieke afpersing,’ mompelt Pollock.

‘Björn gebruikt het woord “bezwarend” voor de foto,’ vervolgt Saga, ‘waardoor we betwijfelen of hij weet hoe ernstig Palmcrona alles zal opvatten.’

‘Björn denkt dat hij de situatie onder controle heeft,’ zegt Joona. ‘Dus is hij behoorlijk verbaasd als hij Palmcrona’s antwoord leest waarin deze zijn afperser waarschuwt. Palmcrona stelt in alle ernst dat Björn niet weet waar hij aan begonnen is en smeekt hem ten slotte de foto op te sturen voor het te laat is.’

Joona neemt een slok water.

‘Hoe is de toon van de mails?’ vraagt Nathan Pollock vlug. ‘Je zegt dat die ernstig is, maar is die ook agressief?’

Joona schudt zijn hoofd en deelt kopieën van de correspondentie uit.

‘Ik zie de mails niet als agressief, alleen maar zwaar van een grote ernst.’

Tommy Kofoed leest de mails, knikt, wrijft over zijn pokdalige wangen en schrijft iets op.

‘Wat gebeurt er daarna?’

‘Voordat de huishoudster op woensdag naar huis gaat, helpt ze Palmcrona de strop aan het plafond te bevestigen.’

Petter lacht kort.

‘Waarom?’

‘Omdat hij het zelf niet kon vanwege een rugoperatie,’ antwoordt Saga.

‘Vandaar,’ zegt Carlos met een wrang lachje.

‘De volgende dag, rond lunchtijd... nadat de post is geweest, vermoeden we,’ gaat Joona verder, ‘belt Palmcrona een nummer in Bordeaux en...’

‘Bij het natrekken van het nummer zijn we niet meer te weten gekomen,’ voegt Saga eraan toe.

‘Het nummer via een telefooncentrale wordt doorgeschakeld naar een heel ander land, een ander werelddeel of terug naar Zweden,’ zegt Joona. ‘In elk geval was het een heel kort gesprek, drieënveertig seconden. Misschien spreekt hij alleen een boodschap in. Waarschijnlijk vertelt hij over de foto en wat er in de afpersingsmail staat en zegt hij dat hij hulp verwacht.’

‘Want daarna... een paar minuten later, belt Palmcrona’s huishoudster naar Taxi Stockholm en bestelt een taxi om twee uur naar luchthaven Arlanda op naam van Palmcrona. Precies een uur en vijftien minuten na dat korte telefoongesprek gaat de telefoon. Palmcrona heeft zijn jas en buitenschoenen al aan, maar gaat toch naar binnen om op te nemen. Het telefoontje komt uit Bordeaux. Het is hetzelfde nummer als hij heeft gebeld. Het gesprek duurt twee minuten. Palmcrona stuurt nu een laatste mail naar zijn afperser met de volgende inhoud: “Nu is het te laat, jij en ik zullen allebei sterven”. De huishoudster krijgt vrij, betaalt de wachtende taxichauffeur de voorrijkosten en gaat vervolgens naar huis. Zonder zijn jas uit te trekken loopt Carl Palmcrona de kleine salon in, zet zijn koffer op de korte kant neer, klimt erop en verhangt zich.’

Het wordt stil rond de vergadertafel.

‘Maar dat is niet het einde van het verhaal,’ zegt Joona langzaam, ‘want Palmcrona’s telefoongesprek heeft iets in gang gezet... Er wordt een internationale probleemoplosser ingeschakeld. Er wordt een huurmoordenaar ingezet om alle sporen uit te wissen en de foto te bemachtigen.’

‘Hoe vaak... ik bedoel in Zweden, zijn er huurmoordenaars actief,’ zegt Carlos sceptisch. ‘Er moet heel veel geld op het spel staan om zo’n maatregel te treffen.’

Joona kijkt hem uitdrukkingloos aan.

‘Ja.’

‘Aan de telefoon heeft Palmcrona waarschijnlijk de mail voorgelezen waarin het bankrekeningnummer voorkwam dat Björn had opgegeven,’ zegt Saga.

‘Het is niet bepaald moeilijk om iemand op te sporen via een rekeningnummer,’ mompelt Verner.

‘Ongeveer op het tijdstip waarop Palmcrona de koffer omschopt, zit Björn Almskog in internetcafé Dreambow,’ gaat Joona verder. ‘Hij gaat zijn anonieme mailbox in en ziet dat hij twee berichten van Palmcrona heeft.’

‘Hij hoopt natuurlijk dat Palmcrona heeft geschreven dat hij bereid is een miljoen voor de foto te betalen,’ zegt Saga.

‘In plaats daarvan ziet hij Palmcrona’s waarschuwing en daarna de korte mail waarin staat dat het al te laat is, dat ze allebei zullen sterven.’

‘En nu zijn ze dood,’ zegt Pollock.

‘Je kunt alleen maar vermoeden hoe bang Björn moet zijn geworden,’ zegt Saga. ‘Hij is immers geen geoefend afperser, hij greep alleen de mogelijkheid toen hij die kreeg.’

‘Wat doet hij dan?’

Petter kijkt hen met open mond aan. Carlos schenkt wat water voor hem in.

‘Björn heeft spijt van zijn actie, besluit de foto naar Palmcrona te sturen, probeert alles uit de wereld te helpen.’

‘Maar Palmcrona is al dood als Björn hem schrijft dat hij het opgeeft, dat hij de foto zal opsturen,’ zegt Joona.

‘Het probleem is dat de foto aan de glazen deur bij Penelope thuis hangt,’ zegt Saga. ‘En zij weet niets van de afpersing.’

‘Hij moet de foto te pakken zien te krijgen zonder zijn poging tot afpersing aan haar te verraden,’ knikt Tommy Kofoed.

‘We weten niet hoe hij de verdwijning van de foto wilde verklaren,’ zegt Saga glimlachend. ‘Waarschijnlijk handelde hij in paniek, wilde een streep onder alles zetten, hoopte dat het over zou waaien terwijl ze zich met de boot schuilhielden in de scherenkust.’

Joona staat op, loopt naar het raam en kijkt naar buiten. Een vrouw draagt een kind in haar armen en duwt een buggy vol boodschappentassen voor zich uit over de stoep.

‘De volgende ochtend neemt Penelope een taxi naar de televisiestudio om mee te doen aan een debat,’ gaat Saga verder. ‘Zodra ze weg is, gaat Björn haar appartement binnen, trekt de foto van het glas, rent naar het metrostation bij Slussen, neemt een metro naar het Centraal Station, koopt een envelop en postzegels bij de kiosk, stuurt de foto naar Palmcrona, rent naar het internetcafé en schrijft een laatste mail aan Palmcrona waarin hij vertelt dat de foto is verstuurd. Daarna gaat Björn naar zijn appartement, haalt de bagage van hem en Penelope en gaat naar zijn boot in de jachthaven van Långholmen. Als Penelope klaar is neemt ze de metro vanaf Karlaplan en gaat vermoedelijk direct naar Hornstull, waarvandaan ze het laatste stuk naar Långholmen loopt.’

‘Inmiddels heeft de probleemoplosser Björns appartement al doorzocht en heeft hij een brand gesticht die de hele etage volledig verwoestte.’

‘Maar ik heb het rapport bekeken... De technisch rechercheur die de brand heeft onderzocht concludeerde dat de oorzaak van de brand een vergeten strijkijzer in het appartement ernaast was,’ brengt Petter ertegen in.

‘Dat klopt ongetwijfeld,’ zegt Joona.

‘Net zoals een gasexplosie de oorzaak van de brand in Penelopes appartement zou zijn geweest,’ zegt Saga.

‘De probleemoplosser was waarschijnlijk van plan om alle sporen uit te wissen,’ vervolgt Joona. ‘Als hij de foto niet vindt in Björns appartement, laat hij hem uitbranden en volgt Björn naar de boot.’

‘Om naar de foto te zoeken,’ vult Saga aan. ‘Om Björn en Penelope te vermoorden en het op een bootongeluk te laten lijken.’

‘Wat de probleemoplosser niet wist, was dat de plannen op het laatste moment gewijzigd waren en dat Penelopes zus Viola meeging.’

Joona zwijgt en denkt kort aan de dode vrouw in het mortuarium. Haar jonge, kwetsbare gezicht. De rode afdruk op haar borstkas.

‘Ik stel me zo voor dat ze aanleggen bij een eiland in de Jungfrufjärden voor de kust van Dalarö,’ vervolgt Joona. ‘En voordat de probleemoplosser er is, is Penelope om de een of andere reden al aan land gegaan. Als de probleemoplosser aan boord van Björns boot gaat, stuit hij op Viola. In de veronderstelling dat ze Penelope is, verdrinkt hij haar in een teil en zet haar op het bed in het voorschip. Terwijl hij op Björn wacht, zoekt hij vermoedelijk naar de foto, en als hij die niet vindt, bereidt hij een explosie in de boot voor. Jullie hebben Erixons rapport hierover voor je liggen. We weten niet goed wat er hier gebeurt, maar op de een of andere manier ontkomen Björn en Penelope aan de probleemoplosser.’

‘En laten ze de boot met de dode Viola Fernandez achter.’

‘We weten niet hoe ze vluchten, maar op maandag bevinden ze zich in elk geval op Kymmendö.’

Benny’s mondhoeken krullen.

‘Bij Ossian Wallenberg thuis? Hij was supergoed, maar hij paste natuurlijk niet in dit land waar de middelmaat het ideaal is.’

Carlos kucht zacht en schenkt meer koffie in.

‘Als de probleemoplosser beseft dat hij ze kwijt is geraakt, gaat hij naar Penelopes woning om de foto te zoeken,’ vervolgt Joona zonder een spier te vertrekken. ‘Erixon en ik duiken op en onderbreken hem. Pas op dat moment, als ik met hem word geconfronteerd, weet ik zeker dat we met een grob te maken hebben, een probleemoplosser van internationale klasse.’

‘Waarschijnlijk kan hij onze systemen binnenkomen, luisteren naar de communicatie via Rakel en dergelijke,’ zegt Saga.

‘Heeft hij Björn en Penelope daarom op Kymmendö gevonden?’ vraagt Petter.

‘Dat weten we niet,’ antwoordt Joona.

‘Hij handelt in elk geval erg snel,’ zegt Saga. ‘Waarschijnlijk keert hij direct na de confrontatie met Joona en Erixon terug naar Dalarö om Penelope te zoeken.’

‘Hij is dus al ter plaatse als ik met de waterpolitie praat,’ zegt Petter, hij leunt over tafel naar voren en legt het papier met de agendapunten goed.

‘Wat gebeurt er?’ vraagt Carlos.

‘De reconstructie is nog maar net begonnen,’ zegt Petter. ‘Maar op de een of andere manier kaapt hij de gevechtsboot van de waterpolitie, doodt Lennart Johansson en Göran Sjödin, vaart naar Kymmendö, vermoordt Björn Almskog en Ossian Wallenberg, blaast de politieboot op, achtervolgt Penelope en schiet de helikopter van de reddingsbrigade neer.’

‘En verdwijnt,’ zucht Carlos.

‘Maar dankzij de deskundige leiding van Petter Näslund kan Penelope Fernandez worden gered,’ zegt Joona en hij ziet dat Pollock zich geïnteresseerd omdraait naar Petter.

‘Het precieze verloop moet natuurlijk tot in elk detail worden onderzocht,’ zegt Petter met een grimmigheid in zijn stem die zijn enthousiasme over het compliment volstrekt niet weet te verhullen.

‘Dat zal godsgruwelijk veel tijd kosten,’ glimlacht Kofoed vreugdeloos.

‘Maar die foto dan? Die moet toch iets betekenen,’ zegt Carlos.

‘Het is maar een stomme foto,’ verzucht Petter.

‘Zeven mensen zijn vanwege die foto vermoord,’ zegt Joona ernstig. ‘En er zullen waarschijnlijk nog meer doden vallen als we niet...’

Joona zwijgt en kijkt door het raam.

‘De foto is misschien een slot dat een sleutel nodig heeft,’ zegt hij.

‘Wat voor sleutel?’ vraagt Petter.

‘De fotograaf,’ zegt Saga.

‘Penelope Fernandez, is zij de fotograaf?’ vraagt Pollock.

‘Dat zou de jacht op haar wel verklaren,’ roept Carlos iets te hard uit.

‘Dat is wel zo...’ zegt Saga weinig overtuigd.

‘Maar?’ vraagt Carlos.

‘Wat spreekt daartegen?’ vraagt Benny.

‘Dat Joona niet denkt dat Penelope de fotograaf is,’ zegt Saga.

‘Jezus christus,’ schreeuwt Petter haast.

Carlos doet zijn mond hard dicht, buigt zijn hoofd en is zo verstandig om verder te zwijgen.

‘Penelope bevindt zich natuurlijk in een shocktoestand, dus we weten nog niet wat haar rol hierin is,’ zegt Saga.

Nathan Pollock kucht en laat kopieën van Carl Palmcrona’s testament rondgaan.

‘Palmcrona heeft een rekening bij een bank op Jersey,’ vertelt hij.

‘Het belastingparadijs,’ knikt Petter Näslund en hij haalt de pruimtabak onder zijn lip vandaan. Hij veegt zijn duim af aan de tafel zonder Carlos’ vermoeide blik op te merken.

‘Kun je zien wat hij op die rekening heeft staan?’ vraagt Verner.

‘Er is geen mogelijkheid om toegang te krijgen tot zijn transacties,’ zegt Joona. ‘Maar volgens zijn eigen testament gaat het om negen miljoen euro.’

‘Zijn financiële situatie was vrij slecht en het is onbegrijpelijk hoe hij zulke bedragen legaal zou hebben kunnen verdienen,’ zegt Pollock.

‘We hebben contact gehad met Transparency International, de internationale organisatie die tegen corruptie strijdt, maar ze hebben niets over Carl Palmcrona of iemand anders bij de isg, zelfs geen vage hint.’

‘De bezittingen worden vermaakt aan een zestienjarige jongen met de naam Stefan Bergkvist, die de zoon van Palmcrona bleek te zijn, een zoon die hij nooit heeft ontmoet... maar de zoon komt slechts drie dagen na Palmcrona’s zelfmoord om bij een brand in Västerås.’

‘De jongen komt nooit te weten wie zijn echte vader is,’ voegt Saga eraan toe.

‘Volgens het voorlopige politierapport is het een ongeluk,’ zegt Carlos.

‘Ja, maar is er iemand die gelooft dat het vuur waarin Palmcrona’s zoon drie dagen na de zelfmoord omkomt toeval is?’ vraagt Joona.

‘Niet echt, nee,’ zegt Carlos.

‘Maar dat is toch hartstikke ziek,’ zegt Petter met rode wangen. ‘Waarom zou iemand de zoon vermoorden die hij zelf nog nooit ontmoet heeft?’

‘Wat is hier godverdomme aan de hand?’ vraagt Verner.

‘Palmcrona duikt overal op,’ zegt Joona terwijl hij met zijn vinger op de glimlachende man op de foto tikt. ‘Hij staat op de foto, hij wordt afgeperst, hij wordt opgeknoopt gevonden, zijn zoon overlijdt en hij heeft negen miljoen euro op een rekening staan.’

‘Dat geld is interessant,’ zegt Saga.

‘We hebben zijn leven onderzocht,’ zegt Pollock. ‘Hij heeft verder geen familie, geen hobby’s, is niet bezig met investeringen, aandelen of...’

‘Als het klopt dat dat geld op zijn bankrekening staat, dan moeten die inkomsten op de een of andere manier verband houden met zijn positie als inspecteur-generaal bij de isg,’ zegt Joona.

‘Hij kan met behulp van stromannen hebben gehandeld met voorkennis,’ zegt Verner.

‘Of ondanks alles smeergeld hebben aangenomen,’ zegt Saga.

‘Follow the money,’ fluistert Pollock.

‘We moeten met de opvolger van Palmcrona, Axel Riessen, gaan praten,’ zegt Joona en hij staat op. ‘Als er merkwaardigheden in Palmcrona’s besluiten zitten, dan zou hij die inmiddels moeten hebben gevonden.’

68 | Iets te vieren

In de verte bij de Technische Hogeschool hoort Joona trompetten toeteren, fluitjes piepen en dof en snel geroffel op grote trommels. Er komt een demonstratie aanlopen door de Odengatan. Het blijken een stuk of zeventig jongeren met antifascistische symbolen. Ze hebben spandoeken waarmee ze protesteren tegen de behandeling van leden van de Brigade door de veiligheidsdienst Säpo. Joona ziet een bonte lap met het regenboogsymbool en hamer en sikkel in de lucht fladderen en hij hoort ze met lichte, jonge stemmen scanderen: ‘De Säpo stinkt naar fascisme, de staat bedrijft terrorisme!’

De verontwaardigde geluiden uit de Odengatan verdwijnen als Joona Linna en Saga Bauer de idyllische Bragevägen in lopen, een straat met een bocht die omhoogloopt naar de Engelbrekts-kerk. Ze hebben gebeld met de isg en te horen gekregen dat de inspecteur-generaal vanmorgen thuis werkt.

Links ligt het mooie privépaleis waar de gebroeders Riessen in twee separate appartementen wonen. De gevel is imposant met donker, handgemaakt baksteen, glas-in-loodramen, kunstig houtsnijwerk en groen uitgeslagen koperwerk rondom erkers en schoorstenen.

Ze lopen naar de donker glanzende buitendeur met een messing bordje waarop de naam axel riessen staat. Saga drukt met haar wijsvinger op het knopje van de bel. Even later wordt de zware deur opengedaan door een lange, gebruinde man met een vriendelijke uitdrukking op zijn gezicht.

Saga stelt zich voor als rechercheur bij de Säpo en legt kort uit waar ze voor komen. Axel Riessen bestudeert haar legitimatie grondig en kijkt dan op.

‘Ik betwijfel of ik jullie ook maar enigszins van dienst kan zijn, maar...’

‘Het is toch altijd een genoegen eens langs te komen,’ zegt Joona Linna.

Axel werpt hem een verbaasde blik toe, maar glimlacht daarna waarderend om het grapje als hij hen de lichte, hoge hal binnenlaat. Hij is gekleed in een donkerblauwe nette broek, een lichtblauw overhemd dat openstaat in de hals en pantoffels aan zijn voeten. Hij pakt twee paar huissloffen uit een laag, glanzend kastje en geeft ze aan Saga en Joona.

‘Ik stel voor dat we in de oranjerie gaan zitten, daar is het meestal wat koeler.’

Ze lopen met Axel mee door de ruime woning, langs de brede mahoniehouten trap en de donkere lambrisering en passeren twee grote, naast elkaar gelegen salons.

De oranjerie is een serre die grenst aan de tuin, waar de hoge heg er vlak buiten groene schaduwen werpt en een muur van bladeren en beweeglijkheid vormt. Geurloze orchideeën en kruiden staan netjes opgesteld op een koperen tafel en betegelde oppervlakken.

‘Nemen jullie plaats,’ zegt Axel terwijl hij een gebaar naar de zithoek maakt. ‘Ik wilde net wat thee en crumpets nemen en het zou prettig zijn als jullie me gezelschap wilden houden.’

‘Crumpets heb ik al niet meer gegeten sinds ik voor een talenreis in Edinburgh was,’ glimlacht Saga.

‘Heel goed,’ zegt Axel tevreden en hij verlaat de serre.

Een paar minuten later komt hij terug met een metalen dienblad. Hij zet de theepot, het schoteltje met partjes citroen en de suikerpot midden op tafel. De warme broodjes liggen op een linnen servet naast een botervloot. Axel dekt de tafel zorgvuldig voor hun drieën, zet theekopjes en schoteltjes neer, legt een linnen servet naast elk couvert en schenkt daarna thee in.

Door deuren en muren klinkt zachte vioolmuziek.

‘Vertel eens, wat kan ik voor jullie betekenen?’ vraagt Axel.

Saga zet haar kopje voorzichtig neer, schraapt haar keel en zegt dan met heldere stem: ‘We hebben wat vragen over de isg en hopen dat je ons wilt helpen.’

‘Absoluut, maar in dat geval moet ik een telefoontje plegen om te controleren of alles in orde is,’ zegt hij vriendelijk terwijl hij zijn mobiele telefoon tevoorschijn haalt.

‘Vanzelfsprekend,’ antwoordt Saga.

‘Sorry, maar ik ben je naam kwijt.’

‘Saga Bauer.’

‘Mag ik je legitimatie nog even vasthouden, Saga Bauer?’

Ze overhandigt hem haar legitimatie, hij staat op en verlaat de kamer. Ze horen hem even praten, daarna komt hij weer binnen, bedankt en geeft haar haar legitimatie terug.

‘Vorig jaar heeft de isg exportvergunningen verstrekt voor Zuid-Afrika, Namibië, Tanzania, Algerije en Tunesië,’ zegt Saga alsof er geen onderbreking was geweest. ‘Munitie voor zware mitrailleurs, draagbare terugstootloze kanonnen, antitankgeweren, granaatwerpers...’

‘En de Jas—39 Gripen natuurlijk,’ vult Axel aan. ‘Zweden heeft een langdurige samenwerking met de meeste van deze landen.’

‘Maar niet met Sudan?’

Opnieuw kijkt hij haar in de ogen en er glijdt een zweempje van een glimlach over zijn gezicht.

‘Dat kan ik me niet voorstellen.’

‘Ik bedoel vóór het arrestatiebevel tegen president Al-Bashir,’ voegt ze eraan toe.

‘Dat begrijp ik,’ antwoordt hij geamuseerd. ‘Anders zou het volstrekt ondenkbaar zijn, wat wij een onvoorwaardelijk beletsel noemen, geen discussie mogelijk.’

‘Je hebt inmiddels waarschijnlijk veel van de besluiten van Palmcrona doorgenomen,’ zegt Saga.

‘Uiteraard,’ zegt Axel.

‘Maar er zijn je geen eigenaardigheden opgevallen?’

‘Wat bedoel je met eigenaardigheden?’

‘Beslissingen die opmerkelijk zijn,’ zegt Saga en ze nipt van haar thee.

‘Zijn er redenen om dat te vermoeden?’ vraagt hij.

‘Dat is wat we jou vragen,’ glimlacht ze.

‘Dan is mijn antwoord nee.’

‘Hoe ver ben je teruggegaan in de tijd?’

Joona luistert naar Saga’s goedgeïnformeerde vragen over classificatie, verklaringen van geen bezwaar en exportvergunningen terwijl hij ondertussen het rustige, aandachtige gezicht van Axel Riessen opneemt. Opeens klinkt de vioolmuziek weer. Die komt van buiten, uit het open raam dat uitkijkt op de binnenplaats. Een mazurka, met hoge, treurige tonen. Dan verstomt de viool abrupt, begint bij het begin, verstomt weer en gaat weer door.

Joona luistert naar de muziek, denkt aan de foto van de vier personen in de privéloge. Verstrooid beroert hij zijn tas waarin een kopie van de foto zit.

Hij denkt aan Palmcrona en hoe hij met een waslijn om zijn nek aan het plafond hing, aan het testament en de dood van zijn zoon.

Joona ziet Saga knikken om iets wat Axel zegt. Er trekt trillend een groene flard over Riessens gezicht, een weerspiegeling van iets in het koperen blad op tafel.

Palmcrona doorzag de ernst van de zaak meteen, redeneert Joona. Het enige wat Björn Almskog in zijn afpersingsmail hoefde te noemen, was dat Palmcrona samen met wapenhandelaar Raphael Guidi in een loge was gefotografeerd. Carl Palmcrona twijfelde geen moment aan de authenticiteit van de foto.

Misschien was hij al op de hoogte van het bestaan ervan.

Of was de kennis van de afperser over de bijeenkomst in de loge een bewijs dat de foto bestond. Anders had hij er niet van kunnen weten.

Axel schenkt Saga thee bij. Ze veegt een kruimeltje uit haar mondhoek.

Dit klopt niet, denkt Joona.

Pontus Salman kon het tijdstip van de bespreking vaststellen. Hij leek de foto niet bezwarend te vinden.

Waarom was het in de ogen van Palmcrona dan zo erg?

Hij hoort Axel en Saga bespreken hoe de uitgangssituatie voor de veiligheidspolitiek verandert als embargo’s voor landen worden opgeheven of opgelegd.

Joona humt wat om de indruk te wekken dat hij het gesprek volgt, maar blijft zich concentreren op zijn gedachten over de foto.

De tafel in de privéloge was gedekt voor vier personen en er waren vier personen zichtbaar op de foto. Dat betekent dat de vijfde persoon, degene die de camera vasthoudt, niet tot de genodigden behoort, geen plaats aan tafel aangeboden krijgt en geen champagne drinkt.

De vijfde persoon kan nog steeds het volledige antwoord op de vraag bezitten.

We moeten Penelope Fernandez snel aan het praten krijgen, denkt Joona. Want ook als ze de fotograaf niet is, kan ze de sleutel tot het raadsel zijn.

Hij gaat in gedachten terug naar de personen op de foto: Carl Palmcrona, Raphael Guidi, Agathe al-Haji en Pontus Salman.

Joona denkt aan het gesprek met Pontus Salman waarin hij zichzelf aanwees op de foto. Het enige opmerkelijke aan de foto was volgens hem het feit dat Carl Palmcrona de champagne niet afsloeg hoewel er niets te vieren viel, aangezien het slechts een eerste ontmoeting was.

Maar stel dat er wél iets te vieren viel.

Joona’s hartslag gaat omhoog.

Stel dat ze alle vier op het volgende moment hun glas hadden gepakt om te toosten.

Pontus Salman wees zichzelf aan en vertelde over de achtergrond van de bijeenkomst, de plaats en het tijdstip.

Het tijdstip, denkt Joona, het tijdstip waarop de foto is genomen kan anders zijn.

We weten alleen wat Pontus Salman heeft gezegd en dat de bijeenkomst in het voorjaar van 2008 plaatsvond in Frankfurt.

We hebben Penelope Fernandez’ hulp nodig.

Joona ziet zijn handen op de tas liggen. Hij denkt dat het mogelijk moet zijn om de musici op de achtergrond te identificeren, hun gezichten zijn zichtbaar. Iemand moet hen herkennen.

Want als we de musici kunnen identificeren, is het misschien mogelijk het tijdstip van de bijeenkomst bevestigd te krijgen. Er spelen vier personen, een kwartet.

Misschien hebben deze vier muzikanten maar één keer samengespeeld. Dan zou het tijdstip onbetwistbaar vastgesteld zijn.

Natuurlijk, zegt hij bij zichzelf. Dat hadden ze eerder moeten doen. Hij denkt dat hij Saga en Axel Riessen maar alleen laat en naar het bureau gaat om met Petter Näslund te praten, te vragen of ze erbij hebben stilgestaan dat de samenstelling van het ensemble een exacte bepaling van het tijdstip kan opleveren.

Hij kijkt naar Saga, ziet haar naar Axel Riessen glimlachen en hoort haar daarna vragen naar de consolidatie van de Amerikaanse defensie-industrie. Ze noemt twee nieuwe megaconcerns, Raytheon en Lockheed Martin.

Opnieuw klinkt er vioolmuziek door het open raam. Deze keer een sneller stuk. Het houdt abrupt op en daarna klinkt het alsof er twee snaren naast elkaar worden geprobeerd.

‘Wie speelt daar?’ vraagt Joona terwijl hij opstaat.

‘Mijn broer, Robert,’ antwoordt Axel enigszins verbaasd.

‘Aha, is hij violist?’

‘De trots van de familie... maar hij is op de eerste plaats vioolbouwer, hij heeft zijn werkplaats aan huis, hier aan de achterkant.’

‘Denk je dat ik hem iets zou kunnen vragen?’

69 | Het strijkkwartet

Joona loopt naast Axel op het met marmer betegelde terras aan de achterkant van het huis. De seringen geuren sterk. Ze lopen naar de werkplaats en kloppen aan. De vioolmuziek verstomt en de deur wordt opengedaan door een kalende man van middelbare leeftijd met een vrij knap, intelligent gezicht en een lichaam dat ooit slank is geweest, maar met de jaren steeds vleziger is geworden.

‘De politie wil je spreken,’ zegt Axel ernstig. ‘Je wordt verdacht van aanstootgevend gedrag.’

‘Ik beken blanco,’ zegt Robert.

‘Fijn,’ zegt Joona.

‘Verder nog iets?’

‘We hebben nog wel een aantal zaken die al even liggen,’ zegt Joona.

‘Ik ben vast schuldig.’

‘Mijn dank is groot,’ zegt Joona en hij schudt Robert de hand. ‘Joona Linna, rijksrecherche.’

‘Waar gaat het over?’ vraagt Robert glimlachend.

‘We zijn bezig met het onderzoek naar een onverwacht sterfgeval, de vorige inspecteur-generaal van de isg, daarom praat ik met je broer.’

‘Ik weet niet meer over Palmcrona dan wat er in de krant heeft gestaan.’

‘Mag ik even binnenkomen?’

‘Natuurlijk.’

‘Ik ga terug naar je collega,’ zegt Axel en hij doet de deur achter Joona dicht.

Het plafond van de werkplaats is laag en schuin, als bij een zolder. Hij lijkt ingebouwd in een bestaande kelder, waar een mooie, geverniste houten trap naar de werkplaats zelf leidt. Een sterke geur van vers, gezaagd hout, hars en terpentine komt hen tegemoet. Overal hangen onderdelen van violen, geselecteerd hout, bewerkte krullen, specialistisch gereedschap, schaven zo klein als wijnkurken en gebogen messen.

‘Ik hoorde je spelen door het raam,’ zegt Joona.

Robert knikt en wijst naar een mooie viool.

‘Die moest enigszins bijgesteld worden.’

‘Heb jij die gemaakt?’ vraagt Joona.

‘Ja.’

‘Ontzettend mooi.’

‘Dank je.’

Robert pakt de viool en geeft hem aan Joona. Het glanzende instrument weegt bijna niets. Joona draait de viool om en ruikt eraan.

‘Het geheim is de lak,’ merkt Robert op en hij legt het instrument in een kist met wijnrode voering.

Joona opent zijn tas, pakt het plastic mapje en overhandigt Robert de foto die Björn Almskog naar Carl Palmcrona heeft gestuurd.

‘Palmcrona,’ zegt Robert.

‘Ja, maar herken je de personen op de achtergrond, de musici?’

Robert kijkt weer naar de foto en knikt.

‘Dat is Martin Beaver,’ wijst hij. ‘Kikuei Ikeda... Isomura en Clive Greensmith op de cello.’

‘Bekende musici?’

Robert glimlacht onwillekeurig om de vraag.

‘Het zijn haast legenden... het Tokyo String Quartet.’

‘Het Tokyo String Quartet – zijn het elke keer dezelfde vier personen?’

‘Ja.’

‘Altijd?’

‘Al heel lang – ze hebben veel succes.’

‘Zie je iets bijzonders aan de foto?’

Robert bekijkt de foto nauwkeurig.

‘Nee,’ zegt hij na een tijdje.

‘Ze spelen niet alleen in Tokio?’ vraagt Joona.

‘Ze spelen over de hele wereld, maar de instrumenten zijn van een Japanse stichting.’

‘Is dat gebruikelijk?’

‘Ja, als het om heel bijzondere instrumenten gaat wel,’ antwoordt Robert ernstig. ‘En deze, die je op de foto ziet, behoren zonder twijfel tot de voornaamste instrumenten ter wereld.’

‘Ik begrijp het.’

‘Het Paganini-kwartet,’ zegt Robert.

‘Het Paganini-kwartet,’ herhaalt Joona terwijl hij opnieuw naar de musici op de foto kijkt.

Het hout glanst donker, de zwarte kleding van de muzikanten wordt weerspiegeld in het vernis.

‘Ze zijn gemaakt door Stradivarius,’ vertelt Robert. ‘Het oudste instrument is een Desaint, een viool uit 1680... Kikuei Ikeda speelt erop. Martin Beaver heeft de viool die graaf Cozio de Salabue heeft overgedragen aan Paganini.’

Robert zwijgt en kijkt Joona vragend aan, maar Joona maakt met een hoofdbeweging duidelijk dat hij wil dat hij verder vertelt.

‘Alle vier de instrumenten waren in het bezit van Niccolò Paganini, ik weet niet hoeveel je over Paganini weet, hij was een virtuoos, violist en componist... hij schreef stukken die als volslagen belachelijk werden beschouwd omdat ze onmogelijk te spelen waren, totdat Paganini de viool zelf ter hand nam. Na zijn dood duurde het soms wel honderd jaar voor iemand een van zijn stukken kon spelen... en sommige van zijn technieken worden nog steeds als onmogelijk beschouwd... ja, er bestaan veel sterke verhalen over Paganini en zijn vioolduels.’

Het wordt stil. Joona kijkt weer naar de foto, naar de vier mannen op de achtergrond op het podium. Hij kijkt naar hun instrumenten.

‘Dus het Tokyo String Quartet speelt vaak samen op deze instrumenten?’

‘Ja, ze geven misschien acht, negen concerten per maand.’

‘Wanneer denk je dat de foto is genomen?’

‘Hij kan niet ouder zijn dan tien jaar, ik bedoel, als je naar Martin Beaver kijkt, die ik een paar keer heb ontmoet.’

‘Zou je het tijdstip misschien kunnen bepalen als je de plek kon identificeren?’

‘Dit is de Alte Oper in Frankfurt.’

‘Weet je dat zeker?’

‘Ik weet dat ze daar elk jaar spelen,’ zegt Robert. ‘Soms meerdere keren per jaar.’

‘Perkele,’ mompelt Joona.

Er moet een manier zijn om het tijdstip vast te stellen waarop de foto is gemaakt, om het verhaal van Pontus Salman te ontkrachten of te bevestigen.

Joona opent het plastic mapje om de foto terug te stoppen, hij denkt dat Penelope waarschijnlijk de enige is die licht op de zaak kan werpen.

Hij kijkt weer naar de foto, naar een van de violisten, de beweging van de strijkstok, de hoge elleboog en daarna blikt hij op en kijkt Robert aan met zijn lichtgrijze ogen.

‘Spelen ze elke keer dat ze op tournee zijn dezelfde stukken?’ vraagt Joona.

‘Dezelfde stukken? Nee, dat wil zeggen... ze hebben alle kwartetten van Beethoven gedaan, en dat alleen al zorgt voor vrij grote variatie. Maar ze spelen natuurlijk ook veel andere dingen, soms Schubert en Bartók. En Brahms, weet ik. Het is een lange lijst... Debussy, Dvořák, Haydn, heel veel Mozart en Ravel enzovoort, enzovoort.’

Joona staart voor zich uit, staat op, doet een paar passen in de werkplaats, blijft staan en draait zich om naar Robert.

‘Ik vraag me opeens iets af,’ zegt Joona plotseling geestdriftig. ‘Zou je op basis van de foto, als je naar de handen van de musici kijkt... is het mogelijk vast te stellen welk stuk ze spelen door de foto te bestuderen?’

Robert opent en sluit zijn mond, schudt zijn hoofd, maar kijkt toch met een glimlach weer naar de foto: in het licht van de schijnwerpers op het podium van de Alte Oper speelt het Tokyo String Quartet. Het smalle gezicht van Clive Greensmith is opvallend kwetsbaar, zijn hoge voorhoofd glimt. En Kikuei Ikeda speelt een hoge toon met de pink van zijn linkerhand op de hals van de viool.

‘Dat is helaas onmogelijk, het kunnen willekeurig... welke noten zijn, wilde ik zeggen, maar...’

‘Maar met een vergrootglas... Je kunt hun vingers zien, net als de snaren, de halzen van de instrumenten...’

‘Jawel, theoretisch, maar...’

Hij zucht en schudt zijn hoofd.

‘Ken je iemand die me zou kunnen helpen,’ dringt Joona aan met een harde, koppige klank in zijn stem. ‘Een musicus of een docent aan het conservatorium, die deze foto misschien voor ons zou kunnen analyseren?’

‘Ik zou willen dat ik...’

‘Het gaat niet lukken, hè?’ vraagt Joona.

‘Nee, eerlijk waar,’ antwoordt Robert terwijl hij zijn schouders ophaalt. ‘Als Axel het al niet kon, dan geloof ik niet dat het mogelijk is.’

‘Axel? Je broer?’

‘Heeft hij niet naar de foto gekeken?’ vraagt Robert.

‘Nee,’ antwoordt Joona.

‘Je hebt hem toch gesproken?’

‘Niet over muziek – jij bent immers de musicus,’ glimlacht Joona.

‘Praat toch maar met hem,’ besluit Robert.

‘Waarom zou...’

Joona zwijgt als er op de deur van de werkplaats wordt geklopt. Meteen daarna komt Saga Bauer binnen. Het zonlicht valt door haar blonde haar.

‘Is Axel hier?’ vraagt ze.

‘Nee,’ antwoordt Joona.

‘Nog meer recherche?’ vraagt Robert glimlachend.

‘Säpo,’ zegt Saga kortaf.

Het blijft iets te lang stil, Robert kan zijn ogen niet van haar af houden. Hij krijgt maar geen genoeg van haar aanblik, de grote, onwerkelijk blauwe ogen en de lieve, lichtroze mond.

‘Ik wist niet dat de Säpo een afdeling voor elfjes had,’ zegt hij, breed en onbeheerst glimlachend, en hij probeert vervolgens ernstig te worden. ‘Sorry, zo bedoelde ik het niet, maar je ziet er echt uit als een elfje of een sprookjesprinses van John Bauer.’

‘Schijn bedriegt,’ zegt ze droog.

‘Robert Riessen,’ stelt hij zichzelf voor terwijl hij zijn hand uitsteekt.

‘Saga,’ zegt ze.

70 | Een gevoel

Joona Linna en Saga Bauer verlaten het huis van de Riessens en stappen in de auto. Saga’s telefoon zoemt, ze kijkt naar het bericht en glimlacht bij zichzelf.

‘Ik lunch thuis,’ zegt Saga terwijl ze vuurrood wordt.

‘Hoe laat is het?’

‘Halftwaalf,’ antwoordt ze. ‘Werk je door?’

‘Nee, ik ga met een kennis naar een lunchconcert in het Södra-theater.’

‘Zou je me dan niet af kunnen zetten in Södermalm, ik woon in de Bastugatan.’

‘Ik kan je thuisbrengen als je wilt,’ zegt hij.

Joona was naar de werkplaats van Robert Riessen gegaan, maar Saga was bij Axel gebleven. Hij zat net over zijn carrière bij de vn te vertellen, toen zijn telefoon was gegaan. Axel had op de display gekeken, zich verontschuldigd en de kamer verlaten. Saga was blijven wachten, maar na een kwartier was ze hem gaan zoeken. Toen ze hem niet kon vinden was ze naar de vioolwerkplaats gekomen. Samen met Robert en Joona had ze Axel vervolgens gezocht en geconstateerd dat hij niet meer in huis was.

‘Wat wilde je eigenlijk van de broer van Axel Riessen?’

‘Ik had een gevoel,’ begint Joona.

‘Hoera,’ mompelt Saga. ‘Een gevoel.’

‘Je moet weten... We hebben Pontus Salman die foto laten zien,’ vervolgt Joona. ‘Hij wees zichzelf aan, vertelde openlijk over de bijeenkomst in Frankfurt, over de zakelijke gesprekken met de regering van Sudan, maar hij zei dat alle zakelijke banden werden verbroken toen het Strafhof in Den Haag het arrestatiebevel tegen...’

Hij onderbreekt zichzelf als de telefoon gaat, hij zoekt zijn mobiel zonder het verkeer uit het oog te verliezen en neemt op.

‘Dat is snel.’

‘Het tijdstip klopt,’ zegt Anja Larsson. ‘Het Tokyo String Quartet speelde in de Alte Oper en Pontus Salman was in Frankfurt.’

‘Oké,’ zegt Joona.

Saga kijkt naar hem, ziet hem luisteren naar wat er gezegd wordt, knikken en bedanken voor hij ophangt.

‘Dus Pontus Salman sprak de waarheid?’ vraagt Saga.

‘Dat weet ik niet.’

‘Maar de tijden zijn bevestigd?’

‘Alleen dat Pontus Salman naar Frankfurt ging en dat het Tokyo String Quartet optrad in de Alte Oper... maar Pontus is vele malen in Frankfurt geweest en het Tokyo String Quartet speelt minstens één keer per jaar in de Alte Oper.’

‘Probeer je te zeggen dat je denkt dat hij loog over het tijdstip, hoewel je het bevestigd hebt gekregen?’

‘Nee, maar... ik weet het niet, het was zoals ik zei een gevoel,’ zegt Joona. ‘Als hij en Carl Palmcrona na het arrestatiebevel met Agathe al-Haji hebben onderhandeld, zijn er heel sterke redenen om te liegen.’

‘Dat zou misdadig zijn, dat zou verdorie op directe uitvoer van wapens naar de militie in Darfur lijken, dat zou overtreding van internationale wetten zijn en dat...’

‘We geloofden Pontus Salman omdat hij zichzelf aanwees,’ zegt Joona. ‘Maar dat hij één keer de waarheid sprak, betekent niet dat hij uitsluitend de waarheid spreekt.’

‘Is dat je gevoel?’

‘Nee, het was iets met Salmans stem... toen hij zei dat het enige opvallende aan de foto was dat Carl Palmcrona de champagne niet afsloeg.’

‘Omdat er niets te vieren viel,’ zegt Saga.

‘Ja, zo formuleerde hij het, maar mijn gevoel zegt dat er juist wel iets te vieren viel, ze toosten met champagne omdat ze het eens geworden waren.’

‘Alle feiten weerspreken dat.’

‘Maar denk aan die foto,’ houdt Joona koppig vol. ‘Er hangt een sfeer in die loge en... hun gezichten, die stralen uit dat het contract is ondertekend.’

‘Maar ook als dat zou kloppen, kunnen wij het tijdstip niet vaststellen zonder Penelope Fernandez.’

‘Wat zegt haar arts?’ vraagt Joona.

‘Dat we haar zeer binnenkort kunnen spreken, maar dat ze geestelijk nog steeds te uitgeput is.’

‘We hebben geen idee wat ze weet,’ zegt Joona.

‘Nee, maar waar kunnen we anders verdomme op afgaan?’

‘Op de foto,’ antwoordt Joona snel. ‘Want op de achtergrond zie je de vier muzikanten en misschien kun je op basis van de stand van hun handen bepalen welk stuk ze spelen en het tijdstip op die manier achterhalen.’

‘Joona,’ zucht ze.

‘Ja,’ glimlacht hij.

‘Het is volslagen krankzinnig – ik hoop dat je dat beseft.’

‘Robert zei dat het puur theoretisch mogelijk zou zijn.’

‘We moeten wachten tot Penelope zich wat beter voelt.’

‘Ik bel haar,’ zegt Joona en hij pakt zijn telefoon, toetst het nummer van de rijkspolitie en vraagt om doorverbonden te worden met kamer u12.

Saga kijkt even naar zijn kalme gezicht.

‘Mijn naam is Joona Linna, ik ben...’

Hij zwijgt en op zijn gezicht breekt een brede glimlach door.

‘Natuurlijk herinner ik me jou en je rode jas nog,’ zegt hij en hij luistert daarna weer. ‘Ja, maar... Ik dacht dat je hypnose zou voorstellen.’

Saga hoort de arts om het grapje lachen.

‘Nee,’ zegt hij. ‘Maar serieus – we moeten echt nodig met haar praten.’

Zijn gezicht wordt ernstig.

‘Ik begrijp het, maar... het is het beste als jij haar ervan kunt overtuigen dat... Oké, we verzinnen er wel iets op... Dag.’

Hij beëindigt het gesprek en slaat tegelijkertijd de Bellmansgatan in.

‘Dat was Daniella Richards,’ zegt Joona tegen Saga.

‘Wat zegt zij?’

‘Ze denkt dat we Penelope over een paar dagen kunnen verhoren, maar dat ze eerst een nieuw onderkomen nodig heeft – ze weigert in de ondergrondse kamer te blijven en zegt...’

‘Er is geen veiligere plek.’

‘Maar als ze weigert,’ zegt Joona.

‘We moeten haar uitleggen dat het gevaarlijk is.’

‘Dat weet zij beter dan wij,’ zegt hij.

71 | Zeven miljoen keuzes

Disa en Joona zitten tegenover elkaar aan een tafeltje in de eetzaal van etablissement Mosebacken. Zonlicht vult de ruimte via de enorme ramen die uitkijken op Gamla Stan, Skeppsholmen en het fonkelende water. Ze hebben versgebakken haring met aardappelpuree en koud geroerde vossenbessen gegeten en schenken net het laatste beetje tafelbier in hun glas. Op het kleine podium zit Ronald Brautigam achter een zwarte vleugel en de rechterelleboog van Isabelle van Keulen steekt de lucht in terwijl ze de streek voltooit.

De muziek nadert het einde, de laatste noot van de viool trilt, wacht op de piano en eindigt dan in een hoge, vibrerende toon.

Joona en Disa verlaten het restaurant na het concert, komen op het plein Mosebacke torg, blijven staan en kijken elkaar aan.

‘Wat is er met Paganini?’ vraagt ze terwijl ze het kraagje van zijn overhemd goed vouwt. ‘Jij had het laatst ook al over Paganini.’

Zachtjes grijpt hij haar hand.

‘Ik wilde je gewoon zien...’

‘Zodat ik ruzie met je kan maken omdat je je medicijnen niet neemt?’

‘Nee,’ zegt hij ernstig.

‘Neem je ze dan?’

‘Binnenkort,’ antwoordt hij met een spoortje ongeduld in zijn stem.

Ze zegt niets, laat haar lichtgroene ogen alleen even in de zijne rusten. Daarna ademt ze in en stelt voor dat ze gaan lopen.

‘Het was in elk geval een erg mooi concert,’ zegt Disa. ‘De muziek stemde op de een of andere manier goed overeen met het licht van buiten, volkomen zacht. Ik dacht dat Paganini altijd... je weet wel, virtuoos en snel was... Ik heb Yngwie Malmsteen Caprice nummer 5 trouwens weleens horen spelen in Gröna Lund.’

‘Toen je met Benjamin Gantenbein ging.’

‘We zijn na al die jaren vrienden geworden op Facebook.’

Ze wandelen hand in hand over Slussen en door naar de Skeppsbron.

‘Zou het niet mogelijk moeten zijn om aan de stand van de vingers te zien welke tonen iemand op een viool speelt?’ vraagt Joona.

‘Zonder iets te horen, bedoel je?’

‘Op een foto.’

‘Ongeveer wel, lijkt me... het hangt er waarschijnlijk van af hoe goed je het instrument kent,’ zegt ze.

‘Maar hoe exact kun je zijn?’

‘Ik kan het Kaj vragen als het belangrijk is,’ zegt ze.

‘Kaj?’

‘Kaj Samuelsson van muziekwetenschap. Ik heb rijles met hem gehad, maar ken hem eigenlijk via papa.’

‘Kun je nu bellen?’

‘Oké,’ zegt Disa terwijl ze haar wenkbrauwen een beetje optrekt. ‘Je wilt dat ik hem nu bel?’

‘Ja,’ antwoordt Joona.

Ze laat zijn hand los, pakt haar mobiel, zoekt in haar contacten en belt de hoogleraar op.

‘Met Disa,’ zegt ze glimlachend. ‘Stoor ik je tijdens je lunch?’

Joona hoort een mannenstem opgeruimd in de hoorn praten. Na even gekeuveld te hebben vraagt Disa: ‘Zeg, ik ben hier met een goede vriend van me, hij wil dat ik je iets vraag.’

Ze lacht om iets wat wordt gezegd en vraagt daarna zonder omwegen: ‘Kun je zien welke tonen een violist speelt... nee, niet... ik bedoel aan zijn vingers.’

Joona bekijkt Disa die met gefronst voorhoofd luistert. Ergens vanuit de steegjes van Gamla Stan klinkt marsmuziek.

‘Oké,’ zegt Disa na een tijdje. ‘Weet je wat, Kaj, het is beter als je zelf met hem praat.’

Zonder een woord te zeggen geeft ze de telefoon aan Joona.

‘Joona Linna.’

‘Waar Disa het zoveel over heeft,’ vult Kaj Samuelsson luchtig aan.

‘Een viool heeft maar vier snaren,’ begint Joona. ‘Eigenlijk zou het niet mogelijk moeten zijn om zo veel verschillende tonen te spelen...’

‘Wat bedoel je met spelen?’ vraagt de professor.

‘De laagste toon moet een losse g-snaar zijn,’ zegt Joona rustig. ‘En ergens is er natuurlijk ook een hoogste toon die...’

‘Goed gedacht,’ onderbreekt de professor hem. ‘De Franse wetenschapper Mersenne publiceerde in 1636 Harmonie Universelle. En in dat werk zegt hij dat de beste violisten tot een octaaf boven elke losse snaar kunnen spelen. Dat betekent dat het bereik is van g-klein tot e-driegestreept... wat ons vierendertig tonen op een chromatische schaal oplevert.’

‘Vierendertig tonen,’ herhaalt Joona.

‘Maar als we naar musici in modernere tijd kijken,’ vervolgt Samuelsson geamuseerd, ‘zien we dat het bereik is uitgebreid volgens de nieuwe vingerzetting... en begint men ervan uit te gaan dat a-driegestreept gehaald kan worden en daarmee krijg je een chromatische schaal met negenendertig tonen.’

‘Ga verder,’ zegt Joona terwijl hij Disa voor een galerie met een paar vreemde, wazige afbeeldingen ziet staan.

‘Maar al toen Richard Strauss Berlioz’ instrumentenleer in 1904 herzag, wordt g-viergestreept genoemd als de hoogst mogelijke toon van een orkestviolist, wat in totaal negenenveertig tonen betekent.’

Kaj Samuelsson grinnikt in de hoorn om Joona’s afwachtende stilte.

‘De grens is nog lang niet bereikt,’ legt de professor uit. ‘En bovendien kun je er een heel register van flageoletten en kwarttonen aan toevoegen.’

Ze passeren een onlangs gebouwd Vikingschip aan de Slottskajen en naderen de Kungsträdgården.

‘En op een cello?’ vraagt Joona ongeduldig.

‘Achtenvijftig,’ antwoordt hij.

Dina werpt hem een ongeduldige blik toe en wijst naar een terrasje.

‘Mijn eigenlijke vraag is of je naar een foto van vier musici zou kunnen kijken, twee violen, een altviool en een cello,’ zegt Joona. ‘Zou je op basis van een scherpe foto, alleen door naar de vingers van de musici te kijken, naar de snaren en de halzen van de instrumenten, kunnen afleiden welk stuk ze spelen?’

Joona hoort Kaj Samuelsson in zichzelf mompelen.

‘Dat zijn een heleboel combinatiemogelijkheden, duizenden...’

Disa haalt haar schouders op en loopt verder zonder hem aan te kijken.

‘Zeven miljoen combinaties,’ zegt Kaj Samuelsson even later.

‘Zeven miljoen,’ herhaalt Joona.

Het wordt weer stil aan de telefoon.

‘Maar op mijn foto,’ houdt Joona koppig vol, ‘daar zie je de vingers en snaren duidelijk en je kunt heel veel mogelijkheden makkelijk uitsluiten.’

‘Ik kijk met alle plezier naar de foto,’ antwoordt de professor. ‘Maar ik zal de tonen niet kunnen raden, dat gaat niet en...’

‘Maar...’

‘En stel je voor, Joona Linna,’ vervolgt hij vrolijk. ‘Stel je voor dat je de tonen ruwweg weet te bepalen... hoe zou je ze dan moeten vinden in die duizenden strijkkwartetten, Beethoven, Schubert, Mozart...’

‘Ik begrijp het, het is onmogelijk,’ onderbreekt Joona hem.

‘Echt,’ zegt Kaj.

Joona bedankt hem voor zijn hulp en gaat naast Disa zitten die op een muurtje van een fontein zit te wachten. Ze laat haar wang tegen zijn schouder rusten. Op het moment dat hij zijn arm om haar heen slaat, herinnert hij zich de woorden van Robert Riessen over zijn broer: Als Axel het al niet kon, dan geloof ik niet dat het mogelijk is.

72 | Het raadsel

Als Joona Linna snel over het trottoir van de Bragevägen omhoogloopt, hoort hij bij de Duitse school kindergelach en geroep.

Hij belt aan bij Axel en hoort een welluidende deurbel vanuit het huis. Als hij even heeft gewacht, besluit hij om het huis heen te lopen. Plotseling hoort hij een doordringend vals geluid. Het is afkomstig van een strijkinstrument. Er staat iemand in de schaduw onder een loofboom. Joona blijft op een afstandje staan. Op de marmeren tegels van het terras staat een meisje met een viool. Ze is een jaar of vijftien. Haar haar is heel kort en ze heeft op haar armen getekend. Naast haar staat Axel Riessen, hij knikt en luistert nieuwsgierig als zij de strijkstok over de snaren haalt. Ze lijkt het instrument voor het eerst vast te houden. Misschien is het Axels dochter, of een kleinkind, want hij kijkt onafgebroken naar haar met een warme, nieuwsgierige blik.

De strijkstok gaat scheef over de snaren, met een slepend, snerpend geluid.

‘Hij is vast ontzettend ontstemd,’ suggereert ze als verklaring voor het onaangename geluid.

Ze glimlacht en geeft het instrument voorzichtig terug.

‘Vioolspelen draait om gehoor,’ zegt Axel vriendelijk. ‘Je luistert, hoort de muziek vanbinnen en brengt haar over naar de werkelijkheid.’

Hij legt de viool onder zijn kin en speelt de inleidende melodiestem van La seguidilla uit de opera Carmen van Bizet, stopt en houdt haar de viool demonstratief voor.

‘Nu herstem ik de snaren min of meer willekeurig, zo, en zo,’ zegt hij terwijl hij de stemschroeven vele malen en in verschillende richtingen draait.

‘Waarom doe...’

‘Nu is de viool totaal ontstemd,’ vervolgt hij. ‘En als ik het stuk alleen mechanisch had geleerd, met exacte vingerposities, hetzelfde stuk als ik net speelde, dan klinkt het zo.’

Hij speelt La seguidilla weer en het klinkt verschrikkelijk, bijna onherkenbaar.

‘Mooi,’ lacht ze.

‘Maar als je in plaats daarvan naar de snaren luistert,’ zegt hij en hij tokkelt op de e-snaar. ‘Hoor je? Die is veel te laag, maar dat maakt niet uit, dat hoef je alleen maar te compenseren door de toon hoger op de hals te spelen.’

Joona ziet Axel Riessen de viool onder zijn kin leggen en het stuk opnieuw spelen op de volledig ontstemde viool, met een ongelooflijk vreemd uitziende vingerzetting, maar met exact de juiste tonen. La seguidilla klinkt opeens weer volmaakt.

‘Je kunt toveren,’ lacht het meisje terwijl ze in haar handen klapt.

‘Hallo,’ zegt Joona, hij loopt naar hen toe en schudt Axel de hand en daarna ook het meisje.

Hij kijkt naar Axel die de ontstemde viool vasthoudt.

‘Indrukwekkend.’

Axel volgt zijn blik naar de viool en schudt zijn hoofd.

‘Ik heb in feite al vierendertig jaar niet gespeeld,’ zegt hij met een wonderlijke klank in zijn stem.

‘Geloof jij dat?’ vraagt Joona aan het meisje.

Ze knikt en antwoordt dan raadselachtig: ‘Zie je het schijnsel niet?’

‘Beverly,’ zegt Axel zacht.

Ze kijkt hem glimlachend aan en trekt zich dan terug tussen de bomen.

Joona knikt naar Axel.

‘Ik wil je even spreken.’

‘Neem me niet kwalijk dat ik zomaar verdween,’ zegt Axel en hij begint de viool weer te stemmen. ‘Er was opeens iets dringends.’

‘Dat geeft niet – ik ben teruggekomen.’

Joona ziet Axel naar het meisje kijken dat bloeiend onkruid plukt van het grasveld in de schaduw.

‘Heb je een vaas binnen?’ vraagt ze.

‘In de keuken,’ antwoordt hij.

Ze neemt het boeketje van uitgebloeide paardenbloemen, witte bolletjes van zaden, mee naar binnen.

‘Haar lievelingsbloem,’ zegt Axel en luistert dan naar de g-snaar, draait aan de stemschroef en legt de viool op de mozaïektafel.

‘Ik wil graag dat je hiernaar kijkt,’ zegt Joona terwijl hij de foto uit het plastic mapje haalt.

Ze gaan aan tafel zitten. Axel pakt een bril uit zijn borstzakje en bestudeert de foto nauwkeurig.

‘Wanneer is die genomen?’ vraagt hij snel.

‘Dat weten we niet, maar waarschijnlijk in het voorjaar van 2008,’ antwoordt Joona.

‘Oké,’ zegt Axel en hij ziet er meteen meer ontspannen uit.

‘Je herkent de personen?’ vraagt Joona rustig.

‘Uiteraard,’ zegt Axel. ‘Palmcrona, Pontus Salman, Raphael Guidi en... Agathe al-Haji.’

‘Maar ik ben hier omdat ik je naar de musici op de achtergrond wil laten kijken.’

Axel kijkt Joona verbaasd aan en bestudeert de foto vervolgens opnieuw.

‘Tokyo String Quartet... ze zijn goed,’ zegt hij neutraal.

‘Ja, maar ik vraag me af... ik heb nagedacht over de vraag of het voor iemand met verstand van zaken, een professioneel musicus, mogelijk is om te bepalen... om op basis van de foto te bepalen welk stuk het strijkkwartet speelt.’

‘Interessante vraag.’

‘Is een educated guess überhaupt mogelijk? Kaj Samuelsson dacht van niet en toen je broer Robert de foto bekeek, zei hij dat het absoluut onmogelijk was.’

Joona leunt voorover, zijn ogen worden zacht en warm in de lommerrijke schaduw.

‘Voor je broer stond het vast dat niemand dit zou kunnen oplossen – als jij het niet kon.’

Er speelt plotseling een glimlachje om Axels lippen.

‘Dat zei hij?’

‘Ja,’ antwoordt Joona. ‘Maar ik begrijp niet wat hij bedoelde...’

‘Ik ook niet,’ zegt Axel.

‘Ik wil toch dat je de foto met een vergrootglas bekijkt.’

‘Je denkt daarmee het tijdstip voor de bijeenkomst op de foto met zekerheid te kunnen vaststellen,’ zegt Axel met een nieuwe ernst.

Joona knikt, pakt een vergrootglas uit zijn tas en geeft het aan Axel.

‘Nu moet je hun vingers kunnen zien,’ zegt Joona.

Hij zwijgt, ziet Axel de foto bestuderen en denkt nogmaals dat als de foto vóór de aanklacht tegen de president van Sudan Omar al-Bashir in maart 2009 is genomen, zijn gevoel hem volkomen in de steek heeft gelaten. Maar als hij na het arrestatiebevel is genomen, heeft hij gelijk gehad, dan is er sprake van criminele activiteiten.

‘Ik zie hun vingers inderdaad,’ antwoordt Axel langzaam.

‘Zou je kunnen raden welke tonen ze spelen?’ vraagt Joona gedempt.

Axel zucht, geeft Joona de foto en het vergrootglas terug en zingt opeens vier tonen. Vrij lage, maar volledig heldere tonen. Hij luistert even, pakt dan de viool van het mozaïektafeltje en tokkelt twee hogere tonen.

Joona Linna is opgestaan.

‘Hou je me voor de gek?’

Axel Riessen kijkt hem aan.

‘Martin Beaver speelt een c-driegestreept, Kikue speelt een c-tweegestreept. Kazuhide Isomura heeft pauze en Clive speelt een pizzicato van vier tonen. Die zong ik, E-groot, A-groot, a-klein en cis-ééngestreept.’

Joona noteert het en vraagt dan: ‘Hoe exact is deze gok?’

‘Het is geen gok,’ antwoordt Axel.

‘Denk je dat deze combinatie van tonen in veel stukken voorkomt? Ik bedoel... zou het, op basis van deze tonen, mogelijk zijn af te bakenen welke stukken het Tokyo String Quartet op de foto zou kunnen spelen?’

‘Deze tonen komen maar op één plek voor,’ antwoordt Axel.

‘Hoe weet je dat?’

Axel richt zijn blik op het raam. Het grote, trillende gebladerte wordt weerspiegeld in het glas.

‘Ga alsjeblieft door,’ zegt Joona.

‘Ik heb ongetwijfeld niet alle muziek gehoord die ze hebben gespeeld...’

Axel haalt zijn schouders verontschuldigend op.

‘Maar je bedoelde dat je exact deze tonen in één speciaal stuk kunt vinden?’ vraagt Joona weer.

‘Exact deze combinatie komt maar op één plaats voor die ik ken,’ zegt Axel bij wijze van uitleg. ‘In maat 156 in het eerste deel van het tweede strijkkwartet van Béla Bartók.’

Hij pakt de viool weer op en legt hem onder zijn kin.

‘Tranquillo... de muziek wordt hier zo schitterend ingetogen, als een wiegeliedje. Luister naar de eerste viool,’ zegt hij en hij begint te spelen.

Zijn vingers bewegen zich gevoelig, de tonen vibreren, zacht deinend, licht en heel soepel. Na vier maten houdt hij al op.

‘De twee violen volgen elkaar, dezelfde melodie, maar op een andere hoogte,’ legt hij uit. ‘Het is haast al te mooi, maar bij het A-groot-akkoord van de cello vormen de violen tegelijkertijd dissonanten... hoewel ze niet echt zo ervaren worden, omdat het een soort overgangstonen zijn die...’

Hij onderbreekt zichzelf, zwijgt en legt de viool weg.

Joona kijkt hem aan.

‘Je weet heel zeker dat de musici op de foto het tweede strijkkwartet van Bartók spelen?’ vraagt hij zacht.

‘Ja.’

Joona doet een paar passen dwars over het terras, blijft staan bij de trossen seringen tussen het gebladerte en laat tot zich doordringen dat wat hij zojuist heeft gehoord waarschijnlijk alles is wat hij nodig heeft om het tijdstip van de bijeenkomst vast te stellen.

Hij glimlacht bij zichzelf, verbergt de glimlach achter zijn hand, draait zich om, pakt een rode appel uit de schaal en ziet dan Axels verbaasde blik.

‘Je zegt ja?’ vraagt hij nogmaals. ‘Weet je het echt zeker?’

Axel knikt, Joona geeft hem de appel, verontschuldigt zich, pakt zijn mobiel uit de zak van zijn jasje en belt Anja.

‘Anja, ik heb nu een beetje haast...’

‘We zouden dit weekend toch naar de sauna,’ onderbreekt Anja hem.

‘Ik heb hulp nodig.’

‘Weet ik,’ giechelt Anja.

Joona probeert de stress in zijn stem te onderdrukken.

‘Kun je het repertoire van het Tokyo String Quartet van de afgelopen tien jaar niet eens opzoeken?’

‘Dat heb ik al gedaan.’

‘Kun je zien wat ze in die periode hebben gespeeld in de Alte Oper in Frankfurt?’

‘Ja, daar zijn ze elk jaar geweest, soms meerdere keren.’

‘Hebben ze het tweede strijkkwartet van Béla Bartók weleens gespeeld?’

Na een korte stilte antwoordt ze: ‘Ja, één keer. Opus 17.’

‘Opus 17,’ herhaalt Joona, kijkt Axel aan en krijgt een knikje als antwoord.

‘Wat?’ zegt Anja.

‘Wanneer?’ vraagt Joona ernstig. ‘Wanneer hebben ze het tweede strijkkwartet van Bartók gespeeld?’

‘Op 13 november 2009.’

‘Weet je dat zeker?’ vraagt Joona.

De personen op de foto hebben elkaar acht maanden na de uitvaardiging van het arrestatiebevel tegen de president van Sudan ontmoet, denkt hij. Pontus Salman heeft ons voorgelogen over het tijdstip. Ze hebben elkaar in november 2009 ontmoet. Daarom is dit allemaal gebeurd. Er zijn doden gevallen en er zullen er misschien nog meer volgen.

Joona steekt zijn hand uit en beroert de lila seringen, ruikt de geur van een barbecue in een nabijgelegen tuin en denkt dat hij Saga Bauer moet zien te bereiken om over de doorbraak te vertellen.

‘Was dat alles?’ vraagt Anja in de hoorn.

‘Ja.’

‘Krijg ik dat zinnetje nog te horen?’

‘Ja, sorry... Kiitokseksi saat pusun,’ zegt Joona – als dank krijg je een kusje. Hij beëindigt het gesprek.

Pontus Salman heeft ons voorgelogen, denkt hij opnieuw. Er was een volledig wapenembargo van kracht toen hij Palmcrona, Guidi en Agathe al-Haji ontmoette. Al zulke transacties waren verboden, er waren absoluut geen uitzonderingen of mazen in de wet.

Maar Agathe al-Haji wilde munitie kopen en de anderen wilden geld verdienen. Ze trokken zich niets aan van mensenrechten of internationale wetgeving.

Pontus Salman loog met ijzige kilte in zijn stem over het tijdstip. Hij dacht dat een paar onverwachte waarheden in zijn betoog een leugen konden verhullen. Door onomwonden te bekennen dat hij zelf op de foto stond, dacht hij dat we tevreden zouden zijn en de leugen over het tijdstip zouden slikken.

Joona ziet Salman voor zich die met een roerloos gezicht, grauw en met diepe groeven, zit te praten. De geveinsde openhartigheid als hij zichzelf aanwijst en het tijdstip vaststelt.

Wapensmokkel, klinkt het fluisterend in zijn hoofd. Het gaat allemaal om wapensmokkel, de foto, de afpersing en de doden.

Hij ziet voor zich hoe Saga Bauer opstaat na Salmans getuigenis en haar vijf vingerafdrukken als onbestemde merktekens achterblijven op het bureau.

In maart 2009 heeft het Internationaal Strafhof in Den Haag een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen de president van Sudan, Omar al-Bashir, vanwege directe betrokkenheid bij de uitroeiing van drie bevolkingsgroepen in Darfur. Sindsdien zijn alle overeengekomen leveranties van munitie uit de rest van de wereld stopgezet. Het leger van Sudan heeft zijn wapens, mitrailleurs en aanvalsgeweren nog, maar de munitie raakt al snel op. De eerste die iets van de afgesneden aanvoer merkt, is natuurlijk de militie in Darfur. Maar Carl Palmcrona, Pontus Salman, Raphael Guidi en Agathe al-Haji plaatsen zichzelf boven de internationale wetgeving. Ze ontmoeten elkaar in november hoewel de betrokkenheid van de president bij de volkerenmoord acht maanden eerder openbaar is gemaakt.

‘Wat ben je te weten gekomen?’ vraagt Axel terwijl hij opstaat.

‘Wat?’ vraagt Joona.

‘Is het gelukt het tijdstip vast te stellen?’

‘Ja,’ antwoordt Joona kort.

Axel zoekt Joona’s blik.

‘Wat is er mis?’ vraagt hij.

‘Ik moet gaan,’ mompelt Joona.

‘Hebben ze elkaar na het arrestatiebevel tegen Al-Bashir ontmoet? Dat kunnen ze niet hebben gedaan. Ik moet weten of het zo is!’

Joona kijkt op en ziet hem in de ogen, zijn blik is volkomen rustig en glanzend.

73 | Een laatste vraag

Saga Bauer ligt op haar buik op het lichte, vilten vloerkleed. Ze sluit haar ogen terwijl Stefan langzaam haar rug zoent. Haar blonde haar ligt als een glanzende nevel uitgespreid over de vloer. Stefans warme gezicht beweegt zich langs haar huid.

Ga door, denkt ze.

De lichte aanraking van zijn lippen kriebelt tussen haar schouderbladen. Ze dwingt zichzelf te blijven liggen en rilt van genot.

Uit de muziekinstallatie klinkt het erotische duet voor violoncello en mezzosopraan van componist Carl Unander-Scharin. De twee stemmen kruisen elkaar ritmisch en repetitief als de trage glinstering in een donkere beek.

Saga ligt volkomen roerloos en voelt de opwinding in haar lichaam groeien. Ze ademt door haar halfgeopende mond en bevochtigt haar lippen met haar tong.

Zijn handen glijden over haar middel, omvatten haar heupen en tillen haar billen vederlicht op.

Geen man heeft mij ooit eerder zo zacht aangeraakt, denkt Saga en ze glimlacht in zichzelf.

Hij kijkt naar haar en ze spreidt haar benen. Het begint in haar te gloeien, een kern van olieachtige, bonzende hitte.

Ze hoort zichzelf kreunen als ze zijn tong voelt.

Voorzichtig draait hij haar lichaam om. Het vloerkleed heeft streperige afdrukken op haar buik gemaakt.

‘Ga door,’ fluistert ze.

‘Anders schiet je me neer,’ zegt hij.

Ze knikt en glimlacht met een open, gelukkig gezicht. Stefans zwarte haar is voor zijn gezicht gevallen, zijn dunne paardenstaart ligt over haar ene borst.

‘Kom, kom,’ zegt Saga.

Ze drukt zijn gezicht tegen het hare, zoent hem en stuit op zijn tong, warm en nat.

Vlug wurmt hij zich uit zijn broek en gaat naakt op haar liggen. Ze trekt haar benen op en voelt hem binnendringen. Ze kreunt langdurig en ademt vervolgens snel als ze even stoppen. Voelt de duizelingwekkende nabijheid tot elkaar. Stefan stoot heel zachtjes. Zijn smalle heupen bewegen traag. Saga haalt haar vingers over zijn schouderbladen, lendenen, billen.

Dan gaat de telefoon. Natuurlijk, denkt ze nog net. Het geluid van het kalme Blue Jeans Blue van zz Top klinkt vanonder de hoop kleren op de bank, het witte hemd, de onderbroek, de binnenstebuiten gekeerde jeans.

‘Laat maar gaan,’ fluistert ze.

‘Het is je diensttelefoon,’ zegt hij.

‘Dat kan me nu niet schelen, het is niet belangrijk,’ mompelt ze terwijl ze hem probeert vast te houden.

Maar hij trekt zich terug, gaat op zijn knieën zitten en zoekt in haar broekzakken naar de telefoon. Hij vindt hem niet en de blues gaat gedempt door. Uiteindelijk moet hij de broek ondersteboven houden en de telefoon eruit schudden. Die is inmiddels verstomd. Een klingelend geluidje laat weten dat er een bericht is ingesproken.

*

Twintig minuten later loopt Saga Bauer op een holletje door de gangen van de rijksrecherche. De puntjes van haar haar zijn nog vochtig van de snelle douche. Ze voelt nog steeds een kriebelende en onbevredigde begeerte in haar lichaam. Haar onderbroek en spijkerbroek zitten ongemakkelijk.

Saga vangt een glimp op van Anja Larssons vragende, ronde gezicht achter haar computer als ze naar Joona’s kamer stormt. Hij staat midden in de kamer met de foto in zijn hand op haar te wachten. Als ze zijn ijsgrijze, scherpe blik ziet, gaat er een rilling van onbehagen over haar rug.

‘Doe de deur dicht,’ zegt hij.

Ze doet hem meteen dicht, draait zich naar Joona om en wacht. Haar ademhaling gaat snel, stil.

‘Axel Riessen herinnert zich alle muziek die hij ooit heeft gehoord, elke toon van elk instrument in een symfonieorkest.’

‘Ik begrijp niet wat je bedoelt.’

‘Hij kon zien welk stuk het kwartet op de foto speelde, het was het tweede strijkkwartet van Béla Bartók.’

‘Oké, je had gelijk,’ zegt ze snel. ‘Je kon vaststellen welk stuk het was, maar wij...’

‘De foto is genomen op 13 november 2009,’ kapt Joona haar ongewoon bars af.

‘Dus die klootzakken hebben na de aanklacht tegen Al-Bashir wapens verkocht aan Sudan,’ zegt ze verbeten.

‘Ja.’

‘Ze wisten dat die munitie Darfur in gepompt zou worden,’ fluistert ze.

Joona knikt en de spieren op zijn kaken bewegen hard.

‘Carl Palmcrona had niet in die loge mogen zijn,’ zegt hij. ‘Pontus Salman had er niet mogen zijn, niemand had er mogen zijn...’

‘Maar nu hebben we een foto van ze,’ zegt ze met onderdrukt enthousiasme. ‘Raphael Guidi bedisselt een enorme zaak met Sudan.’

‘Ja,’ antwoordt Joona en hij kijkt in Saga’s zomerblauwe ogen.

‘De echt grote vis is natuurlijk een schurk,’ stelt Saga vast. ‘Dat hebben veel mensen al eerder gezegd, dat hebben velen al vermoed... maar de grootsten blijven altijd buiten schot.’

Ze zwijgen en kijken weer naar de foto, bestuderen de vier personen in de loge van de Alte Oper, de champagne, hun gezichten, de musici met de oude instrumenten van Paganini.

‘Nu hebben we het eerste raadsel opgelost,’ zegt Saga en ze haalt hoorbaar adem. ‘We weten dat de foto te maken heeft met het feit dat Sudan munitie probeert te kopen hoewel het verboden is.’

‘Palmcrona was daar, dat geld op die rekening van hem is vast en zeker smeergeld,’ zegt Joona traag. ‘Maar anderzijds, Palmcrona heeft sinds die aanklacht tegen de president geen wapenexport naar Sudan goedgekeurd, dat is volstrekt onmogelijk, dat zou hij er nooit door...’

Hij houdt zijn mond als de telefoon in zijn jasje opeens gaat. Joona neemt op, luistert zwijgend en beëindigt daarna het gesprek. Hij kijkt Saga aan.

‘Dat was Axel Riessen,’ zegt Joona. ‘Hij zegt te hebben begrepen waar de foto over gaat.’

74 | Een perfect plan

Een eenzame jongen van ijzer, slechts vijftien centimeter hoog, zijn armen om zijn opgetrokken benen geslagen, zit op de binnenplaats van de Finse kerk in Gamla Stan. Drie meter bij de jongen vandaan staat Axel Riessen tegen de okerkleurige muur noedels uit een bakje te eten. Hij heeft zijn mond vol en zwaait met zijn eetstokjes als Joona en Saga door het hek binnenkomen.

‘Wat heb je begrepen?’ vraagt Joona.

Axel knikt, zet het bakje in de vensterbank van de kerk, veegt zijn mond af met een servetje en schudt Saga en Joona de hand.

‘Je zei dat je hebt begrepen waar de foto over ging,’ herhaalt Joona.

Axel slaat zijn blik neer, zucht diep en kijkt weer op.

‘Kenia,’ zegt hij. ‘De vier personen in de loge toosten met champagne omdat ze het eens zijn geworden over een grote leverantie van munitie aan Kenia.’

Hij zwijgt even.

‘Ga door,’ zegt Joona.

‘Kenia koopt 1,25 miljoen eenheden in licentie vervaardigde 5,56 x 4,45 mm munitie.’

‘Voor aanvalsgeweren,’ zegt Saga.

‘De export gaat naar Kenia,’ vervolgt Axel zwaar. ‘Maar Kenia is niet de eindbestemming van de munitie. Die gaat door naar Sudan, naar de militie in Darfur. Plotseling viel alles op zijn plaats. Het is ook volkomen duidelijk dat die munitie naar Sudan moet, aangezien de afnemende partij vertegenwoordigd wordt door Agathe al-Haji.’

‘Maar waar komt Kenia in beeld?’ vraagt Joona.

‘De vier in de loge ontmoeten elkaar zoals we weten na het arrestatiebevel tegen president Al-Bashir. Bartóks tweede strijkkwartet is er maar één keer gespeeld. Het is verboden om naar Sudan te exporteren, maar niet naar het buurland in het zuiden, naar Kenia is het nog steeds geen probleem.’

‘Hoe kun je hier zo zeker van zijn?’ vraagt Saga.

‘Carl Palmcrona heeft de zaak aan mij overgelaten door zelfmoord te plegen. Het was zijn laatste opdracht en hij heeft hem niet afgemaakt. Ik heb beloofd de exportvergunning vandaag te ondertekenen,’ antwoordt Axel verbeten.

‘Het is dezelfde munitie, dezelfde transactie. Na het arrestatiebevel tegen de president hebben ze Sudan gewoon doorgestreept en in plaats daarvan Kenia ingevuld,’ zegt Saga.

‘Het is waterdicht,’ zegt Axel.

‘Tot iemand de bijeenkomst fotografeerde,’ stipuleert Joona.

‘Toen Palmcrona zelfmoord pleegde, was de voorbereidingsfase afgerond, iedereen dacht waarschijnlijk dat hij de exportvergunning al had ondertekend,’ vertelt Axel.

‘Ze raakten vast behoorlijk gestrest toen ze merkten dat hij dat niet had gedaan,’ glimlacht Joona.

‘De hele zaak bleef in het luchtledige hangen,’ zegt Saga.

‘Ze hebben me razendsnel aangesteld,’ vertelt Axel. ‘Ik kreeg letterlijk een pen in mijn hand gedrukt om het contract te ondertekenen.’

‘Maar?’

‘Ik wilde mijn eigen oordeel vormen.’

‘En dat heb je gedaan.’

‘Ja.’

‘En alles zag er goed uit?’ vraagt Saga.

‘Ja... en ik beloofde dat ik het zou ondertekenen en dat zou ik ongetwijfeld ook hebben gedaan als ik de foto niet had gezien en die niet in verband had gebracht met Kenia.’

Ze staan alle drie stil naar het jongetje van ijzer te kijken, het kleinste openbare kunstwerk in Stockholm. Joona buigt zich voorover en aait over zijn glimmende hoofd. Na een hele dag in de zon geeft het lichaamswarmte af.

‘Ze zijn bezig het schip te laden in de haven van Gotenburg,’ zegt Axel zacht.

‘Dat heb ik begrepen,’ zegt Saga. ‘Maar zonder exportvergunning...’

‘Deze munitie zal Zweden niet verlaten,’ stelt Axel vastbesloten.

‘Je zei dat men ervan uitgaat dat jij de exportvergunning vandaag ondertekent,’ zegt Joona. ‘Kun je dat op de een of andere manier uitstellen? Het is heel belangrijk voor ons onderzoek dat je ze geen uitsluitsel geeft.’

‘Ze zullen niet blijven wachten.’

‘Zeg dat je nog niet helemaal klaar bent,’ zegt Joona.

‘Ja, maar dat zal moeilijk worden. Ik heb de zaak al vertraagd, maar ik zal het proberen,’ zegt Axel.

‘Het gaat niet alleen om het vooronderzoek, maar ook om jouw veiligheid,’ legt hij uit.

Axel glimlacht en vraagt sceptisch: ‘Denk je dat ze me zullen bedreigen?’

Joona glimlacht terug.

‘Zolang ze een positief bericht verwachten, is er niets aan de hand,’ antwoordt hij. ‘Maar als je weigert, zullen er mensen enorme investeringen verliezen. Er moet onvoorstelbaar veel smeergeld zijn betaald om de juiste personen in Kenia een oogje te laten toeknijpen.’

‘Ik kan de ondertekening niet voor me uit blijven schuiven, Pontus Salman probeert me al de hele dag te bereiken. Deze mensen kennen de branche, die kun je niet voor de gek houden,’ zegt Axel net op het moment dat zijn telefoon gaat.

Hij kijkt kort naar de display en verstijft.

‘Volgens mij is dat Pontus Salman weer...’

‘Neem op,’ zegt Joona.

‘Oké,’ zegt Axel en hij neemt op.

‘Ik heb je een paar keer proberen te bellen,’ zegt Salman met zijn lijzige stem. ‘Je weet wel waarom... het containerschip is geladen, het kost geld om in de haven te blijven liggen, de reder heeft geprobeerd je te bereiken, ze schijnen de exportvergunning nog niet te hebben gehad.’

‘Het spijt me,’ zegt Axel terwijl hij naar Joona en Saga kijkt. ‘Ik heb helaas nog geen tijd gehad om de laatste punten door te nemen om...’

‘Ik heb Grünlicht van het regeringsbureau gesproken, je zou het vandaag ondertekenen.’

Axel aarzelt, zijn gedachten schieten verschillende kanten op, hij zou het gesprek het liefst meteen afbreken, maar schraapt in plaats daarvan kort zijn keel, verontschuldigt zich en liegt vervolgens: ‘Er is een andere zaak tussendoor gekomen.’

Axel hoort de valse klank in zijn stem, het antwoord liet iets te lang op zich wachten. Hij stond op het punt de waarheid te zeggen, dat er geen exportvergunning zal komen omdat ze van plan zijn de munitie naar Darfur te smokkelen.

‘Mijn indruk was dat de zaak uiterlijk vandaag rond zou zijn,’ zegt Salman zonder zijn irritatie te verbergen.

‘Jullie hebben een risico genomen,’ zegt Axel.

‘Hoe bedoel je?’

‘Zonder exportvergunning is er geen export naar...’

‘Maar we hebben toch... Sorry...’

‘Jullie hebben toestemming om munitie te vervaardigen, jullie hebben een verklaring van geen bezwaar en ik heb positieve signalen afgegeven, maar dat is ook alles.’

‘Er staat veel op het spel,’ zegt Salman, inschikkelijker nu. ‘Kan ik iets doorgeven aan de reder? Kun je misschien inschatten hoe lang het gaat duren? Hij moet weten hoe lang hij nog in de haven moet blijven, vanwege de logistiek.’

‘Ik sta nog steeds positief tegenover de export, maar ik moet alles een laatste keer doornemen en dan krijgen jullie uitsluitsel,’ zegt Axel.

75 | Lokaas

Saga Bauer is al vijftig minuten aan het touwtjespringen in de fitnessruimte van het politiebureau als een bezorgde collega naar haar toe komt om te vragen hoe het met haar gaat. Haar gezicht is bezweet en verbeten, maar haar voeten dansen ogenschijnlijk onaangedaan over het snelle, draaiende springtouw.

‘Je bent te hard voor jezelf,’ zegt hij.

‘Nee,’ antwoordt ze en ze blijft springen met haar kaken stevig op elkaar geklemd.

Vijfentwintig minuten later komt Joona Linna de fitnessruimte binnen, loopt naar haar toe en gaat op een schuine bank bij de halters zitten.

‘Wat een klotezooi,’ zegt ze zonder op te houden met springen. ‘Ze zullen de munitie Darfur in pompen en wij kunnen geen flikker doen.’

‘Nu weten we in elk geval waar het om gaat,’ antwoordt Joona rustig. ‘We weten dat ze proberen binnen te komen via Kenia en...’

‘Maar wat moeten we godverdomme doen?’ vraagt ze terwijl ze springt. ‘Die klootzak van een Pontus Salman oppakken? Contact opnemen met Europol over Raphael Guidi?’

‘We kunnen nog steeds niets bewijzen.’

‘Dit is groot, veel groter dan iemand ook maar wil. Zelfs wij willen niet dat het zo groot is,’ redeneert ze terwijl het springtouw om haar heen suist en op de grond tikt. ‘Carl Palmcrona is erbij betrokken, Pontus Salman uit Zweden... Raphael Guidi, hij is een gigant... maar ook iemand in de regering van Kenia, anders zou het niet kunnen... en misschien iemand van onze regering...’

‘We zullen ze niet allemaal kunnen pakken,’ stelt Joona vast.

‘Het verstandigste zou waarschijnlijk zijn om te stoppen met de zaak,’ zegt ze.

‘Dan doen we dat.’

Ze lacht om de opmerking en springt daarna met samengeperste lippen door.

‘Palmcrona heeft waarschijnlijk jarenlang smeergeld aangenomen,’ zegt Joona nadenkend. ‘Maar toen hij de afpersingsmail van Björn Almskog kreeg, werd hij bang dat het feest voorbij was... dus belde hij iemand, waarschijnlijk Raphael... Tijdens het gesprek realiseerde hij zich echter dat niemand onvervangbaar is... en dat hij door de foto als een probleem werd gezien. Hij was een probleem geworden voor de mensen die in deze zaak hadden geïnvesteerd. Ze waren niet bereid hun geld te verliezen en hun bestaan voor hem op het spel te zetten.’

‘Daarom pleegt hij zelfmoord,’ zegt Saga terwijl ze sneller gaat springen.

‘Hij is er niet meer... en dan resten alleen de foto en de afperser nog.’

‘Dus schakelen ze een internationale probleemoplosser in,’ zegt ze amechtig.

Joona knikt en ze begint met geheven knieën te springen.

‘Als Viola niet op het laatste moment was meegegaan, had hij Björn en Penelope vermoord en de boot tot zinken gebracht,’ zegt hij.

Saga verhoogt het tempo nogmaals en houdt er dan mee op.

‘Dan hadden we... dan hadden we alles afgedaan als een ongeluk,’ hijgt ze. ‘Hij had de foto meegenomen, alle computers gewist en het land verlaten zonder enig spoor achter te laten, volstrekt onzichtbaar.’

‘Hoewel hij naar mijn idee eigenlijk niet bang is om ontdekt te worden, hij is gewoon praktisch,’ zegt Joona. ‘Het is makkelijker om problemen op te lossen als de politie er niet bij betrokken is, maar hij concentreert zich op de problemen... want anders zou hij de appartementen niet uit laten branden. Dat trekt immers ontzettend veel aandacht, maar hij wil grondig te werk gaan en grondigheid heeft de hoogste prioriteit.’

Saga steunt met haar handen op haar bovenbenen en het zweet drupt van haar gezicht.

‘We zouden de branden vroeg of laat wel in verband brengen met het bootongeluk,’ zegt ze terwijl ze haar rug recht.

‘Maar dan zou het toch al te laat zijn,’ antwoordt hij. ‘De taak van de probleemoplosser is om alle sporen en alle getuigen uit de weg te ruimen.’

‘Alleen hebben wij nu de foto en Penelope,’ zegt ze glimlachend. ‘De probleemoplosser heeft de problemen niet opgelost.’

‘Nog niet...’

Ze slaat losjes en onderzoekend op de bokszak die aan het plafond hangt en kijkt vervolgens nadenkend naar Joona.

‘Tijdens mijn opleiding kreeg ik een film te zien van een bankoverval waarbij jij een man uitschakelt met behulp van een kapot pistool.’

‘Ik had geluk,’ antwoordt hij.

‘Ja.’

Hij lacht en ze nadert hem, probeert wat voetenwerk, cirkelt om hem heen en blijft dan staan. Ze strekt haar armen met open handen uit en kijkt hem aan. Ze wenkt hem zacht met haar vingers. Ze wil dat hij naar haar probeert uit te halen. Hij glimlacht en herkent de verwijzing naar Bruce Lee: de wenkende hand. Hij schudt zijn hoofd, maar laat haar niet los met zijn blik.

‘Ik heb gezien hoe je je beweegt,’ zegt hij.

‘Dan weet je dat,’ antwoordt ze kort.

‘Je bent snel en zou me met je eerste slag misschien weten te raken, maar daarna...’

‘Dan ben ik weg,’ vult ze aan.

‘Goed idee, maar...’

Ze maakt hetzelfde gebaar weer, lokt hem naar zich toe, iets ongeduldiger.

‘Maar je zult,’ vervolgt hij geamuseerd, ‘je zult waarschijnlijk veel te hard inzetten.’

‘Nee,’ antwoordt ze.

‘Probeer maar, dan zul je het zien,’ zegt Joona rustig.

Ze wenkt hem weer, maar hij trekt zich er niets van aan, draait zich om en begint naar de deur te lopen. Ze beweegt zich snel naar Joona toe, volgt hem en slaat een rechtse hoek. Hij buigt alleen zijn nek zodat de slag over zijn hoofd heen gaat. En als vervolg op de kleine beweging draait hij rond, trekt zijn pistool en werkt haar tegen de grond door haar in haar knieholte te schoppen.

‘Ik moet iets zeggen,’ zegt Saga snel.

‘Dat ik gelijk had, bedoel je.’

‘Verbeeld je maar niks,’ antwoordt ze met een nijdige blik en ze staat op.

‘Als je te hard inzet tegen...’

‘Ik zette niet te hard in,’ onderbreekt ze hem. ‘Ik remde af omdat ik iets belangrijks bedacht dat...’

‘Dan begrijp ik het,’ lacht hij.

‘Het kan me niet schelen wat je denkt,’ vervolgt ze. ‘Maar ik bedacht dat we Penelope als lokaas moeten gebruiken.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Ik bedacht dat ze naar een ander onderkomen verhuist en net op het moment dat ik wilde slaan, kreeg ik een idee. Ik hield me in omdat ik je niet knock-out kon slaan als we nog moesten praten.’

‘Praat maar,’ zegt hij vriendelijk.

‘Ik realiseerde me dat Penelope, of we het nou willen of niet, als lokaas zal fungeren voor de probleemoplosser, ze zal hem hoe dan ook aantrekken.’

Joona glimlacht niet meer maar knikt nadenkend.

‘Ga door.’

‘We weten niet of de probleemoplosser onze radiocommunicatie kan afluisteren, of hij alles hoort wat er via Rakel wordt gezegd... maar het is wel waarschijnlijk omdat hij Penelope heeft gevonden op Kymmendö,’ zegt Saga.

‘Ja.’

‘Hij zal haar op de een of andere manier vinden, daar ga ik van uit. En dat ze politiebescherming heeft, weerhoudt hem er niet van. We zullen er alles aan doen om haar verblijfplaats geheim te houden, maar ik bedoel, het is onmogelijk om haar te beschermen zonder radiocontact te hebben.’

‘Hij zal haar vinden,’ bevestigt Joona.

‘Ik bedacht het volgende... Penelope zal lokaas zijn, de vraag is alleen of we er klaar voor zijn als hij komt. Ze krijgt uiteraard volledige bescherming, precies zoals we van plan zijn, maar als we de plaats tegelijkertijd onder toezicht laten houden door de afdeling Opsporing, kunnen we de probleemoplosser misschien grijpen.’

‘Je hebt gelijk... je hebt volkomen gelijk,’ zegt Joona.

76 | Het beveiligde appartement

Carlos, Saga en Joona lopen vlug door de lange gang die naar de regionen van de Säpo leidt. Als ze aankomen zit Verner Zandén al op een zachte bank op ze te wachten. Zonder tijd te verspillen aan de begroeting begint hij te praten zodra ze de deur achter zich hebben dichtgedaan.

‘Klara Olofsdotter van de internationale aanklager is ingeschakeld... Dit is een grote actie voor de rijksrecherche en de Säpo, maar wie proberen we in hemelsnaam te pakken?’

‘We weten maar heel weinig,’ antwoordt Saga. ‘We weten zelfs niet of hij alleen werkt, het kunnen beroeps uit België of Brazilië zijn of oud-experts van de kgb of wat dan ook uit het voormalig Oostblok.’

‘Het is in feite niet moeilijk om onze radio af te luisteren,’ zegt Carlos.

‘De probleemoplosser weet natuurlijk dat Penelope Fernandez wordt bewaakt, dat het moeilijk zal zijn om bij haar te komen,’ zegt Joona. ‘Maar soms moeten de deuren open, lijfwachten worden afgelost, er moet eten bij haar gebracht worden, ze zal haar moeder zien, een psycholoog, ze moet Niklas Dent van daderprofielgroep ontmoeten en...’

Hij zwijgt als zijn telefoon gaat, kijkt snel op de display naar het nummer en drukt het gesprek weg.

‘Onze prioriteit is natuurlijk Penelope te beschermen,’ zegt Saga. ‘Maar terwijl we dat doen, hebben we ook de mogelijkheid om de man te pakken die een aantal collega’s van ons heeft vermoord.’

‘Ik hoef jullie er waarschijnlijk niet aan te herinneren dat hij gevaarlijk is,’ zegt Joona. ‘Geen van ons zal ooit een gevaarlijker iemand ontmoeten.’

*

De beveiligde woning ligt aan Storgatan 1 met ramen aan de kant van de Sibyllegatan en met uitzicht over het plein Östermalmstorg. Er liggen geen appartementen tegenover, het dichtstbijzijnde tegenovergelegen gebouw staat meer dan honderd meter verderop.

Saga Bauer houdt de stalen deur naar de hal open als arts Daniella Richards Penelope Fernandez voorzichtig begeleidt uit een loodgrijs politiebusje. Zwaarbewapende beveiligingsagenten omringen hen.

‘Dit is de veiligste bovengrondse woonplaats in heel Stockholm,’ vertelt Saga.

Penelope reageert niet op haar woorden. Ze volgt Daniella Richards naar de lift. Overal in de hal en het trappenhuis hangen bewakingscamera’s.

‘We hebben bewegingsdetectoren, een zeer geavanceerd alarmsysteem en twee gecodeerde directe lijnen naar de meldkamer geïnstalleerd,’ zegt Saga terwijl de lift omhooggaat.

Op de derde verdieping wordt Penelope door een sterke, kogelvrije deur naar een sluis geleid waar een geüniformeerde bewaker zit. Ze doet een tweede kogelvrije deur open en laat ze de woning in.

‘Het appartement heeft een zeer hoge brandveiligheid, het heeft een eigen stroomvoorziening en een eigen ventilatiesysteem,’ zegt Saga.

‘Je bent hier veilig,’ zegt Daniella Richards.

Penelope heft haar hoofd en kijkt de arts met een lege blik aan.

‘Bedankt,’ zegt ze na een tijdje, bijna geluidloos.

‘Ik kan hier blijven als je wilt.’

Penelope schudt haar hoofd en Daniella vertrekt samen met Saga.

Penelope vergrendelt de deur en gaat daarna voor een van de kogelwerende ramen met uitzicht over het Östermalmstorg staan. Een soort folie op het glas maakt het raam ondoorzichtig van buitenaf. Ze kijkt naar buiten en bedenkt dat sommige mensen die zich over het Östermalmstorg bewegen vermoedelijk agenten in burger zijn.

Voorzichtig raakt ze het raam aan. Ze hoort niets van buiten.

Plotseling gaat de deurbel.

Penelope schrikt op en haar hart slaat op hol.

Ze loopt naar de monitor en drukt op het knopje van de intercom. De agente in de sluis kijkt in de camera en zegt dat haar moeder er is.

‘Penny, Penny?’ vraagt haar moeder bezorgd vanachter de bewaakster.

Penelope draait de sleutel om in het slot, hoort het kille tikken van het mechanisme en opent dan de zware stalen deur.

‘Mama,’ zegt ze terwijl ze het gevoel heeft dat haar stem de compacte stilte die in het appartement heerst niet kan overstemmen.

Ze laat haar moeder binnen, doet de deur dicht en weer op slot, maar blijft dan bij de deur staan, perst haar lippen op elkaar en voelt dat ze begint te trillen, maar dwingt alle gevoelens uit haar gezicht.

Ze kijkt kort naar haar moeder, durft haar niet in de ogen te kijken. Ze weet dat haar moeder haar ervan zal beschuldigen dat ze haar zus niet heeft beschermd.

Claudia doet voorzichtig een paar passen de hal in en kijkt onderzoekend om zich heen.

‘Zorgen ze goed voor je, Penny?’ vraagt ze.

‘Ik zit hier goed.’

‘Maar ze moeten je beschermen.’

‘Dat doen ze, ik ben hier veilig.’

‘Dat is het enige wat telt,’ zegt Claudia bijna geluidloos.

Penelope probeert de brok in haar keel weg te slikken.

‘Ik moet zoveel regelen,’ gaat haar moeder verder terwijl ze haar gezicht afwendt. ‘Ik... ik kan het niet begrijpen, ik kan maar niet begrijpen dat ik Viola’s begrafenis moet regelen.’

Penelope knikt langzaam. Plotseling steekt haar moeder haar hand uit en raakt voorzichtig haar wang aan. Er gaat onwillekeurig een schok door Penelope heen en haar moeder trekt haar hand vlug terug.

‘Ze zeggen dat het snel voorbij zal zijn,’ vertelt Penelope. ‘De politie is van plan die man op te pakken... de man die... Viola en Björn heeft vermoord.’

Claudia knikt en draait zich dan om naar haar dochter. Haar gezicht is volkomen weerloos, tot haar verbazing ziet Penelope dat haar moeder glimlacht.

‘Dat jij toch nog leeft,’ zegt Claudia. ‘Dat ik jou toch nog heb, dat is het enige wat telt, het enige...’

‘Mama.’

‘Meisje van me.’

Claudia steekt haar hand weer uit en deze keer deinst Penelope niet terug.

77 | De politieoperatie

In de erker van een appartement op de derde verdieping van Nybrogatan 4A zit operationeel chef Jenny Göransson te wachten. De uren verstrijken, maar niemand rapporteert iets. Alles is rustig. Ze kijkt naar het plein beneden, naar het dak boven Penelopes appartement, naar het dak van Sibyllegatan 27, waar een paar duiven wegvliegen.

Daar is Sonny Jansson gepositioneerd. Hij heeft zich waarschijnlijk bewogen en de vogels opgeschrikt.

Jenny neemt contact met hem op en hij bevestigt dat hij van positie is veranderd om bij een woning naar binnen te kijken.

‘Ik dacht dat ik een vechtpartij zag, maar ze spelen met een Wii en staan voor hun televisie te wuiven.’

‘Ga terug,’ zegt Jenny droog.

Ze pakt de verrekijker en speurt opnieuw het donkere gebied tussen de kiosk en de iep af, dat ze beschouwt als een onveilige plaats.

Blomberg, die in een bruin joggingpak door de Sibyllegatan rent, neemt contact met haar op.

‘Ik zie iets op het kerkhof,’ zegt hij gespannen.

‘Wat zie je dan?’

‘Iemand beweegt onder de bomen, misschien tien meter van het hek aan de Storgatan.’

‘Kijk wat er aan de hand is, Blomberg, maar wees voorzichtig,’ zegt ze.

Hij rent langs de paardentrap bij de gevel van het legermuseum en jogt dan langzaam het kerkhof op. De zomernacht is warm en groen. Geluidloos loopt hij over het gras naast het grindpad, bedenkt dat hij zo meteen ergens stil kan blijven staan om te doen alsof hij stretcht, maar loopt toch door. Een zacht geritsel tussen de bladeren. De lichte hemel wordt afgeschermd door de takken en het is donker tussen de grafstenen. Plotseling ziet hij een gezicht, vlak bij de grond. Het is een vrouw van halverwege de twintig. Ze heeft rode stekeltjes en haar legergroene rugzak ligt naast haar hoofd. Ze glimlacht gelukzalig terwijl een andere vrouw lachend haar t-shirt omhoogschuift en haar borsten begint te zoenen.

Blomberg trekt zich voorzichtig terug, voor hij aan Jenny Göransson rapporteert: ‘Het was vals alarm, een vrijend paartje.’

Er zijn drie uur verstreken. Blomberg rilt even, het begint fris te worden, de dauw komt uit de grond zetten en de temperatuur daalt. Hij passeert een steeg en staat recht tegenover een vrouw van middelbare leeftijd met een afgeleefd gezicht. Ze lijkt stomdronken, staat wankelend met twee poedels aan de riem. De honden snuffelen enthousiast rond, willen doorlopen, maar zij rukt ze nijdig terug.

Aan de rand van het kerkhof passeert een vrouw in het uniform van een stewardess, de wieltjes van haar marineblauwe rolkoffer ratelen over het asfalt. Ze werpt Blomberg een onverschillige blik toe en hij lijkt haar niet eens op te merken, hoewel ze al meer dan zeven jaar collega’s zijn.

Maria Ristonen loopt met haar rolkoffer door naar de ingang van de metro om de persoon die zich in het portiek ernaast schuilhoudt te inspecteren. Ze blijft doorlopen, hoort haar eigen hakken weerkaatsen tussen de muren. De rolkoffer rijdt de stoep af en kantelt, ze moet even blijven staan en bekijkt tegelijkertijd de persoon. Het is een vrij goed geklede man, maar hij heeft een merkwaardige uitdrukking op zijn gezicht. Hij lijkt ergens naar te zoeken, hij kijkt haar gestrest aan. Maria Ristonens hart begint hevig te bonzen, ze draait zich om en hoort dan operationeel chef Jenny Göransson in haar oortje praten.

‘Blomberg ziet hem ook, hij is onderweg,’ zegt Jenny. ‘Wacht op Blomberg, Maria, wacht op Blomberg.’

Maria zet haar koffer weer recht, maar kan het niet langer rekken, ze ziet zich genoodzaakt om verder te gaan. Ze probeert langzamer te lopen en nadert de man met de gestreste blik. Ze moet hem wel passeren, doorlopen met haar rug naar hem toe. De man trekt zich verder terug in het portiek als ze dichterbij komt. Hij houdt één hand tussen zijn kleren. Maria Ristonen voelt de adrenaline door haar aderen schieten als de man ineens een paar stappen in haar richting doet en een voorwerp pakt dat hij onder zijn jas verborgen hield. Achter zijn schouder ziet Maria hoe Blomberg zijn wapen heeft getrokken om te schieten, maar hij stopt als Jenny in zijn oortje ‘vals alarm’ roept, dat de man ongewapend is, dat hij alleen maar een bierblikje in zijn hand heeft.

‘Kutwijf,’ sist de man terwijl hij bier naar haar spuit.

‘God,’ verzucht Jenny in haar oortje. ‘Gewoon doorlopen naar de metro, Maria.’

De nacht verstrijkt zonder incidenten, de laatste clubs gaan dicht en daarna zien ze slechts wat hondenbezitters en blikjesrapers voorbijkomen, krantenjongens en andere hondenbezitters en joggers. Jenny Göransson begint naar de aflossing van acht uur te verlangen. Ze kijkt naar de Hedvig Eleonara-kerk en daarna naar de ondoorzichtige ramen van Penelope Fernandez, blikt neer op de Storgatan en kijkt naar het verderop gelegen gebouw met de pastorie, waar regisseur Ingmar Bergman is opgegroeid. Ze neemt een nicotinekauwgompje en bestudeert het plein, de bankjes, de bomen, het beeld van de vrouw die haar benen spreidt en de man met het stuk vlees op zijn schouder.

Opeens meent Jenny Göransson een beweging te zien in het portiek met het hoge stalen hek dat naar de markthallen van Östermalm leidt. Het is donker, maar in de zwakke glinstering van het glas ziet ze snelle bewegingen. Jenny Göransson roept Carl Schwirt op. Hij zit met twee vuilniszakken vol lege blikjes op een bankje tussen de bomen waar vroeger de ingang van het Folktheater lag.

‘Nee, ik zie geen klap,’ antwoordt hij.

‘Blijf zitten.’

Misschien, denkt ze, kan Blomberg weg van zijn plaats bij de kerk en richting park Humlegården joggen om de zaak te bekijken.

Jenny kijkt weer naar het portiek, het lijkt alsof er iemand op zijn knieën in het donker achter het zwarte traliewerk zit. Een illegale taxi is verkeerd gereden en draait op de Nybrogatan. Jenny pakt vlug haar verrekijker en wacht terwijl het schijnsel van de koplampen van de auto over de rode bakstenen muur van de markthal glijdt. Het licht passeert het portiek, maar nu ziet ze niets. De auto stopt en rijdt dan achteruit.

‘Stoethaspel,’ mompelt ze als hij met een wiel het trottoir op rijdt.

Plotseling valt het licht van de koplampen echter op een etalageruit even verderop en wordt het weerkaatst, recht het portiek in.

Er zit iemand achter het hoge traliewerk.

Jenny heeft maar een seconde nodig om de pijlsnelle indrukken met elkaar te verbinden. Een man stelt het vizier van een wapen af.

Snel legt ze de verrekijker weg en roept de rijkscommandocentrale op via de portofoon.

‘Situatie acuut, ik zie een wapen,’ schreeuwt ze haast. ‘Het is een militair wapen met vizierkijker, een man in het portiek van de markthal... Ik herhaal, een scherpschutter op straatniveau op de hoek van het huizenblok, op de kruising van de Nybrogatan en de Humlegårdsgatan!’

De man in het portiek bevindt zich achter het traliewerk. Hij heeft het lege plein een tijdje geobserveerd, gewacht tot een blikjesraper op een parkbankje weg zou gaan, maar hem vervolgens genegeerd nadat hij had begrepen dat de man van plan was daar te blijven slapen. In de beschutting van het donker klapt hij de buiskolf met de dempende schoudersteun van een Modular Sniper Rifle uit, een zandkleurig halfautomatisch geweer voor afstanden tot twee kilometer met precisiemunitie. Zonder enige haast monteert hij een vlamdemper van titaan voor de tromp, drukt het magazijn vervolgens vast en klapt het voorste statief uit.

Kort voor sluitingstijd was hij de markthal in gegaan, had zich verstopt in een voorraadkast en gewacht tot de schoonmakers weg waren en de bewakers hun ronde hadden gedaan. Zodra de winkelstalletjes donker en stil waren, was hij de markthal zelf in gegaan.

Van binnenuit had hij het alarm van de grote entreedeuren op de hoek uitgeschakeld en vervolgens was hij het buitenste portiek in gegaan dat door een stevig hek van de straat is afgeschermd.

Achter het traliewerk is het diepe portiek net een kamertje, een schuttersput. Hij is van alle kanten beschermd, maar heeft vrij zicht voor zich. Als hij niet beweegt zie je niets van hem. Als iemand naar het hek toe zou lopen, draait hij zich gewoon om, naar de duisternis toe.

Hij richt zijn geweer op het gebouw waar Penelope Fernandez zich bevindt en zoekt de kamers af met de elektro-optische vizierkijker. Hij is langzaam en systematisch. Hij wacht al lang, de ochtend breekt zo dadelijk aan en dan moet hij noodgedwongen zijn plaats verlaten en wachten tot de volgende nacht. Want hij weet dat ze op een gegeven moment naar het plein zal kijken in de overtuiging dat het gelamineerde glas haar beschermt.

Hij stelt het vizier bij, ziet het licht van een auto dichterbij komen, draait zich even om en gaat vervolgens verder met het observeren van het appartement aan Storgatan 1. Praktisch meteen ontdekt hij warmtestraling achter een donker raam. De opname is zwak en korrelig vanwege de afstand en het gepantserde glas. Slechter dan hij had verwacht. Hij probeert de onscherpe randen van het warmtebeeld te fixeren en een centrum te vinden. In het gespikkelde paars beweegt een fletse roze schaduw, die vervaagt en weer scherper wordt.

Plotseling gebeurt er iets op het plein voor hem: twee agenten in burger komen met getrokken pistolen tegen hun lichaam geklemd op hem af rennen.

78 | De markthal

Penelope wordt vroeg wakker en kan niet meer slapen, ze blijft lang liggen, maar stapt dan uit bed en zet theewater op. Ze denkt aan de politie, dat ze deze grootschalige inzet van mensen maar een paar dagen kunnen volhouden. Daarna is het financieel niet meer te verdedigen. Had de dader geen agenten vermoord, dan waren ze hier niet eens geweest, dan waren er geen middelen beschikbaar gesteld.

Ze pakt het kokende water van het fornuis, giet het in de theepot en laat er twee zakjes citroenthee in zakken. Ze neemt de pot en een kopje mee naar de donkere woonkamer, zet ze in de nis, doet de lamp met de groene glazen bol die in het raam hangt aan en kijkt neer op het verlaten plein.

Plotseling ziet ze twee mensen over het plaveisel rennen, ze vallen neer en blijven liggen. Het ziet er merkwaardig uit. Snel doet ze de lamp uit. Die begint te schommelen en glijdt schrapend langs de ruit. Ze kijkt weer naar buiten en doet een paar stappen opzij. Een groep agenten rent door de Nybrogatan en ze ziet een flits in een portiek naast de markthal en op hetzelfde moment klinkt er een geluid alsof iemand een natte lap tegen het raam kwakt. Er gaat een kogel dwars door het gelamineerde glas en slaat in in de muur achter haar. Ze laat zich op de grond vallen en kruipt weg. Glasscherven van de hete lamp in het raam liggen op de vloer, maar ze merkt niet eens dat ze haar handpalmen openhaalt.

Stewe Billgren is net van een rustige baan overgeplaatst naar de operationele eenheid van de Sectie Buitengewone Acties bij de rijksrecherche. Nu zit hij op de passagiersstoel naast zijn directe chef Mira Carlsson in wagen Alfa, een burgerauto die langzaam door de Humlegårdsgatan rijdt. Stewe Billgren heeft zich nog nooit in een acute situatie bevonden, maar heeft zich wel vaak afgevraagd hoe hij daarmee om zou gaan. De gedachte eraan is hem zorgen gaan baren, vooral sinds zijn vriendin afgelopen week met een glimlach op haar gezicht uit de badkamer was gekomen en de zwangerschapstest liet zien.

Stewe Billgren is moe in zijn lichaam van de voetbalwedstrijd van gisteren. De spierpijn kondigt zich al aan als een zwaar gevoel in zijn dijen en kuiten.

Van buiten klinken een paar doffe knallen en Mira kon nog net op tijd uit het raam kijken en zich afvragen: ‘Jezus, wat is...’

Ze verstomt als een stem over de radio schreeuwt dat twee collega’s zijn neergeschoten op het Östermalmstorg, dat groep 5 vanuit de Humlegårdsgatan naar binnen moet gaan.

‘We hebben hem,’ zegt de operationeel coördinator van de Säpo met stemverheffing. ‘De markthal heeft verdomme maar vier ingangen en...’

‘Weten jullie dat zeker?’ valt Jenny Göransson hem in de rede.

‘Eén ingang aan de Nybrogatan, een op de hoek en twee aan de Humlegårdsgatan.’

‘Verplaats mensen, meer mensen,’ roept Brolin tegen iemand.

‘We zijn bezig een plattegrond van de markthal te maken.’

‘Verplaats groep 1 en 2 naar de voorste deur,’ roept iemand anders. ‘Groep 2 gaat naar binnen, groep 1 bewaakt de deur.’

‘Go, go, go!’

‘Groep 3 gaat naar de zijingangen en verleent groep 4 bijstand,’ zegt Jenny met geconcentreerde stem. ‘Groep 5 heeft al bevel gehad om de markthal in te gaan, we moeten wagen Alfa van Opsporing gebruiken, ze zijn daar, ze zijn in de buurt.’

Hoofdcommandant Ragnar Brolin van de operationele commandocentrale neemt contact op met wagen Alfa. Stewe Billgren kijkt bezorgd naar Mira Carlsson en beantwoordt de oproep. Brolins stem klinkt erg gespannen als hij hun opdraagt naar de Majorsgatan te rijden en verdere orders af te wachten. Hij vertelt snel dat het actiegebied is uitgebreid en dat ze waarschijnlijk vuurdekking moeten geven aan groep 5.

De commandant herhaalt meerdere keren dat de situatie acuut is, dat de verdachte zich in de markthal bevindt.

‘Jezus,’ fluistert Stewe. ‘Ik zou hier niet moeten zijn, ik ben zo godvergeten stom...’

‘Rustig maar,’ zegt Mira.

‘Maar mijn vriendin is zwanger, ik weet het sinds vorige week, ik word vader.’

‘Gefeliciteerd.’

Hij ademt gestrest, bijt op zijn duimnagel en staart voor zich uit. Door de autoruit voor zich ziet Mira drie zwaarbewapende agenten vanaf het Östermalmstorg door de Humlegårdsgatan rennen.

Ze houden halt voor de eerste zijingang van de markthal en breken het hek open. Twee van hen ontgrendelen hun aanvalsgeweren met laservizier en gaan naar binnen. De derde rent door naar de tweede zijingang en forceert het traliewerk.

Stewe Billgren stopt met het bijten op zijn duimnagel en trekt wit weg als hoofdcommandant Brolin hun auto weer oproept.

‘Opsporing, wagen Alfa, kom!’

‘Geef antwoord,’ zegt Mira tegen Stewe.

‘Alfa, wagen Alfa,’ roept Brolin ongeduldig.

‘Kom op!’

‘Wagen Alfa hier,’ antwoordt Stewe schoorvoetend.

‘We hebben geen tijd om mensen te verplaatsen,’ schreeuwt Brolin bijna. ‘We doen onmiddellijk een inval, jullie moeten groep 5 dekking geven. Ik herhaal, we doen een inval, jullie geven groep 5 dekking. Is dat begrepen?’

‘Ja,’ antwoordt Stewe en hij voelt dat zijn hart begint te bonken.

‘Controleer je wapen,’ zegt Mira gespannen.

Als in slow motion pakt hij zijn dienstpistool, haalt het magazijn eruit en controleert de munitie.

‘Waarom moet...’

‘Ga nu naar binnen,’ zegt Mira gestrest.

Stewe schudt zijn hoofd en mompelt: ‘Hij vermoordt agenten als vliegen...’

‘Nu,’ zegt ze hard.

‘Ik word vader en ik... zou misschien...’

‘Ik ga naar binnen,’ kapt Mira hem af. ‘Ga achter de auto staan, bewaak de ingang, hou voortdurend radiocontact, wees voorbereid op een ontsnapping.’

Mira Carlsson ontgrendelt haar Glock en stapt uit de auto zonder naar haar collega te kijken. Ze rent naar de dichtstbijzijnde ingang met het opengebroken traliehek, kijkt snel naar binnen en trekt haar hoofd terug. Haar collega van groep 5 staat op de bovenste traptrede op haar te wachten. Mira ademt in, voelt de angst door haar lichaam razen en gaat daarna de nauwe ingang binnen. Het is donker en vanuit de magazijnruimte onder de markthal ruikt ze zwak de geur van afval. Haar collega kijkt haar aan, gebaart haar te volgen en de vuurlijn van rechts te dekken. Hij wacht een paar seconden en maakt dan het teken voor aftellen: drie, twee, een. Zijn gezicht is gesloten en geconcentreerd als hij zich omdraait naar de markthal, door de deur naar binnen rent en dekking zoekt achter de toonbank recht voor hem. Mira gaat naar binnen en speurt de gang rechts van zich af naar bewegingen. Haar collega drukt zich tegen een toonbank met kazen zo groot als autobanden. Hij ademt gejaagd en heeft radiocontact met de operationele leiding. Een rood stipje van zijn laservizier trilt op de grond voor zijn voeten. Mira verdwijnt achter een toonbank rechts en probeert iets te zien. Door het glazen dak twintig meter boven haar valt een grauw schijnsel binnen. Ze heft haar Glock weer en ziet glanzende roestvrijstalen oppervlakken door het vizier. Een grote, bestorven ossenhaas ligt in een glazen vitrinekast. Iets beweegt zich trillend in de ruiten tussen de spiegelingen. Ze vangt een glimp op van een magere gedaante met gevlekte vleugels. Een engel des doods, denkt ze vlak voordat de donkere muren van de markthal oplichten van het mondingsvuur van een automatisch geweer met geluiddemper.

Stewe Billgren zit gehurkt achter zijn dienstwagen met versterkte deuren en ruiten. Hij heeft zijn Sig Sauer getrokken, die rust op de motorkap terwijl hij zijn blik heen en weer laat gaan tussen de twee zijingangen van de markthal. Het geluid van sirenes komt van meerdere kanten naderbij. Zwaarbewapende agenten verzamelen zich op het plein voor de hoofdingang. Plotseling klinken er door de muren korte, tikkende knallen van een pistool. Er gaat een schok door Stewe heen en hij bidt tot God dat hem niets zal overkomen en denkt dat hij weg moet rennen, ontslag moet nemen bij de politie.

79 | Als het gebeurt

Joona Linna wordt wakker in zijn appartement aan de Wallingatan. Hij doet zijn ogen open en ziet de lichte zomerlucht. Hij doet zijn gordijnen nooit dicht, want hij geeft de voorkeur aan het natuurlijke licht.

Het is vroeg in de ochtend.

Net als hij zich omdraait om verder te slapen, gaat de telefoon.

Al voor hij rechtop gaat zitten, begrijpt hij waar het over gaat. Hij pakt de telefoon, luistert naar het gehaaste verslag van het verloop van de actie terwijl hij de kluis opent en zijn pistool eruit haalt, een zilverblinkende Smith & Wesson. De verdachte bevindt zich in de markthal van Östermalm en de politie heeft het gebouw zojuist zonder doordachte strategie bestormd.

Er zijn nog maar zes minuten verstreken sinds het alarm is binnengekomen en de dader in de markthal is verdwenen. De operationele leiding probeert de actie nu te coördineren, het verruimde gebied af te zetten en de groepen te verplaatsen zonder de bewaking van Penelope Fernandez te laten verslappen.

Een nieuw interventieteam gaat door de entree aan de Nybrogatan naar binnen. Eenmaal binnen gaan ze meteen naar links, langs de chocoladezaak en dan tussen de tafeltjes van de visrestaurants met de omgekeerde stoelen, koelvitrines met zeekreeft en tarbot op ijs. De vlugge passen van de agenten klinken op de vloer als ze gebukt rennen, zich verspreiden en dekking zoeken achter pilaren. Terwijl ze nieuwe orders afwachten, horen ze iemand verderop in het donker kermen, een collega ligt zwaargewond in zijn eigen bloed in de slagerij.

De zomerhemel begint zich boven de beroete ruiten in het plafond af te tekenen. Mira’s hart klopt heel snel. Zojuist zijn er twee zware schoten gelost, gevolgd door vier snelle pistoolschoten en weer twee zware schoten. Eén agent is stil, de andere gewond, hij schreeuwt dat hij in zijn buik is geraakt, dat hij hulp nodig heeft.

‘Is er niemand die me hoort?’ kermt hij.

Mira houdt de spiegeling in het glas in de gaten, de gedaante die zich achter een kraam met hangende fazanten en gedroogd rendierenvlees beweegt. Ze gebaart naar haar collega dat iemand zich schuin voor hen ophoudt. Hij roept de commandocentrale op en vraagt zacht of ze weten of er een agent in het middenpad is. Mira veegt het zweet van haar hand, pakt haar pistool weer, volgt de wonderlijke beweging met haar blik. Ze sluipt voorzichtig dichterbij, bukkend, met haar zij tegen een groentevitrine gedrukt. De geur van peterselie en gronderige aardappels dringt haar neus binnen. De Glock trilt in haar hand, ze laat hem zakken, ademt in en komt bij de rand. Haar collega geeft haar een teken. Hij coördineert een actie met drie andere collega’s die zijn binnengekomen via de Nybrogatan. Hij verplaatst zich langs de vitrine met wild in de richting van de dader. Plotseling klinken er schoten van een snelvuurwapen van de kant van het restaurant. Mira hoort het zompige, zuchtende geluid als de kogel dwars door het kogelvrije vest van een oudere collega heen gaat, door de platen van boorcarbide het zachte lichaam in. Vlak bij haar valt de lege huls van het snelvuurwapen rinkelend op de grond.

De probleemoplosser ziet zijn eerste kogel de borst van de politieman in gaan en tussen zijn schouderbladen eruit komen. Hij is al dood voor zijn benen onder hem wegklappen. De probleemoplosser kijkt niet naar hem als hij opzijglijdt en in zijn val een tafel omgooit. Een peper-en-zoutstelletje valt op de grond, en de potjes rollen onder een stoel. De probleemoplosser blijft niet staan, hij verplaatst zich snel verder naar binnen en perkt geroutineerd diverse vuurlijnen af. Hij begrijpt dat een andere agent zich achter de muur naast de visvitrine verbergt. Een derde komt met het wapenlicht aan door het pad met hangende hazen en hertenvlees. De probleemoplosser draait zich om en vuurt twee korte schoten af terwijl hij doorloopt naar de keuken van het visrestaurant.

Mira hoort twee nieuwe schoten en ziet het lichaam van haar jonge collega trillen terwijl er bloed uit de schotgaten in zijn rug komt. Het aanvalsgeweer valt op de grond. Hij struikelt achteruit, valt zo ongelukkig dat zijn helm losraakt en wegrolt. Het licht van zijn wapen schijnt recht op Mira. Ze schuift weg en kruipt in elkaar naast de vitrine met fruit. Plotseling wordt de markthal bestormd door vierentwintig agenten, door elke ingang zes. Ze probeert terug te rapporteren, maar krijgt geen contact. Het moment daarop ziet ze de dader op maar tien meter afstand. Hij beweegt zich met een wonderlijke snelheid en soepele precisie. Hij is bezig de keuken van het visrestaurant in te gaan als Mira haar Glock heft, richt en drie schoten op hem afvuurt.

De probleemoplosser wordt in zijn bovenarm geraakt op het moment dat hij door de klapdeuren de donkere keuken in gaat. Hij loopt door langs de schone bakplaat, maait een paar roestvrijstalen schalen naar beneden en loopt recht op een smalle stalen deur af. Hij voelt warm bloed over de rug van zijn hand lopen. De pistoolkogel heeft hem verwond. Het is een hollow point-kogel en hij beseft dat de achterkant van zijn arm ernstig beschadigd is, maar de slagader is niet geraakt. Zonder halt te houden of de wond te inspecteren, opent hij de deur van een goederenlift en loopt er dwars doorheen, opent de andere liftdeur en komt uit in een smalle gang waar hij de grijze plaatijzeren deur opentrapt. Hij loopt het ochtendlicht in op een geasfalteerde binnenplaats met acht geparkeerde auto’s. De grote, hoge muur van de markthal is geel en helemaal glad. Als de achterkant van een coulisse. Hij klapt de buiskolf van het geweer in, rent naar een oude, rode Volvo zonder startblokkering en trapt het achterste zijraampje in, steekt zijn hand naar binnen en opent het voorportier. Vanuit de markthal klinkt vuur van machinegeweren. Hij gaat zitten, breekt de kap van de tong, kapt het stuurslot door, trekt het achterste deel van het contactslot los en start de auto met het lemmet van zijn mes.

80 | De schokgolf

Stewe Billgren heeft net twaalf zwaarbewapende agenten door de twee deuren van de markthal naar binnen zien rennen. Sinds Mira samen met de collega van groep 5 minder dan tien minuten geleden naar binnen is verdwenen, heeft hij met zijn pistool op de dichtstbijzijnde deur gericht gestaan. Nu heeft ze ondersteuning gekregen. Hij komt opgelucht overeind en gaat achter het stuur van de auto zitten. Zwaailicht knippert tegen de muren in de verte richting de Sturegatan. Stewe kijkt naar de politieradio, naar het bleke schijnsel van de Rakel-eenheid boven de gewone radio, s70m. Plotseling ziet hij een onverwachte beweging in de achteruitkijkspiegel. In de poort van het pand naast de markthal verschijnt de voorkant van een rode Volvo. Deze rijdt langzaam over het trottoir de straat op en slaat rechts af de Humlegårdsgatan in. De auto nadert hem van achteren, passeert hem en slaat de Majorsgatan vlak voor hem in. Het licht van de lucht wordt weerspiegeld in de ruiten en hij kan de persoon achter het stuur niet zien. Hij kijkt weer naar het plein en ziet de operationeel chef in haar portofoon praten. Stewe denkt dat hij naar haar toe zou kunnen gaan om naar Mira te vragen als een aantal waarnemingen zich in zijn hoofd met elkaar verbindt. Dat gebeurt volkomen onverwacht. De man in de rode Volvo liet het stuur helemaal los om te schakelen. Hij gebruikte zijn linkerarm niet. Zijn zwarte jack glom. Het was nat, denkt Stewe terwijl zijn hart sneller slaat. De linkermouw was nat en de lucht werd niet weerspiegeld in het achterste raampje. De lichte nachthemel, waardoor hij het gezicht van de bestuurder niet zag, werd niet weerspiegeld omdat de ruit ontbrak. De achterbank glinsterde van de glasscherven. Het raampje was ingeslagen en de arm van de bestuurder was bebloed. Stewe Billgren reageert snel en correct. Hij roept de operationeel chef op via de radio als de rode Volvo de Majorsgatan in rijdt. Als hij geen antwoord krijgt, besluit hij het verdachte voertuig te volgen. Het is geen concreet besluit, hij reageert gewoon en denkt niet meer aan zijn eigen veiligheid. Hij start de burgerauto van de politie en schakelt. Op het moment dat hij de Majorsgatan in rijdt, versnelt de rode Volvo voor hem. De bestuurder begrijpt dat hij is ontdekt. De banden draaien gierend rond en krijgen grip. Beide auto’s voeren de snelheid op, rijden de smalle straat door, langs de neogotische kerk naar een t-splitsing. Stewe schakelt naar zijn vier, rijdt hem steeds dichter achterop, denkt dat hij naast hem moet komen om de bestuurder zo te dwingen te stoppen. De lichte gevel voor hen komt met duizelingwekkende snelheid op hem af. De Volvo slaat rechts af de Linnégatan in, maar neemt de bocht zo scherp dat de auto op het trottoir belandt, onder een rood zonnescherm. Met enorme kracht verplettert de auto wat tafeltjes op een terras. Versplinterd hout en metaal stuiven in het rond. Het linkervoorscherm hangt los, schraapt vonkend over het asfalt. Stewe volgt hem, geeft gas in het smalle straatje, komt bij de kruising, remt en slaat af, slipt weg en wint een paar seconden in de bocht. Hij schakelt in een hogere versnelling en nadert de rode Volvo weer. De twee auto’s rijden op hoge snelheid de Linnégatan door. Het voorscherm raakt los van de Volvo en vliegt met een knal tegen Stewes voorruit. Hij verliest heel even snelheid, maar voert hem daarna weer op. Een taxi in een dwarsstraat toetert langdurig naar ze. Ze gaan allebei op de linkerweghelft rijden en passeren twee langzamere personenauto’s. Stewe vangt nog net een glimp op van de verkeerd geplaatste wegversperringen rondom het Östermalmstorg. Nieuwsgierige mensen staan al te kijken. De straat wordt breder bij het Historisch Museum en Stewe probeert weer contact op te nemen met de commandocentrale.

‘Opsporing, wagen Alfa,’ schreeuwt hij.

‘Ik hoor je,’ antwoordt een stem.

‘Ik achtervolg hem met de auto door de Linnégatan naar Djurgården,’ roept Stewe. ‘Hij rijdt in een rode Volvo die...’

Stewe laat de mobilofoon vallen, hij belandt op de vloer voor de passagiersstoel als zijn auto tegen een houten slagboom voor een hoop zand botst. Het rechtervoorwiel komt omhoog, hij zwenkt naar rechts, passeert het gat waar het asfalt is opengebroken, ontkoppelt en raakt uit de slip de andere kant op, glijdt over naar de andere rijbaan, krijgt de auto weer onder controle en trapt het gaspedaal in.

Hij racet de Volvo achterna, richting de Narvavägen met dubbele rijstroken die met zijn groene middenberm de Linnégatan kruist. Een vroege bus moet abrupt remmen voor de Volvo. De bus slipt de kruising op, het achterdeel zwenkt uit en knalt een lantaarnpaal omver. Een automobilist wijkt uit voor de bus en rijdt dwars door een bushokje heen. Scherven van de glazen wanden vliegen over het grasveld en het trottoir. Een vrouw springt opzij en valt. De buschauffeur probeert te remmen, de banden razen de vluchtheuvel op, het dak trekt een grote tak van een loofboom mee.

Stewe achtervolgt de Volvo in de richting van de Berwaldhall, komt naast hem te rijden en ziet dat de bestuurder een pistool op hem richt. Hij remt op het moment dat de kogel het zijraampje raakt en een decimeter voor zijn gezicht langs gaat. De hele auto is vol van rondspringende scherven. De Volvo rijdt tegen een vastgezette fiets met een reclamebord voor Linda’s café. Een flinke knal en de fiets vliegt rammelend over de motorkap en het dak en zeilt door de lucht. Hij landt op de weg voor Stewes auto. Hij ratelt onder de banden en stoot hard tegen de vering.

Ze rijden keihard door de scherpe bocht naar rechts richting Strandvägen, dwars over de vluchtheuvel tussen de bomen. Aan het eind van de bocht geeft Stewe gas. De banden gieren over het asfalt. Ze rijden door in het eerste spitsverkeer, horen harde remgeluiden en een doffe botsing, slaan naast de Berwaldhall direct links af over de begroeide vluchtheuvel en dan de Dag Hammarskjölds väg in.

Stewe haalt zijn pistool tevoorschijn en legt het tussen de glasscherven op de passagiersstoel. Hij denkt dat hij de Volvo op de Djurgårdsbrunnsvägen zal bijhalen en dan links langszij kan komen rijden om te proberen de bestuurder schuin van achteren uit te schakelen. Ze rijden bijna 130 kilometer per uur als ze de Amerikaanse ambassade achter een hoog, legergrijs hekwerk passeren. Plotseling verlaat de Volvo de rijbaan met rokende banden en slaat vlak na de Noorse ambassade links af, over het trottoir en een voetpad omzoomd met bomen. Stewe reageert iets te laat en moet een ruimere bocht maken, voor een bus langs, over de stoep, over het grasveld en door laag struikgewas. De banden knallen tegen de stoeprand als hij het Italiaanse cultuurinstituut passeert. Hij rijdt schuin over het trottoir, slipt linksaf de Gärdesgatan in en ziet de Volvo meteen.

Hij staat stil op de weg, ongeveer honderd meter verderop, midden op de kruising met de Skarpögatan.

Stewe ziet de contouren van de bestuurder door het achterste raampje. Hij pakt zijn pistool van de stoel, ontgrendelt het en rijdt voorzichtig dichterbij. Op de Valhallavägen achter de tv-studio ziet hij het zwaailicht van een aantal politieauto’s. De in het zwart geklede man stapt uit de rode Volvo en rent over de weg met de Japanse en Duitse ambassade. Net als Stewe gas geeft explodeert de Volvo in een bol van vuur en rook. Hij voelt de schokgolf in zijn gezicht en de knal schakelt zijn gehoor uit. De wereld is wonderlijk stil als hij het trottoir op rijdt, de dampende zwarte rook in en over de brandende auto-onderdelen heen. Hij ziet de man nergens. Hij kan nergens heen zijn. Stewe versnelt en rijdt tussen de hoge hekken, stopt als hij bij het einde van de straat is, verlaat de auto en rent met het wapen in zijn hand terug.

De man is verdwenen. De wereld is nog steeds stil, maar wel wonderlijk suizend, alsof er een harde wind waait. Stewe kan de straat met ambassades achter lichtgrijze stalen afrastering overzien. Ver kan de man in zo’n korte tijd niet gekomen zijn. Hij moet het terrein van een ambassade op zijn gegaan, met een code door een poort of over een hoog hek heen.

Mensen komen naar buiten om te zien waar de explosie vandaan kwam. Stewe kijkt rond, zet een paar passen, draait zich om en speurt om zich heen. Plotseling ziet hij de dader op het terrein van de Duitse ambassade, voor het hoofdgebouw. Hij beweegt zich op een alledaagse manier, trekt gewoon de deur van de entree open en gaat naar binnen.

Stewe Billgren laat zijn pistool zakken, probeert zichzelf te kalmeren, rustiger te ademen. In zijn oren klinkt inmiddels een hoge toon. Hij weet dat de buitenlandse ambassades exterritorialiteit genieten, een privilege dat het hem onmogelijk maakt de dader zonder toestemming te achtervolgen. Hij moet buiten blijven, hij kan niets doen, de bevoegdheden van de Zweedse politie houden op bij het hek van het ambassadeterrein.

81 | De Duitse ambassade

Een geüniformeerde politieman staat tien meter voor de wegversperring op de Sturegatan bij Humlegården als Joona Linna met hoge snelheid komt aanrijden. De agent probeert hem duidelijk te maken dat hij moet keren en een andere weg moet nemen, maar Joona rijdt gewoon door, parkeert en stapt uit. Hij legitimeert zich snel, bukt zich voor het plastic band dat de versperring markeert en rent dan door de Humlegårdsgatan naar de markthal.

Er zijn maar achttien minuten verstreken sinds hij het telefoontje kreeg, maar de schietpartij is al voorbij en er arriveren ambulances.

Operationeel chef Jenny Göransson ontvangt net een rapport van de beëindigde achtervolging in de ambassadewijk. De voortvluchtige kan de Duitse ambassade binnengegaan zijn. Saga Bauer staat voor de markthal met een collega met een deken om haar schouders te praten. Ze krijgt Joona in het oog en wenkt hem. Hij loopt naar de twee vrouwen toe en knikt naar Saga.

‘Ik dacht dat ik de eerste zou zijn,’ zegt hij.

‘Je bent te traag, Joona.’

‘Ja,’ antwoordt hij glimlachend.

De vrouw met de deken om haar schouders kijkt Joona aan en groet hem.

‘Dit is Mira Carlsson van Opsporing,’ zegt Saga. ‘Ze is als een van de eersten de markthal in gegaan en denkt dat ze de man heeft geraakt met een pistoolschot.’

‘Maar je hebt zijn gezicht niet gezien,’ concludeert Joona.

‘Nee,’ antwoordt Mira.

Joona kijkt naar de entree van de markthal en wendt zich dan tot Saga.

‘Ze zeiden dat alle omliggende gebouwen beveiligd zouden worden,’ moppert hij.

‘De strategen dachten vast dat de afstand te groot was om...’

‘Ze hadden het mis,’ onderbreekt Joona haar.

‘Ja,’ antwoordt Saga met een gebaar naar de markthal. ‘Hij stond achter het hek voor deze ingang en schoot door haar raam.’

‘Ik hoorde het, ze heeft geluk gehad,’ zegt hij zacht.

Het gebied rondom de grote entree van de markthal van Östermalm is afgezet, kleine bordjes met cijfers geven de eerste vondsten van het onderzoek van de plaats delict aan: een schoenafdruk en een lege huls van een full metal jacket-kogel, Amerikaanse precisiemunitie. Wat meer naar achter tussen de openstaande deuren ziet Joona een paar tomaten die de vloer op zijn gerold en een verbogen magazijn van een Zweeds aanvalsgeweer 5.

‘Stewe Billgren,’ vertelt Saga. ‘Een collega bij Opsporing... die de verdachte naar de ambassadewijk heeft achtervolgd, beweert dat hij hem naar binnen heeft zien gaan door de hoofdingang van de Duitse ambassade.’

‘Kan hij het verkeerd hebben gezien?’

‘Dat is mogelijk... We hebben contact met de ambassade en ze beweren dat er geen...’ ze kijkt in haar notitieblok, ‘... ze beweren dat er geen ongebruikelijke activiteiten zijn geweest op hun terrein.’

‘Heb je Billgren gesproken?’

‘Ja.’

Saga kijkt Joona ernstig aan.

‘Er was een explosie en hij hoort bijna niets, maar hij weet heel zeker wat hij heeft gezien, hij zag duidelijk dat de man de ambassade binnenging.’

‘Hij kan weer weggeglipt zijn via de achterkant.’

‘Nu is het hele gebouw in elk geval omsingeld, we hebben een helikopter in de lucht. We wachten op toestemming om naar binnen te gaan.’

Joona werpt een geërgerde blik in de richting van de markthal.

‘Dat kan wel even duren.’

Hij pakt zijn mobiel en zegt min of meer in zichzelf: ‘Ik bel Klara Olofsdotter.’

Klara Olofsdotter is hoofdofficier van justitie bij de internationaal aanklager. Na twee keer overgaan neemt ze op.

‘Ik weet dat jij het bent, Joona Linna,’ zegt ze zonder hem te groeten. ‘En ik weet waar het over gaat.’

‘Dan weet je zeker ook dat we binnen moeten komen,’ zegt Joona tegen haar.

In zijn stem klinkt de ruwe toon van zijn vreselijke koppigheid door.

‘Dat is niet zo makkelijk. Dit ligt, neem me niet kwalijk, verdomd gevoelig. Ik heb de secretaresse van de ambassadeur telefonisch gesproken,’ legt Klara Olofsdotter uit. ‘En zij beweert dat alles in orde is in de ambassade.’

‘We denken dat hij daarbinnen is,’ zegt Joona koppig.

‘Maar hoe kan hij de ambassade nou binnenkomen?’

‘Hij kan een Duits staatsburger zijn, die beweert dat hij recht heeft op consulaire hulp – ze waren net open – hij kan een Zweedse parttimer zijn, hij kan een pasje hebben of... een of andere diplomatieke status, misschien immuniteit, hij kan door iemand beschermd worden, dat weten we nog niet, hij is misschien naaste familie van de militair attaché of van Joakim Rücker.’

‘Maar jullie weten niet eens hoe hij eruitziet,’ zegt ze. ‘Er zijn geen getuigen, hoe kunnen we de ambassade in gaan zonder te weten hoe...’

‘Ik zorg voor een getuige,’ onderbreekt Joona haar.

Het is even stil. Joona hoort Klara Olofsdotter in de hoorn ademen.

‘Dan zorg ik ervoor dat jullie binnenkomen,’ zegt ze.

82 | Het gezicht

Joona Linna en Saga Bauer staan in de beveiligde woning aan het Östermalmstorg. Er branden geen lampen. Buiten schijnt de ochtendzon. Penelope Fernandez zit op de vloer, met haar rug tegen de achterwand en wijst naar het raam.

‘Ja, daar ging de kogel naar binnen,’ bevestigt Saga gedempt.

‘De lamp heeft me gered,’ zegt Penelope zacht terwijl ze haar hand laat zakken.

Ze kijken naar de resten van de lamp in het raam, het hangende snoer en de kapotte plastic fitting.

‘Ik deed hem uit om beter te kunnen zien, om te zien wat er op het plein gebeurde,’ zegt Penelope. ‘De lamp schommelde en hij dacht dat ik het was, ja toch? Hij dacht dat ik me verplaatste, dat de warmte van mijn lichaam kwam.’

Joona kijkt Saga aan.

‘Had hij een elektro-optisch vizier?’

Saga knikt en zegt: ‘Volgens Jenny Göransson wel.’

‘Een wat?’ vraagt Penelope.

‘Je hebt gelijk – waarschijnlijk heeft de lamp je leven gered,’ antwoordt Joona.

‘Jezus christus,’ kermt ze.

Joona kijkt haar rustig aan, zijn grijze ogen glanzen.

‘Penelope,’ zegt hij ernstig. ‘Je hebt zijn gezicht gezien, hè? Niet nu, maar eerder al. Je hebt gezegd dat het niet zo is. Ik begrijp dat je bang bent, maar... nu wil ik dat je knikt als je denkt dat je hem kunt beschrijven.’

Ze veegt haar wangen snel af en kijkt omhoog naar de lange commissaris en schudt vervolgens haar hoofd.

‘Kun je ons een signalement geven?’ vraagt Saga voorzichtig.

Penelope denkt aan de stem van de commissaris, het zachte, Finse accent en ze vraagt zich af hoe hij weet dat ze het gezicht van de achtervolger heeft gezien. Ze heeft hem gezien, maar ze weet niet of ze hem kan beschrijven. Het ging zo snel. Ze heeft maar een glimp van hem opgevangen, met regen in zijn gezicht, de seconden nadat hij Björn en Ossian had gedood.

Ze zou willen dat ze alle herinneringen kon verjagen.

Zijn vermoeide, haast bezorgde gezicht wordt echter keer op keer verlicht door het witte schijnsel van een bliksemflits.

Saga Bauer loopt naar Joona die bij het raam met het kogelgat een lange sms staat te lezen.

‘Klara Olofsdotter heeft de hoofdjurist gesproken, die met de ambassadeur heeft gesproken,’ zegt Joona. ‘Over een uur krijgen drie personen vijfenveertig minuten toegang tot de ambassade.’

‘We zouden er nu heen moeten gaan,’ zegt Saga.

‘We hebben geen haast,’ zegt Joona terwijl hij talmend naar buiten kijkt, naar het plein.

De journalisten verdringen zich buiten de markthal voor de politieafzettingen.

‘Heb je tegen de officier gezegd dat we vuurdekking nodig hebben?’ vraagt Saga.

‘Dat moeten we bespreken met de Duitse bewaking.’

‘Wie gaan naar binnen? Hoe moeten we denken?’

Joona draait zich naar haar om.

‘Ik vraag me af... de collega die de probleemoplosser heeft achtervolgd...’

‘Stewe Billgren,’ zegt ze.

‘Ja, Stewe Billgren,’ zegt Joona. ‘Zou hij hem kunnen identificeren?’

‘Hij heeft zijn gezicht niet gezien, niemand heeft zijn gezicht gezien,’ antwoordt Saga en ze gaat naast Penelope op de grond zitten.

Ze zit even naast haar, leunt net als zij tegen de muur, ademt langzaam voor ze de eerste vraag stelt.

‘Wat wil hij van je? De man die je achternazit – weet je waarom dit alles gebeurt?’

‘Nee,’ antwoordt Penelope aarzelend.

‘Hij wil de foto hebben die jij op de glazen deur in je flat had geplakt,’ zegt Joona met zijn rug naar haar toe.

Ze kijkt omlaag en knikt zwakjes.

‘Weet je waarom hij die foto wil hebben?’ vraagt Saga.

‘Nee,’ antwoordt ze en ze begint te huilen.

Saga wacht even en zegt dan: ‘Björn heeft geprobeerd Carl Palmcrona af te persen en...’

‘Daar wist ik niets van,’ onderbreekt Penelope haar met hernomen rust. ‘Daar had ik niets mee te maken.’

‘Dat hebben we begrepen,’ zegt Joona.

Saga legt haar hand zacht op die van Penelope.

‘Heb jij die foto gemaakt?’

‘Ik? Nee, ik... De foto kwam zomaar bij de Vredesbeweging... Ik ben voorzitter en...’

Ze zwijgt.

‘Is de foto met de post gekomen?’ vraagt Joona.

‘Ja.’

‘Van wie?’

‘Weet ik niet,’ antwoordt ze snel.

‘Zat er dan geen brief bij?’ vraagt hij.

‘Nee, dat geloof ik niet, ik bedoel, voorzover ik gezien heb niet.’

‘Alleen een envelop met een foto?’

Ze knikt.

‘Heb je de envelop nog?’

‘Nee.’

‘Wat stond erop?’

‘Alleen mijn naam en Vredesbeweging... niet postbus 2088, alleen de namen.’

‘Penelope Fernandez,’ zegt Saga. ‘Vredesbeweging Zweden.’

‘Je maakte de envelop open en haalde de foto eruit,’ zegt Joona. ‘Wat zag je op dat moment? Wat betekende die foto voor jou?’

‘Betekende?’

‘Wat zag je toen je hem bekeek? Kende je de mensen?’

‘Ja... drie wel, maar...’

Ze zweeg.

‘Vertel wat je dacht toen je naar de foto keek.’

‘Dat iemand me op televisie had gezien,’ zegt ze en ze denkt even na voordat ze verdergaat. ‘Ik dacht dat deze foto, het is gewoon zo typisch... Palmcrona moet immers neutraal zijn, dat is cruciaal... en dan zit hij in de opera te toosten met de directeur van Silencia Defence en een wapenhandelaar die opereert in Afrika en het Midden-Oosten... dat is gewoon een schandaal.’

‘Wat wilde je met de foto doen?’

‘Niets,’ antwoordt ze. ‘Je kunt er niets aan doen, het is zoals het is, maar tegelijkertijd... Ik weet dat ik dacht dat... dat ik nu in elk geval wist wat ik aan Palmcrona had.’

‘Ja.’

‘Het deed me denken aan die idioten van de Immigratiedienst, die, wanneer was het ook alweer, Russische champagne opentrokken omdat ze een gezin hadden uitgewezen. Ze vierden dat ze een hulpzoekend gezin asiel hadden geweigerd, een gezin met een ziek kind...’

Penelope zwijgt weer.

‘Weet je wie de vierde persoon op de foto is? De vrouw?’

Penelope schudt haar hoofd.

‘Agathe al-Haji,’ zegt Saga.

‘Is dat Agathe al-Haji?’

‘Ja.’

‘Waarom is...’

Penelope zwijgt en staart haar met grote, donkere ogen aan.

‘Weet je wanneer de foto is genomen?’ vraagt Saga.

‘Nee, maar het arrestatiebevel tegen Al-Bashir is in maart 2009 uitgevaardigd en...’

Penelope houdt abrupt haar mond en haar gezicht wordt knalrood.

‘Wat is er?’ vraagt Saga bijna fluisterend.

‘De foto is erna genomen,’ zegt Penelope met trillende stem. ‘Ja toch? De foto is na het arrestatiebevel tegen de president genomen.’

‘Waarom denk je dat?’ vraagt Saga.

‘Het is toch zo?’ herhaalt Penelope.

‘Ja,’ antwoordt Joona.

De kleur trekt weg uit haar wangen.

‘De transactie met Kenia,’ zegt Penelope met trillende lippen. ‘Dit is de transactie met Kenia, op de foto, daar gaat het allemaal om, dit is de foto, dit is de Kenia-deal, daar zit Palmcrona afspraken over te maken, de verkoop van munitie aan Kenia. Ik wist dat het niet klopte, ik wist het.’

‘Ga door,’ zegt Joona.

‘Kenia heeft immers vaste afspraken met Groot-Brittannië. Sudan is het land dat munitie wil kopen. De leveranties zullen via Kenia naar Sudan en Darfur gaan.’

‘Ja,’ antwoordt Saga. ‘We denken inderdaad dat het zo zit.’

‘Maar dat is verboden, het is erger... het is gewoon totaal verraad, het schendt internationale wetgeving, dit gaat om misdaden tegen de menselijkheid...’

Ze zwijgt weer.

‘Dus daarom is dit allemaal gebeurd,’ zegt ze vervolgens zacht. ‘En niet omdat Björn iemand probeerde af te persen.’

‘Zijn poging tot afpersing zorgde er alleen voor dat deze mensen erachter kwamen dat er een foto bestond die hen kon verraden.’

‘Ik dacht dat de foto pijnlijk was,’ zegt Penelope. ‘Pijnlijk, maar niet meer dan dat.’

‘Voor hen begon het ermee dat Palmcrona belde en over de afpersing vertelde,’ legt Saga uit. ‘Ze wisten daarvoor niet eens dat de foto bestond. Palmcrona’s telefoontje maakte hen ongerust. Ze konden niet weten hoeveel of hoe weinig de foto verraadde. Ze begrepen natuurlijk dat het niet goed was. We weten niet wat ze dachten. Misschien dachten ze dat jij of Björn hen had gefotografeerd.’

‘Maar...’

‘Ze konden niet weten hoeveel jullie wisten. Maar ze wilden geen risico nemen.’

‘Ik begrijp het,’ zegt Penelope. ‘En dat geldt nog steeds, hè?’

‘Ja.’

Penelope knikt voor zichzelf.

‘In hun ogen kan ik de enige getuige van de zaak zijn,’ zegt ze.

‘Ze hebben veel geld in de deal met Kenia gestoken.’

‘Dat gaat niet,’ fluistert ze.

‘Wat zeg je?’

Penelope heft haar hoofd, kijkt Saga in de ogen en zegt: ‘Ze mogen de munitie niet in Darfur pompen, dat gaat niet, ik ben er twee keer geweest...’

‘Het kan ze niet schelen, het gaat gewoon om geld,’ zegt Saga.

‘Nee, het gaat om... het gaat om zo veel meer,’ zegt Penelope terwijl ze haar blik op de muur richt. ‘Het gaat om...’

Ze zwijgt en herinnert zich het krakende geluid van een poppetje van klei dat vermorzeld werd onder de hoeven van een geit. Een vrouwtje van zongedroogde klei werd verpulverd. Een kind lachte en riep dat het de lelijke moeder van Nufi was. Alle Furen moeten dood, ze moeten allemaal uitgeroeid, riepen de andere kinderen met blije gezichten.

‘Wat probeer je te zeggen?’ vraagt Saga.

Penelope kijkt haar weer aan, laat haar blik een paar seconden op Saga rusten, maar geeft geen antwoord. Ze verzinkt in de herinneringen aan de maanden in Kenia en Zuidwest-Sudan.

Na een lange en warme autotocht was ze aangekomen in het kamp in Kubbum, ten zuidwesten van Nyala in Janub Darfur in Zuid-Sudan. De eerste dag al knokte ze samen met Jane en de man die Grey werd genoemd om de slachtoffers van de aanvallen van de Janjaweed te helpen.

’s Nachts werd Penelope wakker doordat drie puberjongens die bij de militie hoorden in het Arabisch schreeuwden dat ze de slaven zouden doden. Ze liepen midden op straat en een van hen had een revolver in zijn hand. Penelope stond vanachter het raam naar hen te kijken toen ze opeens naar een oude man liepen die zoete aardappels zat te roosteren en hem doodschoten.

De jongens keken om zich heen, wezen en liepen recht naar de woonbarak waar Penelope en Jane verbleven. Penelope hield haar adem in terwijl ze hen rond hoorde stampen op de veranda en gejaagd met elkaar praten.

Opeens trapten ze de deur van de barak in en liepen de gang op. Penelope lag doodstil onder haar bed en bad in stilte het Onzevader. Meubels werden omgegooid, vielen op de grond, werden kapot getrapt. Daarna hoorde ze de jongens weer buiten. Een van hen lachte en riep dat de slaven zouden sterven. Penelope kroop tevoorschijn en ging weer achter het raam staan. De jongens hadden Jane te pakken, ze sleepten haar mee aan haar haar en gooiden haar midden op straat neer. De deur van de andere woonbarak vloog open en Grey kwam met een machete in zijn hand naar buiten. De magere jongen liep hem tegemoet. Grey was zo’n dertig centimeter langer dan de jongen en breedgeschouderd.

‘Wat willen jullie?’ vroeg Grey.

Zijn gezicht stond ernstig en glom van het zweet.

De magere jongen gaf geen antwoord op zijn vraag, hief zijn revolver en schoot hem gewoon in zijn buik. De knal weerkaatste tussen de bebouwing. Grey stortte struikelend achterover, belandde op zijn rug, probeerde overeind te komen, maar bleef toen stilliggen met zijn hand op zijn buik.

‘Een dode Fur,’ riep een van de andere jongens die Jane bij haar haar vasthield.

Weer een andere jongen duwde haar dijen uit elkaar. Ze verzette zich en sprak onophoudelijk tegen ze met harde, rustige stem. Grey riep iets tegen de jongens. De magere jongen met de revolver ging naar hem toe, schreeuwde tegen hem, drukte de loop van de revolver tegen zijn voorhoofd en haalde de trekker over. De revolver klikte, hij haalde nogmaals de trekker over en nogmaals, maar het magazijn was leeg. De revolver klikte zes keer. Er ontstond enige twijfel op straat en daarna gingen er deuren van andere barakken open en kwamen er Afrikaanse vrouwen naar buiten. De pubers lieten Jane los en begonnen te rennen. Penelope zag vijf vrouwen achter hen aan gaan. Ze trok de deken van haar bed, draaide de deur van het slot, stormde de gang door en de straat op. Ze rende naar Jane toe, sloeg de deken om haar heen en hielp haar overeind.

‘Naar binnen jij,’ zei Jane. ‘Ze kunnen terugkomen met meer munitie, het is gevaarlijk buiten...’

De hele nacht en ochtend stond Jane aan de operatietafel. Pas om tien uur ’s ochtends ging ze naar bed in de barak. Toen wist ze zeker dat ze Greys leven had gered. Tegen de avond werkte ze weer als altijd en de dag erna waren de routines in de ziekenhuistent dezelfde als voorheen. De jonge jongens hielpen haar, maar ze waren meer op hun hoede en soms, als ze haar te veeleisend vonden, deden ze alsof ze haar niet hoorden.

‘Nee,’ fluistert Penelope.

‘Wat probeer je te zeggen?’ herhaalt Saga.

Penelope denkt dat ze geen munitie naar Sudan mogen exporteren.

‘Ze mogen het niet doen,’ zegt ze en ze zwijgt weer.

‘In de ondergrondse kamer was je beter beschermd,’ zegt Saga.

‘Beschermd? Niemand kan me beschermen,’ zegt Penelope.

‘We weten waar hij is, hij bevindt zich in de Duitse ambassade en we hebben het gebouw omsingeld...’

‘Maar jullie hebben hem nog niet,’ onderbreekt Penelope haar met stemverheffing.

‘Hij is waarschijnlijk gewond, een schotwond, we gaan naar binnen en...’

‘Ik wil mee,’ zegt Penelope.

‘Waarom zou...’

‘Omdat ik zijn gezicht heb gezien,’ antwoordt ze.

Joona en Saga reageren allebei geschokt. Penelope kijkt Joona aan.

‘Je had gelijk,’ zegt ze. ‘Ik heb hem gezien.’

‘We hebben weinig tijd, maar wel tijd genoeg om een compositietekening te maken,’ zegt Saga gestrest.

‘Dat maakt niet uit,’ zegt Joona. ‘We kunnen iemand die op het grondgebied van de ambassade van een ander land verblijft niet oppakken op basis van de gelijkenis met een compositietekening.’

‘Maar wel als hij wordt aangewezen door een getuige,’ zegt Penelope, ze staat op en kijkt hem rustig aan.

83 | De dader

Penelope staat tussen Saga Bauer en Joona Linna achter een gepantserde patrouillebus op de Skarpögatan voor de Japanse ambassade. Ze bevinden zich op slechts vijftig meter afstand van de hoofdingang van de Duitse ambassade. Ze voelt het gewicht van het kogelvrije vest op haar schouders en de druk op haar borst.

Over vijf minuten zullen drie personen vijfenveertig minuten lang toegang krijgen tot het ambassadeterrein om te proberen de verdachte te identificeren en te arresteren.

Zwijgend accepteert Penelope dat Joona een extra pistool in een holster op haar rug schuift. Hij stelt de hoek enkele malen bij zodat hij het reservewapen makkelijk van haar lichaam kan trekken.

‘Ze wil niet,’ zegt Saga.

‘Het geeft niet,’ zegt Penelope.

‘We weten niet wat ons daarbinnen te wachten staat,’ zegt Joona. ‘Ik hoop dat alles rustig zal verlopen, maar als dat niet zo is, kan dit wapen het verschil maken.’

De hele omgeving wemelt van de Zweedse agenten, mensen van de Säpo, me en ambulances.

Joona Linna kijkt naar de restanten van de uitgebrande Volvo. Het chassis is haast het enige wat nog over is. Auto-onderdelen liggen verspreid op de kruising. Erixon heeft al een slaghoedje en sporen van nitroamines gevonden.

‘Vermoedelijk hexogeen,’ zegt hij terwijl hij zijn leesbril over zijn neus omhoogschuift.

‘Een kneedbom,’ zegt Joona en hij kijkt op zijn horloge.

Een herdershond beweegt zich rond de benen van een agent, gaat op het asfalt liggen en hijgt met zijn tong uit zijn bek.

Saga, Joona en Penelope worden door een groep me’ers naar het hek gebracht, waar vier Duitse marechaussees met gesloten gezichten staan te wachten.

‘Maak je geen zorgen,’ zegt Saga vriendelijk tegen Penelope. ‘Je hoeft alleen de dader te identificeren en daarna zullen we je naar buiten escorteren. Het bewakingspersoneel van de ambassade zal hem pas opbrengen als jij weer in veiligheid bent.’

Een stevig gebouwde marechaussee met een gezicht vol sproeten opent het hek, laat hen het ambassadeterrein op, begroet hen vriendelijk en stelt zich voor als Karl Mann, hoofd Beveiliging.

Ze lopen met hem mee naar de hoofdingang.

De ochtendlucht is nog fris.

‘Het gaat om een extreem gevaarlijk persoon,’ zegt Joona.

‘Dat begrijpen we, we zijn geïnformeerd,’ antwoordt Karl Mann. ‘Maar ik ben hier de hele ochtend geweest en er bevinden zich alleen diplomaten en Duitse staatsburgers op het terrein.’

‘Kunt u een lijst opstellen?’ vraagt Saga.

‘Ik kan alleen zeggen dat we bezig zijn de opnames van de bewakingscamera’s te bekijken,’ vertelt Karl Mann. ‘Want ik vermoed dat jullie collega het verkeerd heeft gezien. Ik denk dat de verdachte ons hek is binnengegaan, maar dat hij in plaats van het gebouw in te gaan, om de ambassade heen is gelopen en is doorgelopen over het grasveld, in de richting van het Radiogebouw.’

‘Dat is mogelijk,’ zegt Joona rustig.

‘Hoeveel mensen bevinden zich in de ambassade?’ vraagt Saga.

‘Het is nu bezoektijd en op dit moment worden vijf zaken behandeld.’

‘Vijf personen?’

‘Ja.’

‘En hoeveel personeel?’ vraagt Saga.

‘Vijftien man.’

‘En hoeveel beveiliging?’

‘We zijn op dit moment met z’n vijven.’

‘Geen anderen?’

‘Nee.’

‘Geen klussers of schilders of...’

‘Nee.’

‘In totaal vijfentwintig personen,’ zegt Saga.

‘Kijken jullie eerst zelf rond?’ vraagt Karl Mann kalm.

‘We willen graag jullie gezelschap,’ zegt Saga.

‘Hoeveel?’ vraagt Karl Mann.

‘Zo veel mogelijk en zo zwaar mogelijk bewapend,’ antwoordt Joona.

‘Je moet echt denken dat hij gevaarlijk is,’ glimlacht hij. ‘Ik kan nog twee man missen.’

‘We weten niet wat ons te wachten staat als...’

‘Jullie denken dat hij een schotwond in zijn schouder heeft,’ werpt Karl Mann tegen. ‘Ik kan niet zeggen dat ik bang ben.’

‘Misschien is hij nooit binnen geweest, misschien heeft hij de ambassade al verlaten,’ zegt Joona gedempt tegen de man. ‘Maar als hij er nog is, moeten we rekening houden met verliezen.’

In stilte lopen Joona, Saga en Penelope samen met drie marechaussees met aanvalsgeweren en shockgranaten door de gang op de begane grond. Het ambassadegebouw is een paar jaar lang gerenoveerd en de werkzaamheden waren verplaatst naar de Artillerigatan. Hoewel de renovatie niet geheel voltooid is, zijn de kantoren afgelopen voorjaar terugverhuisd. Het ruikt naar verf en pas gezaagd hout, en sommige vloeren zijn nog afgedekt met papier.

‘Eerst willen we de bezoekers spreken die niet bij het personeel horen,’ zegt Joona.

‘Dat begreep ik al,’ antwoordt Karl Mann.

Met een wonderlijke innerlijke rust loopt Penelope tussen Saga Bauer en Joona Linna in. Om de een of andere reden kan ze zich niet voorstellen dat ze haar achtervolger hier in de ambassade zal tegenkomen. Deze plek wekt een veel te rustige en alledaagse indruk.

Maar dan merkt ze dat Joona alert wordt, hoe zijn bewegingen naast haar veranderen, en ze ziet hoe hij deuren en ventilatieroosters afspeurt met zijn blik.

Opeens klinkt er een piepend alarm door de muren en het gezelschap houdt halt. Karl Mann pakt zijn walkietalkie en praat kort met een collega in het Duits.

‘Het alarm van een deur functioneert niet goed,’ zegt hij vervolgens in het Zweeds. ‘De deur is op slot, maar het alarm reageert alsof de deur dertig seconden open heeft gestaan.’

Ze lopen verder door de gang en bij elke stap die ze zet voelt Penelope Fernandez het pistool tegen haar rug bonken.

‘Binnen zit Martin Schenkel, een handelsattaché,’ vertelt Karl Mann. ‘Hij heeft bezoek van Roland Lindkvist.’

‘We willen ze graag spreken,’ zegt Joona.

‘Hij heeft verzocht om tot de lunch niet gestoord te worden.’

Joona geeft geen antwoord.

Saga pakt Penelopes bovenarm vast en ze blijven staan terwijl de anderen naar de dichte deur lopen.

‘Wacht even,’ zegt de marechaussee tegen Joona en hij klopt aan.

Hij krijgt antwoord, wacht even en krijgt dan toestemming om binnen te komen. Hij doet de deur open, stapt naar binnen en sluit de deur achter zich.

Joona kijkt naar een kamer zonder deur even verderop. Grijs industrieel plastic bedekt de deuropening. In de kamer lijkt een stapel gipsplaten te liggen. Het plastic staat bol als een zeil, zacht ritselend. Hij zet een stap in de richting van het plastic als hij iets hoort achter de gesloten deur van de kamer van de handelsattaché, stemmen en een harde bons. Penelope stapt naar achteren, ze zou weg willen rennen.

‘We wachten hier,’ fluistert Saga terwijl ze haar pistool trekt.

Penelope denkt aan de bezetting van deze ambassade in het voorjaar van 1975 door Kommando Holger Meins. Ze hielden twaalf mensen gegijzeld. Ze herinnert zich dat de eis was dat Andreas Baader, Ulrike Meinhof, Gudrun Ensslin en nog drieëntwintig leden van de Rote Armee Fraktion vrijgelaten zouden worden uit de gevangenis in West-Duitsland. In deze gangen renden ze en schreeuwden ze naar elkaar, hier sleepten ze ambassadeur Dietrich Stoecker mee aan zijn haar en duwden ze Heinz Hillegaarts bebloede lichaam van de trap af. Ze herinnert zich niet wat men had gezegd, hoe de onderhandelingen waren verlopen, maar nadat de Duitse bondskanselier Helmut Schmidt de Zweedse minister-president Olof Palme had meegedeeld dat ze niet moesten toegeven aan de eisen, werden twee gijzelaars doodgeschoten. Karl-Heinz Dellwo schreeuwde schel dat hij elk uur iemand zou doodschieten tot de eisen waren ingewilligd.

Nu ziet Penelope hoe Joona Linna zich omdraait en naar de deur van de kamer van de handelsattaché loopt. De twee andere marechaussees staan doodstil. Joona haalt een groot, zilverglanzend pistool tevoorschijn en klopt op de deur.

Er verspreidt zich een lucht in de gang alsof iemand een pan op het fornuis heeft laten staan.

Joona klopt weer aan, luistert en hoort een monotone stem, het klinkt alsof dezelfde frase keer op keer wordt herhaald. Hij wacht een paar seconden, verbergt het pistool achter zijn lichaam en duwt de deurkruk naar beneden.

Het hoofd van de marechaussee, Karl Mann, staat recht onder de plafondlamp met zijn aanvalsgeweer tegen zijn heup. Hij kijkt even naar Joona en richt zijn blik dan op de andere persoon, die in een fauteuil achter in de kamer zit.

‘Herr Schenkel, dit is de Zweedse commissaris,’ zegt hij.

Boeken en mappen met papieren liggen verspreid op de vloer, alsof ze in blinde drift van het bureau zijn geveegd. De handelsattaché Martin Schenkel zit in een fauteuil met zijn blik op de televisie gericht. Er is een live-uitzending bezig van een voetbalwedstrijd in Peking, dfb-Elf tegen het nationale Chinese team.

‘Had u geen bezoek van Roland Lindkvist?’ vraagt Joona afgemeten.

‘Hij is vertrokken,’ antwoordt Martin Schenkel zonder op te kijken van de tv.

Ze lopen verder door de gang. Karl Manns humeur is gedaald, hij commandeert de twee andere marechaussees kortaf. Een vrouw in een lichtgrijze gebreide jurk loopt vlug over het bruine papier op de pas geschuurde vloer in de volgende gang.

‘Wie is dat?’ vraagt Joona.

‘De secretaresse van de ambassadeur,’ antwoordt Karl Mann.

‘We willen haar spreken en...’

Plotseling loeit er een alarm door het hele gebouw, een elektronische stem meldt in het Duits dat het geen brandoefening is, dat iedereen het gebouw onmiddellijk dient te verlaten en dat de lift niet mag worden gebruikt.

84 | Het vuur

Karl Mann praat vlug in de portofoon en begint naar het trappenhuis te lopen.

‘Brand op de bovenverdieping,’ zegt hij kort.

‘Van welke omvang?’ vraagt Joona terwijl hij gelijke tred met Mann houdt.

‘Dat weten ze nog niet, maar we ontruimen de ambassade, er zijn daar elf personen.’

Karl Mann pakt een schuimblusser uit een kast met een rood luik en trekt de veiligheidspin eruit.

‘Ik ga met Penelope naar buiten,’ roept Saga.

‘Hij heeft die brand gesticht,’ zegt Penelope. ‘Hij zal ontkomen terwijl ze het vuur proberen te blussen.’

Joona loopt met de drie mannen mee naar het trappenhuis. Hun stappen weerkaatsen tussen de kale betonnen muren. Ze rennen zwijgend de trap op en gaan de gang op de tweede verdieping in. Een sterke rooklucht slaat hen tegemoet en langs het plafond zweven grijze nevels.

Karl Mann doet een deur open en kijkt een leeg kantoor in. Joona opent de volgende deur, ook daar is niemand. Ze gaan verder de gang door.

‘Het lijkt te branden in de Schillerzaal, daar zit een keuken,’ zegt Karl Mann wijzend.

Aan het eind van de gang sijpelt zwarte rook in een gelijkmatige stroom vanonder de dubbele deuren. De rook stroomt als troebel water omhoog langs deuren en muren en verspreidt zich langs het plafond.

Ergens schreeuwt een vrouw. Doffe dreunen in het gebouw, als gerommel van donder diep in de constructie zelf. Opeens klinkt er een knal achter de dubbele deuren, alsof er een grote ruit is gesprongen door de hitte.

‘We moeten iedereen naar buiten zien te krijgen,’ zegt Joona. ‘Het is...’

Karl Mann maant Joona met een handbeweging tot stilte als hij wordt opgeroepen over zijn mobilofoon. Hij zet de poederblusser op de grond en antwoordt, wisselt enkele woorden in het Duits en richt zich dan tot de groep.

‘Luister,’ zegt hij met vaste stem. ‘De centrale bewaking heeft op hun monitoren een in het zwart geklede man ontdekt, hij bevindt zich in het herentoilet en er ligt een pistool in de wasbak.’

‘Dat is hem,’ zegt Joona.

Karl Mann roept de centrale bewaking op en informeert met zachtere stem over de positie van de persoon in het toilet.

‘Twee meter rechts van de deur,’ zegt Karl Mann. ‘Hij bloedt hevig uit zijn schouder, zit op de vloer... maar het raam is open, het is mogelijk dat hij daarlangs zal proberen te vluchten.’

Ze rennen over het bruine papier, langs een schildersladder en blijven achter Karl Mann. Het is hier beduidend warmer en de rook beweegt zich als een zachte modderige stroom onder het plafond. Er klinkt geknars en gedreun en het voelt alsof de vloer onder hun voeten trilt.

‘Wat heeft hij voor wapen?’ vraagt Joona gedempt.

‘Ze konden alleen het pistool in de wastafel zien, maar niet...’

‘Vraag of hij zijn rugzak op heeft,’ zegt Joona. ‘Want hij heeft een...’

‘Ik leid deze actie,’ snauwt Karl Mann.

Karl Mann maakt een teken naar een van zijn mannen, ze controleren snel hun aanvalsgeweren en volgen hem de garderobe in. Joona zou ze nogmaals willen waarschuwen als hij ze ziet verdwijnen. Hij weet dat hun standaardtactiek niet werkt in het geval van de probleemoplosser. Ze zijn net vliegen die op een spin afgaan. Een voor een zullen ze verstrikt raken in zijn web.

Joona voelt zijn ogen prikken van de rook.

Een spin weeft haar web van twee soorten draden, denkt hij. De kleverige vangdraden en de draden waarover ze zelf klimt.

De spin onthoudt het patroon en kan daarom door haar eigen web rennen zonder vast te komen te zitten.

Joona ontgrendelt zijn Smith & Wesson en gaat daarna voorzichtig de marechaussees achterna. Ze hebben zich al buiten de deur van het herentoilet opgesteld. Een van hen, met lang blond haar onder zijn helm, trekt de pin uit een shockgranaat. Hij doet de deur open en gooit de granaat laag over de tegelvloer en trekt de deur snel dicht. Er klinkt een doffe knal en de andere marechaussee doet de deur open en richt zijn wapen in het donker. Karl Mann maakt een aansporend handgebaar. Zonder een moment te twijfelen stormt de blonde agent met getrokken aanvalsgeweer naar binnen, de kolf tegen zijn schouder. Er gaat een steek van bezorgdheid door Joona’s hart. Daarna hoort hij de blonde man iets zeggen met angst in zijn stem. Het klinkt haast kinderlijk in zijn weerloosheid. Op het volgende moment weerklinkt een hevige explosie. De blonde bewaker wordt met wervelende rook en specie om zich heen naar buiten geslingerd. De deur vliegt uit zijn scharnieren. De andere agent laat zijn wapen vallen, glijdt opzij en zet een knie op de vloer. De schokgolf laat Joona een stap achteruit zetten. De blonde marechaussee ligt op zijn rug in de gang. Zijn mond staat open en tussen zijn tanden zit bloed. Hij is bewusteloos en er is een grote granaatsplinter in zijn bovenbeen gedrongen. Helder rood bloed gutst in spetterende druppels op de vloer. Joona stormt naar voren en sleept hem aan de kant, voelt de warmte van het uitgestoten bloed als hij vlug een drukverband aanlegt met de riem van de man en een opgerolde overhemdsmouw.

Een van de mannen is in elkaar gezakt. Hij huilt met bange en trillende stem.

Twee marechaussees helpen een grijsharige man de gang door, zijn gezicht is beroet en hij kan nauwelijks zelfstandig lopen. Een vrouw heeft haar vest voor haar mond gebonden en haast zich met angstige, opengesperde ogen door de gang.

Met zijn pistool in de aanslag loopt Karl Mann het toilet in over de knerpende scherven van spiegels en tegels. Hij treft de probleemoplosser liggend op de vloer aan. De man leeft nog. Zijn benen schokken en zijn armen maaien in het wilde weg. Zijn kin en grote delen van zijn gezicht zijn weggeblazen. Karl Mann kijkt rond, ziet het ijzerdraad en concludeert dat de man waarschijnlijk een val wilde zetten en een handgranaat wilde aanbrengen toen hij werd verrast door de shockgranaat en zijn eigen handgranaat liet vallen.

‘We evacueren de rest,’ fluistert Karl Mann voor zich uit en hij verlaat het toilet.

Joona veegt het bloed van zijn handen, verzoekt de alarmcentrale om een ambulance en ziet tegelijkertijd Penelope uit het trappenhuis komen. Saga loopt achter haar aan door de gang. Penelopes ogen zien er zwart uit, alsof ze urenlang heeft gehuild. Saga probeert haar te kalmeren, haar tegen te houden, maar ze rukt zich los.

‘Waar is hij?’ vraagt Penelope gejaagd. ‘Ik wil hem zien.’

‘We moeten naar buiten,’ roept Joona. ‘De gang staat zo meteen in lichterlaaie.’

Penelope stormt langs Joona heen, loopt naar het herentoilet en kijkt de opgeblazen ruimte in, ziet de man op de vloer, het trillende lichaam en het bebloede gezicht. Ze kermt even, trekt zich terug, de gang weer in, zoekt steun bij de muur, trekt een ingelijste brief van bondskanselier Willy Brandt van de muur. Deze valt op de grond en het glas barst, maar de lijst blijft tegen de muur staan.

Penelope ademt heel snel, haar maag keert zich om, ze slikt en voelt dat Saga een arm om haar heen probeert te slaan en haar weer mee te krijgen naar het trappenhuis.

‘Het is hem niet,’ kermt Penelope.

‘We moeten naar buiten,’ troost Saga terwijl ze haar meevoert.

Ambulancepersoneel met gasmaskers dragen de gewonde, blonde agent weg. Er klinkt een nieuwe warmte-explosie, als een diepe zucht. Glasscherven en houtspaanders stuiven door de gang. Er komt een man aan strompelen, hij glijdt uit en komt weer overeind. Rook wolkt uit een openstaande deur. Een forse man staat stil in de gang terwijl er bloed uit zijn neus over zijn overhemd en stropdas gutst. Marechaussees schreeuwen tegen iedereen door te lopen naar de nooduitgang. Vlammen slaan uit een deuropening van een kantoor. Het papier op de vloer vat vlam en krult op in het vuur. Twee mensen rennen gebukt, hand in hand. Een vrouw met een brandende zomerjurk gilt en een marechaussee spuit wit schuim over haar heen.

Joona hoest vanwege de rook, maar gaat toch het herentoilet in en neemt de verwoesting in ogenschouw. De probleemoplosser ligt nu volkomen stil, zijn gezicht is provisorisch verbonden met kompressen en verbandgaas. Uit de schotwond in de schouder van het zwarte jack stroomt donkerrood bloed. De wandkast met ehbo-materiaal ligt op de vloer, pleisters en kompressen liggen tussen stof en witte tegelscherven. De muren zijn zwartgeblakerd en veel tegels zitten los. De toilethokjes zijn vernield, de spiegels gesprongen, uit een kapotte leiding stroomt water over de vloer.

In een wastafel liggen zeven magazijnen en een pistool van het merk Heckler & Koch. Achter een wc-pot in een ander hokje ligt de lege rugzak van de man van grof, zwart nylon.

Kreten, angstige stemmen en snelle commando’s klinken op. Karl Mann komt met ambulancepersoneel naar het herentoilet.

‘Ik wil dat iemand hem bewaakt,’ zegt Joona met een gebaar naar de probleemoplosser als het ambulancepersoneel het lichaam op een brancard tilt en hem vastzet.

‘Hij is dood voor de ambulance bij het ziekenhuis is,’ antwoordt Karl Mann en hij hoest in zijn hand.

‘Toch wil ik dat jullie hem bewaken zolang hij zich op het ambassadeterrein bevindt.’

Karl Mann ziet Joona’s blik en geeft een van zijn mannen dan snel het bevel om de man te bewaken en hem over te dragen aan de Zweedse politie.

Dikke zwarte rook trekt walmend door de gang, het dondert luid en knettert. Mensen schreeuwen en hoesten. Iedereen haast zich gebukt en met bang gezicht naar buiten. Karl Mann wordt opgeroepen op zijn portofoon en antwoordt, gaat op zijn hurken onder de rook zitten en praat kort.

‘Er ontbreekt nog steeds één persoon, hij zou hierboven moeten zijn,’ zegt hij hoestend.

Joona neemt een grote stap over de deur heen die op de grond ligt, loopt naar een gesloten deur en legt zijn hand op de deurkruk. Het licht flikkert even en gaat dan helemaal uit. Alleen het dwalende schijnsel van het vuur glijdt nog rond in de rokerige gang, vonken stuiven een deuropening door.

Hevig geknetter en gedonder, er klinken knallen en een geknars van metaal dat wordt verwrongen en kapotgereten.

Joona kijkt Karl Mann aan en gebaart hem achteruit te gaan. Hij trekt zijn pistool en doet de deur een centimeter open, trekt zich terug, wacht even en kijkt dan het donker in. Hij ziet niets, alleen zwarte silhouetten van kantoormeubilair tegen gesloten luxaflex. Vanwege een zwakke luchtstroom vlak bij de vloer stapt Joona weg uit de schootslijn.

‘Ontruim het pand,’ roept iemand achter hem.

Joona draait zich om en ziet vier brandweermannen met rookmaskers door de gang rennen, ze verspreiden zich en doorzoeken systematisch de kamers.

Voordat Joona hen kan waarschuwen richt een brandweerman zijn sterke zaklamp in de kamer, twee ogen lichten op en een labrador blaft sloom.

‘Wij nemen het over,’ zegt een van de mannen. ‘Komen jullie er zelf uit?’

‘Er ontbreekt iemand,’ antwoordt Karl.

‘Wees voorzichtig,’ zegt Joona terwijl hij de jonge brandweerman in de ogen kijkt.

‘Kom,’ roept Karl tegen hem.

‘Ik moet nog even iets bekijken.’

Joona hoest, gaat het herentoilet weer in, ziet het bloed op de vloer en de muren, gaat snel naar een hokje en grist de zwarte rugzak van de probleemoplosser mee.

85 | De jacht van de bejaagde

Penelope staat te trillen op haar benen, ze leunt met haar hand tegen het hek, kijkt naar het asfalt. Ze moet de impuls om over te geven onderdrukken. Het beeld van het herentoilet flikkert voor haar ogen. Het weggeblazen gezicht, de tanden en het bloed.

Het gewicht van het kogelvrije vest maakt dat ze pardoes op de grond wil gaan zitten. Het geluid uit de omgeving komt in golven terug. De gillende sirenes van een ambulance zijn te horen. Politieagenten schreeuwen tegen elkaar, communiceren via hun radio. Ze ziet ambulancepersoneel met een brancard rennen. Het is de man van het herentoilet. Hij ligt op zijn rug. Zijn gezicht is bedekt, maar er dringt al bloed door het kompres heen.

Saga komt samen met een verpleegkundige naar Penelope toe. Ze zegt dat ze denkt dat Penelope in een shock aan het raken is.

‘Het was hem niet,’ huilt Penelope als ze een deken om haar heen slaan.

‘Er komt zo een arts naar je kijken,’ zegt de verpleegkundige. ‘Maar ik zal je nu vast iets kalmerends geven. Heb je een leveraandoening?’

Als Penelope haar hoofd schudt, geeft de verpleegkundige haar een blauwe pil.

‘In zijn geheel doorslikken... Het is een halve milligram Xanax,’ licht ze toe.

‘Xanax,’ herhaalt Penelope en ze kijkt naar het tabletje in haar hand.

‘Je kalmeert ervan en het is volstrekt onschuldig,’ zegt de verpleegkundige en ze haast zich weg.

‘Ik haal water,’ zegt Saga terwijl ze naar een politiewagen begint te lopen.

Penelope heeft koude vingers. Ze kijkt naar haar hand en de kleine blauwe pil.

Joona Linna is nog in het gebouw. Er komen nog steeds mensen naar buiten, beroet en aangetast door de rook. De gechoqueerde diplomaten verzamelen zich bij het hek van de Japanse ambassade in afwachting van vervoer naar het Karolinska-ziekenhuis. Een vrouw in een donkerblauwe rok en vest zijgt in elkaar op de grond en huilt met een weerloos gezicht. Een agent gaat bij haar zitten, slaat een arm om haar schouders en kalmeert haar. Een diplomaat likt zich om de lippen en veegt zijn handen keer op keer af aan een handdoek, alsof hij maar niet schoon wordt. Een oudere man in een verkreukeld pak praat met een star gezicht in een telefoon. De militair attaché, een vrouw van middelbare leeftijd met roodgeverfd haar, heeft haar tranen gedroogd en probeert met zombieachtige bewegingen te helpen. Met naar binnen gekeerde blik houdt ze een zak met bloed vast terwijl het ambulancepersoneel een patiënt verplaatst. Een man met verbonden brandwonden aan zijn handen zat zonet nog met een deken om zijn schouders en zijn handen voor zijn gezicht. Nu is hij opgestaan, de deken is op de grond gevallen en hij loopt langzaam de asfaltweg af, dromerig langs het hek.

Een marechaussee houdt met een hand een vlaggenstok vast en huilt.

De man met de verbrande handen loopt door in het heldere ochtendlicht, de hoek om en rechtsaf de Gärdesgatan in.

Ineens hapt Penelope naar adem. Als een injectie met ijswater schiet een beangstigend inzicht door haar lichaam. Ze heeft zijn gezicht niet gezien, maar wel zijn rug. De man met de gewonde handen. Ze weet dat hij het is, de achtervolger, die naar Gärdet loopt, die wegslentert bij de politie en de ambulances. Ze hoeft zijn gezicht niet te zien, want ze heeft zijn rug en nek eerder gezien, vanaf de boot onder de brug over de Skurusund, toen Viola en Björn nog leefden.

Penelope opent haar hand en laat de blauwe capsule op de grond vallen.

Met hevig bonzend hart begint ze achter hem aan te lopen, ze slaat de Gärdesgatan in, laat haar deken vallen, net als hij heeft gedaan, en versnelt haar pas. Als ze hem met vermoeide bewegingen de bomen van het stuk bos voor zich in ziet lopen, begint ze te rennen. Hij lijkt zwak, lijdt vermoedelijk aan bloedverlies van de schotwond in zijn schouder en ze weet nu al dat hij niet van haar weg kan rennen. Een paar kauwtjes vliegen op uit de boomtoppen. Penelope blijft tussen de bomen lopen, voelt zich krachtig, beent met grote passen door het wilde gras en ziet hem vijftig meter verderop. Hij wankelt en zoekt met een hand steun bij een boomstam. Het kompres raakt los en hangt losjes om zijn vingers. Ze rent achter hem aan en ziet hem het bosje verlaten en de zonneschijn op het grote grasveld in hinken. Zonder te blijven staan pakt ze het pistool dat Joona Linna op haar rug heeft gehangen, kijkt ernaar, ontgrendelt het, loopt verder tussen de bomen, mindert vaart en richt met gestrekte arm op zijn benen.

‘Blijf staan,’ fluistert ze terwijl ze de trekker overhaalt.

Het schot is gelost, de terugslag gaat als een stoot door haar arm en schouder, de kruitdeeltjes branden op de rug van haar hand.

De kogel verdwijnt in de verte en Penelope ziet hoe de achtervolger sneller probeert te rennen.

Je had mijn zus met rust moeten laten, denkt ze.

De man passeert een voetpad, blijft staan, grijpt zijn schouder vast en loopt dan verder over het gras.

Penelope rent, loopt de zon in, nadert hem, kruist het voetpad dat hij zojuist overstak en heft het wapen weer.

‘Blijf staan!’ roept ze.

Het schot weerklinkt en ze ziet de kogel tien meter voor hem gras los schieten. Penelope voelt de adrenaline door haar lichaam razen, volkomen helder en geconcentreerd. Ze richt op zijn benen en schiet. Ze hoort de knal, voelt de terugslag in haar arm en ziet de kogel zijn knieholte in gaan en zijn knieschijf uit. Hij schreeuwt het uit van de pijn en valt in het gras, probeert vooruit te komen, maar ze komt nog dichterbij, neemt grote passen en ziet hem bij een eenzame berk overeind krabbelen.

Blijf staan, denkt Penelope terwijl ze het pistool weer heft. Je hebt Viola vermoord, je hebt haar verdronken in een teil en je hebt Björn vermoord.

‘Je hebt mijn zusje vermoord,’ herhaalt ze hardop en ze schiet.

De kogel gaat zijn linkervoet in en er spat bloed op het gras.

Als Penelope bij hem komt, zit hij met zijn rug tegen de boom, zijn hoofd hangt voorover, zijn kin rust op zijn borst. Hij bloedt hevig, hijgt als een dier, maar is verder volkomen roerloos.

Ze blijft voor hem staan, wijdbeens in het gras in de schaduw onder de boom en richt de loop van het pistool op hem.

‘Waarom?’ vraagt ze zacht. ‘Waarom is mijn zus dood, waarom is...’

Ze zwijgt, slikt, buigt zich voorover en gaat op haar knieën zitten om zijn gezicht te zien.

‘Ik wil dat je me aankijkt als ik schiet.’

De man bevochtigt zijn lippen en probeert zijn hoofd op te tillen. Het is te zwaar, het lukt hem niet. Hij is duidelijk bezig buiten bewustzijn te raken vanwege het bloedverlies. Ze richt het pistool op hem, stokt, steekt haar andere hand uit, tilt zijn kin op en bekijkt hem. Ze klemt haar kiezen stevig op elkaar als ze de vermoeide gelaatstrekken ziet, het gezicht dat ze heeft gezien door de regen in het weerlicht op Kymmendö. Nu herinnert ze zich de rust van de ogen en het diepe litteken over zijn lippen. Op dit moment is het net zo kalm als toen. Penelope denkt nog net hoe wonderlijk het is dat hij helemaal niet bang voor haar is, als hij opeens een uitval doet. Hij beweegt zich onverwacht vlug, krijgt haar haar te pakken, rukt haar naar zich toe. Er zit zo veel kracht in zijn arm dat ze voorovervalt en met haar voorhoofd tegen zijn borst stoot. Het lukt haar niet weg te komen voor hij van greep wisselt, haar pols vastgrijpt en het wapen uit haar hand wringt. Uit alle macht stoot ze met haar armen en trapt ze naar hem, ze valt achterover in het gras en als ze weer opkijkt, heeft hij het pistool al op haar gericht en vuurt twee snelle schoten af.

86 | De witte stam van de berk

Pas als commissaris Joona Linna het trappenhuis van de ambassade uit komt en zich door de gang op de begane grond haast, voelt hij hoezeer zijn longen zich hebben ingespannen en hoe zijn ogen prikken. Hij moet de frisse lucht in, moet ademen. Hij hoest, zoekt steun bij de muur maar loopt toch door. Vanaf de bovenverdieping klinkt een nieuwe explosie, een hanglamp raakt los en valt voor hem op de grond. Hij hoort de sirenes van de brandweer en ambulance. Snel loopt hij het laatste stuk naar de hoofdingang van de ambassade. Op het asfalt vlak buiten de deur staan zes Duitse marechaussees. Ze houden de provisorische veiligheidscontrole in de gaten. Joona inhaleert de schone lucht, hoest en kijkt rond. Twee brandweerwagens hebben hun trappen tegen de ambassade gezet. Buiten het hek wemelt het van de agenten en ambulancepersoneel. Karl Mann ligt op het gras en een arts buigt zich over hem heen om naar zijn longen te luisteren. Penelope Fernandez loopt met een deken om haar schouders langs de omheining van de Japanse ambassade.

Op het laatste moment was Joona teruggegaan naar het herentoilet en had de rugzak die achter de stortbak van een wc was gedrukt meegenomen. Het was maar een inval. Hij begreep niet waarom de probleemoplosser een lege rugzak zou willen verbergen als hij het pistool en de magazijnen goed zichtbaar in een wastafel liet liggen.

Hij hoest weer, opent de rugzak van grof nylon en kijkt erin. De tas is niet helemaal leeg. Er zitten drie paspoorten in, en een kort aanvalsmes met vers bloed op het lemmet.

Wie heb je gestoken? vraagt Joona zich af.

Hij kijkt weer naar het mes, het witte lemmet van gesinterd metaalpoeder, het bloed dat is gaan stollen, en daarna kijkt hij weer rond over het terrein, naar de ambulances en de mensen aan de andere kant van het hek van de ambassade. Een vrouw met een verbrande jurk ligt op een brancard en houdt de hand van een andere vrouw vast. Een man van een jaar of zestig met roetvlekken op zijn voorhoofd staat met volkomen lege blik te telefoneren.

Joona realiseert zich zijn vergissing, laat de rugzak en het bebloede mes op de grond vallen en rent naar het hek, schreeuwt tegen de bewaker dat hij hem eruit moet laten.

Hij stormt het ambassadeterrein af, langs een paar collega’s, stapt over het plastic band waarmee het terrein is afgezet, wringt zich zonder een woord te zeggen langs de journalisten en loopt de weg op. Hij gaat recht voor de gele ambulance staan die bezig is het terrein te verlaten.

‘Hebben jullie de wond aan zijn arm onderzocht?’ roept hij terwijl hij zijn legitimatie ophoudt.

‘Wat zeg je?’ vraagt de ambulancechauffeur.

‘De door de granaat gewonde patiënt heeft een wond aan zijn schouder en ik...’

‘Die heeft geen prioriteit, gezien...’

‘Ik moet de wond zien,’ kapt Joona hem af.

De chauffeur staat op het punt weer te protesteren, maar iets in Joona’s stem doet hem van gedachten veranderen, zodat hij gewoon doet wat Joona zegt.

Joona loopt om de ambulance heen en doet de achterdeuren open. Het hele gezicht van de man op de brancard is bedekt met kompressen, er is een zuurstofslangetje aan zijn neus bevestigd en een slijmzuiger aan zijn mond. Een van de ambulancebroeders knipt het zwarte jack en het overhemd van de patiënt snel open en ontbloot de wond in zijn schouder.

Het is geen schotwond, het is zonder enige twijfel veroorzaakt door een mes, een diepe steekwond.

Joona springt de ambulance uit, speurt het terrein haastig af en vindt Saga’s blik tussen mensen en auto’s. Ze houdt een plastic bekertje met water in haar hand, maar zodra ze zijn ogen ziet, gooit ze het bekertje weg en haast zich naar hem toe.

‘Hij is weer ontsnapt,’ zegt hij bij zichzelf. ‘Hij mag niet ontsnappen.’

Joona kijkt rond, denkt eraan dat hij zojuist, toen hij de ambassade uit kwam stormen, Penelope Fernandez langs het hek van de Japanse ambassade zag lopen, ze had een deken om haar schouders en liep de Gärdesgatan in.

‘Pak een geweer,’ roept Joona terwijl hij begint te rennen.

Hij volgt het hek, slaat rechts af, kijkt rond, maar ziet Penelope of de probleemoplosser nergens.

Een vrouw laat haar slanke dalmatiërs los op het grasveld achter het Italiaanse cultuurinstituut lopen.

Joona rent langs een stralend witte gevel, hij trekt zijn pistool en beseft dat de probleemoplosser samen met alle anderen uit de met rook gevulde ambassade is gered.

Achter hem roept Saga iets, maar hij hoort het niet, zijn hart slaat te snel, het gonst in zijn hoofd.

Hij versnelt nog meer, rent in de richting van een bebost terrein en hoort opeens een schot. Hij loopt struikelend een greppel in, gaat verder heuvelopwaarts en stormt het stukje bos in.

Er klinken nieuwe schoten, de knallen zijn kort en scherp.

Joona stort zich door dichte takken en komt uit op het zonnige grasveld. Driehonderd meter verderop ziet hij Penelope onder een berk, ze beweegt zich langzaam. Tegen de boomstam zit een man met hangend hoofd. Penelope hurkt voor hem, maar plotseling gebeurt er iets. Ze wordt naar voren gesleurd en valt dan achterover. De man heeft een pistool op haar gericht. Rennend heft Joona zijn wapen en richt op hem, maar de afstand is veel te groot. Hij blijft staan, houdt zijn pistool met twee handen vast als de probleemoplosser Penelope met twee snelle schoten in de borst schiet. Ze dondert omver en blijft op haar rug liggen. Joona rent. De probleemoplosser is moe, maar richt het wapen weer op haar. Joona vuurt een schot af, maar raakt niets. Hij rent naderbij en ziet Penelope met haar benen trappen om te ontkomen. De probleemoplosser kijkt op naar Joona, maar richt zijn blik dan weer op Penelope. Hij kijkt haar in de ogen en richt het pistool op haar gezicht. Er klinkt een schot. Joona hoort de krachtige knal achter zich. Gefluit langs zijn rechteroor en op hetzelfde moment spuit er een fontein van bloed op achter de probleemoplosser. Het bloed spat op de witte stam van de berk. De kogel is dwars door het borstbeen en het hart van de probleemoplosser gegaan. Joona loopt naar hem toe terwijl hij hem voortdurend onder vuur houdt. Er klinkt een tweede schot en Joona ziet een trilling door de al dode man heen gaan als de kogel zijn borst op nog geen centimeter afstand boven het eerste kogelgat in gaat. Joona laat zijn pistool zakken, draait zich om en ziet Saga Bauer met een scherpschuttersgeweer tegen haar schouder aan de bosrand staan. Haar lange, blonde haar glinstert in de zonnestralen die door het gebladerte vallen en als ze het geweer laat zakken, staat haar gezicht nog steeds geconcentreerd.

Penelope staat op, verplaatst zich hoestend, weg uit de zon. Ze staart naar de dode man. Joona loopt naar de probleemoplosser toe, trapt het pistool weg en voelt aan zijn hals om heel zeker te weten dat hij dood is.

Penelope trekt haar kogelvrije vest uit en laat het op het gras vallen. Joona loopt naar haar toe. Ze doet een stap in zijn richting en lijkt elk moment flauw te kunnen vallen. Hij slaat zijn armen om haar heen en voelt haar vermoeidheid als ze haar wang tegen zijn borst laat rusten.

87 | Het dwaalspoor

De man met het weggeblazen gezicht op het herentoilet van de Duitse ambassade overleed een uur na aankomst in het ziekenhuis. Hij werd geïdentificeerd als Dieter Gramma, de secretaris van de cultureel attaché. Bij de uitwendige schouwing vond patholoog-anatoom Nils Åhlén sporen van tape op zijn kleren, striemen en wonden op zijn polsen en hals die erop wezen dat hij op het moment van de explosie vastgebonden was geweest. Toen ook het eerste onderzoek van de plaats delict was verricht en de opnames van de bewakingscamera waren geanalyseerd, konden de gebeurtenissen tamelijk exact worden gereconstrueerd: nadat hij zijn kantoor op de tweede verdieping van de ambassade was binnengekomen, zette Dieter Gramma zijn computer aan en las zijn mail. Hij beantwoordde geen mails, maar markeerde drie ervan met vlaggetjes. Daarna ging hij naar de kantine, zette de espressomachine aan en liep door naar het herentoilet. Hij wilde net de deur van een hokje openen, toen hij ontdekte dat er een man met een bivakmuts op voor de spiegel bij de wastafel stond.

De in het zwart geklede man was de gewonde probleemoplosser die met zijn Duitse paspoort de ambassade was binnengegaan om de politie te ontvluchten, om even respijt te krijgen.

De probleemoplosser maakte via de spiegel vlug een inschatting van de lichaamsbouw van Dieter Gramma, waarna hij de lens van de bewakingscamera volstrekt zakelijk dichttapete. Dieter Gramma had waarschijnlijk weinig kunnen uitbrengen voordat de probleemoplosser een pistool tegen zijn borst drukte, hem op zijn knieën dwong en zijn mond dichtplakte. Daarna verwisselde de probleemoplosser zijn zwarte jack voor het jasje van Dieter Gramma, bond Gramma vervolgens op zijn hurken vast aan de waterleidingen, met zijn rug naar de bewakingscamera. Hij trok zijn mes en stak de dubbelgeslepen punt door het schotgat in het jack en drukte het vervolgens diep in de linkerschouder van Dieter Gramma.

De pijn, de angst en de toevoer van endorfine maakten Dieter Gramma waarschijnlijk zo verward, dat hij niet goed begreep wat er daarna gebeurde. De probleemoplosser knipte met een tang een stuk ijzerdraad af, legde het om de nek van Dieter Gramma en draaide het in elkaar. Door deze lus trok hij een langer stuk ijzerdraad, hij pakte een handgranaat 2000, maakte een uiteinde van het ijzerdraad vast aan de granaat, trok de pin eruit maar hield de handgreep met zijn hand naar beneden. Als hij de handgreep had losgelaten, zou die onmiddellijk zijn teruggeveerd en zou de granaat drie seconden later zijn geëxplodeerd.

De probleemoplosser tapete de granaat echter met naar beneden gedrukte handgreep vast op de borst van Dieter Gramma, bevestigde de draad die door de lus om Gramma’s nek liep om de zwanenhals van de wastafel en spande hem als een struikeldraad aan de binnenzijde van de deur.

Het idee was dat iemand binnen zou komen en de granaat tot ontploffing zou brengen zodat de politie in de chaos zou denken dat de man met het kogelgat in zijn jack en het weggeblazen gezicht, degene was die ze zochten.

De probleemoplosser was gezien het grote bloedverlies waarschijnlijk niet zo snel geweest, maar de hele operatie had toch niet meer dan vier minuten gekost vanaf het moment dat Dieter Gramma het herentoilet was binnengekomen tot het moment dat de probleemoplosser zijn pistool en enkele magazijnen in de wastafel legde, de rol tape weggooide, zijn rugtas met het bebloede mes achter een spoelbak verstopte, de tape van de lens van de bewakingscamera haalde, over de struikeldraad stapte en de ruimte verliet.

Hij strompelde door de gang, liep door naar de vergaderruimte, opende de dubbele deuren, ging naar binnen en stichtte een brand die snel om zich heen greep, verliet de ruimte, klopte aan op de deur van ambtenaar Davida Meyer, werd binnengelaten en besprak zijn gefingeerde probleem toen het brandalarm afging.

Bijna vijfentwintig minuten lang zat Dieter Gramma op zijn knieën, stevig vastgebonden en met een granaat op zijn borst, voor hij via de bewakingscamera werd ontdekt. Waarschijnlijk probeerde hij geluid te maken zonder het risico te lopen dat de granaat los zou raken van de tape. De schouwing wees uit dat er bloedvaten in zijn keel waren gesprongen en dat hij zijn mond kapot had gebeten.

De deur naar het herentoilet werd opengedaan en er stuiterde een shockgranaat over de tegelvloer naar binnen, een granaat die geen scherven en stalen kogels wegslingert, zoals normale handgranaten, maar slechts een sterke drukverhoging veroorzaakt in een gesloten ruimte. De shockgranaat explodeerde en Dieter Gramma sloeg met zijn hoofd tegen een buis en de tegelwand en verloor het bewustzijn. Een jonge marechaussee met de naam Uli Schneider stormde met getrokken wapen naar binnen. Het herentoilet stond vol rook van de eerste granaat en het kostte de jonge man een seconde te lang om te begrijpen wat de botsing met de stalen draad betekende.

De granaat was omhooggetrokken van de tape op het lichaam van Dieter Gramma en de handgreep was losgeschoten. De handgranaat hield abrupt halt bij de strik onder Gramma’s kin, omdat hij buiten bewustzijn was geraakt gleed de granaat een stukje naar beneden en explodeerde vervolgens met verwoestend resultaat.

88 | De bezoeker

Joona Linna, Saga Bauer en Penelope Fernandez rijden in een gepantserd politiebusje door Stockholm, weg van de ambassadewijk, langs de Strandvägen en het glinsterende water.

‘Ik had hem gezien,’ zegt Penelope vlak. ‘Ik wist dat hij het nooit op zou geven, dat hij op me zou blijven jagen en jagen...’

Ze zwijgt en staart voor zich uit.

‘En me ten slotte zou vermoorden,’ zegt ze.

‘Ja,’ zegt Saga.

Penelope sluit haar ogen, zit er stilletjes bij en voelt de soepele bewegingen van het voertuig. Ze passeren het opvallende monument ter nagedachtenis aan Raoul Wallenberg. Als Hebreeuws schrift of schuimende golven die over de grond waaien.

‘Wie was hij?’ vraagt Penelope. ‘De man die me achternazat?’

‘Een huurmoordenaar,’ antwoordt Joona. ‘Ze worden probleemoplosser of grob genoemd.’

‘Europol en Interpol hebben niets over hem,’ zegt Saga.

‘Een huurmoordenaar,’ herhaalt Penelope langzaam. ‘Dus hij is gestuurd?’

‘Ja,’ antwoordt Saga. ‘Dat is hij ongetwijfeld, al zullen we geen banden vinden met degene die hem heeft ingeschakeld.’

‘Raphael Guidi?’ vraagt Penelope zacht. ‘Is hij het? Of is het Agathe al-Haji?’

‘Wij denken dat het Raphael Guidi is,’ zegt Saga. ‘Want in feite maakt het voor Agathe al-Haji niet uit wanneer jij als getuige zou beweren dat ze probeert munitie te kopen.’

‘Het is immers geen geheim waar ze mee bezig is,’ zegt Joona.

‘Dus Raphael Guidi heeft een moordenaar gestuurd, maar... wat wil hij? Weten jullie dat? Gaat het allemaal om die foto? Is dat het?’

‘Raphael Guidi denkt waarschijnlijk dat jij de foto genomen hebt, hij denkt dat jij een getuige bent, dat je dingen hebt gezien en gehoord die hem kunnen ontmaskeren.’

‘Denkt hij dat nog steeds?’

‘Waarschijnlijk wel.’

‘Dus hij zal een nieuwe moordenaar op me afsturen?’

‘We vrezen van wel,’ antwoordt Saga.

‘Hoe lang krijg ik politiebescherming, kan ik een nieuwe identiteit krijgen?’

‘Dat moeten we bespreken, maar...’

‘Ik zal achtervolgd worden tot ik te moe ben om te vluchten,’ zegt Penelope.

Ze rijden langs het chique warenhuis nk en zien drie jongeren in zitstaking voor de stijlvolle hoofdingang.

‘Hij zal het niet opgeven,’ bevestigt Joona ernstig. ‘Daarom moeten we de hele zaak aan het licht brengen, want als we dat doen... dan is er geen reden meer om op jou te jagen.’

‘Raphael Guidi kunnen we niet te pakken krijgen, daar zijn we ons van bewust,’ zegt Saga. ‘Maar we kunnen heel veel in Zweden doen en dat zal hij voelen...’

‘Wat dan?’

‘Om te beginnen kunnen we die transactie tegenhouden,’ zegt Saga. ‘Want het containerschip mag de haven van Gotenburg niet verlaten zonder exportvergunning van Axel Riessen.’

‘En waarom denken jullie dat hij die niet zal ondertekenen?’

‘Dat zou hij nooit doen,’ antwoordt Joona. ‘Want hij weet hier net zoveel van als wij.’

‘Mooi,’ fluistert Penelope.

‘We houden die transactie tegen en dan pakken we Pontus Salman en alle andere betrokkenen op,’ zegt Saga.

Het wordt stil in de auto.

‘Ik moet mijn moeder bellen,’ zegt Penelope na een tijdje.

‘Gebruik mijn telefoon maar,’ zegt Saga.

Penelope pakt hem aan, lijkt te twijfelen, maar toetst dan een nummer in en wacht.

‘Hoi mam, met Penny. Die man die...’

‘Penny, er wordt aangebeld, ik moet...’

‘Mama, wacht,’ valt Penelope haar met gestreste stem in de rede. ‘Wie belt er aan?’

‘Geen idee.’

‘Maar verwacht je bezoek?’

‘Nee, maar...’

‘Je mag niet opendoen,’ onderbreekt Penelope haar.

Haar moeder zegt iets en legt de telefoon neer. Penelope hoort haar voetstappen op de vloer en de deurbel die weer gaat. De deur gaat open en ze hoort stemmen. Penelope weet niet wat ze moet doen. Ze kijkt naar Saga en Joona die haar waakzaam opnemen. De lijn knettert, rommelt vreemd en dan hoort ze de stem van haar moeder weer.

‘Ben je er nog, Penny?’

‘Ja.’

‘Het is iemand die je zoekt,’ zegt haar moeder.

‘Die mij zoekt?’

Penelope likt langs haar lippen.

‘Oké, mam. Geef de telefoon maar.’

Gekraak in de hoorn, dan hoort Penelope een vrouw haar naam zeggen.

‘Penelope?’

‘Ja,’ antwoordt ze.

‘We moeten elkaar zien.’

‘Met wie spreek ik?’ vraagt Penelope.

‘Ik ben degene die je een foto heeft gestuurd.’

‘Ik heb geen foto ontvangen,’ antwoordt Penelope.

‘Goed geantwoord,’ zegt de vrouw. ‘We kennen elkaar niet, maar ik ben wel degene die je de foto heeft gestuurd.’

Penelope zwijgt.

‘Ik moet je vandaag spreken, zo snel mogelijk,’ gaat de vrouw lichtelijk gestrest verder. ‘Ik heb een foto van vier personen in een loge gestuurd, ik heb die foto stiekem gemaakt op 13 november 2009. Een van die vier personen is mijn man, Pontus Salman.’

89 | De ontmoeting

Het huis van Pontus Salman ligt aan de Roskullsvägen op Lidingö. Het is een vrijstaand huis uit de jaren zestig dat, hoewel enigszins vervallen, nog steeds de kwaliteit van dat decennium uitstraalt. Ze parkeren op de bestrate oprit naar de garage en stappen uit. Iemand heeft met stoepkrijt een kinderlijke, gestileerde penis op de grote garagedeur getekend.

Ze besluiten dat Joona met Penelope in de auto blijft wachten, terwijl Saga naar de voordeur loopt. De deur staat open, maar Saga drukt toch op de grote bel in de vorm van een leeuwenkop. Er klinken drie welluidende tonen, maar vervolgens gebeurt er niets. Saga trekt haar Glock, controleert het magazijn, ontgrendelt het pistool, belt weer aan en loopt het huis in.

Het is een huis met een souterrain en achter de hal ligt een grote, gemeenschappelijke ruimte met keuken en eetkamer. Door de hoge ramen heb je adembenemend uitzicht op de uitmonding naar Lidingö.

Saga loopt door de keuken, kijkt de lege slaapkamers in en keert dan terug naar de hal, neemt de trap naar beneden en hoort plotseling muziek achter een deur met de letters r&r op een messing bordje. Ze opent de deur en de muziek klinkt duidelijker, Verdi’s opera La Traviata met Joan Sutherland.

Aan het einde van de betegelde gang ziet ze het blauwachtige, glinsterende schijnsel van een verlicht zwembad.

Saga sluipt erheen, probeert door de muziek heen te luisteren. Ze meent voetstappen te horen, blote voeten op natte tegels.

Ze houdt het wapen verborgen tegen haar lichaam, loopt verder, vangt een glimp op van rotanmeubels en palmbladeren. Het is warm en vochtig in de lucht. De geur van chloor en jasmijn wordt sterker. Ze komt bij een groot bassin van lichtblauwe tegels met ramen die uitkijken op de tuin en het water buiten. Aan de bar staat een vrouw van middelbare leeftijd in een goudkleurig badpak met een glas wijn in haar hand. Ze zet het glas neer als ze Saga in het oog krijgt en loopt haar tegemoet.

‘Hallo, ik ben Saga Bauer.’

‘Van welk agentschap?’

‘Säpo.’

Lachend zoent de vrouw Saga op de wangen en ze stelt zich voor als Marie-Louise Salman.

‘Heb je een badpak bij je?’ vraagt ze terwijl ze terugloopt naar de bar.

Haar voeten laten lange, smalle afdrukken achter op de terracottakleurige tegels. Haar lichaam is slank en oogt getraind. Er zit iets berekenends in haar manier van lopen, alsof ze Saga de mogelijkheid wil geven haar goed te bekijken.

Marie-Louise Salman pakt het glas, draait zich om en werpt een nieuwsgierige blik op Saga om te zien of ze haar werkelijk in het oog houdt.

‘Een glas Sancerre?’ vraagt ze op haar koele, geaffecteerde toon.

‘Nee, dank je,’ antwoordt Saga.

‘Ik zwem om in vorm te blijven, hoewel ik minder modellenwerk ben gaan doen. Je krijgt maar al te makkelijk narcistische stoornissen in deze branche. Ja, dat weet jij ook wel. Het is een vreselijk gevoel om van niemand meer een vuurtje te krijgen.’

Marie-Louise leunt voorover en fluistert theatraal: ‘Ik heb een affaire gehad met de jongste jongen van de Chippendales. Weet je wie dat is? Ach, wat kan het schelen, het zijn toch allemaal flikkers.’

‘Ik heb iets gehoord over een foto die je naar...’

‘Ik wist dat hij zijn bek niet kon houden,’ roept ze met gespeelde verontwaardiging uit.

‘Wie?’

‘Jean-Paul Gaultier.’

‘De modeontwerper?’ vraagt Saga.

‘Ja, de modeontwerper, met het gestreepte topje, de modeontwerper met de gouden stoppels en een klein stout mondje. Hij haat me nog steeds. Ik wist het.’

Saga glimlacht geduldig naar Marie-Louise en reikt haar vragend de badjas aan als ze ziet dat ze kippenvel heeft.

‘Ik vind het heerlijk om het koud te hebben... want dat maakt me lekker. Dat zei Depardieu afgelopen lente in elk geval tegen me of... ik weet het niet precies meer – misschien zei dat schatje Renaud het. Allemaal één pot nat.’

Opeens klinken er stappen in de gang naar het zwembad. Marie-Louise ziet er zenuwachtig uit en kijkt om zich heen op zoek naar een vluchtweg.

‘Hallo?’ roept een vrouw.

‘Saga!’ roept Joona.

Saga doet een stap naar voren en ziet Joona en Penelope samen met een vrouw van een jaar of vijftig met donker haar in een leuk jongenskapsel het zwembad binnenkomen.

‘Marie-Louise,’ zegt de vrouw met een bezorgde glimlach. ‘Wat doe je hier?’

‘Ik wou gewoon wat zwemmen,’ antwoordt ze. ‘Moest even afkoelen tussen mijn benen.’

‘Je weet dat ik wil dat je belt voor je komt.’

‘O ja, sorry, dat was ik vergeten.’

‘Marie-Louise is Pontus’ zus, mijn schoonzus,’ verduidelijkt de vrouw en ze wendt zich tot Saga om zich voor te stellen.

‘Veronique Salman.’

‘Saga Bauer, Säpo.’

‘We gaan in de bibliotheek zitten,’ zegt Veronique en ze loopt terug naar de gang.

‘Mag ik zwemmen nu ik er toch ben?’ roept Marie-Louise.

‘Niet naakt,’ antwoordt Veronique zonder zich om te draaien.

90 | De fotograaf

Saga, Joona en Penelope lopen met Veronique Salman mee door de verschillende kamers op de begane grond en ten slotte de bibliotheek in. Dat is een vrij kleine ruimte met gele, bruine en roze glas-in-loodraampjes, boeken achter glas, bruine lederen meubels, een open haard en een samowaar van messing.

‘Neem me niet kwalijk dat ik jullie niets aanbied, maar ik heb nogal haast, ik vertrek over een uur...’

Veronique Salman kijkt gestrest rond en strijkt met haar hand over haar rok voor ze verdergaat.

‘Ik moet... wil alleen zeggen wat ik moet zeggen,’ zegt ze gedempt. ‘Ik zal niet getuigen, als jullie me dwingen te getuigen zal ik ontkennen wat ik heb gezegd, wat de consequenties daarvan ook mogen zijn.’

Ze duwt een lampenkap recht, maar haar hand trilt zo hevig dat de kap scheef blijft staan.

‘Ik vertrek zonder Pontus, hij gaat niet met me mee,’ zegt ze met haar blik op de grond gericht. Haar lippen trillen en ze herneemt zich enkele seconden voor ze verder praat.

‘Penelope,’ zegt ze terwijl ze haar aankijkt, ‘je moet weten dat ik besef dat je Pontus een stuk uitschot vindt, maar dat is hij niet, dat is hij echt niet.’

‘Ik heb niet gezegd...’

‘Wacht even, alsjeblieft,’ onderbreekt ze haar. ‘Ik wil alleen zeggen dat ik van mijn man hou, maar dat ik... dat ik niet meer weet wat ik vind van wat hij doet. Eerder hield ik mezelf voor dat mensen altijd in wapens hebben gehandeld. Wapenhandel is zo oud als de mensheid. Dat is niet bedoeld als excuus. Ik heb jarenlang op het ministerie van Buitenlandse Zaken gewerkt op het gebied van veiligheidspolitiek. En als je op die manier werkt, moet je accepteren dat er een lange weg te gaan is naar een utopische wereld zonder gewapende conflicten. In de praktijk moeten alle landen er een krijgsmacht op na houden, maar... er zijn nuances, zo denk ik erover...’

Ze loopt naar de deur, opent hem, kijkt naar buiten en doet hem weer dicht.

‘Wapens exporteren naar oorlogvoerende landen, naar brandhaard, conflicten voeden door meer wapens te leveren, dat mag je niet doen.’

‘Nee,’ fluistert Penelope.

‘Ik begrijp de zakenman Pontus,’ vervolgt Veronique Salman. ‘Want Silencia had die overeenkomst echt nodig. Sudan is een groot land met onbetrouwbare aanvoer van munitie voor zijn aanvalsgeweren, ze gebruiken bijna uitsluitend Fabrique Nationale en België lijkt geen munitie meer te leveren. Ze weten de ogen op zich gericht, maar Zweden is nooit een koloniale macht geweest, we hebben een goede naam in de regio, enzovoort. Pontus zag de mogelijkheden en handelde snel toen de burgeroorlog in Sudan voorbij was. Raphael Guidi bedisselde de zaak. Ze zouden een contract ondertekenen. Alles was in kannen en kruiken toen het Internationaal Strafhof in Den Haag plotseling een arrestatiebevel uitvaardigde tegen president Al-Bashir vanwege zijn banden met de militie en de volkerenmoord in Darfur.’

‘Export zou een overtreding zijn van internationale wetgeving,’ zegt Saga.

‘Dat wisten ze allemaal, maar Raphael heeft de transactie niet afgelast, hij zei gewoon dat hij nieuwe belangstellenden had gevonden. Het duurde een paar maanden, maar daarna berichtte hij dat het Keniaanse leger de geannuleerde transactie wilde overnemen, voor dezelfde prijs en dergelijke. Ik heb geprobeerd op Pontus in te praten, ik zei dat het overduidelijk was dat de munitie naar Sudan zou gaan, maar Pontus antwoordde dat Kenia gewoon gebruik had gemaakt van de gelegenheid, het was een goede deal en ze hadden munitie nodig. Ik weet niet of hij dat zelf geloofde, ik denk eigenlijk van niet, maar hij schoof alle verantwoordelijkheid door naar Carl Palmcrona en de isg. Als Palmcrona een exportvergunning afgeeft, dan is alles in orde, vond hij en...’

‘Dan maak je je er makkelijk van af,’ zegt Penelope.

‘Daarom heb ik die foto gemaakt, ik wilde weten wie er in de loge zaten, ik ging er gewoon naar binnen en maakte een foto met mijn mobiel, zei dat ik probeerde te bellen, ik vertelde Pontus dat ik me niet lekker voelde en een taxi naar het hotel zou nemen.’

‘Dat was moedig,’ zegt Penelope.

‘Maar als ik geweten had hoe gevaarlijk het was, dan had ik het niet gedaan,’ zegt Veronique. ‘Ik was kwaad op Pontus, wilde hem op andere gedachten brengen. Ik verliet de Alte Oper midden onder het concert en bekeek de foto in de taxi, het was krankzinnig, de afnemende partij in de loge werd vertegenwoordigd door Agathe al-Haji. Zij is militair adviseur van de president van Sudan, ik bedoel, de munitie zou rechtstreeks de burgeroorlog in gepompt worden waar niemand iets over wilde horen.’

‘Volkerenmoord,’ fluistert Penelope.

‘Toen we thuiskwamen zei ik tegen Pontus dat hij zich terug moest trekken... Ik zal de blik nooit vergeten waarmee hij me aankeek toen hij zei dat dat onmogelijk was. “Ik heb een Paganini-pact gesloten,” zei hij en toen ik zijn blik zag werd ik helemaal koud. Hij was doodsbang. Ik durfde de foto niet in mijn telefoon te bewaren, dus printte ik hem uit, wiste hem van het kaartje en van de harddisk van mijn computer en de print stuurde ik naar jou.’

Veronique Salman staat met hangende armen en een vermoeid gezicht voor Penelope.

‘Ik wist niet wat er zou gebeuren,’ zegt ze zacht. ‘Hoe had ik dat moeten weten? Het spijt me zo verschrikkelijk, ik kan niet zeggen...’

Even is het stil in de kamer, in de verte klinkt het ruisende geluid van de installatie bij het zwembad.

‘Wat is een Paganini-pact?’ vraagt Joona.

‘Raphael bezit een aantal violen van onschatbare waarde,’ zegt Veronique. ‘Hij verzamelt instrumenten waar Paganini meer dan honderd jaar geleden op heeft gespeeld. Sommige violen heeft hij thuis, andere leent hij uit aan bekwame musici en...’

Ze haalt haar hand nerveus door haar haar voordat ze verdergaat.

‘Dat met Paganini... ik heb het niet helemaal begrepen, maar Pontus zegt dat Raphael Paganini aan het pact verbindt, hij zegt dat zijn pacten eeuwig zijn, daar heeft hij het over. Ze worden niet vastgelegd op papier, ze... Pontus vertelde me dat Raphael alles had voorbereid. Hij had alle cijfers in zijn hoofd, kende de logistiek, wist exact hoe en wanneer de zaak uitgevoerd zou worden. Hij vertelde ieder van hen wat er van hen gevraagd zou worden en hoeveel ze aan de transactie zouden verdienen. Als je zijn hand hebt gekust, is er geen uitweg meer. Je kunt niet vluchten, niet beschermd worden, zelfs niet doodgaan...’

‘Waarom niet?’ vraagt Joona.

‘Raphael is zo... ik weet het niet, hij... dit is zo afschuwelijk,’ zegt ze met trillende lippen. ‘Hij ontfutselt... ontfutselt alle betrokkenen hoe ze... hoe ze zich hun ergste nachtmerrie voorstellen.’

‘Wat?’ vraagt Saga.

‘Dat zei Pontus, hij zei dat Raphael dat talent heeft,’ antwoordt ze ernstig.

‘Maar wat bedoelt hij met een nachtmerrie?’ vraagt Joona.

‘Ik vroeg Pontus of hij iets had verteld, het spreekt voor zich dat ik dat vroeg,’ zegt ze met gekweld gezicht. ‘Maar hij wil geen antwoord geven, ik weet niet wat ik ervan moet denken.’

Het wordt stil in de kleine bibliotheek. Veronique Salman heeft grote, natte zweetplekken onder de oksels van haar witte blouse.

‘Jullie kunnen Raphael niet tegenhouden,’ zegt ze na een tijdje en ze kijkt Joona in de ogen. ‘Maar jullie moeten ervoor zorgen dat die munitie Darfur nooit bereikt.’

‘Daar zorgen we voor,’ zegt Saga.

‘Jullie begrijpen... dat de onrust na de verkiezingen in Sudan niet uitmondt in een volledige catastrofe, komt grotendeels door gebrek aan munitie, het... ik bedoel, als het conflict weer oplaait, zullen de hulporganisaties uit Darfur vertrekken.’

Veronique Salman kijkt op haar horloge, zegt tegen Joona dat ze zo meteen naar het vliegveld moet, loopt dan naar het raam en blijft met een dromerige blik door het gekleurde glas naar buiten kijken.

‘Mijn vriend is dood,’ zegt Penelope terwijl ze de tranen van haar wangen veegt. ‘Mijn zusje is dood, en ik weet niet hoeveel mensen nog meer.’

Veronique Salman draait zich naar haar om.

‘Penelope, ik wist niet wat ik moest doen, ik had die foto, ik dacht dat als er iemand was die de personen in die loge kon identificeren, jij het was,’ legt ze uit. ‘Ik dacht dat jij zou begrijpen wat het betekende dat Agathe al-Haji munitie kocht, je bent immers in Darfur geweest, je hebt daar contacten, je bent vredesactivist en...’

‘Maar je had het mis,’ onderbreekt Penelope haar. ‘Je hebt de foto aan de verkeerde gestuurd, ik wist wie Agathe al-Haji was, maar ik had geen idee hoe ze eruitzag.’

‘Ik kon de foto niet naar de politie of de kranten sturen, ze zouden niet begrijpen wat de implicaties waren, wat hij betekende, niet zonder uitleg, en ik kon de situatie niet toelichten, hoe had ik dat kunnen doen? Dat ging niet, want één ding begreep ik heel goed, namelijk dat ik niet in verband mocht worden gebracht met die foto, daarom stuurde ik hem naar jou, ik wilde hem weg hebben uit mijn systeem en ik wist dat ik de link tussen mij en de foto nooit ofte nimmer mocht verraden.’

‘Maar nu heb je dat wel gedaan,’ zegt Joona.

‘Ja, omdat ik... ik...’

‘Waarom?’ vraagt hij. ‘Wat heeft je van gedachten doen veranderen?’

‘Omdat ik het land verlaat en moet...’

Ze zwijgt en kijkt naar haar handen.

‘Wat is er gebeurd?’

‘Niets,’ huilt ze.

‘Je kunt het ons wel vertellen,’ zegt Joona.

‘Nee, het...’

‘Het kan geen kwaad,’ fluistert Saga.

Veronique veegt de tranen van haar wangen en kijkt dan op.

‘Pontus belde me huilend op vanuit ons buitenhuisje en zei dat het hem speet, ik weet niet wat hij er allemaal mee bedoelde, maar hij zei dat hij er alles aan zou doen om aan de nachtmerrie te ontkomen.’

91 | Een laatste uitweg

Een roeiboot van gelakt mahonie deint op het meer Malmsjön in het kalme water achter een lange landtong. Vanuit het oosten waait een zoele wind. Die voert een zwakke geur van mest van de boerderijen mee over het water. Pontus Salman heeft de riemen ingetrokken, maar de boot is het afgelopen uur niet meer dan tien meter afgedreven. Hij bedenkt dat hij iets te drinken zou hebben meegenomen als hij geweten had dat het zo lang zou duren om jezelf dood te schieten.

Het dubbelloops jachtgeweer ligt op zijn bovenbenen.

Het enige wat je hoort is het geklots tegen de romp en het zachte ruisen van de wind door het gebladerte van de bomen.

Hij sluit zijn ogen even, haalt een paar keer adem, doet zijn ogen weer open en zet de kolf op de bodem, zorgt dat het geweer grip krijgt op de houten vlonder. Hij houdt zijn hand om de door de zon verwarmde loop en probeert de tromp op zijn voorhoofd te richten.

Hij wordt misselijk bij de gedachte dat zijn hele hoofd weggerukt zal worden.

Zijn handen trillen zo hevig dat hij even moet wachten. Hij vermant zich en richt de loop nu op zijn hart.

De zwaluwen scheren laag over, ze jagen vlak boven het water op insecten.

Het gaat vannacht vast regenen, denkt hij.

Een witte streep van een vliegtuig tekent zich af tegen de lucht en Pontus moet weer aan zijn nachtmerrie denken.

Plotseling heeft hij het gevoel dat het hele meer donker wordt, alsof het water van onderaf zwart wordt.

Hij pakt het geweer weer, steekt de loop in zijn mond, voelt die langs zijn tanden schrapen, proeft de smaak van metaal.

Hij steekt zijn hand uit naar de trekker als hij het geluid van een auto hoort. Zijn hart veert op in zijn borst. Binnen een seconde flitsen er verschillende gedachten door zijn hoofd, maar hij realiseert zich dat het zijn vrouw moet zijn, aangezien zij de enige is die weet waar hij is.

Hij legt het geweer neer, voelt de snelle hartslag door zijn lichaam stoten, merkt hoe hij trilt als hij tussen de bomen door probeert iets bij het huisje te zien.

Er komt een man over het paadje naar de steiger lopen.

Het duurt even voordat Pontus begrijpt dat het de commissaris is die naar zijn kantoor was gekomen om hem de foto van Veronique te laten zien.

Maar als hij hem herkent, schiet er een geheel nieuwe angst in hem omhoog. Zeg dat het niet te laat is, denkt hij keer op keer terwijl hij naar land begint te roeien. Zeg dat het niet te laat is, zeg dat ik mijn nachtmerrie niet hoef te oogsten, zeg dat het niet te laat is.

*

Pontus Salman roeit niet helemaal tot aan de steiger. Zijn gezicht is wit weggetrokken en hij schudt zijn hoofd als Joona Linna hem vraagt te komen. Hij zorgt ervoor afstand te houden als hij de roeiboot omkeert met slagen in tegengestelde richting zodat de punt naar het meer wijst.

Joona gaat op het verweerde, door de zon gebleekte houten bankje aan het einde van de steiger zitten. De begroeiing dampt van de warmte op het land en het water klotst zacht.

‘Wat wil je?’ vraagt Pontus angstig.

‘Ik heb je vrouw zonet gesproken,’ zegt Joona zachtjes.

‘Gesproken?’

‘Ja, en ik...’

‘Je hebt Veronique gesproken?’ vraagt Pontus ongerust.

‘Ik heb antwoord op een paar vragen nodig.’

‘Daar is geen tijd voor.’

‘Dat heeft geen haast,’ zegt Joona met een blik op het jachtgeweer in de roeiboot.

‘Wat weet je?’ mompelt Pontus.

De riemen bewegen licht in het water.

‘Ik weet dat de munitie voor Kenia naar Sudan gaat,’ zegt Joona.

Pontus Salman reageert niet.

‘Ik weet dat je vrouw de foto in de loge heeft genomen.’

Pontus zit met neergeslagen blik in de boot, tilt de druppelende riemen op en voelt het water naar zijn handen stromen.

‘Ik kan de transactie niet tegenhouden,’ zegt hij verbeten. ‘Ik had te veel haast, had de order nodig...’

‘Dus heb je het contract ondertekend.’

‘Het was waterdicht, zelfs als het aan het licht zou komen. Iedereen kon beweren te goeder trouw te hebben gehandeld, niemand was schuldig.’

‘Maar toch ging het mis,’ zegt Joona.

‘Ja.’

‘Ik was van plan te wachten met je op te pakken...’

‘Omdat je niets kunt bewijzen,’ zegt Pontus.

‘Ik heb de officier van justitie niet gesproken,’ vervolgt Joona. ‘Maar ik weet zeker dat we je strafvermindering kunnen aanbieden als je tegen Raphael Guidi getuigt.’

‘Getuigen, ik ga niet getuigen,’ zegt Pontus fel. ‘Je snapt er niks van, merk ik. Ik heb een heel speciaal pact gesloten en als ik niet zo godvergeten laf was geweest, had ik hetzelfde gedaan als Palmcrona.’

‘We beschermen je als je getuigt,’ zegt Joona.

‘Palmcrona is eraan ontsnapt,’ fluistert Pontus. ‘Hij heeft zich verhangen en nu moet de volgende inspecteur-generaal de exportvergunning ondertekenen. Palmcrona is volstrekt oninteressant geworden voor Raphael en hoefde zijn nachtmerrie niet te oogsten...’

Opeens breekt er een glimlach door op Pontus’ doodse gezicht. Joona kijkt naar hem en denkt dat het niet waar is dat Palmcrona is ontsnapt, want zijn nachtmerrie moet zijn geweest dat zijn zoon zou sterven.

‘Er is een psycholoog onderweg,’ zegt Joona. ‘En ze zal je ervan proberen te overtuigen dat zelfmoord geen uitweg is die...’

Pontus Salman begint het meer weer op te roeien.

‘Pontus, ik heb antwoord op meer vragen nodig,’ zegt Joona luider. ‘Je zegt dat de volgende inspecteur-generaal van de isg gedwongen zal zijn de exportvergunning te ondertekenen, maar wat gebeurt er als hij dat weigert? Kan hij niet gewoon weigeren een Paganini-pact te sluiten? Kan hij niet gewoon weigeren?’

Pontus Salman stopt met roeien, de roeiboot glijdt nog door, de riemen slepen door het water.

‘Ja, dat kan wel,’ antwoordt hij rustig. ‘Maar dat wil hij niet...’

92 | Onthuld

Axel wordt wakker doordat de telefoon op zijn nachtkastje gaat. Pas tegen de ochtend is hij in slaap gevallen tegen Beverly’s zweterige lichaam.

Nu bekijkt hij haar jonge gezicht en kan Greta’s trekken weer zien, haar mond, haar oogleden.

Beverly fluistert iets in haar slaap en draait zich op haar buik. Axel voelt een golf van genegenheid in zich opwellen bij de aanblik van haar tengere lichaam, haar hartverscheurend jonge lichaam.

Hij gaat overeind zitten en wil het dunne boekje Pech van Friedrich Dürrenmatt pakken als er plotseling op de slaapkamerdeur wordt geklopt.

‘Wacht even,’ zegt Axel op het moment dat Robert de kamer binnenkomt.

‘Ik dacht dat je wakker was,’ zegt zijn broer. ‘Ik wil graag je mening horen over een nieuw instrument dat ik...’

Robert ziet Beverly liggen en blijft abrupt staan.

‘Axel,’ stottert hij. ‘Wat is dit, Axel?’

Beverly wordt wakker van zijn stem. Als ze Robert ziet, verstopt ze zich onder het dekbed. Axel gaat uit bed en schiet zijn ochtendjas aan, maar Robert loopt achteruit de deur uit.

‘Jezus christus, man,’ zegt hij zacht. ‘Jezus christus...’

‘Het is niet wat...’

‘Heb je haar misbruikt?’ schreeuwt Robert haast. ‘Een ziek meisje?’

‘Ik kan het uitleggen,’ probeert Axel te zeggen.

‘Smeerlap,’ fluistert Robert terwijl hij hem vastgrijpt en meesleurt.

Axel raakt uit zijn evenwicht, spreidt zijn armen en trekt een lamp omver. Robert loopt de kamer uit.

‘Wacht,’ zegt Axel en hij loopt achter hem aan. ‘Ik begrijp wat voor indruk dit wekt, maar het is niet wat het lijkt. Vraag het aan Beverly...’

‘Ik ga met haar naar de politie,’ zegt Robert ontdaan. ‘Ik had nooit gedacht dat jij...’

Zijn stem stokt van ontzetting, de tranen springen in zijn ogen.

‘Ik ben geen pedofiel,’ probeert Axel op gedempte toon uit te leggen. ‘Dat moet je begrijpen. Ik wil alleen...’

‘Je wilt je alleen aan kinderen vergrijpen,’ valt Robert hem in de rede, hij ziet er volslagen wanhopig uit. ‘Je misbruikt iemand die je zou verzorgen en beschermen.’

Axel staat voor hem in de bibliotheek. Robert ploft neer op de bank, kijkt zijn broer aan, probeert zijn stem vast te laten klinken.

‘Axel, je begrijpt toch wel dat ik met haar naar de politie moet gaan,’ zegt hij.

‘Ja,’ antwoordt Axel, ‘dat begrijp ik.’

Robert kan zijn broer niet aankijken, hij veegt langs zijn mond en zucht.

‘Ik kan het maar beter meteen doen,’ zegt hij.

‘Ik zal haar halen,’ zegt Axel en hij gaat naar de slaapkamer.

Beverly zit op het bed, glimlacht en wiebelt met haar tenen.

‘Kleed je aan,’ zegt hij ernstig. ‘Je gaat met Robert mee.’

Als hij terugkomt in de salon staat Robert onmiddellijk op van de bank. Ze staan allebei zwijgend met neergeslagen blik te wachten.

‘Jij blijft hier,’ zegt Robert zacht.

‘Ja,’ fluistert Axel.

Even later komt Beverly. Ze heeft een spijkerbroek en een t-shirt aan. Ze is niet opgemaakt en ziet er nog jonger uit dan anders.

93 | De dood van Greta

Robert rijdt in stilte, hij remt voorzichtig voor een stoplicht en wacht tot het op groen springt.

‘Het spijt me ontzettend voor je,’ zegt hij gedempt. ‘Mijn broer zei dat hij je hielp met huisvesting tot je een kamer hebt gevonden, ik begrijp niet, ik had nooit gedacht dat...’

‘Axel is geen pedo,’ zegt ze zacht.

‘Ik wil niet dat je hem verdedigt, hij verdient het niet.’

‘Hij zit niet aan me, als je dat maar weet, dat heeft hij nooit gedaan.’

‘Wat doet hij dan?’

‘Hij houdt me vast,’ antwoordt Beverly.

‘Houdt je vast?’ herhaalt Robert. ‘Je zei toch...’

‘Hij houdt me vast om te kunnen slapen,’ zegt ze met haar lichte, openhartige stem.

‘Hoe bedoel je?’

‘Het is niks vies – daar heb ik in elk geval nooit iets van gemerkt.’

Robert zucht en zegt dat ze dat allemaal aan de politie mag vertellen. Er welt weer een malende wanhoop op in zijn borst.

‘Het is vanwege zijn slaap,’ zegt Beverly langzaam. ‘Hij kan niet slapen zonder tabletten, maar hij wordt rustig van mij, hij wordt...’

‘Je bent minderjarig,’ valt Robert haar in de rede.

Beverly kijkt voor zich uit. De lichtgroene bladeren in de bomen trillen in het voorjaarsbriesje. Een paar zwangere vrouwen met dikke buiken lopen pratend over het trottoir. Een oude dame staat roerloos met haar gezicht naar de zon gekeerd.

‘Waarom?’ vraagt Robert plotseling. ‘Waarom kan hij ’s nachts niet slapen?’

‘Hij zegt dat dat al honderd jaar zo is.’

‘Ja, hij heeft zijn lever verruïneerd met al die medicijnen.’

‘Hij heeft er alles over verteld in het ziekenhuis,’ zegt Beverly. ‘Er is hem iets overkomen, maar...’

Robert stopt voor een zebrapad. Een kind laat zijn speen op straat vallen, de moeder merkt het niet en loopt door. Het kind rukt zich plotseling los en rent terug. De moeder gilt ontsteld, maar ziet dat Robert het heeft gezien en heeft begrepen wat er zou gebeuren. Ze draagt het spartelende kind naar de overkant.

‘Het komt door een meisje dat is doodgegaan,’ zegt Beverly langzaam.

‘Wat?’

‘Hij wil het er nooit over hebben, alleen toen, in het ziekenhuis...’

Ze zwijgt, strengelt haar vingers ineen en trommelt op haar benen.

‘Vertel wat hij heeft gezegd,’ zegt Robert met spanning in zijn stem.

‘Ze waren ’s nachts samen geweest en daarna pleegde ze zelfmoord,’ zegt Beverly met een schuine blik op Robert. ‘Ik lijk op haar, hè?’

‘Ja,’ antwoordt Robert.

‘In het ziekenhuis zei hij dat hij haar dood had gemaakt,’ fluistert Beverly.

Er gaat een schok door Robert heen en hij draait zich weer naar haar toe.

‘Hoe bedoel je?’ vraagt hij.

‘Hij vertelde dat hij iets had gedaan waardoor ze doodging.’

Robert kijkt haar met open mond aan.

‘Zegt hij... zegt hij dat het zijn fout was?’

Beverly knikt.

‘Het was zijn fout,’ gaat ze verder. ‘Want ze hadden viool moeten studeren, maar in plaats daarvan gingen ze met elkaar naar bed en ze dacht dat hij haar erin had geluisd om de wedstrijd te winnen.’

‘Het was niet zijn schuld.’

‘Jawel,’ antwoordt ze.

Robert zakt onderuit achter het stuur. Hij wrijft meerdere malen met zijn handen over zijn gezicht.

‘Mijn god,’ fluistert Robert. ‘Ik moet...’

De auto slingert, achter hem wordt geïrriteerd getoeterd en Beverly kijkt bezorgd naar hem op.

‘Wat is er?’ vraagt ze.

‘Ik... ik moet hem iets vertellen,’ maakt Robert zijn zin af en hij begint te keren. ‘Ik ben namelijk achter het podium gebleven toen hij zou spelen, ik weet wat er is gebeurd, Greta speelde immers vóór hem, zij was eerst en...’

‘Was jij erbij?’

‘Wacht,’ onderbreekt Robert haar. ‘Ik heb alles gehoord... Greta’s dood, dat heeft niets met Axel te maken.’

Hij is zo ontdaan, dat hij de auto weer aan de kant moet zetten, zijn gezicht is krijtwit als hij zich omdraait naar Beverly.

‘Sorry,’ fluistert hij. ‘Ik moet alleen even...’

‘Weet je het zeker?’

‘Wat?’ vraagt hij terwijl hij haar aankijkt.

‘Weet je zeker dat het Axels schuld niet is?’

‘Ja,’ antwoordt hij.

‘Maar wat is er dan gebeurd?’

Robert veegt de tranen uit zijn ogen en doet in gedachten verzonken het portier open.

‘Een seconde maar, ik moet... ik moet hem spreken,’ zegt hij zacht en hij stapt uit en blijft op de stoep staan.

De grote linden aan de Sveavägen laten hun zaadjes stuivend vallen, ze dansen in de zon boven auto’s en mensen. Robert glimlacht ineens breed voor zichzelf, pakt zijn mobiel en toetst Axels nummer in. Na drie keer overgaan verdwijnt zijn glimlach, met de telefoon tegen zijn oor loopt hij terug naar de auto. Pas als hij de belpoging staakt om Axels mobiele nummer te proberen, ontdekt hij dat de auto leeg is, dat Beverly weg is. Hij kijkt rond, maar ziet haar nergens. Het stadsverkeer raast voorbij, in de verte bij Sergels torg klinkt het lawaai en getoeter van geslaagde scholieren. Hij sluit het portier en begint langzaam rijdend naar Beverly te zoeken.

94 | Wit ritselend plastic

Axel Riessen weet niet hoe lang hij voor het raam naar buiten heeft staan kijken nadat Robert en Beverly waren weggereden. Zijn gedachten hebben almaar in het verleden rondgezworven. Hij dwingt zichzelf zijn herinneringen los te laten, loopt naar de stereo-installatie en zet kant A van David Bowies plaat The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars op en draait het volume omhoog.

Pushing thru the market square...

Axel loopt naar de bar en pakt een van de duurste flessen uit zijn whiskyvoorraad. Het is een Macallan uit het eerste oorlogsjaar, 1939. Hij schenkt een half glas in en gaat op de bank zitten. Met neergeslagen blik luistert hij naar de muziek, de jonge stem en de slordige piano en dan ruikt hij de geur van eikenhouten vaten, zware kuipen en donkere kelders, stro en citroen. Hij drinkt en de sterkedrank brandt op zijn lippen en vult zijn mond. Broedend op zijn smaak heeft de drank generaties, regeringswisselingen, oorlogen en wapenstilstanden lang gewacht.

Axel denkt dat het misschien goed is wat er is gebeurd, misschien krijgt Beverly nu de hulp die ze nodig heeft. Hij heeft de neiging om zijn broer te bellen en te zeggen dat hij van hem houdt, maar grimast daarna om de pathetische gedachte. Hij zal zich niet van het leven beroven, hij zal wat hem nu wacht ondergaan en proberen op de been te blijven.

Hij neemt de whisky mee naar de slaapkamer en kijkt naar het onopgemaakte bed. Hij hoort nog net zijn mobiele telefoon trillen in zijn jasje dat over een stoelleuning hangt, als een paar krakende stappen in de salon hem doen omdraaien.

‘Beverly,’ zegt hij verbaasd.

Haar gezicht is stoffig en ze houdt een pluizenbol in haar hand.

‘Ik wil niet met de politie praten.’

‘Waar is Robert?’

‘Ik heb een lift teruggekregen,’ zegt ze. ‘Er was niets aan de hand, het ging goed...’

‘Waarom doe je dit? Je zou...’

‘Niet boos zijn, ik heb niets verkeerds gedaan, ik moet je alleen iets heel belangrijks vertellen...’

De telefoon in zijn jasje gaat weer.

‘Wacht even, Beverly, ik moet opnemen...’

Hij zoekt in zijn zakken, vindt de telefoon en neemt snel op.

‘Axel Riessen.’

Er klinkt een stem in de verte.

‘Hallo?’

‘Hallo,’ antwoordt Axel.

‘Met Raphael Guidi,’ zegt de stem in een donker, ruw Engels. ‘Mijn excuses voor de krakende verbinding, maar ik bevind me op zee.’

‘Geen probleem,’ antwoordt Axel beleefd en hij ziet dat Beverly op bed gaat zitten.

‘Ik zal er niet omheen draaien,’ zegt Raphael Guidi. ‘Ik bel je om te informeren of je de exportvergunning naar Kenia al hebt ondertekend. Ik was ervan uitgegaan dat het containerschip de haven inmiddels kon verlaten.’

Axel houdt de telefoon tegen zijn oor, loopt de salon in, maar hoort niets anders dan zijn eigen ademhaling. Hij denkt aan de foto met Raphael Guidi, Carl Palmcrona, Agathe al-Haji en Pontus Salman. Hoe Palmcrona zijn champagneglas vasthield en zijn tandvlees bloot lachte.

‘Ben je er nog?’ vraagt Raphael Guidi over de krakerige telefoonlijn.

‘Ik zal de exportvergunning niet ondertekenen,’ antwoordt Axel kort en er loopt een rilling over zijn rug.

‘Misschien kan ik je op andere gedachten brengen,’ zegt Raphael. ‘Denk er eens over na of er iets is wat ik je kan aanbieden dat...’

‘Je hebt niets wat ik wil hebben.’

‘Ik denk dat je je vergist, als ik een pact sluit, dan...’

Axel drukt het gesprek weg en het wordt stil. Hij stopt de telefoon weer in de zak van zijn jasje en raakt vervuld van een sterk onbehagen, alsof hij ergens een voorgevoel van heeft, en hij loopt in de richting van de deur naar de gang die uitkomt bij de trap. Als hij door het raam naar buiten kijkt, ziet hij een beweging in het park, als een doorschijnende schaduw tussen de bosjes naast het huis. Axel draait zich om naar het andere raam, maar ziet niets. Van beneden klinkt opeens een rinkelend geluid, alsof er een ruitje is gesprongen in de zonneschijn. Axel denkt dat het absurd is, maar begrijpt toch wat er gebeurt. Zijn hart bonst heel snel, zijn lichaam vult zich met adrenaline en wordt uiterst alert, hij beweegt zich zo snel als hij kan zonder te rennen. Hij loopt meteen naar Beverly in de slaapkamer. Mooi zonlicht stroomt door de kier tussen de gordijnen naar binnen. Als een muur van dik glas dwars door de kamer tot aan Beverly’s voeten. Ze heeft zich uitgekleed en is met Dürrenmatts novelle op haar buik in het onopgemaakte bed gaan liggen.

‘Axel,’ zegt ze. ‘Ik ben teruggekomen om je iets goeds te vertellen...’

‘Niet bang worden,’ valt hij haar beheerst in de rede. ‘Maar je moet je onder het bed verstoppen. Nu meteen en blijf er minstens een uur liggen.’

Ze reageert onmiddellijk, vraagt niets, kruipt gewoon onder het bed. Hij hoort vlugge stappen op de trap. Het zijn er minstens twee, denkt hij. Op de fauteuil liggen Beverly’s spijkerbroek en t-shirt. Hij snelt erheen en gooit de kleren onder het bed. Zijn hart gaat in zijn borst tekeer, hij kijkt rond, weet niet wat hij moet doen. Zijn gedachten stormen rond. Hij haalt zijn telefoon uit zijn jasje en gaat snel de slaapkamer uit, de salon in. Achter zich hoort hij stappen door de gang in de richting van de bibliotheek gaan. Met trillende handen ontgrendelt hij de telefoon en hoort tegelijkertijd de vloer kraken als iemand met zachte passen binnen komt rennen. Hij heeft geen tijd om te bellen. Hij probeert bij het raam aan de straatkant te komen om om hulp te roepen, maar iemand pakt zijn rechterpols vast en drukt tegelijkertijd iets koels in zijn nek. Hij begrijpt niet dat het een stroomstootwapen is. 69.000 volt gaat door zijn lichaam. Er klinkt elektrisch geknetter, maar Axel voelt alleen een reeks krachtige slagen, alsof iemand met een ijzeren buis op zijn nek slaat. Hij weet niet dat hij schreeuwt, want zijn hersenen vallen uit en de buitenwereld verdwijnt. De mannen hebben zijn mond al dichtgeplakt als zijn bewustzijn knipperend terugkeert. Hij ligt op de vloer en zijn lichaam schokt van de spasmen, zijn armen en benen trillen. Een brandende beet in zijn nek breekt met al zijn pijn door. Hij heeft geen mogelijkheid om zich te verdedigen, zijn spieren voelen verlamd. Met krachtige en zakelijke bruuskheid blokkeren de twee mannen zijn armen, bovenbenen en enkels en rollen hem in wit plastic. Het ritselt zacht en hij denkt dat hij zal stikken, maar de lucht raakt niet op. Ze wikkelen tape om hem heen en tillen hem dan op. Hij probeert te spartelen, maar het is zinloos, hij heeft geen controle over zijn spieren. De twee mannen dragen hem doodkalm de trap af, de buitendeur door en een gereedstaande bestelwagen in.

95 | Verdwenen

Joona probeert Pontus Salman terug te roepen. De roeiboot glijdt verder het meer op. Joona rent de steiger af en loopt de psycholoog en de twee collega’s uit Södertälje tegen het lijf. Hij gaat met ze mee terug naar de steiger en zegt dat ze voorzichtig moeten zijn, maar dat hij niet verwacht dat Pontus Salman zichzelf of iemand anders zal verwonden.

‘Zorg er alleen voor dat jullie hem in bewaring houden, ik laat zo snel mogelijk weer van me horen,’ zegt hij en hij haast zich terug naar de auto.

Als Joona over de brug over de baai Fittjaviken rijdt, denkt hij aan Pontus Salman, hoe hij in de roeiboot zat en zei ervan overtuigd te zijn dat Axel Riessen een Paganini-pact zou willen sluiten.

Joona had gevraagd of hij niet kon weigeren, maar Pontus had geantwoord dat hij niet zou willen weigeren.

Terwijl hij het nummer van Axel Riessen intoetst, ziet hij Veronique Salman, Pontus’ vrouw, voor zijn geestesoog. De teleurgestelde trekken rond haar mond en de angst in haar ogen toen ze vertelde dat er geen weg terug is wanneer je eenmaal de hand van Raphael Guidi hebt gekust.

Het woord nachtmerrie komt steeds terug, denkt Joona. De huishoudster van Palmcrona had het gebruikt, Veronique Salman had gezegd dat Raphael erin slaagde iedereen over zijn ergste nachtmerrie te laten vertellen en Pontus Salman had beweerd dat Palmcrona door zijn zelfmoord aan zijn nachtmerrie wist te ontkomen.

Hij hoefde zijn nachtmerrie niet te oogsten, zei hij.

Joona denkt eraan dat Stefan Bergkvist nooit heeft gehoord dat Carl Palmcrona zijn vader was. Hij denkt aan de gruwelijke hitte die het vlees van zijn botten brandde, zijn bloed deed koken, de schedel van de jongen deed barsten.

Een Paganini-pact kun je niet verbreken door je eigen dood.

Joona doet nog een poging om Axel Riessen te bereiken op zijn mobiel en probeert dan het directe nummer van de isg.

‘Met de secretaresse van inspecteur-generaal Axel Riessen,’ zegt een vrouw.

‘Ik ben op zoek naar Axel Riessen,’ zegt Joona snel.

‘Hij is op het moment niet bereikbaar,’ antwoordt ze.

‘Ik ben commissaris bij de recherche en moet hem onmiddellijk spreken.’

‘Ik begrijp het, maar...’

‘Stoor hem als hij in een vergadering zit.’

‘Hij is hier niet,’ zegt ze met stemverheffing. ‘Hij is vanmorgen niet gekomen en ik heb hem telefonisch niet kunnen bereiken.’

‘Dan weet ik genoeg,’ zegt Joona kortaf en hij hangt op.

Joona parkeert zijn Volvo in de Brahegatan buiten het hek van Axels huis. Hij ziet nog net iemand de deur van het huis van zijn broer dichttrekken. Joona rent erheen en drukt op de bel, het slot ratelt en de deur gaat weer open.

‘Goh,’ zegt Robert Riessen als hij Joona ziet. ‘Hallo.’

‘Is Axel thuis?’

‘Als het goed is wel, maar ik ben er net,’ antwoordt hij. ‘Is er iets gebeurd?’

‘Ik heb geprobeerd hem te bereiken.’

‘Ik ook,’ zegt Robert en hij laat Joona binnen.

Ze lopen een trap naar een tussenverdieping op en komen in een ruime hal met een roze glazen kroonluchter aan het plafond. Robert klopt op een deur en loopt dan Axels residentie in. Zwijgend haasten ze zich naar het privégedeelte van de woning.

‘Axel!’ roept Robert.

Ze kijken om zich heen, lopen de kamers door. Alles is net als anders, de stereo-installatie is stil maar staat wel aan, op het bibliotheekkarretje ligt een deel van de Encyclopaedia Britannica opengeslagen.

‘Heb je enig idee waar hij zou kunnen zijn?’ vraagt Joona.

‘Nee,’ zegt Robert met een wonderlijke vermoeidheid in zijn stem.

‘Maar hij doet zo veel rare dingen.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Je denkt dat je hem kent, maar... Nee, ik weet het niet.’

Joona loopt de slaapkamer in, kijkt snel rond, ziet een groot olieverfschilderij achterstevoren tegen de muur staan, ziet een pluizenbol in een whiskyglas, ziet het onopgemaakte bed en een boek.

Robert loopt alweer naar beneden en Joona loopt achter hem aan naar de grote keuken.

96 | Raphael Guidi

Joona parkeert de auto bij het Kronobergspark en loopt gehaast over het groene gazon voor het politiebureau terwijl hij de politie in Södertälje belt. Er is iets gaan malen in zijn hoofd, een ongerustheid omdat hij geen tijd had om te blijven toen ze zich over Pontus Salman zouden ontfermen.

De bange vermoedens worden sterker als een collega in Södertälje vertelt dat hij niet weet waar Pontus Salman is.

‘Ik bel je terug,’ zegt de man met een Gotlands accent. ‘Geef me een paar minuten.’

‘Maar jullie hebben je toch wel over hem ontfermd?’ vraagt Joona.

‘Dat hebben we vast wel gedaan,’ zegt de man aarzelend.

‘Ik heb heel duidelijk gezegd dat hij vastgehouden moest worden.’

‘Je hoeft mij niet onder druk te zetten,’ zegt de man. ‘Ik weet zeker dat mijn collega’s hun werk goed hebben gedaan.’

Hij typt iets in op de computer, mompelt in zichzelf en voert nog wat in voor hij antwoordt: ‘Ja hoor, we hebben hem hier en we hebben beslag gelegd op zijn geweer, een Winchester 400.’

‘Mooi zo, hou hem vast, dan sturen wij een auto om hem te halen,’ zegt Joona en hij ruikt de zwakke geur van het zwembad Kronobergsbadet als hij de grote glazen deuren binnengaat.

Hij neemt de lift naar boven, loopt snel door de gang en is bijna bij de kamer van Carlos Eliasson als zijn telefoon gaat. Het is Disa. Eigenlijk heeft hij geen tijd om op te nemen, maar hij doet het toch.

‘Hoi,’ zegt Disa. ‘Kom je morgen?’

‘Je zei dat je je verjaardag niet wilde vieren.’

‘Dat weet ik, maar ik dacht... alleen wij tweetjes.’

‘Klinkt goed,’ zegt Joona.

‘Ik heb iets belangrijks te vertellen,’ licht ze toe.

‘Oké,’ zegt Joona op het moment dat hij bij de deur van Eliassons kamer is.

‘Ik...’

‘Sorry, Disa,’ onderbreekt hij haar, ‘maar ik kan niet verder praten. Ik sta op het punt naar een belangrijke vergadering te gaan.’

‘Ik heb een verrassing,’ zegt ze.

‘Disa, ik moet nu echt ophangen,’ zegt hij terwijl hij de deur opent.

‘Maar...’ zegt Disa.

‘Het spijt me heel erg, maar ik heb geen tijd.’

Hij stapt Carlos’ kamer binnen, doet de deur achter zich dicht en neemt plaats op de bank waar Saga Bauer al zit.

‘We kunnen Axel Riessen niet bereiken en we zijn bang dat dat verband houdt met de exportvergunning,’ zegt Joona. ‘We denken dat Raphael Guidi erachter steekt en daarom moeten we een arrestatiebevel krijgen, zo snel als maar...’

‘Een arrestatiebevel?’ onderbreekt Carlos hem verbijsterd. ‘Axel Riessen heeft twee uur lang de telefoon niet opgenomen, hij is vanmorgen niet op zijn werk verschenen en jullie denken dat hij is ontvoerd door Raphael Guidi, een succesvol zakenman die zelfs nog nooit is aangeklaagd wegens wat voor misdrijf dan ook.’

Carlos steekt zijn hand op en begint overdreven op zijn vingers te tellen.

‘De Zweedse politie heeft niets over hem, Europol heeft niets over hem, Interpol heeft niets, ik heb de politie van Frankrijk, Italië en Monaco gesproken.’

‘Maar ik heb Anja gesproken,’ zegt Joona glimlachend.

‘Je hebt...’

Carlos verstomt als de deur opengaat en Anja Larsson binnenkomt.

‘Tien jaar lang is de naam Raphael Guidi voorgekomen in zes vooronderzoeken naar overtredingen van de wapenwet, financiële misdrijven en sterfgevallen,’ zegt ze.

‘Vooronderzoeken,’ werpt Carlos tegen. ‘Dat betekent niet...’

‘Mag ik vertellen wat ik weet?’ onderbreekt Anja hem.

‘Ja, natuurlijk.’

‘De verdenkingen tegen Raphael Guidi zijn in bijna alle gevallen in een vroeg stadium geseponeerd en het is nooit tot een proces gekomen.’

‘Niets,’ zegt Carlos.

‘Zijn concern heeft 123 miljoen dollar verdiend aan Operation Desert Storm door Nighthawk-bommenwerpers te voorzien van agm-65-Maverick-raketten,’ vervolgt Anja na een korte blik op haar aantekeningen om de gegevens te controleren. ‘Maar een van zijn dochterondernemingen voorzag ook de Servische strijdkrachten van raketartillerie toen ze dezelfde vliegtuigen neerschoten tijdens de Kosovo-oorlog.’

Anja laat ze een foto zien van Raphael met een zonnebril met oranje glazen. Hij draagt vrijetijdskleding, een korenblauwe broek en een netjes gestreken maar loshangend overhemd in dezelfde kleur. Glimlachend staat hij tussen twee in het zwart geklede lijfwachten voor een rookkleurige Lamborghini Diablo.

‘Raphaels vrouw... zij was de bekende violiste Fiorenza Colini,’ vertelt Anja. ‘Een jaar nadat hun zoon Peter was geboren, kreeg ze borstkanker. Ze heeft alle mogelijke behandelingen ondergaan, maar overleed toen de jongen zeven was.’

Op een krantenfoto uit La Repubblica staat Fiorenza Colini met de prachtig rode viool onder haar kin, op de achtergrond het voltallige orkest van La Scala, dirigent Riccardo Muti staat naast haar met zijn golvende haar glanzend in het licht van de schijnwerpers. Fiorenza Colini draagt een aansluitende, glanzende platinakleurige jurk met borduursel van zilverdraad gevatte glazen prisma’s, ze glimlacht ingetogen met half geloken ogen. Haar rechterelleboog is laag, de streek gaat naar beneden, haar linkerhand strekt zich ver boven de klankkast van de viool, ze speelt een hoge toon.

Op de voorkant van Newsweek staat Raphael Guidi naast Alice Cooper en showt zijn pasgeboren zoon onder de kop ‘Billion dollar baby’.

In een ander krantenknipsel staat hij in een licht pak met Silvio Berlusconi te praten, en achter hen zie je drie blonde vrouwen in minimale badkleding rondom een hartvormig zwembad van roze marmer.

‘Raphael Guidi woont officieel in Monaco, maar ik heb begrepen dat je de zee op moet gaan als je hem wilt ontmoeten,’ vertelt Anja. ‘Tegenwoordig brengt hij bijna al zijn tijd door op zijn megajacht Theresa. Dat is te begrijpen. Het jacht is vijftien jaar geleden gebouwd door Lürssen in Bremen en was toen het duurste ter wereld.’

Op een kleine foto in de Franse Vogue zie je het pijlvormige schip op open zee, als een speerpunt van porselein, en op het grote middenblad met de kop ‘Lion en Cannes’, Leeuw in Cannes, staan foto’s van een feest aan boord van het luxejacht tijdens het filmfestival in Cannes. Alle mannen zijn gekleed in smoking. Acteur Kevin Costner converseert met Salma Hayek en Raphael Guidi staat tussen zijn vrouw en het bekende Zweedse Playboy-model, Victoria Silvstedt. Achter hem staan twee lijfwachten met een lege blik in hun ogen. Door de vele ramen in de eetzaal is vaaglijk de haven te zien. Vogelkooien met toekans hangen aan het plafond en midden in de eetzaal staat een kooi met een grote mannetjesleeuw.

Ze geven de knipsels terug aan Anja, die rustig zegt: ‘Laten we hier eens naar luisteren... De Belgische inlichtingendienst heeft een telefoongesprek opgenomen van een Italiaanse officier van justitie met Salvatore Garibaldi, brigadegeneraal in Esercito Italiano – het Italiaanse leger.’

Ze deelt een provisorische vertaling uit en stopt dan haar usb-stick in Carlos’ computer, leunt voorover en klikt op het geluidsbestand. Het programma gaat meteen open en een stem begint snel te praten. Monotoon worden de omstandigheden van de opname opgedreund in het Frans, plaats, datum en tijdstip. Daarna klinkt er een metaalachtig geklik en in de verte een kiestoon.

Het knettert even voordat er een duidelijke stem klinkt.

‘Ik luister en ik ben bereid een vooronderzoek in te stellen,’ zegt de officier van justitie.

‘Maar ik zou nooit tegen Raphael getuigen, niet als ik word gemarteld, niet...’

De stem van Salvatore Garibaldi verdwijnt, de lijn kraakt, het wordt helemaal stil en dan hoor je hem nog wel, maar zwakjes, als vanachter een gesloten deur.

‘... met terugslagdempers en geheel terugslagvrije raketsystemen... en godvergeten veel mijnen, antipersoneelsmijnen, antivoertuigmijnen, antitankmijnen... Raphael zou nooit... zoals Rwanda, dat interesseerde hem niet. Dat waren knuppels en machetes – niets waar je aan kon verdienen. Maar toen het veranderde en oversloeg naar Congo, wilde hij erbij zijn, toen werd het dynamisch, vond hij. Eerst bewapende hij het rpf-regime in Rwanda om Mobuto flink te grazen te nemen en daarna begon hij weer zware wapens aan de Hutu’s te leveren, zodat ze de rpf aankonden.’

Er klinkt een vreemd, piepend signaal door het geruis heen, het geluid hapert en dan komt zijn stem weer terug.

Hij ademt snel, mompelt in zichzelf en klinkt dan opeens heel dichtbij.

‘Dat met die nachtmerries, ik dacht niet dat dat serieus was. Ik moest ernaast staan en haar bezwete hand vasthouden... Mijn dochter, ze was veertien. Zo mooi, zo lief... Raphael... hij deed het zelf, hij wilde snijden met het mes, schreeuwde dat hij mijn nachtmerrie in zijn bezit had. Het is niet te bevatten.’

Vreemd geknetter, het vermoeden van geschreeuw, glas rinkelt, de opname hapert.

‘Waarom wil iemand dingen doen die... Hij kreeg het fileermes van een van zijn lijfwachten... het gezicht van mijn dochter, haar mooie, mooie...’

Salvatore Garibaldi huilt luidkeels, jammert en schreeuwt dan dat hij gewoon dood wil, verder niets.

De lijn kraakt en dan is de opname afgelopen. Het is heel stil in de kamer van Carlos Eliasson. Door de kleine ramen die uitkijken op de groene hellingen van het Kronobergspark valt een spelend licht de kantoorruimte binnen.

‘Deze opname,’ zegt Carlos even later, ‘bewijst niets... Hij zei in het begin dat hij niet van plan was te getuigen, dus ik neem aan dat de officier van justitie het vooronderzoek heeft geseponeerd.’

‘Drie weken na het telefoongesprek werd Salvatore Garibaldi’s hoofd gevonden door iemand die zijn hond uitliet,’ zegt Anja. ‘Het lag in de greppel naast de Viale Goethe achter de renbaan in Rome.’

‘Wat was er met zijn dochter?’ vraagt Joona zacht. ‘Wat is er gebeurd?’

‘De veertienjarige Maria Garibaldi is nog steeds vermist,’ zegt Anja afgemeten.

Carlos zucht, mompelt binnensmonds, loopt dan naar het aquarium en kijkt even naar zijn paradijsvissen, waarna hij zich weer omdraait naar de anderen.

‘Wat kan ik doen? Jullie kunnen niet bewijzen dat de munitie op weg is naar Sudan en jullie kunnen de verdwijning van Axel Riessen op geen enkele manier in verband brengen met Raphael Guidi,’ zegt hij. ‘Geef me een snippertje, hoe klein dan ook, en ik ga met de officier van justitie praten, maar ik heb een link nodig en niet alleen...’

‘Ik weet dat hij het is,’ valt Joona hem in de rede.

‘En niet alleen dat Joona zegt dat hij het weet,’ rondt Carlos af.

‘We hebben de bevoegdheid en middelen nodig om Raphael Guidi op te pakken wegens overtredingen van de Zweedse en internationale wetgeving,’ dringt Joona koppig aan.

‘Niet zonder bewijs,’ zegt Carlos.

‘We vinden bewijs,’ zegt Joona.

‘Jullie moeten Pontus Salman overhalen te getuigen.’

‘We halen hem vandaag op, maar ik denk dat het moeilijk wordt om hem te laten getuigen, hij is nog steeds te angstig... hij is zo bang dat hij op het punt stond zich van het leven te beroven,’ zegt Joona.

‘Maar als we Raphael oppakken, durft hij misschien te praten. Ik bedoel, als alles een beetje tot bedaren komt,’ zegt Saga.

‘We kunnen iemand als Raphael Guidi niet zomaar oppakken, zonder enig bewijs, zonder getuigen,’ zegt Carlos met nadruk.

‘Wat moeten we dan, verdomme?’ vraagt Saga.

‘We zetten Pontus Salman onder druk, dat is het enige wat we kunnen doen...’

‘Maar ik denk dat Axel Riessen in gevaar is,’ zegt Joona. ‘We hebben te veel haast om...’

Ze zwijgen alle drie en richten hun blik op de deur als hoofdofficier van justitie Jens Svanehjälm de kamer binnenkomt.

97 | De vlucht

De airconditioning heeft de auto gekoeld. Pontus Salman voelt zijn handen trillen aan het stuur. Hij is al halverwege de brug naar Lidingö. Een veerboot naar Finland vertrekt van de kade en achter Millesgården verbrandt iemand bladeren.

Nog maar een paar uur geleden zat hij in zijn roeibootje en probeerde hij de loop van zijn geweer in zijn mond te stoppen. De smaak van metaal hangt nog in zijn mond als een beangstigende herinnering, het schrapende geluid langs zijn tanden.

Een vrouw met sprietig haar was samen met de commissaris de steiger op gelopen, ze riep of hij dichterbij wilde komen. Het leek alsof ze hem iets belangrijks te vertellen had. Ze was een jaar of veertig, had een blauw glanzend punkkapsel en rode lippenstift.

Toen hij tegenover haar zat in een klein, grijs kamertje, kreeg hij te horen dat ze Gunilla heette en psycholoog was.

Ze had ernstig en streng met hem over het geweer gesproken, over wat hij van plan was geweest toen hij het meer op roeide.

‘Waarom wilde je dood, Pontus?’ vroeg Gunilla.

‘Dat wilde ik niet,’ had hij naar waarheid geantwoord.

Het was stil geworden in de kleine spreekkamer. Daarna spraken ze verder, had hij antwoord gegeven op haar vragen en raakte hij er ondertussen steeds meer van overtuigd dat hij niet dood wilde, dat hij veel liever wilde vluchten en hij begon te overwegen ergens naartoe te reizen. Gewoon te verdwijnen en een heel nieuw leven als iemand anders te beginnen.

De auto is de brug nu over. Pontus Salman kijkt op zijn horloge en voelt een warm gevoel van opluchting in zijn borst groeien. Nu zou het vliegtuig van Veronique het Zweedse luchtruim uit moeten zijn.

Hij heeft het met Veronique over Frans-Polynesië gehad en ziet haar voor zich in zijn fantasie. Hoe ze het gebouwtje op de luchthaven verlaat met de lichtblauwe linnen tas in haar hand en op haar hoofd een breedgerande hoed die ze moet vasthouden vanwege de wind.

Waarom zou ook hij niet kunnen ontkomen?

Het enige wat hij hoeft te doen is snel teruggaan naar huis om zijn paspoort uit de bureaulade te halen.

Ik wil niet dood, denkt Pontus Salman terwijl hij het verkeer langs ziet stuiven.

Hij was het meer op geroeid om zijn nachtmerrie te ontvluchten, maar had de trekker niet kunnen overhalen.

Ik pak gewoon een vliegtuig, denkt hij. Ik kan naar IJsland, Japan of Brazilië gaan. Als Raphael Guidi me echt had willen vermoorden, zou ik nu toch niet meer in leven zijn geweest.

Pontus Salman rijdt de oprit voor zijn huis op en stapt uit. Hij ademt de geur van door de zon verwarmd asfalt, uitlaatgassen en vegetatie in.

De straat is verlaten, iedereen is aan het werk en de kinderen in de buurt moeten nog een paar dagen naar school.

Pontus Salman draait de deur van het slot en gaat naar binnen. De lampen in het huis zijn uit, de luxaflex zijn naar beneden.

Zijn paspoort ligt in zijn werkkamer en hij loopt de trap af.

Op de benedenverdieping houdt hij midden in een beweging halt, hij luistert en hoort een vreemd, sloffend geluid, alsof er een nat dekbed over een tegelvloer wordt gesleept.

‘Veronique?’ vraagt hij met een stem die nauwelijks volume heeft.

Pontus Salman ziet hoe het rustige licht van het zwembad over de witte tegelmuur schommelt. Met hevig bonzend hart loopt hij langzaam verder.

98 | De officier van justitie

Hoofdofficier van justitie Jens Svanehjälm groet Saga Bauer, Joona Linna en Carlos Eliasson zacht en gaat dan zitten. Het materiaal dat Anja Larsson heeft gevonden ligt op het lage tafeltje voor hem. Svanehjälm drinkt zijn sojakoffie, kijkt naar de bovenste foto en richt zich dan tot Carlos.

‘Ik denk dat het moeilijk voor jullie zal worden me te overtuigen,’ zegt hij.

‘Maar we zullen het wel doen,’ glimlacht Joona.

‘Make my day,’ zegt de officier.

Svanehjälms dunne hals zonder zichtbare adamsappel en de smalle, afhangende schouders onder het goed gesneden pak versterken de indruk van een jongetje dat zich heeft verkleed als volwassene.

‘Het is nogal gecompliceerd,’ begint Saga. ‘We denken dat Axel Riessen van de isg tegen zijn zin is weggevoerd en dat dat verband houdt met alles wat er de afgelopen dagen is gebeurd.’

Ze zwijgt als Carlos’ telefoon gaat.

‘Sorry, ik dacht dat ik had doorgegeven dat we niet gestoord wilden worden,’ zegt hij en hij neemt op. ‘Ja, met Carlos Eliasson...’

Hij luistert, zijn wangen worden rood, hij mompelt dat hij het begrijpt, bedankt dan voor het telefoontje en legt de telefoon beheerst neer.

‘Excuses,’ zegt Carlos.

‘Geen probleem,’ zegt Jens Svanehjälm.

‘Ik bedoel, excuses voor het feit dat ik je lastigval met deze bijeenkomst,’ licht Carlos toe. ‘Dat was de secretaresse van Axel Riessen bij de isg, ik heb eerder vandaag contact met haar gehad... En nu heeft ze Axel Riessen gesproken.’

‘Wat zei ze – was hij gekidnapt?’ vraagt Svanehjälm glimlachend.

‘Hij bevindt zich op de boot van Raphael Guidi om de laatste kwesties in verband met de exportvergunning te bespreken.’

Joona en Saga werpen elkaar een korte blik toe.

‘Zijn jullie tevreden met dat antwoord?’ vraagt de officier.

‘Axel Riessen had blijkbaar om een onderhoud met Raphael Guidi verzocht,’ vertelt Carlos.

‘Hij had met ons moeten praten,’ zegt Saga.

‘Zijn secretaresse legde uit dat de partijen de hele dag hadden vergaderd op de boot om de laatste onduidelijkheden op te helderen in verband met een zaak die langer had geduurd dan verwacht en Axel Riessen ging ervan uit dat hij de ondertekende vergunning vanavond al naar de isg zou faxen.’

‘De exportvergunning?’ vraagt Saga terwijl ze opstaat.

‘Ja,’ glimlacht Carlos.

‘Wat zou hij na het overleg doen?’ vraagt Joona.

‘Hij zou...’

Carlos zwijgt en kijkt Joona verbaasd aan.

‘Hoe weet je nou dat hij iets na het overleg zou doen?’ vraagt hij vervolgens. ‘Zijn secretaresse zei dat Axel Riessen vakantie had opgenomen om langs de kust naar Kaliningrad te zeilen. Hij zou een Forgus van Raphael Guidi mogen lenen.’

‘Dat klinkt geweldig,’ zegt Svanehjälm terwijl hij opstaat.

‘Stelletje idioten,’ briest Saga en ze schopt een prullenbak om. ‘Jullie snappen toch wel dat hij was gedwongen te bellen.’

‘We kunnen ons toch wel als volwassenen gedragen,’ moppert Carlos.

Hij zet de prullenbak overeind en raapt het afval op dat op de grond is gevallen.

‘We zijn nu toch klaar?’ vraagt Svanehjälm ernstig.

‘Axel Riessen wordt vastgehouden op de boot van Raphael Guidi,’ zegt Joona. ‘Geef ons de middelen om hem op te halen.’

‘Ik ben misschien een idioot, maar ik kan geen enkele reden bedenken om wat voor maatregelen dan ook te treffen,’ zegt Jens Svanehjälm, waarna hij de kamer verlaat.

‘Sorry dat ik over de rooie ging,’ zegt Saga tegen Carlos. ‘Maar dit klopt niet, we geloven niet dat Axel Riessen die exportvergunning wil ondertekenen.’

‘Saga, ik heb hier twee juristen op gezet,’ zegt Carlos rustig. ‘Alles wat ze konden zien was dat de voorbereiding van de exporttransactie van Silencia Defence perfect in orde is, de controle zeer gedegen en...’

‘Maar we hebben toch die foto waarop Palmcrona en Salman Raphael Guidi en Agathe al-Haji ontmoeten om...’

‘Dat weet ik,’ onderbreekt Carlos haar. ‘Dat was het antwoord op het raadsel, nu hebben we het antwoord, maar zonder bewijs kunnen we niet verdergaan. Wat we weten, moeten we nog steeds bewijzen en daarvoor is die foto niet voldoende.’

‘Dus we moeten gewoon staan toekijken hoe dit containerschip Zweden verlaat terwijl we weten dat de munitie op weg is naar de volkerenmoord in Sudan?’ vraagt Saga verontwaardigd.

‘Zorg dat je Pontus Salman hierheen haalt,’ antwoordt Carlos. ‘Krijg hem zover dat hij tegen Raphael getuigt, beloof hem wat dan ook, als hij maar getuigt...’

‘Maar als hij het niet doet, als hij weigert?’ vraagt Saga.

‘Dan kunnen we niets doen.’

‘We hebben een andere getuige,’ zegt Joona.

‘Die getuige zou ik heel graag ontmoeten,’ zegt Carlos sceptisch.

‘We moeten hem alleen ophalen voordat hij verdronken wordt opgevist uit de zee bij Kaliningrad.’

‘Deze keer krijg je je zin niet, Joona.’

‘Jawel.’

‘Nee.’

‘Jawel,’ zegt Joona hard.

Carlos kijkt Joona verdrietig aan.

‘We zullen Jens Svanehjälm hier nooit van kunnen overtuigen,’ zegt hij even later. ‘Maar omdat ik niet de rest van mijn leven nee kan blijven zeggen terwijl jij jawel zegt...’ Hij zwijgt, zucht, denkt even na en vervolgt dan: ‘... geef ik je toestemming om in je eentje op zoek te gaan naar Axel Riessen om je ervan te verzekeren dat het goed met hem gaat.’

‘Joona heeft ondersteuning nodig,’ zegt Saga verontwaardigd.

‘Dit is geen politieactie, dit is alleen een manier om Joona op te laten houden met zeuren,’ antwoordt Carlos met een breed armgebaar.

‘Maar Joona zal...’

‘Ik wil,’ kapt Carlos haar af, ‘ik wil dat jullie Pontus Salman ophalen in Södertälje, precies zoals ik heb gezegd... want als we een getuigenverklaring kunnen krijgen die hout snijdt, zorg ik ervoor dat we er met volle kracht in gaan en Raphael Guidi voor eens en voor altijd vastzetten.’

‘Daar is geen tijd voor,’ zegt Joona terwijl hij naar de deur loopt.

‘Ik kan Pontus Salman zelf verhoren,’ zegt Saga.

‘En Joona? Wat ga...’

‘Ik ga eens langs bij Raphael,’ zegt hij en hij loopt de kamer uit.

99 | Het loon

Nadat hij stil in de kofferbak van een auto heeft gelegen, wordt Axel Riessen er eindelijk uit gelaten. Hij bevindt zich op een privévliegveld. De landingsbaan is gemaakt van gestort beton en wordt omgeven door een hoog hek. Voor een barakachtig gebouw met een hoge mast wacht een helikopter.

Axel hoort de klagende kreten van stormmeeuwen terwijl hij tussen de twee mannen loopt die hem hebben ontvoerd. Hij draagt nog steeds alleen een overhemd en een broek. Ze hebben elkaar niets te zeggen, hij loopt slechts met ze mee en klimt aan boord van de helikopter, gaat zitten en gespt de veiligheidsgordel om. De twee andere mannen nemen plaats in de cockpit, de piloot zet een schakelaar om, draait dan een glimmend sleuteltje in het instrumentenpaneel om, zet daarna nog een schakelaar om en drukt een pedaal naar beneden.

De man naast de piloot pakt een kaart en legt hem op schoot.

Op de ruit zit een strookje tape dat begint los te laten.

De motor begint te dreunen en even later komt de rotor langzaam in beweging. De smalle bladen zwiepen traag door de lucht, de heiige zonneschijn knippert boven het glas. Geleidelijk aan draait de rotor steeds sneller rond.

Een papieren bekertje rolt weg bij de helikopter.

De motor begint warm te worden. Het geratel is oorverdovend. De piloot houdt de stuurknuppel vast met zijn rechterhand, beweegt hem met korte, hoekige bewegingen en plotseling stijgen ze op.

Eerst gaat de helikopter bijna loodrecht omhoog, heel soepel. Dan beweegt de neus naar voren en maken ze vaart.

Het kriebelt in Axels buik als ze langs de omheining vliegen, over de bomen en dan zo scherp naar links zwenken dat het lijkt alsof de helikopter zal omkiepen.

Snel vliegen ze over het groene terrein, passeren hier en daar een weg en een huis met een glanzend plaatijzeren dak.

De motor buldert en de rotorbladen flitsen langs voor het raam.

Het vasteland houdt op en de kabbelende, loodgrijze zee begint.

Axel probeert opnieuw te begrijpen wat hem overkomt: het begon ermee dat hij telefoneerde met Raphael Guidi, die zich op zijn boot in de Finse Golf bevond, onderweg naar de Oostzee, richting Letland. Er kan niet meer dan een minuut zitten tussen het moment waarop Axel Raphael vertelde dat hij de exportvergunning niet zou ondertekenen en het moment waarop de twee mannen inbraken in zijn huis en een stroomstootwapen in zijn nek drukten.

Ze hebben hem steeds behoedzaam behandeld en ervoor gezorgd dat hij goed lag.

Na een halfuur hielden ze halt en droegen de mannen hem naar de tweede auto.

Ongeveer een uur later mocht hij zelf over het geasfalteerde landingsplatform met olievlekken lopen en plaatsnemen in de helikopter.

Vlug als een snelweg schiet de eentonige zee onder hen langs. De bewolkte lucht boven hen lijkt onbeweeglijk en vochtig wit. Ze vliegen op hoge snelheid op vijftig meter hoogte. De piloot heeft radiocontact met iemand, het is onmogelijk te verstaan wat hij zegt.

Axel dommelt even in en weet niet hoe lang hij zich al in de helikopter bevindt als hij een magnifiek luxejacht in het kabbelende water in het oog krijgt. Het is een enorm, wit schip met lichtblauw zwembad en meerdere zonnedekken.

Ze vliegen er recht op af.

Axel herinnert zich dat Raphael Guidi een puissant rijk man is en leunt voorover om een indruk te krijgen van het jacht. Het is de meest onwaarschijnlijke boot die hij ooit heeft gezien. Slank en spits als een vlam, wit als glazuur. Hij is zeker meer dan honderd meter lang, met een pompeuze kapiteinsbrug van twee verdiepingen boven het achterdek.

Ze dalen met bulderend geraas naar de cirkels van het helikopterplatform op het voordek. De rotorbladen doen de boeggolven van richting veranderen, ze vlakken af en worden weggezwiept.

De landing is nauwelijks voelbaar, de helikopter hovert, daalt langzaam en staat dan op het platform, licht schommelend. Ze wachten terwijl de rotorbladen vaart minderen. De piloot blijft in de cockpit zitten terwijl de andere man Axel Riessen meevoert over het platform met de geschilderde cirkels. Ze lopen gebukt door de wind van de rotor tot ze een glazen deur zijn gepasseerd. Het geluid van de helikopter verdwijnt bijna achter het glas. De ruimte waar ze zich nu bevinden lijkt wel een chique wachtkamer, met zitmeubels, salontafels en een donkere televisie. Een in het wit geklede man heet hen welkom en verzoekt Axel met een gebaar plaats te nemen.

‘Wilt u iets drinken?’ vraagt de man in het wit.

‘Water graag,’ zegt Axel.

‘Met of zonder prik?’

Voor Axel antwoord kan geven komt er nog een man binnen door een deur.

Hij lijkt op de eerste, die naast de helikopterpiloot zat. Beide mannen zijn lang en breed, met merkwaardig identieke lichamen die synchroon bewegen. De nieuwe man heeft heel blond haar en haast witte wenkbrauwen, en een neus die gebroken is geweest. De eerste is grijsharig en draagt een hoornen bril.

Ze bewegen zich in stilte, efficiënt en minimaal, terwijl ze Axel naar de suites benedendeks brengen.

Het luxejacht voelt eigenaardig verlaten. Axel ziet dat het zwembad leeg is, er moet al jaren geen water in hebben gezeten. Op de bodem liggen wat kapotte meubels, een bank zonder kussens en wat afgedankte bureaustoelen.

Het valt Axel Riessen op dat het mooie rotan meubilair op een kleine verhoging slecht onderhouden is. Het fijne vlechtwerk is gebarsten en overal steken splinters uit de stoelen en de tafel.

Hoe verder ze in de boot komen, hoe meer hij een lege, verwoeste schil lijkt. Axels stappen weerkaatsen op de bekraste marmeren vloeren in de lege gangen. Ze gaan een dubbele deur door waarop de woorden sala da pranzo sierlijk zijn uitgesneden in het donkere hout.

De eetzaal is enorm. Door de panoramaramen is niets dan open zee te zien. Een brede trap met rood tapijt leidt naar de volgende verdieping. Aan het plafond hangen statige kristallen kroonluchters. De ruimte is bedoeld voor grote feesten, maar op de eettafel staan een kopieerapparaat, een fax, twee computers en een groot aantal dossiermappen.

Achter in de eetzaal zit een gedrongen man aan een kleine tafel. Zijn haar is grijzend en midden op zijn hoofd blinkt een grote kale plek. Axel herkent wapenhandelaar Raphael Guidi onmiddellijk. Hij is gekleed in een lichtblauwe, flodderige joggingbroek en een bijpassend jack met het cijfer 7 op de borst en rug. Aan zijn voeten draagt hij witte sportschoenen zonder sokken.

‘Welkom,’ zegt de man in bars Engels.

Er klinkt gerinkel in zijn zak, hij pakt zijn mobiel, bekijkt het nummer maar neemt niet op. Meteen daarna wordt Raphael Guidi weer gebeld, hij neemt op, zegt enkele korte woorden in het Italiaans en kijkt dan naar Axel Riessen. Hij maakt een gebaar naar de donkere, rollende zee achter de panoramaramen.

‘Ik ben hier niet vrijwillig,’ begint Axel.

‘Dat betreur ik, er was geen tijd voor...’

‘En wat wil je?’

‘Ik wil je loyaliteit verwerven,’ antwoordt Raphael kortaf.

Het wordt stil, de twee lijfwachten glimlachen naar de vloer en worden dan volkomen ernstig. Raphael neemt een slok van zijn gele vitaminedrankje en boert zacht.

‘Loyaliteit is het enige wat telt,’ zegt hij zacht terwijl hij Axel recht in de ogen kijkt. ‘Je beweerde eerder dat er niets was wat je wilt hebben, maar...’

‘Dat is waar.’

‘Maar ik denk daarentegen dat ik een goed aanbod heb,’ vervolgt Raphael met een vreugdeloze grimas die op een glimlach moet lijken. ‘Om je loyaliteit te verkrijgen moet ik, dat weet ik, je iets aanbieden wat je écht wilt hebben, misschien zelfs dat wat je het meest van alles wenst.’

Axel schudt zijn hoofd.

‘Ik weet zelf niet eens wat ik het meest van alles wens.’

‘Dat denk ik wel,’ zegt Raphael. ‘Je zou willen dat je weer kon slapen, hele nachten kon slapen zonder...’

‘Hoe wist je...?’

Hij houdt abrupt zijn mond en Raphael werpt hem een kille, ongeduldige blik toe.

‘Dan weet je ongetwijfeld ook dat ik alles al heb geprobeerd,’ zegt Axel zachtjes.

Raphael maakt een onverschillig gebaar.

‘Je krijgt een nieuwe lever.’

‘Ik sta al op de wachtlijst voor een nieuwe lever,’ zegt Axel met een onwillekeurige glimlach. ‘Elke keer dat de artsen patiëntenoverleg hebben gehad bel ik, maar ik heb mijn leverbeschadiging zelf veroorzaakt en mijn weefseltype is zo zeldzaam dat er praktisch geen donoren zijn...’

‘Ik heb een lever voor je, Axel Riessen,’ zegt Raphael met zijn barse stem.

Het wordt stil en Axel voelt dat zijn gezicht warm wordt, dat zijn oren beginnen te gloeien.

‘En in ruil daarvoor?’ vraagt Axel en hij slikt hard. ‘Je wilt dat ik de exportvergunning voor Kenia onderteken.’

‘Ja, ik wil een Paganini-pact met je sluiten,’ antwoordt Raphael.

‘Wat is...’

‘Geen haast, je mag erover nadenken, het is een belangrijke beslissing, je moet de exacte informatie over de orgaandonor en dergelijke bekijken.’

De gedachten tollen met flitsende snelheid door Axels hoofd. Hij houdt zichzelf voor dat hij de exportvergunning kan ondertekenen en als hij dan een nieuwe lever heeft, kan hij vervolgens tegen Raphael Guidi getuigen. Hij zal bescherming krijgen, dat weet hij, misschien zal hij zelfs genoodzaakt zijn een nieuwe identiteit te nemen, maar hij zal weer kunnen slapen.

‘Zullen we niet wat eten? Ik heb trek, jij ook?’ vraagt Raphael.

‘Misschien...’

‘Maar voor we gaan eten wil ik dat je je secretaresse bij de isg belt om te zeggen dat je hier bent.’

100 | Pontus Salman

Saga houdt de telefoon tegen haar oor en blijft in de gang staan naast een grote plastic container voor de recycling van papier. Afwezig ziet ze de bladachtige resten van een vlinder trillen op de vloer in de luchtstroom uit het ventilatiesysteem.

‘Hebben jullie niets beters te doen in Stockholm?’ vraagt een man met een zwaar Gotlands accent als ze is doorverbonden met de politie in Södertälje.

‘Ik bel over Pontus Salman,’ zegt ze met een van stress vermoeide stem.

‘Ja, maar die is nu vertrokken,’ zegt de agent tevreden.

‘Wat bedoel je daar verdomme mee?’ vraagt ze met stemverheffing.

‘Nou, ik heb even met Gunilla Sommer gesproken, de psycholoog die met hem mee is gegaan naar de crisisdienst.’

‘En?’

‘Ze dacht niet dat hij dat dreigement om zelfmoord te plegen serieus meende, dus ze heeft hem laten gaan, bedden in de zorg zijn immers niet gratis en...’

‘Vaardig een opsporingsbevel uit,’ zegt Saga snel.

‘Vanwege wat? Een halfhartige zelfmoordpoging?’

‘Zorg er gewoon voor dat jullie hem vinden,’ zegt Saga en ze hangt op.

Ze begint in de richting van de liften te lopen als Göran Stone voor haar gaat staan en haar met gespreide armen tegenhoudt.

‘Je wilt Pontus Salman toch verhoren?’ vraagt hij op treiterige toon.

‘Ja,’ antwoordt ze kortaf en ze komt weer in beweging, maar hij laat haar er niet langs.

‘Je hoeft maar met je kont te draaien,’ zegt hij. ‘Of misschien een beetje met je krullen te schudden of je wordt bevorderd of...’

‘Aan de kant,’ zegt Saga verbeten en op haar voorhoofd vlammen kwade, rode vlekjes op.

‘Oké, sorry dat ik je wilde helpen,’ zegt Göran Stone verongelijkt. ‘Maar we hebben net vier auto’s naar Salmans huis op Lidingö gestuurd om...’

‘Wat is er gebeurd?’ vraagt Saga snel.

‘De buren hebben de politie gebeld,’ glimlacht hij. ‘Ze schijnen wat pangpang en gegil te hebben gehoord.’

Saga duwt hem opzij en begint te rennen.

‘Dank je wel, Göran,’ roept hij haar na. ‘Je bent super, Göran!’

Terwijl ze naar Lidingö rijdt, probeert ze niet te denken aan wat er kan zijn gebeurd, maar haar gedachten vermengen zich voortdurend met geluiden uit de opname van de man die huilend over zijn dochter vertelde.

Saga zegt tegen zichzelf dat ze vanavond flink zal sporten en op tijd naar bed zal gaan.

Op de Roskullsvägen komt ze er niet doorheen, er zijn zo veel mensen op de been dat ze op een paar honderd meter van Salmans huis moet parkeren. Nieuwsgierigen en journalisten verdringen zich voor het blauw-witte afzetband en proberen naar binnen te kijken bij het huis. Saga verontschuldigt zich met gestreste stem als ze zich duwend een weg baant. De zwaailichten van de politiewagens en ambulances knipperen tegen de groene bomen. Haar collega Magdalena Ronander leunt kotsend tegen de donkerbruine stenen muur. De auto van Pontus Salman staat op de oprit naar de garage. Het is een witte bmw waarvan het dakraam ontbreekt. Kleine, bloedige glasblokjes liggen op de carrosserie en rondom de auto op de oprit. Door het bebloede zijraampje ziet ze de contouren van een mannenlichaam.

Het is Pontus Salman.

Magdalena kijkt vermoeid op, veegt haar lippen met een zakdoek af en houdt Saga tegen, die door de deur naar binnen wil gaan.

‘Nee, nee,’ zegt ze hees. ‘Je wilt daar absoluut niet naar binnen.’

Saga blijft staan, kijkt het grote huis in, wendt zich tot Magdalena om iets te vragen, maar bedenkt dan dat ze Joona moet bellen om te vertellen dat ze geen getuige meer hebben.

101 | Het meisje met paardenbloemen

Joona rent door de aankomsthal van vliegveld Vanda bij Helsinki als zijn telefoon gaat.

‘Saga, wat is er?’

‘Pontus Salman is dood, hij zit in een auto voor zijn huis, het lijkt erop dat hij zichzelf heeft doodgeschoten.’

Joona komt buiten, loopt naar de eerste taxi in de rij, zegt tegen de chauffeur dat hij naar de haven moet en neemt plaats op de achterbank.

‘Wat zei je?’ vraagt Saga.

‘Niets.’

‘We hebben geen getuige,’ zegt Saga gestrest. ‘Wat moeten we in godsnaam doen?’

‘Ik weet het niet,’ zegt Joona terwijl hij zijn ogen even sluit.

Hij voelt de bewegingen van de auto om zich heen, een zacht veren, deinen. De taxi verlaat het terrein van het vliegveld, maakt vaart en komt op de snelweg.

‘Je kunt niet zonder ondersteuning naar Raphaels boot gaan...’

‘Het meisje,’ zegt Joona opeens.

‘Wat?’

‘Axel Riessen speelde viool met een meisje,’ zegt Joona en hij opent zijn grijze ogen. ‘Zij kan iets hebben gezien.’

‘Waarom denk je dat?’

‘Er stond een paardenbloem, een pluizenbol in een whiskyglas...’

‘Waar heb je het in godsnaam over?’ vraagt Saga.

‘Probeer haar te vinden.’

Joona leunt achterover tegen de zitting en herinnert zich Axel die met zijn viool in zijn hand stond toen het meisje met een boeket pluizenbollen kwam aanzetten. Daarna denkt hij weer aan de paardenbloem met de gebogen stengel over de rand van het whiskyglas in Axels slaapkamer. Ze kan daar geweest zijn en dan heeft ze mogelijk iets gezien.

*

Joona gaat aan boord van de grijze patrouilleboot Kirku die de Finse marine zes jaar geleden had kunnen overnemen van de kustwacht. Als hij de bevelhebber van het vaartuig Pasi Rannikko de hand schudt, moet hij onmiddellijk denken aan Lennart Johansson van de waterpolitie van Dalarö. De man die zo van surfen hield en zichzelf Lance noemde.

Pasi Rannikko is net als Lance een jonge, zongebruinde man met helderblauwe ogen. In tegenstelling tot Lance neemt hij zijn werk echter zeer serieus. Het is duidelijk dat de onverwachte opdracht buiten de Finse territoriale wateren hem dwarszit.

‘Niets aan deze tocht stemt me vrolijk,’ zegt Pasi Rannikko droog. ‘Maar mijn commandant is bevriend met jouw baas... en dat was blijkbaar voldoende.’

‘Ik ga ervan uit dat er een aanhoudingsbevel binnenkomt terwijl we onderweg zijn,’ zegt Joona en hij voelt de vibraties als het vaartuig wegvaart van de pier en soepel over het water koerst.

‘Zodra jij je aanhoudingsbevel hebt, neem ik contact op met de fns Hanko. Dat is een torpedoboot met twintig officieren en zeven dienstplichtigen.’

Hij wijst de torpedoboot aan op het radarscherm.

‘Die kan met een snelheid van 35 knopen naar ons toe komen, dat kost nog geen twintig minuten.’

‘Mooi.’

‘Het jacht van Raphael Guidi is Dagö gepasseerd en bevindt zich een stukje buiten de Estische kust... Ik hoop dat je je ervan bewust bent dat we in Estische wateren niet aan boord kunnen gaan van een schip als er geen sprake is van een noodsituatie of openlijke criminele activiteiten.’

‘Ja,’ antwoordt Joona.

Met dreunende motoren verlaat de boot het havengebied.

‘Hier komt de gehele bemanning,’ zegt Pasi Rannikko ironisch.

Een reusachtige man met blonde baard komt de kapiteinsbrug op. Hij is de eerste en enige stuurman en stelt zich voor als ‘Niko Kapanen, net als de ijshockeyer’. Hij neemt Joona vanuit zijn ooghoeken op, krabt in zijn baard en vraagt dan voorzichtig: ‘Waar wordt die Guidi eigenlijk van verdacht?’

‘Ontvoering, moord, politiemoord, wapensmokkel,’ zegt Joona.

‘En Zweden stuurt maar één agent?’

‘Ja,’ glimlacht Joona.

‘En wij helpen met een onbewapende ouwe schuit?’

‘Zodra we een aanhoudingsbevel hebben, hebben we bijna een peloton,’ zegt Pasi Rannikko vlak. ‘Ik heb Urho Saarinen van de Hanko gesproken en hij is hier binnen twintig minuten.’

‘Maar inspecties,’ zegt Niko. ‘We mogen verdomme toch wel inspecties doen op een...’

‘Niet in Estische wateren,’ onderbreekt Pasi Rannikko hem.

‘Verdomme,’ moppert Niko.

‘Het komt wel goed,’ zegt Joona afgemeten.

102 | Als de foto wordt omgedraaid

Axel Riessen ligt gekleed op het bed in de slaapkamer van de vijfkamersuite die hem is toebedeeld op het megajacht van Raphael Guidi. Naast hem ligt de map met uitgebreide informatie over de leverdonor, een man die in coma ligt na een mislukte operatie. Alle waarden zijn perfect, het weefseltype komt perfect overeen met dat van Axel.

Axel staart naar het plafond en voelt zijn hart in zijn borst bonzen. Hij schrikt op als er ineens op de deur wordt geklopt. Het is de in het wit geklede man die hem na de helikoptervlucht heeft ontvangen.

‘Eten,’ zegt de man kortaf.

Ze lopen samen langs een badgedeelte. Axel vangt een glimp op van groene, verzonken baden vol lege flessen en bierblikjes. In de elegante kasten van wit marmer tegen de muren liggen nog in plastic verpakte handdoeken. Achter matglazen wanden ligt een fitnessruimte. Een dubbele deur van mat metaal glijdt geluidloos open als ze de relaxruimte met beige tapijt, zitjes en een lage maar massieve tafel van gepolijst kalksteen passeren. Er hangt een merkwaardig, duister licht in de kamer dat glijdende schaduwen en lichtvlekken op muren en vloeren creëert. Axel kijkt omhoog en ziet dat ze zich onder het grote zwembad van het jacht bevinden. De bodem van het bassin bestaat uit glas en boven het afval en de afgedankte meubelen ziet hij de bleke lucht.

Raphael Guidi zit op een bank, gekleed in dezelfde joggingbroek, en een wit t-shirt dat over zijn buik spant. Hij klopt op de plaats naast zich en Axel loopt erheen en gaat zitten. De lijfwachten staan als twee schaduwen achter Raphael. Niemand zegt iets. De mobiel van Raphael Guidi gaat, hij neemt op en begint aan een lang gesprek.

Even later komt de man in het wit terug met een serveerwagentje. In stilte dekt hij de lage tafel van kalksteen met borden en glazen, een grote schaal met hamburgers, brood, friet, een fles ketchup en een grote petfles Pepsi Cola.

Raphael kijkt niet op, maar gaat gewoon verder met zijn telefoongesprek. Op neutrale toon bespreekt hij allerhande details in verband met productiesnelheid en logistiek.

Niemand zegt iets, iedereen wacht geduldig.

Na vijftien minuten hangt Raphael Guidi op en kijkt hij Axel Riessen kalm aan. Daarna begint hij met ingetogen rust te praten.

‘Wil je misschien een glas wijn?’ vraagt hij. ‘Je kunt over een paar dagen een nieuwe lever krijgen.’

‘Ik heb de informatie over de donor meerdere keren doorgelezen,’ zegt Axel. ‘Perfect, ik ben onder de indruk, alles klopt...’

‘Het is interessant, wensen,’ antwoordt Raphael. ‘De allergrootste wens van mensen. Ik zou willen dat mijn vrouw leefde, dat we samen zouden mogen zijn.’

‘Dat begrijp ik.’

‘Maar voor mij zijn wensen ook verbonden met hun tegendeel,’ zegt Raphael.

Hij pakt een hamburger en een bakje met friet en geeft de schaal dan aan Axel.

‘Dank je.’

‘De wens in de ene weegschaal vormt het tegenwicht van de nachtmerrie in de andere,’ vervolgt Raphael.

‘Nachtmerrie?’

‘Ik bedoel... we lopen rond in onze levens en dragen een heleboel uitersten met ons mee, we hebben wensen die nooit vervuld worden en nachtmerries die nooit werkelijkheid worden.’

‘Misschien wel ja,’ antwoordt Axel en hij neemt een hap van zijn hamburger.

‘Jouw wens om je slaap terug te krijgen kan in vervulling gaan, maar hoe... Ik vraag me af hoe jij je de andere kant van de weegschaal voorstelt, hoe ziet je ergste nachtmerrie eruit?’

‘Dat weet ik eigenlijk niet,’ glimlacht Axel.

‘Waar ben je bang voor?’ vraagt Raphael terwijl hij zout over zijn friet strooit.

‘Ziekte, dood... en hevige pijn.’

‘Uiteraard, pijn, dat ben ik met je eens,’ zegt Raphael. ‘Maar voor mij gaat het, ben ik gaan beseffen, om mijn zoon. Hij is binnenkort volwassen en ik ben bang dat hij zich van me af zal keren, zal verdwijnen.’

‘Eenzaamheid?’

‘Ja, dat denk ik,’ zegt Raphael. ‘Volstrekte eenzaamheid is waarschijnlijk mijn grootste nachtmerrie.’

‘Ik ben al eenzaam,’ glimlacht Axel. ‘Het ergste is al gebeurd.’

‘Zeg dat niet,’ zegt Raphael gekscherend.

‘Nee, maar als dat nog een keer zou gebeuren...’

‘Hoe bedoel je?’

‘Laat maar, ik wil het er niet over hebben.’

‘Dat je opnieuw de zelfmoord van een meisje zou veroorzaken,’ zegt Raphael langzaam terwijl hij iets op tafel legt.

‘Ja.’

‘Wie zou zich van het leven beroven?’

‘Beverly,’ fluistert Axel en hij ziet dat wat Raphael voor hem op tafel heeft gelegd een foto is.

Hij ligt met de achterkant naar boven.

Axel steekt zijn hand uit zonder het eigenlijk te willen. Zijn vingers trillen als hij de foto omdraait. Hij trekt zijn hand naar zich toe en hapt naar adem. Op de foto staat Beverly’s verbaasde gezicht in het schijnsel van een flits. Hij staart naar de foto en probeert het te begrijpen. Hij realiseert zich dat het bedoeld is als een waarschuwing, want de foto is een paar dagen geleden genomen, in zijn huis, in de keuken, toen Beverly viool had proberen te spelen en naar binnen was gegaan om een vaas te zoeken voor het boeket paardenbloemen.

103 | Dichterbij

Na twee uur aan boord van de patrouilleboot van de Finse marine ziet Joona het luxejacht van Raphael Guidi voor het eerst soepel langs de horizon glijden. In het zonlicht lijkt het op een fonkelend schip van kristal.

Bevelhebber Pasi Rannikko komt terug, gaat naast hem staan en maakt een hoofdbeweging naar het grote jacht.

‘Hoe dichtbij wil je komen?’ vraagt hij verbeten.

Joona werpt hem een glanzende, ijsgrijze blik toe.

‘Zo dichtbij dat we kunnen zien wat er aan boord gebeurt,’ zegt hij rustig. ‘Ik moet...’

Hij valt stil als hij plotseling steken door zijn slaap voelt gaan. Hij zoekt steun bij de reling en probeert langzaam te ademen.

‘Wat is er?’ vraagt Pasi Rannikko met een lach in zijn stem. ‘Ben je zeeziek?’

‘Niks aan de hand,’ zegt Joona.

De pijn bonst in zijn hoofd, hij houdt zich vast en slaagt erin gedurende de hele pijnaanval te blijven staan. Hij weet dat hij nu in geen geval medicijnen kan innemen, daar wordt hij duf van en dan verliest hij zijn concentratie.

Joona voelt dat de frisse wind de zweetdruppels op zijn voorhoofd afkoelt. Hij denkt aan Disa’s blik, haar ernstige, transparante gezicht. De zon schittert op de gladde zee en plotseling ziet hij de bruidskroon voor zijn geestesoog. Glanzend in zijn vitrine in het Nordiska Museum met een zachte gloed over de gevlochten punten. Hij denkt aan de geur van wilde bloemen en een kerk die met takken en bladeren is versierd voor een zomerse bruiloft. Zijn hart bonkt zo hard dat hij aanvankelijk niet doorheeft dat de kapitein tegen hem praat.

‘Wat bedoel je?’

Joona kijkt verward naar Pasi Rannikko die naast hem staat, en dan naar het grote, witte jacht verderop.

104 | De nachtmerrie

Axel kan niet meer eten. Hij is misselijk. Zijn blik dwaalt steeds weer af naar de foto van Beverly.

Raphael doopt zijn friet in een klodder ketchup op de rand van zijn bord.

Opeens ziet Axel een jonge man in de deuropening naar hen kijken. Hij ziet er moe en bangelijk uit. Hij houdt een mobiel in zijn hand.

‘Peter,’ roept Raphael. ‘Kom hier!’

‘Ik wil niet,’ zegt de jonge man met weke stem.

‘Het was geen vraag,’ glimlacht Raphael geïrriteerd.

De jongen komt binnen en groet Axel Riessen schuw.

‘Dit is mijn zoon,’ legt Raphael uit alsof dit een gewoon etentje is.

‘Hallo,’ zegt Axel vriendelijk.

De man die naast de piloot zat staat bij drankkast en gooit pinda’s naar een vrolijke, ruigharige hond. Zijn grijze haar ziet er metaalachtig uit en zijn bril schittert wit.

‘Hij kan niet goed tegen noten,’ zegt Peter.

‘Na het eten kun je je viool wel halen,’ zegt Raphael met een plotselinge vermoeidheid in zijn stem. ‘Onze gast heeft belangstelling voor muziek.’

Peter knikt, hij is bleek en zweterig, de kringen om zijn ogen zijn haast paars.

Axel doet een poging te glimlachen.

‘Wat heb je voor viool?’

Peter haalt zijn schouders op.

‘Hij is veel te mooi voor mij, het is een Amati. Mijn moeder was musicus, het is haar Amati.’

‘Een Amati?’

‘Welk instrument is eigenlijk beter?’ vraagt Raphael. ‘Een Amati of een Stradivarius?’

‘Dat hangt ervan af wie erop speelt,’ antwoordt Axel.

‘Jij komt uit Zweden,’ zegt Raphael. ‘In Zweden zijn er vier violen van de hand van Stradivarius, maar geen enkele waarop Paganini heeft gespeeld... en ik heb het in mijn hoofd gehaald...’

‘Dat klopt wel,’ antwoordt Axel.

‘Ik verzamel strijkinstrumenten die zich nog herinneren hoe... Nee,’ onderbreekt hij zichzelf. ‘Laat ik het anders formuleren... Als deze instrumenten op de juiste manier worden behandeld, zul je het gemis van een verloren ziel horen.’

‘Zou kunnen,’ antwoordt Axel.

‘Ik zorg ervoor om aan dit verlies te herinneren als het tijd is om een contract te sluiten,’ vervolgt Raphael en hij glimlacht vreugdeloos. ‘Ik verzamel de betrokken partijen, we luisteren naar muziek, die unieke, treurige klank en dan sluiten we een pact in de lucht, met onze wensen en nachtmerries als inzet... dat is een Paganini-pact.’

‘Ik begrijp het.’

‘Weet je dat zeker?’ vraagt Raphael. ‘Het is niet te verbreken, zelfs niet met je eigen dood. Wie de overeenkomst probeert te verbreken of zich van het leven berooft, moet weten dat hij in dat geval zijn ergste nachtmerrie zal oogsten.’

‘Wat wil je dat ik antwoord?’ vraagt Axel.

‘Ik zeg alleen... Dit is geen pact dat je verbreekt en ik... hoe zal ik het formuleren?’ vraagt hij talmend. ‘Ik zie niet hoe het bevorderlijk zou zijn voor mijn werk als je me voor een vriendelijk man zou houden.’

Raphael loopt naar de grote tv die aan de muur hangt. Hij haalt een glimmende dvd uit zijn binnenzak en stopt hem in de dvd-speler. Peter gaat op de rand van een bank zitten. De jongen kijkt schuw naar de mannen in de kamer. Hij is blond en lijkt helemaal niet op zijn vader. Zijn lichaam is niet breed en gedrongen, maar eerder tenger, en zijn gezicht is gevoelig.

Het beeldscherm knettert en er verschijnen grijze strepen. Axel voelt een onmiskenbare, puur fysieke angst als hij drie mensen uit de deur van een stenen villa ziet komen. Twee van hen herkent hij onmiddellijk: commissaris Joona Linna en Saga Bauer. De derde is een jonge vrouw met Zuid-Amerikaanse trekken.

Axel kijkt naar de tv en ziet Joona Linna een telefoon pakken en bellen. Hij lijkt geen verbinding te krijgen. Met gesloten, gespannen gezichten stappen ze alle drie in een auto en rijden weg.

De camera beweegt zich trillerig in de richting van de deur, die gaat open, het licht verdwijnt in de plotselinge duisternis en wordt dan aangepast door het automatische diafragma. In de hal staan twee grote koffers. De camera gaat verder naar de keuken, slaat dan links af en gaat een trap af, een betegelde gang door, naar een grote ruimte met een zwembad. Een vrouw in een badpak zit in een ligstoel en een andere vrouw, met een jongenskapsel, staat te telefoneren.

De camera trekt zich met een schuwe beweging terug, wacht tot het telefoongesprek is afgelopen, houdt zich verborgen tot de vrouw met het jongenskapsel ophoudt met praten en verplaatst zich dan weer naar voren. Er klinken voetstappen en de vrouw met de telefoon draait haar vermoeide, verdrietige gezicht naar de camera en verstijft. Er trekt een enorme angst over haar gezicht.

‘Ik geloof niet dat ik nog meer wil zien, papa,’ zegt de zoon met weke stem.

‘Nu begint het,’ antwoordt Raphael.

Het scherm wordt plotseling donker, de camera gaat uit, maar het beeld keert nog in dezelfde seconde terug, flikkert en wordt weer stabiel. De camera staat nu op een statief en de twee vrouwen zitten naast elkaar op de grond tegen de betegelde muur. Op een stoel voor de twee vrouwen zit Pontus Salman. Hij lijkt snel te ademen, zijn lichaam beweegt zich onrustig op de stoel.

Uit het klokje op het scherm blijkt dat de opname nog maar een uur geleden is gemaakt.

Een in het zwart geklede man met een bivakmuts op loopt naar Veronique, pakt haar haar hardhandig vast en dwingt haar gezicht in de richting van de camera.

‘Sorry, sorry, sorry,’ zegt Raphael met een piepstemmetje.

Axel kijkt verbaasd naar hem, maar hoort dan de stem van Veronique Salman: ‘Sorry, sorry, sorry.’

Haar stem klinkt afgeknepen van angst.

‘Ik had geen idee,’ piept Raphael terwijl hij naar het scherm wijst.

‘Ik had geen idee,’ zegt Veronique smekend. ‘Ik heb de foto gemaakt, maar ik bedoelde het niet kwaad, ik wist niet hoe dom het was, ik dacht alleen dat...’

‘Je moet kiezen,’ zegt de man met de bivakmuts tegen Pontus Salman. ‘Wie zal ik in de knie schieten? Je vrouw... of je zus?’

‘Alsjeblieft,’ fluistert Pontus. ‘Doe dit niet.’

‘Op wie zal ik schieten?’ vraagt de man.

‘Op mijn vrouw,’ zegt Pontus bijna geluidloos.

‘Pontus,’ smeekt zijn vrouw. ‘Alsjeblieft, laat hem niet...’

Pontus begint te huilen, hakkelend, schril.

‘Het zal pijn doen als ik op haar schiet,’ waarschuwt de man.

‘Zeg hem het niet te doen!’ gilt Veronique in paniek.

‘Heb je je bedacht? Moet ik in plaats daarvan op je zus schieten?’

‘Nee,’ antwoordt Pontus.

‘Vraag me erom.’

‘Wat zeg je?’ zegt hij met gebroken gezicht.

‘Vraag me vriendelijk om het te doen.’

Het wordt stil en dan hoort Axel Pontus Salman zeggen: ‘Wil je mijn vrouw... alsjeblieft door haar knie schieten?’

‘Ik kan haar door allebei haar knieën schieten als je het netjes vraagt,’ zegt de man terwijl hij zijn revolver tegen het been van Veronique Salman legt.

‘Zeg hem het niet te doen,’ gilt ze. ‘Alsjeblieft, Pontus...’

De man vuurt het wapen af, er klinkt een korte knal en er gaat een schok door het been. Bloed spat over de tegels. Een wolk kruitgas verspreidt zich rondom het pistool. Veronique gilt keihard tot haar stem breekt. Hij vuurt het wapen opnieuw af. De loop van het pistool stuit omhoog door de terugslag. De andere knie wordt geraakt en het hele been buigt zich in een onmogelijke hoek.

Veronique schreeuwt weer, hees en vreemd, haar lichaam schokt van de pijn en er stroomt bloed over de tegelvloer onder haar.

Pontus Salman geeft over en de man met de bivakmuts kijkt naar hem met een verbaasde, dromerige blik.

Het bovenlichaam van Veronique zakt opzij, ze ademt snel en probeert haar gewonde benen met haar handen te grijpen. De andere vrouw lijkt in een shock te verkeren, haar gezicht is groenbleek en haar ogen zijn grote, zwarte gaten.

‘Je zus is toch geestelijk gestoord?’ vraagt de man nieuwsgierig. ‘Denk je dat ze begrijpt wat er gebeurt?’

Hij aait Pontus Salman troostend over zijn hoofd en zegt dan: ‘Zal ik je zus verkrachten of je vrouw doodschieten?’

Pontus geeft geen antwoord, hij lijkt buiten bewustzijn te zijn. Zijn ogen rollen weg en de man geeft hem een klap in het gezicht.

‘Geef antwoord, zal ik je vrouw doodschieten of je zus verkrachten?’

De zus van Pontus Salman schudt haar hoofd.

‘Verkracht haar,’ fluistert Veronique tussen de hijgende ademteugen door. ‘Alsjeblieft Pontus, alsjeblieft, zeg dat hij haar moet verkrachten.’

‘Verkracht haar,’ fluistert Pontus.

‘Wat?’

‘Verkracht mijn zus.’

‘Oké, zo meteen,’ zegt de man.

Axel kijkt naar de vloer, tussen zijn voeten. Hij doet zijn uiterste best om iets anders te horen dan het gejammer van de film, de smeekbeden, de rauwe, huiveringwekkende kreten. Hij probeert zijn hoofd te vullen met de herinnering aan muziek, probeert de ruimtes te begrijpen die bij Bach ontstaan, ruimtes vol licht, van vallende stralen.

Uiteindelijk wordt het stil. Axel kijkt op naar het scherm. De vrouwen liggen dood bij de muur. Hij ziet de man met de bivakmuts hijgend met een mes in zijn ene hand en een pistool in zijn andere hand staan.

‘De nachtmerrie is geoogst, nu kun je jezelf van kant maken,’ zegt de man op de film, hij gooit het pistool naar Pontus toe en loopt dan uit beeld, achter de camera.

105 | De getuige

Saga Bauer laat Magdalena Ronander alleen en stapt weer over het afzetband. Er zijn nu nog meer nieuwsgierige toeschouwers, de Zweedse tv is met een grote reportagewagen gekomen, een geüniformeerde politieman probeert mensen plaats te laten maken voor een ambulance.

Saga laat dit alles achter zich, loopt over een platgetrapt paadje in een tuin en langs een jasmijnboom. Ze loopt steeds sneller en het laatste stukje naar de auto rent ze, dwars over een gazon.

‘Het meisje,’ had Joona plotseling gezegd aan de telefoon. ‘Je moet het meisje vinden. Er was een meisje bij Axel Riessen. Hij noemde haar Beverly. Ga met Robert praten, zijn broer. Ze is een jaar of vijftien, ze moet op te sporen zijn.’

‘Hoeveel tijd heb ik om de officier van justitie hiervan te overtuigen?’

‘Niet zoveel,’ antwoordde Joona. ‘Maar je haalt het wel.’

Terwijl Saga naar Stockholm rijdt, belt ze Robert Riessen maar ze krijgt hem niet te pakken. Ze belt de centrale van de rijksrecherche en vraagt om doorverbonden te worden met Joona’s assistent, de mollige vrouw die ooit een olympische medaille heeft gewonnen met zwemmen en nu altijd rondloopt met gelakte nagels en glimmende lipgloss.

‘Anja Larsson,’ hoort ze als de telefoon nog maar net is overgegaan.

‘Hallo, je spreekt met Saga Bauer, Säpo, we hebben elkaar onlangs ontmoet bij...’

‘Ja, zeg het maar,’ zegt Anja koel.

‘Ik vraag me af of je een meisje kunt vinden dat waarschijnlijk Beverly heet en...’

‘Kan ik de rekening naar de Säpo sturen?’

‘Doe wat je wilt, als je verdomme maar een telefoonnummer vindt voor...’

‘Let op je taalgebruik, jongedame.’

‘Oké, laat maar.’

Saga vloekt en toetert langdurig naar een auto die niet optrekt hoewel het licht op groen is gesprongen, en ze wil het gesprek net wegdrukken als Anja opeens praat.

‘Hoe oud is ze?’

‘Een jaar of vijftien.’

‘Er bestaat geen telefoonnummer van Beverly Andersson. Misschien heeft ze een prepaidtelefoon, maar ze is niet ingeschreven in de telefoonregisters... ik heb hier alleen een telefoonnummer van haar vader.’

‘Oké, dan bel ik hem. Kun je het nummer sms’en?’

‘Heb ik al gedaan.’

‘Dank je, dank je wel, Anja... Sorry dat ik een beetje ongeduldig ben, ik maak me alleen zorgen om Joona, ben bang dat hij iets stoms doet als hij geen ondersteuning krijgt.’

‘Heb je hem gesproken?’

‘Hij vroeg me om het meisje te zoeken. Ik heb haar nog nooit ontmoet, ik weet niet... Hij vertrouwt erop dat ik dit regel, maar ik...’

‘Bel Beverly’s vader, dan zoek ik verder,’ zegt Anja en ze hangt op.

Saga gaat in Hjorthagen aan de kant van de weg staan, opent het sms’je van Anja met het nummer. Het netnummer 0418 is van de provincie Skåne. Misschien van Svalöv, denkt ze terwijl de telefoon overgaat.

106 | De vader

In een grenenhouten keuken midden in Skåne schrikt een man op als de telefoon gaat. Hij is net binnengekomen nadat hij meer dan een uur lang bezig is geweest een vaars los te halen die over de schrikdraadomheining was gesprongen en in het prikkeldraad van de buren verstrikt was geraakt. Evert Andersson heeft bloed aan zijn vingers, bloed dat hij heeft afgeveegd aan zijn blauwe overall.

Als de telefoon gaat, weerhouden niet alleen zijn vieze handen hem ervan op te nemen, maar ook het gevoel dat er op dit moment niemand is die hij zou willen spreken. Hij buigt zich over de telefoon, kijkt naar de display en ziet dat het een afgeschermd nummer is, waarschijnlijk van een telefonisch verkoper met een onnatuurlijke stem.

Hij laat het gerinkel wegsterven, maar dan gaat de telefoon opnieuw. Evert Andersson kijkt weer op de display en neemt uiteindelijk op.

‘Andersson.’

‘Hallo, met Saga Bauer,’ hoort hij een gestreste vrouwenstem zeggen. ‘Ik ben van de politie, rechercheur bij de Säpo. Ik ben eigenlijk op zoek naar uw dochter, Beverly Andersson.’

‘Wat is er gebeurd?’

‘Ze heeft niets gedaan, maar ik vermoed dat ze belangrijke informatie heeft die ons kan helpen.’

‘En nu is ze verdwenen?’ vraagt hij zwakjes.

‘Ik dacht dat u misschien een telefoonnummer van haar had,’ zegt Saga.

Evert denkt eraan dat hij zijn dochter ooit als opvolger zag, degene die de traditie zou voortzetten, die hier in zijn huis, stallen en schuren zou rondlopen, en over zijn akkers. Ze zou op de boerderij rondlopen zoals haar moeder had gedaan, met groene rubberlaarzen in de modder, dik als haar moeder, gehuld in een lange leren jas en haar haar in een vlecht over een schouder.

Maar Beverly had als klein kind al iets gehad wat anders was, wat hem beangstigde.

Ze groeide op en bleef duidelijk anders. Anders dan hij, anders dan haar moeder. Een keer kwam hij de stal in toen ze nog een kind was, acht, negen jaar nog maar. Ze zat op een omgekeerde emmer in een lege box en zong voor zichzelf met gesloten ogen. Ze ging helemaal op in het geluid van haar eigen stem. Hij was van plan geweest tegen haar te brullen dat ze op moest houden, dat ze niet zo idioot moest doen, maar de lichte uitdrukking op het gezicht van het kind bracht hem in de war. Vanaf dat moment wist hij dat er iets in haar huisde wat hij nooit zou begrijpen. En hij hield op tegen haar te praten. Zodra hij iets probeerde te zeggen, verdwenen de woorden.

Toen haar moeder was overleden, werd de stilte op de boerderij compleet.

Beverly begon te zwerven, ze kon urenlang verdwijnen, soms wel een heel etmaal. De politie haalde haar dan op van adressen waarvan ze niet wist hoe ze er terecht was gekomen. Ze ging met iedereen mee, als ze maar aardig tegen haar praatten.

‘Ik heb ’r niks te zeggen. Dus wat zou ’k met een nummer van d’r moeten?’ zegt hij met zijn ruwe, onwillige Skånse accent.

‘Weet je zeker dat...’

‘Dat is iets wat een Stockholmer niet kan snappen,’ kapt hij haar af en hij hangt op.

Hij kijkt naar zijn vingers om de hoorn, ziet het bloed op zijn knokkels, het vuil onder zijn nagels, langs de nagelriemen, in elke groef en kloof. Hij loopt langzaam naar de groene fauteuil, pakt de glimmende bijlage van de boulevardkrant en begint te lezen. Vanavond zou er toch een herdenkingsprogramma over die televisiepersoonlijkheid Ossian Wallenberg komen? Evert laat de krant op de grond glijden als hij wordt overmand door zijn eigen tranen. Hij herinnerde zich plotseling dat Beverly vaak naast hem op de bank zat te lachen om de flauwe grappen in Gouden vrijdag.

107 | De lege kamer

Saga Bauer vloekt hardop en blijft in de auto zitten. Ze doet haar ogen dicht en slaat een paar keer met haar hand op het stuur. Langzaam herhaalt ze voor zichzelf dat ze haar gedachten op een rijtje moet krijgen en verder moet komen voor het te laat is. Ze is zo in gedachten verzonken dat ze opschrikt als de telefoon gaat.

‘Ik ben het weer,’ zegt Anja Larsson. ‘Ik verbind je door met Herbert Saxéus van het Heilig Hart van Maria,’ vervolgt ze kort.

‘Oké, wat...’

‘Saxéus was Beverly’s arts in de twee jaar dat ze in de kliniek verbleef.’

‘Dank je, dat was...’

Maar Anja heeft Saga al doorverbonden.

Saga wacht, hoort de telefoon overgaan. Het Heilig Hart van Maria, denkt ze en ze herinnert zich dat de kliniek in Torsby ligt, ten oosten van Stockholm.

‘Ja, met Herbert,’ zegt een warme stem in haar oor.

‘Hallo, mijn naam is Saga Bauer, ik werk als rechercheur bij de Säpo. Ik zou graag in contact komen met een meisje dat patiënt van u is geweest, Beverly Andersson.’

Het blijft even stil.

‘Gaat het goed met haar?’ vraagt de dokter na een tijdje.

‘Ik weet het niet, ik moet haar spreken,’ zegt Saga snel. ‘Er is echt haast bij.’

‘Ze woont in bij Axel Riessen, die... Hij is informeel min of meer verantwoordelijk voor haar.’

‘Dus ze woont daar?’ vraagt Saga snel, ze draait de sleutel in het contact om en rijdt weg.

‘Axel Riessen heeft een kamer voor haar tot ze iets voor zichzelf vindt,’ antwoordt hij. ‘Ze is nog maar vijftien, maar het zou verkeerd zijn om haar te dwingen thuis te wonen.’

Het is rustig op de weg en Saga kan vlot doorrijden.

‘Mag ik weten waar Beverly voor is behandeld?’ vraagt ze.

De arts ademt hoorbaar in en zegt dan met zijn diepe, vriendelijke stem: ‘Ik weet niet of het interessant is... Als arts zou ik antwoorden dat ze een ernstige persoonlijkheidsstoornis had toen ze hier kwam, cluster B.’

‘Wat betekent dat?’

‘Niets,’ antwoordt Herbert Saxéus en hij kucht. ‘Maar als je het mij als mens vraagt, antwoord ik dat Beverly gezond is, gezonder dan de meeste mensen... Ik weet dat het een cliché is, maar in feite is zij niet degene die ziek is.’

‘Maar de wereld.’

‘Ja,’ zucht hij.

Saga bedankt hem voor de hulp, hangt op en rijdt de Valhallavägen in. Haar rugleuning is plakkerig van het zweet. De telefoon gaat en voor ze opneemt, scheurt ze vlak voordat het stoplicht op rood springt de kruising bij het Olympisch Stadion over.

‘Ik dacht dat ik ook even met Beverly’s vader kon praten,’ zegt Anja. ‘Het was echt een vriendelijke man, maar hij had een rotdag achter de rug, moest voor een gewonde koe zorgen. Had het dier getroost, vertelde hij. Zijn familie heeft altijd op dezelfde plek gewoond. Nu is hij als enige over op de boerderij. We hebben het over Nils Holgerssons wonderbare reis gehad en ten slotte heeft hij wat brieven gehaald die Beverly had gestuurd. Hij had ze nog niet eens opengemaakt, zo’n koppige vent is het. Beverly had haar telefoonnummer in elke brief gezet.’

Saga Bauer bedankt Anja meerdere malen en toetst dan het nummer in. Ze parkeert voor het huis van Axel en Robert Riessen terwijl Beverly’s telefoon overgaat.

De ene na de andere toon verdwijnt in het duister. De zon schijnt door het stof voor de kerk. Saga voelt haar lichaam trillen van vermoeidheid, de tijd dringt steeds meer, Joona zal helemaal alleen tegenover Raphael Guidi komen te staan.

Met de telefoon tegen haar oor loopt ze naar de deur van Robert Riessen en belt aan. Opeens klinkt er een klik in de telefoon en hoort ze een zacht geritsel.

‘Beverly?’ vraagt Saga. ‘Ben jij het?’

Ze hoort iemand ademen.

‘Geef eens antwoord, Beverly,’ zegt Saga op de vriendelijkste toon die ze kan opbrengen. ‘Waar ben je?’

‘Ik...’

Het wordt weer stil.

‘Wat zeg je? Wat zeg je, Beverly, ik kan je niet goed horen.’

‘Ik mag nog niet tevoorschijn komen,’ fluistert het meisje en ze drukt het gesprek weg.

*

Robert Riessen is zwijgzaam en bleek als hij Saga in Beverly’s kamer achterlaat en haar vraagt de deur achter zich op slot te doen als ze klaar is. De kamer ziet er bijna onbewoond uit. Het enige wat er ligt zijn wat opgevouwen kleren in een kast, een paar rubberlaarzen, een donsjack en een oplader voor een mobiel.

Saga doet de deur achter zich op slot en loopt een verdieping lager de residentie van Axel Riessen in om te proberen te begrijpen wat Joona bedoelde, waarom het meisje zou kunnen getuigen. Ze loopt langs de salons, pronkkamers en de rustige bibliotheek. De deur naar de slaapkamer van Axel Riessen staat op een kier. Saga loopt over het dikke, Chinese tapijt, langs het bed, de aangrenzende badkamer in. Ze keert terug naar de slaapkamer. Iets maakt haar gespannen. Er hangt iets onrustigs in de kamer en Saga legt haar hand op haar Glock in de schouderholster. Op tafel staat een whiskyglas met de verlepte resten van een paardenbloem.

Het stof beweegt zachtjes in het zonlicht, de meubels en voorwerpen zijn zwanger van stilte. Haar hart klopt opeens sneller als een tak van de boom buiten langs de ruit schraapt.

Ze loopt naar het onopgemaakte bed, bekijkt de vouwen in de gemangelde lakens, de twee kussens.

Saga meent dan voorzichtige stappen uit de bibliotheek te horen, en wil er net heen sluipen als een hand haar enkel vastgrijpt. Er ligt iemand onder het bed. Ze rukt zich los, verplaatst zich achterwaarts, trekt haar pistool en gooit per ongeluk het tafeltje met het glas om.

Saga gaat met een knie op de grond zitten en richt, maar laat haar wapen snel weer zakken.

Vanuit het donker onder het bed kijkt een meisje haar met grote, geschrokken ogen aan. Saga steekt haar pistool weer in de holster en zucht dan diep.

‘Je straalt,’ fluistert het meisje.

‘Beverly?’ vraagt Saga.

‘Mag ik nu tevoorschijn komen?’

‘Ja hoor, kom maar tevoorschijn,’ zegt Saga rustig.

‘Is er al een uur voorbij? Axel zei dat ik pas tevoorschijn mocht komen als er een uur voorbij was.’

‘Er is veel meer dan een uur voorbij, Beverly.’

Saga helpt haar uit de nauwe ruimte. Het meisje draagt alleen ondergoed en is nogal stijf doordat ze zo lang stil heeft gelegen. Haar haar is kortgeknipt en haar armen zitten vol tekeningetjes en letters van inkt.

‘Wat doe jij onder het bed van Axel Riessen?’ vraagt Saga terwijl ze haar stem rustig houdt.

‘Hij is mijn beste vriend,’ antwoordt Beverly zacht en ze trekt een spijkerbroek aan.

‘Ik denk dat hij in groot gevaar verkeert – je moet vertellen wat je weet.’

Beverly staat met een t-shirt in haar hand. Haar gezicht is plotseling rood en tranen vullen haar ogen.

‘Ik heb niet...’

Beverly valt stil als haar lippen beginnen te trillen.

‘Rustig maar,’ zegt Saga en ze dwingt zichzelf nogmaals om de spanning in haar stem te onderdrukken. ‘Begin bij het begin.’

‘Ik lag in bed toen Axel binnenkwam,’ zegt Beverly met zwakke stem. ‘Ik begreep meteen dat er iets aan de hand was, zijn gezicht was helemaal bleek. Ik dacht dat hij verdrietig was omdat ik had gelift, dat mag eigenlijk niet.’

Ze zwijgt en wendt haar gezicht af.

‘Vertel alsjeblieft verder, Beverly, er is nogal haast bij.’

Beverly fluistert ‘sorry’, veegt haar wangen vlug af met haar t-shirt en kijkt Saga met natte ogen en een rood neuspuntje aan.

‘Axel kwam de kamer in,’ vertelt Beverly beheerst. ‘Hij zei tegen me dat ik onder het bed moest kruipen en me een uur lang verborgen moest houden en... daarna rende hij naar de woonkamer en ik weet niet... ik zag alleen hun benen, maar er kwamen twee mannen achter hem aan de kamer in. Ze deden iets vreselijks met hem. Hij schreeuwde en ze smeten hem op de grond en wikkelden hem in wit plastic en droegen hem naar buiten. Het ging zo ongelooflijk snel. Ik heb hun gezichten niet gezien... ik weet niet eens of het wel mensen waren...’

‘Wacht even,’ zegt Saga terwijl ze haar mobiel pakt. ‘Je moet met me meekomen en hetzelfde verhaal vertellen aan een man die Jens Svanehjälm heet.’

Saga belt Carlos Eliasson met handen die trillen van de stress.

‘We hebben een getuige die heeft gezien dat Axel Riessen tegen zijn wil werd weggevoerd. We hebben een getuige,’ herhaalt ze. ‘De getuige heeft gezien hoe Riessen werd overvallen en werd weggevoerd, dat moet voldoende zijn.’

Saga kijkt Beverly aan terwijl ze luistert naar de reactie aan de andere kant van de lijn.

‘Goed, we komen meteen,’ zegt ze. ‘Haal Svanehjälm, zorg ervoor dat hij het contact met Europol voorbereidt.’

108 | Loyaliteit

Raphael Guidi loopt door de eetzaal met een zwarte leren map in zijn hand, legt hem op tafel en schuift hem naar Axel Riessen.

‘De nachtmerrie van Pontus Salman was, zoals je misschien hebt begrepen, te moeten kiezen tussen zijn vrouw en zijn zus,’ legt hij uit. ‘Ik weet het niet, ik heb het eerder nooit nodig gevonden om zo expliciet te zijn, maar ik heb... Hoe zal ik het zeggen? Ik heb ervaren dat sommige mensen het in hun hoofd hebben gehaald dat ze aan hun nachtmerrie kunnen ontkomen door te sterven. Begrijp me niet verkeerd, over het algemeen is alles heel plezierig en geciviliseerd, ik ben een heel ruimhartig man voor wie loyaal is.’

‘Je dreigt Beverly kwaad te doen.’

‘Je mag kiezen tussen haar en je jongere broer, als je dat liever wilt,’ zegt Raphael, hij neemt een slok vitaminedrank, veegt langs een mondhoek en vraagt Peter dan om de viool te halen.

‘Heb ik verteld dat ik uitsluitend instrumenten in mijn bezit heb waar Paganini op heeft gespeeld?’ vraagt hij. ‘Dat zijn de enige instrumenten die me iets kunnen schelen. Er wordt gezegd dat Paganini zijn gezicht haatte... en persoonlijk geloof ik dat hij zijn ziel verkocht om geadoreerd te worden. Hij noemde zichzelf een aap... maar als hij speelde kwamen de vrouwen naar hem toe kruipen. Het was de prijs waard. Hij speelde en speelde tot de lucht om hem heen naar vuur begon te ruiken.’

Axel kijkt door de grote panoramaramen waarachter de enorme watermassa volkomen roerloos ligt. Door de kleinere ramen die uitkijken op het voordek, ziet hij vaaglijk de witte helikopter waarmee hij naar het luxejacht is gebracht. Axels gedachten slingeren heen en weer tussen de gruwelijke film en het zoeken naar mogelijke vluchtwegen.

Hij voelt zich vreselijk moe, zit alleen maar stil te luisteren naar Raphael die doorpraat over violen, Stradivarius’ fixatie op de lichtste klanken, de hardheid van het hout, de langzaam groeiende esdoorns en sparren.

Raphael houdt zijn mond, glimlacht weer levenloos en zegt: ‘Zolang je loyaal bent kun je genieten van wat er in de eerste weegschaal ligt, je krijgt een gezonde lever, zult goed slapen en je leven leiden, en het enige wat er van je wordt geëist is dat je je pact met mij niet vergeet.’

‘En je wilt een handtekening onder de exportvergunning.’

‘Die zou ik sowieso wel krijgen, maar ik wil je niet dwingen, ik wil je niet doden, dat zou verkwisting zijn, ik wil...’

‘Mijn loyaliteit,’ vult Axel aan.

‘Vind je dat stom?’ vraagt Raphael. ‘Denk eens even na en tel dan de mensen in je leven van wie je weet dat ze honderd procent loyaal zijn.’

Er valt een stilte. Axel staart voor zich uit.

‘Precies,’ zegt Raphael na een tijdje met een bedroefde blik.

109 | Het pact

Axel opent de leren map op de tafel, ziet dat deze alle documenten bevat die nodig zijn om het containerschip m/s Icelus toestemming te verlenen om de haven van Gotenburg te verlaten met de grote lading munitie.

Het enige wat ontbreekt is zijn handtekening.

Peter, de zoon van Raphael Guidi, komt de kamer in met een gesloten, bleek gezicht. Hij heeft een heel mooie viool in zijn hand, een roodbruin instrument met een bolle klankkast. Axel ziet meteen dat het een Amati is, een heel goed onderhouden Amati.

‘Zoals ik geloof ik al vertelde, vind ik dat er bepaalde muziek hoort bij wat we nu gaan doen,’ zegt Raphael op milde toon. ‘Deze viool is van zijn moeder geweest... en lang daarvoor speelde Niccolò Paganini erop.’

‘Hij is gebouwd in 1657,’ zegt Peter. Hij haalt zijn sleutels en zijn mobiele telefoon uit zijn zakken en legt ze op tafel voordat hij de viool onder zijn kin legt.

De jongen zet de strijkstok op de snaren en begint aarzelend te spelen. Axel hoort meteen dat het de inleiding van Paganini’s beroemdste werk is, 24 Caprices. Het wordt beschouwd als de moeilijkst te spelen vioolcompositie ter wereld. De jongen speelt alsof hij zich onder water bevindt. Het gaat veel te traag.

‘Het is een gunstig contract,’ zegt Raphael zacht.

Buiten is het nog steeds licht, door de grote panoramaramen valt een machtig, grauw schijnsel in de salon.

Axel denkt aan Beverly, hoe ze op zijn bed in de psychiatrische kliniek in elkaar kroop en fluisterde: je hebt een schijnsel om je heen, ik zag het al vanuit de gang.

‘Ben je uitgedacht?’ vraagt Raphael.

Axel brengt het niet op om in de troosteloze ogen van Raphael te kijken, hij wendt zijn blik af en pakt de pen die voor hem ligt. Hij hoort zijn eigen hart slaan en probeert zijn snelle ademhaling te verbergen.

Deze keer zal hij geen poppetje tekenen dat hallo zegt, hij zal zijn handtekening zetten en tot God bidden dat Raphael Guidi daar genoegen mee neemt en hem terug laat gaan naar Zweden.

Axel voelt de pen in zijn hand trillen. Met behulp van zijn andere hand probeert hij hem stabiel te houden, haalt adem en brengt de punt van de pen voorzichtig naar de lege regel.

‘Wacht,’ zegt Raphael. ‘Voor je iets ondertekent wil ik weten of je loyaal zult zijn.’

Axel kijkt op en ziet zijn blik.

‘Als je werkelijk bereid bent om je nachtmerrie te oogsten als het pact wordt verbroken, moet je dat bewijzen door mijn hand te kussen.’

‘Wat?’ fluistert Axel.

‘Sluiten we een pact?’

‘Ja,’ antwoordt Axel.

‘Kus me op mijn hand,’ zegt Raphael met verdraaide stem, alsof hij de idioot speelt in een oud toneelstuk.

Zijn zoon speelt steeds langzamer, probeert zijn vingers te laten gehoorzamen, van positie te laten veranderen, maar hij pakt verkeerd bij de moeilijke overgangen, hapert en geeft het plotseling op.

‘Ga door,’ zegt Raphael zonder naar hem te kijken.

‘Het is te moeilijk voor me, het klinkt niet goed.’

‘Peter, het is verwend om het op te geven voor je ook maar...’

‘Speel zelf,’ valt de zoon hem in de rede.

Raphaels gezicht verstart acuut, als een stoffige rotsformatie.

‘Je doet wat ik zeg,’ zegt hij geforceerd kalm.

De jongen staat doodstil met neergeslagen blik. Raphaels rechterhand gaat omhoog naar de rits van zijn trainingsjack.

‘Peter, ik vond dat het prima klonk,’ zegt hij beheerst.

‘De kam zit scheef,’ zegt Axel haast fluisterend.

Peter kijkt met rood aanlopende wangen naar de viool.

‘Is dat te repareren?’

‘Het is makkelijk bij te stellen, dat kan ik doen als je wilt,’ zegt Axel.

‘Duurt het lang?’ vraagt Raphael.

‘Nee,’ antwoordt Axel.

Hij legt de pen neer, pakt de viool aan, draait hem om, voelt hoe licht hij is. Hij heeft nooit eerder een echte Amati aangeraakt, en evenmin een viool waarop Paganini heeft gespeeld.

Raphaels telefoon gaat. Hij pakt hem en kijkt ernaar, staat op en loopt weg, luistert naar iemand.

‘Dat klopt niet,’ zegt hij met een vreemde uitdrukking op zijn gezicht.

Er speelt een verwonderd glimlachje om zijn mond en dan zegt hij met gespannen stem iets tegen zijn lijfwachten. Ze verlaten de eetzaal en haasten zich samen met Raphael de trap op.

Peter slaat Axel gade terwijl deze de snaren losser draait. Het instrument kraakt. Het droge geluid van zijn vingers wordt versterkt in de klankkast. Voorzichtig drukt Axel de kam omhoog en spant de snaren er dan weer overheen.

‘Lukt het?’ vraagt Peter fluisterend.

‘Ja,’ antwoordt Axel terwijl hij de viool stemt. ‘Probeer maar eens, dan hoor je het.’

‘Dank je,’ zegt Peter als hij de viool aanpakt.

Axel ziet Peters mobiel op de tafel liggen en zegt: ‘Speel maar verder, je had net het eerste loopje gedaan en begon aan het pizzicato.’

‘Nu geneer ik me,’ zegt Peter en hij wendt zich af.

Axel leunt tegen de tafel, strekt voorzichtig zijn hand achter zich uit, voelt de telefoon met zijn vingertoppen en geeft hem per ongeluk een duwtje zodat hij geluidloos een rondje draait op het tafelblad.

Met zijn rug naar Axel toe legt Peter de viool onder zijn kin en pakt de strijkstok.

Axel pakt de telefoon, houdt hem verborgen in zijn hand en verplaatst zich een beetje naar opzij.

Peter laat de strijkstok op de snaren zakken, maar onderbreekt zijn spel, draait zich om en probeert langs Axel heen te kijken.

‘Mijn telefoon,’ zegt hij. ‘Ligt die achter je?’

Axel laat de telefoon uit zijn hand op de tafel glijden voordat hij zich omdraait en hem oppakt.

‘Kun je zien of ik een sms’je heb?’ vraagt Peter.

Axel kijkt naar de telefoon en ziet dat de ontvangst uitstekend is, hoewel ze midden op zee zitten. Hij realiseert zich dat de boot waarschijnlijk verbinding heeft met een satelliet.

‘Geen berichten,’ zegt hij en hij legt de telefoon weer op tafel.

‘Bedankt.’

Axel blijft bij de tafel staan terwijl Peter Caprice nummer 24 speelt, langzaam en steeds minder ritmisch.

Peter is niet ongetalenteerd, hij heeft veel geoefend, maar hij heeft niet de capaciteiten om het stuk te beheersen. Toch is de klank van de viool zo schitterend dat Axel zelfs had genoten als er een klein kind aan de snaren had staan plukken. Hij leunt achterover tegen de tafel en luistert, probeert de telefoon weer te pakken te krijgen.

Peter doet zijn uiterste best om de juiste snaren te raken, maar het tempo zakt in, hij onderbreekt zichzelf en begint opnieuw terwijl Axel probeert de telefoon te pakken te krijgen. Hij verplaatst zich langzaam zijwaarts, maar kan er niet bij. Peter speelt vals, houdt op en draait zich weer om naar Axel.

‘Het is moeilijk,’ zegt hij en hij doet een nieuwe poging.

Hij begint opnieuw, maar speelt weer foute noten.

‘Het gaat niet,’ zegt hij terwijl hij de viool laat zakken.

‘Als je je ringvinger op de a-snaar houdt, is het makkelijker om op tijd...’

‘Kun je het niet voordoen?’

Axel kijkt naar de telefoon op tafel. Van buitenaf valt opeens weerkaatst zonlicht binnen en Axel richt zijn blik op de panoramaramen. De zee ligt er opvallend glad en verlaten bij. Vanuit de machinekamer klinkt een dreunend geluid, een voortdurend gerommel dat hem tot nu toe niet was opgevallen.

Peter overhandigt de viool en Axel legt hem onder zijn kin, spant de snaren iets strakker en begint het stuk dan vanaf het begin te spelen. De vloeiende, droevige inleiding stroomt in een hoog tempo de kamer in. De toon van de viool is niet krachtig, maar wonderbaarlijk zacht en puur. Paganini’s muziek zweept zichzelf op, steeds sneller, steeds hoger.

‘God,’ fluistert Peter.

Het tempo is opeens duizelingwekkend, prestissimo. Het is speels prachtig en wordt tegelijkertijd onderbroken door abrupte snaarwisselingen en scherpe sprongen tussen de octaven.

Axel heeft alle muziek in zijn hoofd en hoeft haar alleen maar vrij te laten. Niet alle tonen zijn perfect, maar zijn vingers weten nog steeds de weg over de hals van de viool, lopen over hout en snaren.

Raphael roept wat op de brug en er ploft iets op de grond zodat de kristallen kroonluchter rinkelt. Axel speelt door, de vibrerende, lichte loopjes fonkelen als zon op het zeewater.

Plotseling klinken er stappen op de trap en als Axel Raphael met een bezweet gezicht en bebloed legermes in zijn hand ziet staan, houdt hij onmiddellijk op met spelen. De grijze lijfwacht loopt naast Raphael met een geheven, geelgroen aanvalsgeweer, een Belgisch Fabrique National scar.

110 | Aan boord

Joona Linna staat met een verrekijker naast Pasi Rannikko en de officier met de blonde baard. Ze observeren het enorme luxejacht dat stil op zee ligt. In de loop van de dag is de wind afgenomen. De Italiaanse vlag hangt stil. Er lijkt geen activiteit plaats te vinden op het schip. Het is alsof de bemanning en passagiers in een doornroosjesslaap verkeren. Het is windstil op de Oostzee, het water weerspiegelt de weidse, lichtblauwe hemel. Steeds sporadischer laat de langzame deining het gladde oppervlak enigszins omhoogkomen.

Plotseling gaat de telefoon in Joona’s zak. Hij geeft de verrekijker aan Niko, haalt zijn mobiel tevoorschijn en neemt op.

‘We hebben een getuige!’ schreeuwt Saga Bauer in de hoorn. ‘Het meisje is onze getuige, ze heeft alles gezien. Axel Riessen is gekidnapt, de officier van justitie heeft al gereageerd, jullie mogen aan boord gaan om hem te zoeken!’

‘Goed werk,’ zegt Joona verbeten.

Pasi Rannikko kijkt hem aan als hij zijn telefoon dichtklapt.

‘We hebben toestemming om Raphael Guidi op te pakken,’ zegt Joona. ‘Hij wordt verdacht van ontvoering.’

‘Ik neem contact op met de fns Hanko,’ zegt Pasi Rannikko en hij stormt naar de radio op de brug.

‘Ze zijn hier binnen twintig minuten,’ zegt Niko opgewonden.

‘Dit is een verzoek om ondersteuning,’ roept Pasi Rannikko in de microfoon. ‘We hebben toestemming om onmiddellijk aan boord te gaan van het schip van Raphael Guidi en hem te arresteren... Ja, dat is correct... Ja... Schiet op! Schiet in godsnaam op!’

Joona kijkt weer door de verrekijker, volgt de witgeschilderde trappen van het platform naar de achtersteven, langs het onderste dek en verder omhoog naar het achterdek met de ingeklapte parasols. Hij probeert iets te zien door de donkere ramen van de eetzaal, maar die zijn zwart. Hij volgt de reling rondom met zijn blik en dan de volgende trap omhoog naar het grote zonnedek.

Er komt trillende lucht uit de pijpen op het dak van de brug. Joona richt de verrekijker op de zwarte ruiten en stokt. Door het glas meent hij een beweging te zien. Er glijdt iets wits langs de binnenkant van de ruit. Eerst denkt hij aan een enorme vleugel, gebogen veren die tegen het glas worden gedrukt.

Op het volgende moment lijkt het op stof of wit plastic dat wordt opgevouwen.

Joona knippert om beter te zien en opeens ziet hij een gezicht dat terugstaart en een verrekijker naar zijn ogen brengt.

De stalen deur van de brug van het jacht gaat open en een blonde man in donkere kleren komt naar buiten, gaat vlug een trap af en loopt door naar het voordek.

Het is de eerste keer dat Joona iemand aan boord van Raphaels schip ziet.

De man met donkere kleren loopt door naar het helikopterplatform en beent naar de helikopter, maakt de spanbanden rond het onderstel los en opent de deur naar de cockpit.

‘Ze luisteren onze radio af,’ zegt Joona.

‘We wisselen van frequentie,’ roept Pasi Rannikko.

‘Dat maakt nu niet meer uit,’ zegt Joona. ‘Ze blijven niet aan boord, het lijkt alsof ze de helikopter zullen nemen.’

Hij geeft de verrekijker aan Niko.

‘Over vijftien minuten hebben we versterking,’ zegt Pasi Rannikko.

‘Dat is te laat,’ concludeert Joona snel.

‘Er zit iemand in de helikopter,’ bevestigt Niko.

‘Raphael heeft gehoord dat we toestemming hebben om aan boord te gaan,’ zegt Joona. ‘Hij moet de informatie op hetzelfde moment hebben gekregen als wij.’

‘Zullen jij en ik aan boord gaan?’ vraagt Niko.

‘Het moet maar,’ zegt Joona en hij kijkt hem kort aan.

Niko stopt een magazijn in zijn aanvalsgeweer, zwart als olie, een Heckler & Koch 416 met korte loop.

Pasi Rannikko haalt zijn pistool uit de holster en overhandigt het aan Joona.

‘Dank je,’ zegt Joona. Hij controleert de munitie en onderzoekt het pistool dan snel om het een beetje te leren kennen. Het is een m9a1, halfautomatisch. Het lijkt op de m9 die in de Golfoorlog werd gebruikt, maar het magazijn ziet er een beetje anders uit, en het heeft een bevestigingspunt voor een lamp en een laservizier.

Zonder verder nog iets te zeggen zet Pasi Rannikko koers naar de achterbrug van het luxejacht, die even boven de waterlijn ligt. Als ze dichtbij komen, lijkt het jacht immens, als een flatgebouw. De motor staat in zijn achteruit, remt schuimend. Niko hangt de beschermende fenders over de reling, de rompen stoten tegen elkaar aan, ze knarsen.

Joona klimt aan boord, de boten zijn bezig weer uit elkaar te glijden, er spat water tussen ze omhoog, Niko springt en Joona grijpt zijn hand. Het aanvalsgeweer slaat kletterend tegen de reling. Ze kijken elkaar even aan en lopen dan naar de trap, wringen zich langs een paar kapotte rieten stoelen en oude wijnkisten en lopen naar boven.

Niko draait zich om en zwaait even naar Pasi Rannikko, die wegvaart van het jacht.

111 | Verraders

Raphael Guidi staat samen met de lijfwacht met grijze stekeltjes en hoornen bril op de brug. De stuurman staart hen met angstige blik aan en wrijft met zijn hand over zijn buik.

‘Wat gebeurt er?’ vraagt Raphael snel.

‘Ik heb order gegeven om de helikopter te starten,’ zegt de stuurman. ‘Ik dacht...’

‘Waar is de boot?’

‘Daar,’ zegt hij terwijl hij achteruit wijst.

Vlak in de buurt, achter het dek met het zwembad en de davits met reddingsboten, is een glimp van het onbewapende transportvaartuig van de kustwacht te zien. Boeggolven slaan tegen de gespikkelde, grijze steven en het water schuimt door de draaiende schroeven.

‘Wat zeiden ze, wat zeiden ze precies?’ vraagt Raphael.

‘Ze hadden haast, vroegen om ondersteuning, zeiden dat ze een aanhoudingsbevel hadden.’

‘Daar klopt niets van,’ zegt Raphael terwijl hij rondblikt.

Door het raam zien ze dat de helikopterpiloot al in de cockpit zit en dat de rotor net in beweging is gekomen. Plotseling klinkt Caprice nummer 24 van Paganini vanuit de eetzaal onder hen.

‘Hier vaart hun versterking,’ zegt de stuurman terwijl hij op de radar wijst.

‘Ik zie het, hoeveel tijd hebben we nog?’ vraagt Raphael.

‘Ze houden iets meer dan 33 knopen aan en zijn hier over tien minuten.’

‘Geen probleem,’ zegt de lijfwacht met een blik op de helikopter. ‘Het lukt zeker om jou en Peter op tijd weg te krijgen, minstens drie minuten voor...’

De andere, blonde lijfwacht stormt de glazen deur naar de brug door. Zijn bleke gezicht is erg gespannen.

‘Er is hier iemand. Er is iemand op de boot,’ roept hij.

‘Hoeveel?’ vraagt de grijze lijfwacht.

‘Ik heb er maar één gezien, maar ik weet niet... hij heeft een aanvalsgeweer, maar verder geen speciale uitrusting.’

‘Jij houdt hem tegen,’ zegt de grijze man kort tegen zijn collega.

‘Geef me een mes,’ zegt Raphael snel.

De lijfwacht trekt een mes met een smal, grijs lemmet. Raphael pakt het aan en loopt met gespannen blik op de stuurman af.

‘Zouden ze niet op versterking wachten?’ schreeuwt hij. ‘Je zei dat ze op versterking zouden wachten!’

‘Voorzover ik het begreep...’

‘Wat doen ze hier in godsnaam? Ze hebben niets tegen me,’ zegt Raphael. ‘Ze hebben niets!’

De stuurman schudt zijn hoofd en stapt achteruit. Raphael komt op hem af.

‘Wat doen ze hier godverdomme als ze niets tegen mij hebben?’ schreeuwt hij. ‘Er is niets...’

‘Ik weet het niet, ik weet het niet,’ antwoordt de stuurman met tranen in zijn ogen. ‘Ik heb alleen verteld wat ik heb gehoord...’

‘Wat zei je eigenlijk?’

‘Zei? Ik begrijp niet...’

‘Ik heb geen tijd,’ schreeuwt Raphael. ‘Zeg goddomme gewoon wat je tegen ze hebt gezegd!’

‘Ik heb niets gezegd.’

‘Vreemd, heel vreemd. Of niet soms?’

‘Ik heb hun kanalen afgeluisterd, precies zoals ik moest doen, ik heb niet...’

‘Is het zo moeilijk om te bekennen?’ brult Raphael en hij doet een paar snelle passen naar voren en drukt het mes recht in de buik van de stuurman.

Bijna zonder weerstand glijdt het door het overhemd zijn vetweefsel en darmen in. Het bloed gutst dampend naar buiten boven het blad, spat over Raphaels hand en de mouw van zijn trainingsjack. Met een verbaasde uitdrukking op zijn gezicht probeert de stuurman een stap naar achteren te zetten om aan het mes te ontkomen, maar Raphael volgt hem en blijft hem dan even in de ogen staan kijken.

Er klinkt vioolmuziek uit de eetzaal: lichte tonen die fonkelen en dartelen.

‘Het kan Axel Riessen zijn,’ zegt de grijze lijfwacht opeens. ‘Misschien is hij gebugd, hij houdt misschien contact met de politie door...’

Raphael trekt het mes uit de buik van de stuurman en stormt de brede trap af.

De stuurman blijft met zijn hand tegen zijn buik staan terwijl het bloed op zijn zwarte schoenen druppelt. Hij probeert een stap naar voren te doen maar glijdt uit en blijft dan liggen met zijn blik naar boven gericht.

De grijze lijfwacht volgt Raphael met zijn aanvalsgeweer in de aanslag en zijn blik door de panoramaramen van de eetzaal gericht.

Axel houdt op met spelen als Raphael naar beneden komt en met zijn bebloede mes naar hem wijst.

‘Verrader!’ brult hij. ‘Hoe kun je zo godvergeten...’

De grijze lijfwacht vuurt plotseling zijn aanvalsgeweer af met oorverdovende knallen. De kogels gaan dwars door de panoramaramen heen en de hulzen rollen rinkelend over de traptreden naar beneden.

112 | Machinegeweervuur

Met grote, voorzichtige passen lopen Joona en Niko een van de buitentrappen op, langs het benedendek, het reusachtige achterdek op. De stille zee strekt zich als een immense glazen plaat in alle windrichtingen uit. Opeens hoort Joona vioolmuziek. Hij probeert iets achter de grote glazen deuren te zien. Achter de spiegelende ruiten tekenen zich donkere contouren af. Hij kan maar een klein gedeelte van de eetzaal zien. Er is geen mens te bekennen. De muziek gaat koortsachtig door. Veraf als in een droom, gedempt door de ruiten.

Joona en Niko wachten een paar seconden en rennen dan snel langs een open oppervlak met een zwembad zonder water, het uitstekende zonnedek over naar de metalen trap.

Er klinken stappen op het zonnedek boven hen en Niko wijst naar de trappen. Ze verschansen zich stil tegen de muur van de trapwang.

De snelle, speelse viooltonen klinken nu duidelijker. Het is een vaardig violist die speelt. Joona kijkt voorzichtig naar binnen bij een enorme eetzaal met kantooruitrusting op diverse tafels, maar ziet geen mensen. De violist moet zich aan de andere kant van de brede, rode trap bevinden.

Joona gebaart naar Niko hem te volgen en hem rugdekking te geven en wijst dan naar de brug boven hen.

Opeens verstomt de viool abrupt midden in een mooi loopje naar het hoogste register.

Volkomen plotseling.

Joona werpt zich achter de trap op hetzelfde moment waarop een gedempt vuur van een machinegeweer klinkt. Snelle en harde knallen. De full metal jacket-kogels slaan in in de trap waar hij zonet stond en ricocheren suizend verschillende kanten op.

Joona kruipt verder weg achter de trap, voelt hoe zijn lichaam zich weer vult met adrenaline. Niko heeft dekking gezocht achter de davit van de reddingsboten en beantwoordt het vuur. Joona verplaatst zich gebukt, ziet de reeks kogelgaten in het donkere raam, als kringen van rijp om zwarte pupillen.

113 | Het lemmet

De grijze lijfwacht loopt de trap af met zijn wapen op de panoramaramen en de reeks kogelgaten gericht. Er komt rook uit de loop van zijn aanvalsgeweer en de lege hulzen springen rinkelend de trap af.

Peter is met zijn handen voor zijn oren in elkaar gekropen.

Geruisloos verlaat de lijfwacht de eetzaal door een zijdeur.

Axel verplaatst zich tussen de tafels met de viool en strijkstok in zijn hand. Raphael wijst naar hem met het mes.

‘Hoe kun je zo godvergeten stom zijn,’ schreeuwt hij terwijl hij Axel achtervolgt. ‘Ik zal je in je gezicht snijden, ik zal...’

‘Papa, wat gebeurt er?’ roept Peter.

‘Haal mijn pistool en ga naar de helikopter – we verlaten de boot!’

De jongen knikt, zijn gezicht is bleek en zijn kin trilt. Raphael loopt tussen de tafels door op Axel af. Axel verplaatst zich naar achteren, gooit stoelen tussen hen omver.

‘Laad hem met Parabellum, hollow points,’ zegt Raphael.

‘Eén magazijn?’ vraagt de jongen beheerst.

‘Ja, dat is genoeg, maar schiet op!’ antwoordt Raphael en hij trapt een stoel weg.

Axel probeert de deur aan de andere kant van de eetzaal open te krijgen, hij draait het slot om, maar de deur zit vast.

‘Wij zijn nog niet klaar met elkaar, jij en ik,’ brult Raphael.

Axel rukt met zijn vrije hand aan de deur en ziet de hooggeplaatste grendel. Raphael is maar een paar meter bij hem vandaan. Hij komt op hem af met het mes en Axel handelt in een impuls. Hij draait zich om en gooit de prachtige viool naar Raphael toe. Die tolt rood en glanzend door de lucht. Raphael doet snel een stap opzij en struikelt over een omgevallen stoel om het instrument te kunnen redden, hij vangt het bijna, laat het uit zijn handen glippen, maar weet de val te breken.

De viool glijdt met een merkwaardige klank op de grond.

Axel krijgt de deur open en stormt een volgestouwde gang in. Er staat zo veel rommel dat het lastig is om vooruit te komen. Hij klimt over een stapel kussens van ligstoelen en struikelt over duikbrillen en wetsuits.

‘Ik krijg je wel,’ zegt Raphael en hij volgt hem met de viool in zijn ene hand en het mes in de andere.

Axel valt over een opgerold tennisnet, zijn voet komt vast te zitten in de kapotte mazen, hij kruipt bij Raphael vandaan, die met grote passen door de gang aan komt lopen, hij trapt om los te komen.

Van buiten klinkt machinegeweervuur, een serie korte, harde knallen.

Raphael ademt snel en wijst met zijn mes, maar heeft geen tijd om iets te zeggen voordat Axel loskomt. Hij komt wankelend overeind, loopt achteruit en smijt een groot tafelvoetbalspel voor Raphaels neus. Hij stormt naar de volgende deur, zijn handen prutsen met het slot en de deurkruk. Iets blokkeert de deur, hij duwt hem een stukje open.

‘Dat heeft geen zin!’ roept Raphael.

Axel probeert zich door de spleet te wringen, maar die is te nauw. Er staat een grote kast met opgestapelde aardewerken potten in de weg. Hij werpt zich tegen de deur en de kast verschuift een paar centimeter. Axel voelt Raphael achter zich, voelt hem dichterbij komen. De rillingen lopen over zijn rug, hij duwt en perst zijn lichaam door de deuropening. Hij haalt zijn huid open aan het slot, maar dat kan hem niets schelen, hij moet hier weg zien te komen.

Raphael probeert hem te raken met het mes, hij steekt en de punt van het mes schampt langs Axels schouder.

De pijn vlamt op.

Axel komt struikelend een lichte ruimte met glazen plafond binnen. Het lijkt een verlaten kas. Hij rent meteen naar binnen, voelt aan zijn schouder en ziet het bloed aan zijn vingers, botst tegen een wegkwijnende citroenboom in een pot.

Hij haast zich verder, ineengedoken in de paadjes tussen de broeibakken vol verdorde planten met bruine bladeren.

Raphael trapt hard tegen de deur, elke keer zwaar steunend, de potten rammelen tegen elkaar en de kast verschuift langzaam.

Axel weet dat hij zich moet verstoppen en kruipt snel onder een tafel, verplaatst zich zijwaarts, onder een vies stuk plastic en verder tussen teilen en emmers door. Hij hoopt dat Raphael het gauw op zal geven en de boot samen met zijn zoon zal verlaten.

Er klinkt een donderend geluid bij de deur, er vallen een paar potten op de grond kapot.

Raphael komt de ruimte binnen, ademt hijgend en zoekt steun bij een spalier met ruisende wijnranken.

‘Kom tevoorschijn en kus mijn hand,’ roept Raphael.

Axel probeert onhoorbaar te ademen, kruipt achteruit, maar kan nergens heen. Een grote metalen kast verspert de weg.

‘Ik beloof je dat ik me aan mijn belofte hou,’ glimlacht Raphael en hij zoekt met zijn ogen tussen de broeibakken en de droge resten van verdorde struiken. ‘De lever van je broer wacht op je en je hoeft alleen mijn hand maar te kussen om die te krijgen.’

Axel is misselijk en zit trillend van angst met zijn rug tegen de metalen kast. Zijn hart gaat tekeer. Hij probeert doodstil te zijn. Een donderend geluid in zijn hoofd. Hij kijkt rond, zoekt naar een vluchtweg en ontdekt nog geen vijf meter bij hem vandaan een schuifdeur naar het voordek van het jacht.

Hij hoort het geluid van de helikopter. De motor draait.

Axel bedenkt dat hij onder de tafel met de met aarde gevulde potten zou kunnen kruipen en het laatste stukje kan rennen. Hij begint zich zijwaarts te verplaatsen, heel voorzichtig. De deur lijkt maar met één haakje afgesloten.

Hij tilt zijn hoofd een stukje op om het beter te zien en denkt nog dat hij binnen een paar seconden op het voordek kan zijn, als hij ineens het gevoel heeft dat zijn hart stilstaat. Er ligt een koud lemmet tegen zijn hals. De lichte aanraking van het mes schrijnt. Raphael heeft hem gevonden en is van achteren naar hem toe gekropen. De adrenaline stroomt door zijn lichaam. Het is alsof hij van binnenuit koud wordt. Nu pas hoort hij Raphaels ademhaling en ruikt hij de geur van zijn zweet. Het lemmet drukt brandend tegen zijn strot.

114 | Eindstrijd

Stilletjes verlaat de grijze lijfwacht de eetzaal, hij glipt door de deuren naar buiten en rent snel langs de glaspartijen naast het dek met het zandkleurige wapen tegen zijn schouder. Het licht weerkaatst in zijn bril. Joona ziet dat de lijfwacht in Niko’s richting loopt en dat hij hem over een paar seconden van achteren genaderd zal zijn.

Niko is van die kant volledig onbeschermd.

De lijfwacht heft zijn aanvalsgeweer en verplaatst zijn vinger naar de trekker.

Joona komt snel overeind, richt, doet een stap naar voren om de vuurlijn te openen en schiet twee kogels midden in de borstkas van de lijfwacht. De grijze man wankelt achteruit, spreidt zijn armen en zoekt steun bij de reling om niet te vallen. Hij kijkt rondt, ziet Joona op hem afkomen en heft zijn aanvalsgeweer.

Nu pas is te zien dat hij een kogelvrij vest onder zijn zwarte jack draagt.

Joona is al bij hem, slaat de loop van zijn aanvalsgeweer met de ene hand weg en ramt tegelijkertijd het pistool midden in zijn gezicht. Het is een krachtige klap op de neuswortel en de bril. De benen van de lijfwacht begeven het, zijn achterhoofd slaat met een dof geluid tegen de reling, zweet en snot spatten in het rond en hij zakt in elkaar.

Joona en Niko hollen ieder aan een kant van de eetzaal door naar het voorschip. De rotor van de helikopter ratelt sneller en sneller.

‘Schiet op! Kom aan boord!’ roept iemand.

Joona rent zo dicht mogelijk langs de muur. Hij mindert vaart, loopt het laatste stukje voorzichtig en kijkt dan uit over het open voordek. De zoon van Raphael Guidi zit al in de helikopter. De schaduwen van de rotorbladen zoeven over het dek en de relingen.

Joona hoort stemmen vanuit de brug boven zich en doet een stap naar voren als hij merkt dat Raphaels andere lijfwacht hem heeft gezien. De blonde man staat vijfentwintig meter verderop en zijn pistool is recht op Joona gericht. Hij heeft geen tijd om te reageren voor het schot wordt afgevuurd. Er klinkt een korte knal. Het gevoel van een zweepslag in Joona’s gezicht en daarna is alles wit. Hij valt pardoes over een paar ligstoelen, recht op het metalen dek, klapt met zijn nek tegen de balustrade naar het zonnedek, zijn hand met het pistool stoot tegen de spijlen. Zijn pols breekt bijna en het wapen wordt uit zijn hand geslagen. Een echoënd kletterend geluid als het pistool door de spijlen richting de steven valt.

Joona knippert met zijn ogen, zijn gezichtsvermogen begint terug te komen en hij kruipt achter een wand. Zijn handen trillen, hij begrijpt niet goed wat er is gebeurd. Er loopt warm bloed langs zijn gezicht, hij probeert overeind te komen, moet hulp krijgen van Niko, moet weten waar de lijfwacht zich ophoudt.

Hij veegt snel langs zijn wang. Tastend met zijn vingers voelt hij een brandende pijn en hij constateert dat zijn slaap alleen is geschampt.

De kogel heeft een oppervlakkige wond achtergelaten, meer niet.

Er klinkt een wonderlijke, suizende toon in zijn linkeroor.

Zijn hart gaat tekeer, bonkt in zijn borst.

Als hij in de dekking van de metalen wand opstaat, doet zijn hoofd ontzettend pijn.

De suizende toon neemt toe.

Joona drukt zijn duim tussen zijn wenkbrauwen tegen zijn voorhoofd en doet zijn ogen dicht, dwingt de flitsende pijn weg.

Hij kijkt naar de helikopter verderop, probeert Niko te lokaliseren, zijn ogen speuren het voordek en de reling af.

Het bewapende vaartuig van de marine nadert van achteren als een donkere schaduw over de glanzende zee.

Joona wrikt de lange metalen stang van de kapotte ligstoel los om een wapen te hebben als de lijfwacht eraan komt.

Hij drukt zich tegen de wand aan en ziet opeens dat Raphael en Axel zich op het voordek bevinden. Ze staan dicht bij elkaar, verplaatsen zich achterwaarts naar de helikopter. Raphael heeft zijn rechterarm om Axel heen geslagen. In één hand houdt hij een mes met het lemmet tegen Axels hals. In zijn andere hand houdt hij een viool. Hun kleren en haren fladderen in de wind van de rotorbladen.

De lijfwacht die Joona heeft beschoten verplaatst zich soepel zijwaarts om achter de wand te kunnen kijken. Hij weet niet zeker of hij de indringer in het hoofd heeft geraakt, het ging te snel.

Joona weet dat de lijfwacht hem zoekt en probeert zich achterwaarts te verplaatsten, weg te komen, maar de hoofdpijn maakt hem traag.

Hij móet blijven staan.

Niet nu, denkt hij terwijl hij het zweet over zijn rug voelt stromen.

De lijfwacht gaat de hoek om, heft zijn wapen, krijgt Joona’s schouder in het vizier, ziet vaaglijk zijn hals en hoofd.

Plotseling stormt Niko Kapanen met de blonde baard vanaf de andere kant tevoorschijn met zijn aanvalsgeweer in de aanslag. De lijfwacht is snel, hij draait zich om en vuurt zijn pistool af. Een serie van vier schoten. Niko merkt niet eens dat de eerste kogel zijn schouder raakt, maar hij houdt halt vanwege de tweede die zijn buik in gaat, door de dunne darm heen. De derde mist hem, maar de vierde raakt zijn borst. Zijn benen begeven het en Niko valt op zijn zij, achter de rand van het helikopterplatform. Zwaargewond is hij zich er waarschijnlijk niet van bewust dat hij de trekker van zijn aanvalsgeweer indrukt terwijl hij neerzijgt. De kogels vliegen ongericht weg. Hij leegt het hele magazijn in twee seconden, lukraak de zee over, tot het wapen klikt.

Niko hijgt, zijn ogen rollen weg in hun kassen, hij glijdt op zijn rug, maakt een bloedig spoor over de rand en laat het wapen los. Hij heeft veel pijn in zijn borst. Hij sluit zijn ogen even, kijkt dan met troebele blik op en ziet de forse bouten aan de onderkant van het helikopterplatform. Hij ziet dat er roest door de witte verf rondom de grote moeren is gedrongen, maar merkt niet hoe zijn rechterlong zich vult met bloed.

Hij hoest zwakjes, is bezig het bewustzijn te verliezen maar ontdekt opeens Joona, die met een metalen staaf in zijn handen verborgen achter de wand van de eetzaal staat. Hun blikken kruisen elkaar, Niko verzamelt zijn laatste krachten en trapt dan het aanvalsgeweer naar Joona.

Axel is bang, zijn hart bonkt hevig, de afgevuurde schoten suizen in zijn oren, zijn lichaam trilt. Raphael voert hem als een schild met zich mee. Ze slingeren samen en het lemmet snijdt een stukje in zijn hals. Axel voelt bloed over zijn borst lopen. Hij ziet hoe de laatste lijfwacht Joona’s verstopplaats nadert, maar hij kan niets doen.

Joona strekt gauw zijn hand uit, krijgt het warme aanvalsgeweer te pakken en trekt het naar zich toe. De lijfwacht voor het helikopterplatform vuurt twee schoten op hem af. Ze ricocheren tussen wanden, vloer en relingen. Joona haalt het lege magazijn eruit, ziet dat Niko in zijn zakken naar meer munitie zoekt. Niko hijgt, hij is heel zwak en rust even, met zijn hand tegen zijn bebloede buik gedrukt. De lijfwacht roept naar Raphael dat hij in moet stappen. De helikopter is klaar om op te stijgen. Niko wroet in de zak op zijn bovenbeen en haalt zijn hand weer omhoog. Er vliegt een snoeppapiertje weg met de wind, maar in zijn handpalm ligt nog een patroon. Niko hoest zwak, kijkt naar die ene patroon en rolt hem dan over de vloer naar Joona toe.

De patroon rolt rinkelend over de metalen vloer, de messing huls en de punt van koper glinsteren flikkerend.

Joona grijpt hem en drukt hem snel in het magazijn.

Niko’s ogen zijn nu gesloten, tussen zijn lippen zit een bel van bloed, zijn borst komt nog steeds omhoog door de snelle ademhaling.

De zware stappen van de lijfwacht klinken op het dek.

Joona stopt het magazijn in het geweer, zorgt dat de ene patroon op de juiste plek zit, heft het wapen, wacht een paar seconden en verlaat dan zijn schuilplaats.

Raphael loopt achteruit met Axel voor zich. De zoon roept iets vanuit de helikopter en de piloot gebaart naar Raphael dat hij moet komen.

‘Je had mijn hand moeten kussen toen je de kans had,’ fluistert Raphael in Axels oor.

De snaren van de viool resoneren opeens door een stoot.

De lijfwacht loopt met grote passen naar Niko toe, buigt zich over de rand en richt het pistool op zijn gezicht.

‘Jonottakaa,’ roept Joona in het Fins.

Hij ziet de lijfwacht zijn wapen heffen om het nu op hem te richten, en hij verplaatst zich snel zijwaarts, probeert de juiste lijn te vinden, deze ene kogel moet raak zijn.

Het is een kwestie van seconden.

Recht achter de lijfwacht staat Raphael die het mes tegen Axels keel drukt. Hun kleren fladderen in de rotorwind van de helikopter. Bloeddruppels spatten weg. Joona zakt een stukje door zijn knieën, richt het vizier een paar millimeter omhoog en vuurt dan het aanvalsgeweer af.

Jonottakaa, denkt hij. Ga in de rij staan.

Er klinkt een klap en hij voelt de harde stoot van de terugslag tegen zijn schouder. De kogel verlaat het wapen met een snelheid van achthonderd meter per seconde. Geluidloos dringt hij de keel van de lijfwacht in en komt eruit door de nek, gaat zonder veel snelheid te verliezen dwars door Raphaels schouder en vliegt verder, de zee over.

Zijn arm slaat uit door de treffer en het mes klettert weg over het dek.

Axel Riessen zakt in elkaar.

De lijfwacht kijkt verbaasd naar Joona, bloed stroomt langs zijn borst, hij heft zijn pistool slingerend, maar heeft er de kracht niet meer voor. Hij reutelt vreemd, hoest en er spettert bloed over zijn lippen en kin.

Hij gaat zitten, grijpt met zijn hand naar zijn nek, knippert twee keer en dan blijven zijn ogen wijd openstaan.

Raphaels lippen zijn bleek, hij staat in de krachtige, pulserende wind en drukt de hand met de viool tegen zijn bloedende schouder en staart naar Joona.

‘Papa,’ roept zijn zoon vanuit de helikopter en gooit een pistool naar hem toe.

Het valt ratelend op de grond, stuitert en blijft voor Raphaels voeten liggen.

Axel zit met een wazige blik tegen de reling en probeert de bloedstroom uit zijn hals met zijn hand te stoppen.

‘Raphael! Raphael Guidi!’ roept Joona met krachtige stem. ‘Ik ben hier om je te arresteren.’

Raphael staat op vijf meter afstand van zijn helikopter met het pistool voor zijn voeten. Zijn trainingspak fladdert om zijn lichaam. Moeizaam buigt hij voorover en pakt het pistool op.

‘Je wordt verdacht van wapensmokkel, ontvoering en moord,’ zegt Joona.

Raphaels gezicht is bezweet en het pistool trilt in zijn hand.

‘Leg je wapen neer,’ roept Joona.

Raphael houdt het zware pistool in zijn hand, maar zijn hart begint te bonzen als hij Joona’s rustige blik ziet.

Axel staart Joona aan en probeert naar hem te roepen dat hij dekking moet zoeken.

Joona staat stil.

Alles gebeurt bijna tegelijk.

Raphael richt zijn pistool op Joona en haalt de trekker over, maar het pistool klikt alleen maar. Hij probeert het weer en hapt naar adem als hij begrijpt dat zijn zoon het magazijn niet heeft gevuld zoals hij had beloofd. Raphael voelt een afschuwelijke eenzaamheid als een kil doodskleed. Hij begrijpt dat het te laat is om het wapen los te laten en zich over te geven en tegelijkertijd gaat er opeens een zucht door zijn lichaam. Drie zachte plofjes kort na elkaar. Dan klinken de knallen over de zee. Voor Raphael voelt het alsof iemand hem hard tegen zijn borst slaat, gevolgd door een zware pijnscheut terwijl hij achteruitwankelt en het gevoel in zijn benen verliest.

De helikopter wacht niet langer en vertrekt zonder Raphael Guidi, hij stijgt bulderend op, recht omhoog.

De grote torpedoboot van de Finse marine, de fns Hanko, bevindt zich ter hoogte van het jacht. Voor de tweede keer vuren drie scherpschutters hun wapen af. Alle kogels gaan Raphaels romp in. Er klinkt slechts één enkele knal. Raphael doet een paar stappen achteruit en valt, probeert rechtop te gaan zitten, maar kan zich niet meer bewegen.

Zijn rug is warm, maar zijn voeten zijn al ijskoud.

Raphael staart naar de helikopter die snel opstijgt naar de nevelige lucht.

Peter zit in de helikopter en kijkt neer op het kleiner wordende luxejacht. Zijn vader ligt op het ronde landingsplatform, binnen de ringen als van een schietschijf.

Nog steeds houdt Raphael Guidi de viool van Paganini in zijn hand. De zwarte plas bloed onder hem wordt snel groter, maar zijn blik is al dood.

Joona is de enige die nog op het voordek van de boot staat.

Hij staat stil terwijl de witte helikopter verdwijnt.

De hemel straalt met een kristalachtig en desolaat schijnsel. Op de gladde zee liggen drie vaartuigen stil; ze drijven zij aan zij, alsof ze verlaten zijn.

Zo dadelijk komen de reddingshelikopters uit Finland, maar op dit moment is alles stil en merkwaardig roerloos, als op het moment waarop de laatste toon van een concert wegsterft en het publiek nog is betoverd door de muziek, verdoofd door de stilte erna.

115 | Afsluiting

Joona Linna, Axel Riessen, Niko Kapanen en de grijze lijfwacht werden met reddingshelikopters naar het hucs-ziekenhuis in Helsinki gebracht. Al in het ziekenhuis vroeg Axel Joona waarom hij was blijven staan toen Raphael het pistool had opgepakt.

‘Hoorde je me niet roepen?’ vroeg Axel.

Joona had hem aangekeken en uitgelegd dat hij de scherpschutters op de boot al had gezien, dat hij ervan uit was gegaan dat ze zouden vuren voor Raphael had kunnen schieten.

‘Maar dat is ze niet gelukt,’ zei Axel.

‘Je kunt niet altijd gelijk hebben,’ antwoordde Joona glimlachend.

Niko was bij bewustzijn toen Joona en Axel binnenkwamen om afscheid te nemen. Hij zei gekscherend dat hij zich voelde als Vanhala in de roman De onbekende soldaat.

‘Gefeliciteerd, Zweden,’ zei hij tegen ze. ‘Maar... het kleine taaie Finland was een goeie tweede!’

Niko’s verwondingen waren zeer ernstig, maar niet meer levensbedreigend. Hij moest de komende dagen een aantal operaties ondergaan en zou binnen twee weken in een rolstoel naar zijn ouderlijk huis kunnen. Het zou hem bijna een jaar kosten voor hij weer met zijn zus kon gaan ijshockeyen.

De lijfwacht van Raphael Guidi werd in hechtenis genomen en in afwachting van zijn proces overgebracht naar de Vanda-gevangenis, en Joona Linna en Axel Riessen gingen terug naar Stockholm.

*

Het grote containerschip m/s Icelus heeft de haven van Gotenburg nooit verlaten. De zware last van munitie werd uitgeladen en naar de douaneloodsen gebracht.

Jens Svanehjälm leidde de slepende rechtszaak, maar op de naamloze lijfwacht van Raphael Guidi na waren de schuldigen al dood.

Het was niet te bewijzen dat bij Silencia Defence ab anderen dan Pontus Salman betrokken waren geweest bij de criminele activiteiten. De enige die überhaupt wetsovertredingen had begaan bij de Inspectie voor Strategische Goederen was de vorige inspecteur-generaal, Carl Palmcrona.

Verdenking van omkoping en voorbereiding van overtredingen van de wapenwet richtten zich op Jörgen Grünlicht, maar leidden op geen van de punten tot een aanklacht. De conclusie was dat de Raad voor Exportcontrole en alle Zweedse politici die met export te maken hadden, zelf om de tuin waren geleid en te goeder trouw hadden gehandeld.

Het vooronderzoek naar omkoping van twee Keniaanse politici werd overgedragen aan Roland Lidonde, generaal voor anticorruptie en staatssecretaris voor Governance and Ethics, maar naar alle waarschijnlijkheid zou blijken dat ook de Keniaanse politici te goeder trouw hadden gehandeld.

De reder Intersafe Shipping wist niet dat de munitie vanuit de haven van Mombasa naar Zuid-Sudan zou worden verscheept en de Keniaanse transporteur Trans Continent wist niet dat de lading die ze met vrachtwagens naar Sudan zouden brengen, uit munitie bestond. Alle betrokkenen hadden te goeder trouw gehandeld.

Axel Riessen

Axel Riessen voelt de hechtingen trekken in zijn hals als hij uit de taxi stapt en het laatste stuk door de Bragevägen omhoogloopt. Het asfalt is bleek, bijna wit in het overdadige zonlicht. Op het moment waarop hij zijn hand op het hek legt, gaat de buitendeur open. Robert komt naar buiten, hij heeft voor het raam staan wachten.

‘Wat heb jij allemaal meegemaakt?’ vraagt Robert hoofdschuddend. ‘Ik heb Joona Linna gesproken en hij heeft een en ander verteld, het is volslagen krankzinnig...’

‘Maar je grote broer is een harde, weet je,’ glimlacht Axel.

Ze omhelzen elkaar stevig en lopen dan naar het huis.

‘We hebben de tafel in de tuin gedekt,’ zegt Robert.

‘Hoe is het met je hart? Het staat nog niet stil?’ vraagt Axel terwijl hij achter zijn broer aan het huis binnengaat.

‘Ik had volgende week zowaar een afspraak voor een operatie,’ antwoordt Robert.

‘Dat wist ik niet,’ zegt Axel en hij voelt een rilling over zijn nek kruipen.

‘Voor een pacemaker, ik geloof niet dat ik dat al had verteld...’

‘Een operatie?’

‘Hij is uitgesteld.’

Axel kijkt naar zijn broer en heeft het gevoel alsof zijn ziel zich in het donker omdraait. Hij begrijpt dat Raphael Roberts operatie had laten inplannen, dat het afgesproken werk was dat die finaal mis zou gaan, dat het de bedoeling was dat Robert op de operatietafel zou sterven en zijn lever aan hem zou doneren.

Axel moet even stil blijven staan in de hal om tot bedaren te komen. Zijn gezicht gloeit en hij heeft opeens een brok in zijn keel.

‘Kom je?’ vraagt Robert luchtig.

Axel blijft nog even staan en ademt rustig voor hij achter zijn jongere broer aan loopt door het huis, naar de tuin aan de achterkant. Op de marmeren tegels in de schaduw onder de grote boom staat de tafel gedekt.

Hij is op weg naar Anette als Robert zijn arm vastpakt en hem tegenhoudt.

‘We hadden als kind veel plezier samen,’ zegt Robert met een ernstige blik in zijn ogen. ‘Waarom zijn we opgehouden met elkaar te praten? Hoe is dat zo gekomen?’

Axel kijkt verbaasd naar het gezicht van zijn broer, de rimpeltjes in zijn ooghoeken, het warrige haar rondom zijn kale kruin.

‘Er gebeuren dingen in het leven die...’

‘Wacht... ik wilde het niet over de telefoon vertellen,’ onderbreekt Robert hem.

‘Wat?’

‘Beverly zei dat je denkt dat het jouw fout was dat Greta zelfmoord pleegde, maar ik...’

‘Ik wil het er niet over hebben,’ kapt Axel hem onmiddellijk af.

‘Dat moet wel,’ zegt Robert. ‘Ik was bij het concours, ik heb alles gehoord, ik heb Greta en haar vader horen praten, ze huilde aan één stuk door, ze had niet goed gespeeld en haar vader was vreselijk verbolgen...’

Axel maakt zich los van de hand van zijn broer.

‘Ik weet alles al wat...’

‘Laat me vertellen wat ik te vertellen heb,’ onderbreekt Robert hem.

‘Toe dan maar.’

‘Axel... als je maar iets had gezegd, als ik maar had geweten dat je dacht dat het aan jou lag dat Greta stierf. Ik heb haar vader gehoord. Het was zijn schuld, het was uitsluitend zijn schuld... ze hadden vreselijke ruzie, ik hoorde hem afschuwelijke dingen zeggen, dat ze hem te schande had gemaakt, dat ze zijn dochter niet meer was. Ze mocht niet meer bij hem wonen, moest van het conservatorium af en naar haar junkmoeder in Mora verhuizen.’

‘Zei hij dat?’

‘Ik zal Greta’s stem nooit vergeten,’ gaat Robert verbeten door. ‘Hoe bang ze klonk toen ze haar vader probeerde uit te leggen dat iedereen weleens verkeerd speelt, dat ze haar best had gedaan, dat het niet erg was, dat er meer concoursen zouden komen...’

‘Maar ik heb altijd...’

Axel kijkt om zich heen, weet niet wat hij moet doen, alle kracht vloeit uit hem weg, hij gaat langzaam op de marmeren tegels zitten en slaat zijn handen voor zijn gezicht.

‘Ze huilde en zei tegen haar vader dat ze zelfmoord zou plegen als ze niet mocht blijven en verder mocht gaan in de muziek.’

‘Ik weet niet wat ik moet zeggen,’ fluistert Axel.

‘Bedank Beverly,’ antwoordt Robert.

Beverly Andersson

Het begint te miezeren als Beverly op het perron van het Centraal Station in Stockholm staat. De reis naar het zuiden voert door een zomers landschap gehuld in grijze nevel. Pas in Hässleholm breekt de lucht weer open. Nadat ze is overgestapt in Lund en daarna vanuit Landskrona de bus heeft genomen, komt ze aan in Svalöv.

Het is lang geleden dat ze thuis is geweest.

Ze denkt eraan dat dokter Saxéus haar heeft beloofd dat het goed zal gaan.

Ik heb je vader gesproken, zei de dokter. Hij wil het echt proberen.

Beverly loopt over een stoffig plein en ziet zichzelf twee jaar geleden midden op het plein liggen kotsen. Een paar jongens hadden haar zelfgestookte drank laten drinken. Ze namen foto’s van haar en zetten haar daarna af op het plein. Na die gebeurtenis wilde haar vader haar niet meer in huis hebben.

Ze loopt verder. Haar maag trekt zich samen als ze de weg ziet die naar de boerderij drie kilometer verderop voert. Langs deze weg pikten de auto’s haar over het algemeen op. Nu weet ze niet meer waarom ze mee wilde. Ze dacht dat ze iets in hun ogen zag. Een schijnsel, dacht ze toen.

Beverly pakt de zware tas over met haar andere hand.

Heel in de verte komt een auto aan jakkeren.

Herkent ze die auto niet?

Beverly glimlacht en zwaait.

Papa komt, papa komt.

Penelope Fernandez

De Roslags-Kulla-kerk is een kleine, roodglanzende houten kerk met een grote, mooie klokkentoren. De kerk staat kalmpjes op het platteland bij Vira bruk, op enige afstand van de drukke wegen van de gemeente Österåker. De lucht is helderblauw, de geur van wilde bloemen komt met de wind mee over het rustige kerkhof.

Gisteren is Björn Almskog begraven op de Norra Begravningsplatsen en nu dragen vier mannen in zwarte pakken Viola Maria Liselott Fernandez naar haar laatste rustplaats. Achter de dragers, twee ooms en twee neven uit El Salvador, lopen Penelope Fernandez en haar moeder Claudia samen met de priester.

Ze blijven staan bij het open graf. De dochter van een neef, een meisje van negen, kijkt vragend naar haar vader. Als hij naar haar knikt pakt ze haar blokfluit en begint psalm 97 te spelen terwijl de kist traag in de aarde zakt.

Penelope Fernandez houdt de hand van haar moeder vast en de priester leest uit de Openbaring van Johannes.

God zal alle tranen uit hun ogen wissen. En de dood zal niet meer bestaan.

Claudia kijkt naar Penelope, trekt haar kraag recht en streelt haar over haar wang alsof ze een klein kind is.

Als ze teruglopen naar de auto’s bromt Penelopes mobiel in haar zwarte tasje. Het is Joona Linna. Penelope maakt zich behoedzaam los van de hand van haar moeder en loopt de schaduw onder de grote bomen in om op te nemen.

‘Dag Penelope,’ zegt Joona met zijn karakteristieke stemgeluid, zangerig maar ernstig.

‘Dag Joona,’ antwoordt Penelope.

‘Ik dacht dat je wel zou willen weten dat Raphael Guidi dood is.’

‘En de munitie naar Darfur?’

‘We hebben het schip tegengehouden.’

‘Mooi.’

Penelope laat haar blik over haar familieleden en vrienden gaan, en over haar moeder die is blijven staan waar ze haar heeft achtergelaten, haar moeder die haar niet loslaat met haar blik.

‘Bedankt,’ zegt ze.

Ze gaat terug naar haar moeder die met angstig gezicht op haar wacht, pakt haar hand weer en samen lopen ze naar de mensen die bij de auto staan te wachten.

Penelope.

Ze blijft staan en draait zich om. Ze dacht dat ze de stem van haar zus achter zich hoorde. Er loopt een rilling langs haar nek en langzaam glijdt er een schaduw over het tere, groene gras. Het meisje dat blokfluit heeft gespeeld staat tussen de grafstenen naar haar te kijken. Ze heeft haar haarband verloren en haar haar fladdert warrig in het zomerbriesje.

Saga Bauer en Anja Larsson

Deze zomerdagen komen maar niet ten einde; de nacht schijnt als paarlemoer tot aan de dageraad.

De rijkspolitie geeft een personeelsfeest in de baroktuin voor paleis Drottningholm.

Op een podium voor een dansvloer van roodbruin hout staat een band in witte pakken Hårgalåten te spelen.

Petter Näslund danst een wilde polska met Fatima Zanjani uit Irak. Hij zegt iets met een lach om zijn mond dat haar er gelukkig uit doet zien.

Het lied vertelt over de duivel die zelf zo goed vioolspeelde, dat de jongeren niet wilden ophouden met dansen. Ze gingen de hele nacht door en toen ze de fout maakten om de klokken die aankondigden dat de zondag was aangebroken niet te respecteren, konden ze nooit meer ophouden met dansen. Ze huilden van vermoeidheid. Hun schoenen versleten, hun voeten versleten en uiteindelijk sprongen alleen hun hoofden nog rond op de vioolmuziek.

Op een klapstoel zit Anja met een blauw gebloemde jurk aan. Ze kijkt nijdig naar de dansende paartjes. Haar ronde gezicht staat nors, teleurgesteld. Maar als ze ziet dat Joona opstaat van zijn tafel, gaan haar wangen gloeien.

‘Fijne zomer, Anja,’ zegt hij.

Tussen de bomen beweegt Saga Bauer zich dansend over het gras. Samen met de tweeling van Magdalena Ronander zit ze zeepbellen achterna. Haar blonde, golvende haar met de kleurige linten glanst in de zon. Twee vrouwen van middelbare leeftijd zijn blijven staan en slaan haar verwonderd gade.

‘Dames en heren,’ zegt de zanger na het applaus. ‘We hebben een speciaal verzoek gekregen...’

Carlos Eliasson glimlacht in zichzelf en gluurt naar iemand achter het podium.

‘Mijn wortels liggen in Oulu,’ vervolgt de zanger glimlachend. ‘En ik zal met alle plezier een tango voor jullie zingen die Satumaa heet.’

Magdalena Ronander heeft een bloemenkrans in haar haar als ze naar Joona toe loopt en zijn ogen zoekt. Anja staart naar haar nieuwe schoenen.

De band begint de smachtende tango te spelen. Joona draait zich om naar Anja, buigt licht en vraagt zachtjes: ‘Mag ik deze dans van u?’

Anja’s voorhoofd, wangen en hals kleuren vuurrood. Ze kijkt hem aan en knikt ernstig.

‘Ja,’ zegt ze. ‘Dat mag.’

Ze pakt zijn arm, werpt een trotse blik op Magdalena en loopt samen met Joona met opgeheven hoofd naar de dansvloer.

Anja danst geconcentreerd, ernstig, met een smal rimpeltje in haar voorhoofd. Maar al snel wordt haar ronde gezicht ontspannen en gelukkig. Haar haar vol haarlak ligt in een kunstige knot in haar nek. Ze laat zich meevoeren door Joona, soepel in haar lichaam.

Als het sentimentele liedje ten einde loopt, voelt Joona ineens dat Anja hem in zijn schouder bijt, het doet niet echt pijn.

Ze bijt weer, een beetje harder, en hij ziet zich genoodzaakt te vragen: ‘Wat doe je?’

Haar ogen glimmen, wezenloos.

‘Ik weet het niet,’ antwoordt ze eerlijk. ‘Ik was alleen nieuwsgierig naar wat er zou gebeuren, je weet het nooit als je het niet probeert...’

Op hetzelfde moment houdt de muziek op. Hij laat haar los en bedankt voor de dans. Voor hij haar terug heeft kunnen brengen naar haar plaats, komt Carlos aan schrijden en vraagt Anja ten dans.

Joona staat een tijdje langs de kant naar zijn collega’s te kijken die dansen, eten en drinken en loopt dan naar zijn auto.

Mensen in het wit zitten op picknickkleden of slenteren tussen de bomen.

Joona loopt de parkeerplaats op en doet het portier van zijn Volvo open. Op de achterbank ligt een enorm boeket bloemen in papier. Hij stapt in en belt Disa. Na vier keer overgaan krijgt hij haar voicemail.

Disa Helenius

Disa zit achter de computer in haar appartement bij het Karlaplan. Ze heeft haar leesbril op en over haar benen ligt een plaid. Op het bureau ligt haar mobiele telefoon naast een kop koude koffie en een kaneelbroodje.

Op het scherm van haar computer staat een foto van een verweerde steenhoop tussen verwilderd groen: overblijfselen van het cholerakerkhof in Skanstull bij Stockholm.

Ze voert haar aantekeningen in in een bestand op haar computer, strekt haar rug en brengt het kopje naar haar mond, maar bedenkt zich halverwege. Ze staat op om nieuwe koffie te zetten als de telefoon op haar bureau zoemt.

Zonder te kijken wie het is, zet ze hem uit en blijft dan uit het raam staan kijken. Strepen stof lichten op in de zon. Disa’s hart klopt snel en hard als ze weer achter de computer gaat zitten. Ze wil nooit meer met Joona Linna praten.

Joona Linna

Er heerst vakantiestemming in Stockholm en er is weinig verkeer als Joona langzaam door de Tegnérgatan loopt. Hij is opgehouden te proberen Disa te bereiken. Haar telefoon staat uit en hij neemt aan dat ze met rust gelaten wil worden. Joona slaat de hoek om bij de vroegere woning van Strindberg en loopt het deel van de Drottninggatan door dat wemelt van de antiquariaten en winkels. Bij de esoterische boekhandel Vattumannen doet een oude vrouw alsof ze in de etalage kijkt. Als Joona haar passeert maakt ze een gebaar naar het glas en loopt vervolgens op enige afstand achter hem aan.

Het duurt even voordat hij merkt dat hij achtervolgd wordt.

Pas bij het zwarte hek rond de Adolf Fredrik-kerk draait hij zich om. Tien meter achter hem staat een vrouw van in de tachtig. Ze kijkt hem ernstig aan en houdt een paar kaarten omhoog.

‘Dit ben jij, hè?’ zegt ze en ze laat een kaart zien. ‘En dit is de krans, de bruidskroon.’

Joona Linna gaat naar haar toe en pakt de kaart aan. Het zijn speelkaarten van kille, een van de oudste kaartspelen in Europa.

‘Wat wilt u?’ vraagt hij rustig.

‘Ik wil niets,’ zegt de vrouw. ‘Maar ik heb een boodschap van Rosa Bergman.’

‘Dat moet een vergissing zijn, want ik ken niemand die...’

‘Ze vraagt zich af waarom je doet alsof je dochter dood is.’

Epiloog

Het is vroeg in de herfst in Kopenhagen, de lucht is onbewolkt en fris als een discreet gezelschap in vier limousines arriveert bij de Glyptotheek. De mannen gaan de trap op, passeren de entree, lopen door de weelderige wintertuin onder het hoge glazen dak, wandelen met galmende passen door stenen gangen langs antieke beelden, de protserige feestzaal in.

Het publiek is al ter plaatse en het Tokyo String Quartet zit op het lage podium met hun legendarische Stradivariussen in rust, dezelfde instrumenten waarop Niccolò Paganini ooit heeft gespeeld.

De vier laatste gasten nemen plaats aan een tafel in de zuilengang naast het overige publiek. De jongste van hen is een tengere, blonde man met de naam Peter Guidi. Hij is haast nog maar een jongen, maar de gezichtsuitdrukkingen van de overige drie zeggen iets anders, want zij zullen zo dadelijk zijn hand kussen.

De musici knikken naar elkaar en beginnen Schuberts veertiende strijkkwartet te spelen. Het begint met grote pathos, een onderdrukt gevoel, een kracht die wordt ingehouden. Een viool antwoordt smartelijk en mooi. De muziek hapt een laatste keer naar adem en dan vloeit hij gewoon tevoorschijn. De melodie is gelukkig, maar de rode instrumenten hebben tegelijkertijd een klank die is vervuld van verdriet over meer verloren zielen.

x

Elke dag worden er negenendertig miljoen patronen voor diverse schietwapens vervaardigd. Conservatief gerekend liggen de militaire uitgaven in de wereld op 1226 miljard dollar per jaar. Hoewel er aan één stuk door enorme hoeveelheden oorlogstuig geproduceerd worden, is het nog steeds niet mogelijk aan de vraag te voldoen. De volgende landen zijn de negen grootste exporteurs van conventionele wapens ter wereld: de Verenigde Staten, Rusland, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Nederland, Italië, Zweden en China.